Robert Aronsk

Norge:
dit jaar
word
ik 7

Norge: dit jaar word ik 7

Copyright © 2023 Robert Aronsk

Auteur: Robert Aronsk

Distributie: Pumbo.nl

Omslagontwerp: Auteur

Novelle

ISBN 978-90-9036757-6

NUR 301

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de auteur/uitgever.

Degenen die ik met nadruk wil bedanken voor hun support bij het tot stand komen van deze novelle heb ik inmiddels op de hoogte gebracht. Nogmaals mijn dank!

Van deze auteur verscheen eerder:

terugkeer
de Monumenten Engel
Joseph + de anderen

Dit verhaal speelt zich af in Berlijn 1946.

In het ruïnelandschap van de Tweede Wereldoorlog.

Het beschrijft het leven van drie jonge kinderen.

Hun hoop en herinneringen.

Een onzekere toekomst in een verwoeste stad.

Strooptochten door de herinnering.

Het verdriet is voelbaar. Zichtbaar in het haveloze. Zoals de drie borden waar de schaarste zich aan de randen heeft vastgebeten. Ontbijtborden, geborsteld, drogend in het ijzeren afdruiprek op het aanrechtblad in de verveloze keuken.

‘Hij’ was weer thuis. Stelde hij zich voor. Thuis waar nog niemand was. Behalve de aanwezigheid van het voormalige leven waaruit ‘hij’, zijn vader, was weggerukt: voor Führer, Volk en Vaderland.

‘Goddank’ voor de woning. Die was, ondanks de scheuren en lekkages, gespaard gebleven. Tenminste, dit deel van het trappenhuis. Het trappenhuis, waarin één jaar terug meerdere gezinnen gewoond hadden. Hij kent nog al hun namen, hun gezichten, hun manier van lopen. Hun stemmen.

De spoken in zijn hoofd, zijn zij de hoofdpijnen?

“38,5”. Er klinkt een bezorgde toon in haar stem, waarna zij de thermometer richting de vloer uitslaat. Waarom zijn moeder dit altijd doet na het opnemen van zijn temperatuur is voor hem een raadsel.

Zo kan hij, alweer niet, naar school. Zijn zus wel en zijn moeder moet werken. Hij blijft alleen thuis. Alleen met zijn bonkend hoofd, gloeiende wangen en pijnlijke keel. Dat laatste vooral bij het slikken. Alleen thuis met de ontelbare herinneringen.

Zijn moeder kust zijn voorhoofd en strijkt haar vingers liefkozend door zijn haar.

“Blijf in bed”. Hij knikt.

In bed, met boven hem als een blanco vel papier het plafond. Met zijn vinger kan hij hierop in gedachten zijn vragen schrijven: ‘waarom’ en ‘wanneer’.

Terugkerende woorden bij elke onzichtbare zin. ‘Hoelang’ komt ook voor. Maar minder. Dàt mag je niet vragen heeft hij begrepen. Zwijgen is óók een medicijn. Volgens zijn moeder overal verkrijgbaar, zonder recept. Hij denkt aan het vergiet in de keuken. Doorzeefd staal. Een vergiet, gemaakt van een voormalige soldatenhelm. Hij vraagt zich opnieuw af wie deze destijds trots gedragen of angstig weggesmeten heeft. ‘Lafaard’, schrijft hij met zijn vinger in de lucht. Het spook in zijn hoofd straft hem. “Auwah, auwah!” schreeuwt hij luid. Niemand die hem hoort. Geen buren. Hun namen staan al maanden met krijt op de muren naast de straatdeur. Wie weet waar ze zijn? God zal het weten. Maar kom daar maar achter. Hij zou zijn vaders naam ook op deze muur willen schrijven. Weet iemand misschien waar hij is?

Zijn vader.

“Voor Führer, Volk en Vaderland” fluistert hij.

Hij mist school, natuurlijk niet zoals hij zijn vader mist. Hij wil niet alleen zijn. Langzaam, zoals hij al meerdere malen heeft gedaan, kruipt hij uit bed. Op handen en voeten. Zoals een dier. Zijn gestreepte pyjama maakt hem een tijger. Een verzinsel waaraan hij zich vastklampt. Een tijger geeft nooit op. Ook al heeft deze koorts. Bij de houten koffer, waarop zijn vaders naam is geschilderd, schurkt hij met zijn hoofd langs de hoeken van de deksel. Dat doen katachtige dieren. Territorium markeren. Dit is zijn territorium. Ook van zijn zus en zijn moeder. Maar zij zijn de vrouwtjes.

Hij en de naam op de houten koffer zijn de mannen op deze plek in de woestenij.

Hier in deze houten koffer is het verleden opgeborgen. Het wacht op betere tijden. Zo ook -nog tot voor kort- de jurkjes met daartussen de foto’s van zijn ‘zusbroertje’ Friederike. Friederike die plots Friedrich werd. Hij zag haar tranen toen de schaar in moeders hand het werk deed. Het meisje dat verstopt moest worden in de gedaante van een jongen.

Hij had haar paniek gevoeld. De vertwijfeling, angst en het verdriet. Jonge meisjes en vrouwen, die iets bezaten dat de soldaten wilden hebben. Soldaten, die niet alleen huizen, wegen en bruggen vernielden, maar ook tot meer in staat waren. Iets geheimzinnigs, waar zij alleen meisjes en vrouwen voor konden gebruiken.

Voordat zij kwamen, zij die geen Duits spraken. Het Rode Gevaar. Vóórdat waren er al de verhalen die er niet om logen. Voor dàt werden ouderen, zoals zijn grootvader en jongens ingezet om te helpen bouwen aan de vesting Berlijn.

Het Rode Gevaar, het Beest, moest met alle middelen verslagen worden. De Rijkshoofdstad nooit of te nimmer binnenvallen. Als dàt zou gebeuren was alles verloren.

Alles wat eerder was opgebouwd. Het sterke leger met de stampende laarzen. De hakenkruisvlaggen. De kracht van het schreeuwen.

“Alles was dan voor niets geweest”, waren de woorden die Norge opving. Deze woorden waren fluisterend gesproken tijdens het schillen van het karige rantsoen aardappels. Haar ogen die hem schuin hadden aangekeken.

Behoedzaam opent hij de deksel en pakt het fotoalbum. Zijn nagels krassen over de groene kaft. Op de eerste bladzijde staan de namen van zijn ouders. Prachtig in krullende letters met elkaar verbonden. Als seringen in een jonge boom tijdens een stralende lente.

Hier begon het. Hij bladert door de tijd waarin zijn zus en hij nog niet geboren waren. Hij weet waar hij moet stoppen. Herkent het aan een stiekem gemaakt ezelsoortje onderaan de bladzijde met de portretfoto van zijn vader. Lachend. Het onderschrift kent hij uit zijn hoofd.

‘1 september 1939 geboorte van onze zoon Norge’. Zijn naam op zijn Noors uitgesproken. Noorwegen, het land waar zijn vaders grootouders woonden.

Hij rolt zijn vingers als een kokertje tegen zijn oog en sluit het andere. Zijn vaders gezicht staat tegenover hem. Vlakbij. Zwijgend, maar hij lacht. Beiden blij elkaar te zien. “Ik ben het vader. Norge, je zoon. Hoe gaat het met je? Ben je nog ver van huis? Van ons?”

Tranen komen vanzelf. Het gezicht van zijn vader wordt wazig. Vervaagt als laaghangende mist. Zijn vader, die hem heeft geleerd in de lucht te schrijven. Voor hem lang geleden, toen hij zelfs nog geen weet had van de letters die de woorden vormden voor zijn dromen. Hoe zij naast elkaar lagen, zij aan zij, hun gezichten naar het plafond. Het filmdoek waarop zijn vader sprookjes fantaseerde. De waarheden van de kinderwerkelijkheid. Hij pakt met zijn rechterhand zijn linker pols. Zoals destijds zijn vader deed en laat het denkbeeldige potlood tussen duim en wijsvinger pirouettes draaien. Opnieuw -zoals destijds- de eerste zin van zijn leven: ‘Mijn naam is Norge’.

Berlijn januari 1946.

De oorlog is voorbij. De oorlog die zo triomfantelijk begon. Tjing, tjing, tjing-tjing boem. Tjing, tjing, tjing-tjing boem. De oorlog die uitbrak op de dag van zijn geboorte: 1 september 1939.

“Dit jaar word ik zeven” fluistert Norge. De 7 is een geluksgetal. Zeven maanden na de capitulatie zijn inmiddels verstreken. Capitulatie, een moeilijk woord. Zijn moeder heeft het uitgelegd. Dat was op 7 mei vorig jaar. Twee weken voordat zijn grote zusje zijn grote ‘broertje’ werd. Met jongenshaar, jongenskleren en jongensschoenen. Haar naam was haar afgepakt. Sprak met een lage stem, maar zo min mogelijk. Dat was toen de Russen niet meer op jacht waren naar Duitse soldaten, maar Duitse vrouwen en meisjes aan de beurt kwamen voor vergelding. Dat was een ander woord voor wraak. Norge had zijn oren gespitst en zijn ogen gesperd. Hij wist, maar ook niet alles precies. “Dat is maar beter voor kleine kinderen” had zijn moeder gezegd. Kleine kinderen, daar hoorde hij allang niet meer bij.

Volwassen kinderen, vond hijzelf, was het juiste. Tijdens de laatste weken van de oorlog had zijn moeder handen te kort gehad om zijn ogen en oren af te dekken voor de verwoestende storm die hun stad genadeloos zou treffen. Dode mensen, Norge had er ontelbare gezien. Soldaten, maar ook vrouwen en ouderen. Soms kinderen. Gewoon dood, alsof zij op straat sliepen. Afschuwelijk dood, onherkenbaar en zelfs verbrand. Of bungelend als poppen aan lantaarnpalen. Eens allemaal kleine kinderen, die ook hun naam hadden leren schrijven.

Terugdenken, dat deed Norge vaak.

Terugdenken aan het luchtalarm. Telkens uit bed en naar de kelder. Soms meerdere keren in de nacht. Te zwaar geworden voor op moeders arm, stak zijn hand in de hare. De enige bescherming die zij hem op dat moment geven kon. Een illusie, waar Norge geen weet van had. De schaars verlichte kelder, waar het stonk naar angst. Fluisterende en onverstaanbare stemmen, het gemurmel van gebed, zachtjes huilen en vloeken, waren naast het ‘ssssstt’ de enige klanken die hoorbare taal geworden waren. Hij voelde niet de angst zoals zijn ‘zusbroertje’. Haar lippen stijf dicht geklemd en de ogen gesloten. Hij keek naar Friederiekes lange wimpers en dacht aan haar poppen die niet bij haar op schoot zaten, maar nu boven in een kast verstopt lagen.

Het verleden had ook het puin gebracht waarin zij nu leefden en hij in speelde. De vesting Berlijn had, ondanks alle dapperheid die zich in de hoofdstad had verzameld en geduchte tegenstand die was geboden, niet gehouden. Het Rode gevaar was een niet te stoppen beest gebleken. Machteloos, was het nieuwe woord dat hij leerde.

Zijn grootvader was gevallen, had hij begrepen. Op zijn vraag: “Hoe het nu met hem ging en waar hij nu was” kwam toen geen duidelijk antwoord. “Norge is niet goed snik” snikte zijn ‘broerzusje’ Friederike. Ja, een kind blijft dom als men het overal buitensluit. Hij had haar demonstratief zijn uitgestrekte handen met zes vingers getoond en luid: “Zes jaar!, Zes jaar!” geroepen. Zes jaar in mei 1945.

Terugdenken… aan de omcirkelde dagen op de kalenders. Kalenders, die als jassen over elkaar aan de spijker van zijn kastdeur hingen. 1944, 1945 en nu alweer 1946. Een ketting van cirkels die op papier de voorbije dagen bijeen hielden. 23 oktober 1944, de eerste dag die hij omcirkelde.

“Vanaf vandaag Norge, ben jij de man in huis”. Met deze woorden had zijn vader hem, vlak voor zijn vertrek, toegesproken. Zijn vertrek, het vertrek naar het front. “Voor Führer, Volk en Vaderland”.

Nu bijna zestien maanden verstreken. De schaarse post die in het begin hun woning nog had weten te bereiken, was karig aan informatie geweest en plots uitgebleven. Dit was nog vóór het stilvallen van het kanongebulder, het verstommen van de schotenwisselingen en het doven van de vlammenzee. Hij keek niet langer meerdere malen per dag in de briefkast. Er was een leegte in zijn hoop gekomen. Een leegte die aanvoelde als knagende honger.

Terugdenken…aan het onbegrijpelijke nieuws: “Hitler is dood!”. Hij had gehuild, maar zeker niet om hem. Hij, die zijn vader had gestolen. Opgeroepen om te vechten: “Voor Führer, Volk en Vaderland”.

Nee, het was Helga’s dood die hem had verstikt. Helga, zijn vriendinnetje, met wie hij altijd door de straten slenterde. In het park de bomen aaide. Het klavertje vier zocht wat zich tussen het gras verstopte. Helga, bij wie hij zich prettig had gevoeld. Waarmee hij urenlang kon turen naar de bootjes, dobberend op het water van de Havel aan de Wannsee. Waar zij woonde. Helga, die zijn versleten schoenen niet erg vond en zijn eenvoudige komaf niet belangrijk. Norge haar prins noemde. Helga, zijn Doornroosje. Dood gevonden in haar witte nachtjapon tussen haar eveneens dode familie. Uitgestald op de omgewoelde aarde in de tuin van de Reichskanzlei. Helga, de dochter van Magda en Joseph Goebbels. Helga, waarop hij stiekem verliefd was. Haar lieve glimlach en mooie ogen. Helga, waarvan hij droomde. Norge, de dromer, die haar alleen kende van de foto’s in de tijdschriften. Propaganda, waarin zij onbewust in acteerde.

Hij had op de bewuste plek madeliefjes willen leggen. Maar was weggejaagd door een soldaat, die hij niet verstond. Een Rus, die deze plek voor zichzelf wilde houden. Een soldaat waar Helga zeker bang voor was geweest. Zich niet meer voor had kunnen verstoppen in de gedaante van een ‘broerzusje’ die zich Herrick moest noemen. Nadat haar lange lokken waren aangevallen door een bijtende schaar.

Hij had… Norge slaat met zijn vuist tegen zijn hoofd en begint zachtjes te huilen. Het kussen op zijn bed als één grote zakdoek.

Norge schrikt wakker van de huisdeur die in het slot valt. “Ik ben het”, klinkt de stem van Friederike. Hij zucht, opgelucht. Zo hebben zij het destijds afgesproken, een code, dat de kust veilig is. “Ik ben het”. Alleen zij kunnen met deze sleutel hun woning binnentreden. Alleen zijn vader, zijn moeder, Friederike en hij.