WHAT
THE
H#CK
COMMUNICATIE

Copyright
© 2021, Wim De Wel
Wim@de-wel.be
Eerste druk September 2021
Titel: What the h#ck Communicatie
Auteur: Wim De Wel
Cover: Wim De Wel & Lennert Vedts
Typografie: Eva De Wel & Freya Veys
Opmaak: Lennert Vedts
Illustraties: Griet Blockx
Druk: Pumbo.nl
ISBN 978-90-9034916-9

ALL RIGHTS RESERVED. This book contains material protected under International and Federal Copyright Laws and Treaties. Any unauthorized reprint or use of this material is prohibited. No part of this book may be reproduced or transmitted in any form or by any means, electronic or mechanical, including photocopying, recording, or by any information storage and retrieval system without express written permission from the author / publisher.

Dankwoord

Ik loop al lang rond met het idee om dit boek te schrijven maar altijd vond ik wel een excuus om het niet te doen. Mijn dank gaat dan ook uit naar mijn vrouw Ilse en mijn dochter Eva om mij zacht te dwingen met het schrijven te beginnen. En aan mijn nicht Anke De Wel om mij te helpen met haar professionele raad. Freya Veys was dan weer onmisbaar voor de typografie van het boek. Ook dank aan alle vrienden en familieleden die de eerste ruwe versies van dit boek hebben gelezen en becommentarieerd.

Ik dank ook mijn overleden moeder om mij de liefde voor de Nederlandse taal te hebben bijgebracht.

Inhoud

Inleiding

HOOFDSTUK 1 De zin van communicatie

Inleiding

De oorsprong – Nood aan rolmodellen

Communicatie door bedrijven

De aard van het beestje

Vorm jouw eigen mening

Onzekerheid

Samenvatting

HOOFDSTUK 2 Van theorie naar de praktijk

Tien stappen naar betere communicatie

Inleiding

1. Probeer op dezelfde golflengte te komen

2. Luister, luister, luister

3. Spreek pas wanneer je iets te vertellen hebt

4. Onderbreek je gesprekspartner niet

5. Spreek nooit langer dan een lucifer brandt

6. Heb steeds een open geest

7. Wees bereid je eigen standpunten te herzien

8. Luider gaan praten, wijst op zwakte in de argumentering

9. Probeer nooit te “winnen”

10. Vergeet niet het gesprek af te sluiten

HOOFDSTUK 3 Solliciteren job/lief

Niet-mondelinge of non-verbale communicatie

Houding

Culturele verschillen waarmee je rekening dient te houden

Wat het gelaat ons vertelt

Elementaire beleefdheid: RESPECT

Kopieergedrag

HOOFDSTUK 4 Types persoonlijkheden

Hippocrates’ temperamentenleer

Basis gelaatstypes

Conclusie verschillende types

HOOFDSTUK 5 Het gesprek zelf

Solliciteren

Het nut van “Smalltalk”

Machtsverhoudingen

Zeggen wat je niet zegt

Je kan ook akkoord gaan om niet akkoord te gaan

Kennis is altijd een momentopname gebaseerd op de tot dan toe gekende feiten

Communicatie is geen monoloog

Communicatie is (geen) oorlog!

Humor in communicatie

Excuus?

Wanneer is communicatie onmogelijk?

Wees vooral niet bang om te falen

Nawoord

Tips

VOORWOORD

We vinden het niet meer dan normaal dat we de verkeerscode moeten kennen voor we de weg op gaan of dat we een opleiding krijgen voor we met springstoffen mogen werken. Je volgt een opleiding in zaken die je wil gaan doen die risico’s inhouden. Waarom? Omdat we weten dat we anders ongelukken kunnen krijgen.

Ook communicatie leidt elke dag tot kleine misverstanden en/of grote ongelukken.

Te weinig mensen zijn er zich van bewust dat communicatie ook gestoeld is op regels die je kan leren om gevaarlijke situaties te vermijden. Ik hoop je met dit boek te kunnen ondersteunen in vlottere communicatie die leidt tot minder misverstanden.

Hoe dikwijls heb je al niet gedacht: Kon hij/zij mijn gedachten maar lezen, het leven zou veel eenvoudiger zijn?

Hoe dikwijls heb je al niet gedacht: Nog een geluk dat hij/zij mijn gedachten niet kan lezen!

Gevoelens zijn het moeilijkst over te brengen met taal omdat ze zo persoonlijk zijn en iedereen ze anders ervaart. Het belangrijkste: wat jij vertelt is niet gelijk aan wat je gesprekspartner hoort.

INLEIDING

Het grote verschil tussen de mens en de meeste andere dieren is ons vermogen tot ingewikkelde communicatie. Wij zijn mondeling zodanig ontwikkeld dat wij complexe problemen met elkaar kunnen bespreken om tot een oplossing te komen. Ons vermogen om samen te werken is gestoeld op dit vermogen tot communicatie. Dat is de reden van succes van de mens als soort trouwens.

Voor praktische of theoretische problemen is dit een prima oplossing. Maar om ideeën over te brengen waar emoties mee gepaard gaan, schiet dit vermogen vaak tekort. Onze gave om te communiceren heeft als nevenwerking dat er hoge verwachtingen zijn ontstaan over elkaar begrijpen. Hoe dikwijls heb jij je al niet onbegrepen gevoeld? Hoe goed je ook probeert uit te leggen wat je voelt, het is niet zeker dat de andere precies begrijpt wat jij bedoelt. Gevoelens zijn het moeilijkste te verwoorden.

In dit verband las ik een mooie uitspraak van David Attenborough. Er werd hem de vraag gesteld waarom hij graag natuurdocumentaires maakt. Hij antwoordde: ”wanneer je naar een vogel kijkt en je bewondering voelt, dan hoef je de vraag niet te stellen en voel je die bewondering niet dan zal je het nooit begrijpen”. Metaforen als deze worden wel vaker gebruikt wanneer het erop aankomt om een gevoel te beschrijven, omdat het net zo moeilijk is om het met abstracte woorden alleen te doen. Met een metafoor creëer je een beeld en een beeld zegt meer dan 1000 woorden.

Op school leer je de betekenis van woorden en de formules om met deze woorden zinnen te maken. Je maakt mooie teksten waar wat creativiteit bij te pas mag komen. Maar waar we met z’n allen in tekort schieten, is hoe we met elkaar communiceren. Taal is er vanaf je geboorte, alomtegenwoordig en zo vanzelfsprekend dat we er te weinig bij stilstaan dat het ook een vak is dat onderhevig is aan regeltjes en afspraken en dat er formules bestaan om dit vlotter te laten verlopen. Het is een vak dat je kan leren. Iedereen zou zijn/haar getuigschrift voor communicatie moeten kunnen behalen. Dit boek is er gekomen omdat ik vanuit eigen ervaring weet hoe moeilijk het kan zijn en hoezeer deze informatie je kan helpen. Ik geef je dan ook graag tips waarmee je sterker in het leven kan staan en waardoor je waarschijnlijk veel onbegrip en verdriet kan vermijden. Waar ik kan, gebruik ik anekdotes uit het leven om de zaken inzichtelijker te maken

Ik ben een autodidact die door jarenlang mensen te observeren en door veel fouten te maken tot inzichten is gekomen. Ik hoop dat je door dit boek te lezen en door de tips toe te passen de fouten kunt vermijden die ik vroeger heb gemaakt. Sommige zaken lijken vergezocht en andere zijn gebaseerd op simpel boerenverstand, maar ik daag je uit om deze tips zelf toe te passen en het resultaat zelf te ervaren. Geniet er van dit boek te lezen en ervaar de positieve invloed die het zal hebben in je privé- en beroepsleven.

Hoofdstuk 1

DE ZIN VAN COMMUNICATIE

INLEIDING

Ik heb ruime ervaring in sales en marketing. Wanneer ik vertel over mijn gesprekken met klanten, vinden sommige mensen deze vorm van communicatie manipulatief. Ik kan mensen dingen laten zeggen omdat ik daarop aanstuur door mijn kennis van hoe gesprekken functioneren. Los van het feit dat ik mezelf niet manipulatief vind - mijn ex-echtgenote zal dit ongetwijfeld tegenspreken - en dat ik nooit bewust misbruik zal maken van deze kennis, is het wel zo dat het toepassen van deze kennis elke conversatie voor mij inzichtelijker maakt.

Vandaar het belang deze kennis te delen. In een ideale wereld kent iedereen de spelregels van communicatie en kunnen we allemaal veel vlotter communiceren met minder tijdrovende misverstanden. Ik ben hier ook niet in elk gesprek bewust mee bezig. Soms loopt een gesprek stroever dan ik had verwacht en dan maak ik gebruikt van deze kennis om ter plekke te analyseren wat ik kan doen om het gesprek vlotter te laten verlopen. Bij vlot verkeer zoek je ook niet naar alternatieve wegen. Je doet dat enkel wanneer er een file ontstaat. Of je kijkt voor je vertrek wat de alternatieve wegen zijn voor het geval er een file opduikt. Vergelijk communicatie een beetje met onze verkeersregels. Mochten er maar enkele mensen zijn die de verkeersregels kennen, en de meerderheid niet, kregen we (nog meer) chaos op onze wegen. Dan zouden ook de mensen mét de kennis van de verkeersregels meer risico op ongevallen lopen. Het is net omdat iedereen de regels kent dat er niet nog meer ongevallen gebeuren. Duidelijke afspraken maken goede vrienden. Als iedereen zich dus bewust zou zijn van deze mechanismen – de regels – van communicatie dan zou dit ook met veel minder ‘ongevallen’ kunnen verlopen.

“Communiceren is meer dan gedachten uitspreken door middel van klank.”

Iedereen leert praten en sommige mensen leren ook luisteren, maar leren communiceren gaat een stap verder. Dit merk je goed wanneer je een vreemde taal leert. Het eerste wat je leert zijn eenvoudige zinnen en eenvoudige zinsconstructies waarmee je snel een doel kan bereiken; Zoals: Hallo, waar vind ik…? Weet u hoe laat…? Het gaat niet meteen over filosofie. Meer nog, je moet een taal al jaren bestuderen voor je er ook maar aan zult denken om een filosofisch boek te lezen in die vreemde taal. We beseffen dat we een taal heel goed meester moeten zijn voor we ons verdiepen in de gevoelsmatige aspecten ervan.

Dit boek hoopt inzicht te geven in de universele verkeersregels rond communicatie zodat we met z’n allen vlotter door het verkeer raken. Ik hoor mensen soms “figuurlijk” discussiëren over een parkeerplaats op een lege parking. Ik ben dan getuige van een gesprek tussen twee mensen die het niet oneens zijn met elkaar, maar die zich onbegrepen voelen door elkaar. Daardoor ontstaat frustratie en conflict waarbij al spoedig de vorm van het conflict aanleiding geeft tot het verderzetten ervan en dan gaat het niet meer over de inhoud.

Voor je er erg in hebt, wordt dit een hoogoplopende discussie tussen beiden terwijl je vanuit een derde standpunt gemakkelijk ziet dat beide uitspraken niet in tegenspraak hoeven te zijn. Ze zijn namelijk gewoon een uiting van een persoonlijke voorkeur en niet per definitie een afwijzing van de mening van de andere persoon. Wanneer je dit meningsverschil als dusdanig behandelt hoeft het ook helemaal geen probleem te zijn. Een van beide partijen moet gewoon over de kennis en de maturiteit beschikken om dit ook te (h)erkennen.

Jij hebt recht op jouw mening en ik op de mijne. PUNT.

Wat je ook te allen tijde moet proberen te vermijden in een discussie zijn de woorden “nooit” en “altijd”. “Jij doet nooit eens iets voor mij” of “jij moet altijd gelijk hebben” zijn hier voorbeelden van. Natuurlijk heeft je gesprekspartner al eens iets voor jou gedaan en natuurlijk moet hij/zij niet altijd gelijk hebben. De woorden nooit en altijd leiden ertoe dat het gesprek gaat over het tegendeel bewijzen van deze stelling en niet meer over de inhoud van wat er wordt gezegd. Bovendien zijn dergelijke uitspraken onwaar en bijgevolg kwetsend. En iemand die zich gekwetst voelt, gaat in de verdediging en dat wil je vermijden.

Tip! Probeer de communicatie “open” te houden. Dwing niemand in de verdediging. Iemand die het gevoel heeft zich te moeten verdedigen heeft twee opties: aanvallen of zich beschermen. Beide opties leiden ertoe dat communicatie onmogelijk wordt.

DE OORSPRONG – NOOD AAN ROLMODELLEN