Ik heb me lief

Hoe ik mijn eigen reddingsboei werd

The only way out is through

- Robert Frost

To do things right, first you need love, then technique

- Antoni Gaudí

Colofon

© Merel Bultman
1e druk, september 2023
Omslag ontwerp: Esther Schell
Foto omslag: Rianne van der Ree
Druk: Pumbo.nl
Uitgeverij JustbeKolibrie

ISBN: 978-90-9037534-2
NUR: 320

Wil je iets overnemen uit dit boek? Vraag het me eerst even. E-mail naar bultje40@icloud.com of stuur me een berichtje op Instagram @merel_bultman.

Inhoud

Voorwoord

Inleiding

Ik kan niet meer poepen

Stuk

Burn-out: wat is dat?

Waarom heb ik het zó ver laten komen?

Hulp en herstel

Hallo wereld

Ik ben er weer!

Achtbaan

Over de kop

Ziek

Kanker, herseninfarct of een ontsteking

Vallen en opstaan

Het is toch MS

Leven vanuit liefde

Levend verlies

Geluk

Leefstijl: routines, structuur en voeding

Mijlpalen en andere succesnummers

Onbegrip

Missen

Met volle teugen

Aanvulling - juni 2023

Dank je wel

'T goede info-lijstje

Literatuur

Voorwoord

Ik geloof dat we elkaar kunnen helpen door open te zijn over wie we zijn, wat we voelen en meemaken. Ik haal steun en herkenning uit de verhalen van anderen: Hé, dat doe/heb ik ook, ik ben niet de enige en ik ben niet raar. Daarom dit boek. Ik wil helpen door mezelf te zijn.

Mijn verhaal gaat over vallen, soms even blijven zitten en altijd weer opstaan. Over mijn zoektocht naar liefde, de lessen van m’n burn-out, trouw blijven aan mezelf en stap voor stap leren leven met multiple sclerose (MS).

In 2014 had ik een heftige burn-out en werkte ik negen maanden aan mijn herstel. Het bleek een keerpunt in mijn leven. Ik wilde niet meer terug naar hoe ik daarvoor was, ik wilde een ander mens worden. Eentje die lief is voor zichzelf in plaats van iemand die alleen maar doorrent om niet te hoeven voelen en niet kan en durft te vertellen hoe het écht gaat. Want dat deed ik niet, nooit helemaal. Aan niemand. Ik loste het graag zelf op.

Totdat dat me niet meer lukte. Ik zocht en kreeg hulp bij het weer gezond maken van mijn lichaam en geest. Tijdens dat proces leerde ik een heleboel, met op nummer één (met stip!) van mezelf houden. Daarna durfde ik me langzaam en met vallen en opstaan weer open te stellen voor de liefde van anderen. Toen Frits in 2016 ten tonele verscheen, dacht ik: hij is het, deze ruikt als mijn thuis, zo moet het leven zijn. Ik hoopte dat er rustiger tijden vol liefde zouden aanbreken.

Rustig werd het allerminst. Ik begon voor mezelf als zzp’er, Frits was de helft van het jaar op reportage in het buitenland en ik moest erg wennen aan het hebben van een relatie met iemand die zijn werk is. We trouwden twee jaar na onze eerste ontmoeting. Vijf maanden daarna kreeg ik een herseninfarct dat drie jaar later, in maart 2021, MS bleek te zijn. De wereld op zijn kop. Weer. De relatie die we hadden was niet bestand tegen alle tegenslag. Maar er was nog veel liefde. We zijn opnieuw gaan bouwen en dat doen we nog steeds. Tegelijkertijd rouwde ik en bouwde ik verder aan mezelf.

De afgelopen jaren vond ik zwaar en moeilijk. Er zijn momenten geweest waarop ik dacht: ik wil rust, zo hoeft het niet meer voor mij. Ik vind het hard werken, leven met deze voor anderen vaak onzichtbare chronische progressieve ziekte en alles wat daarbij komt kijken. Gevoelens van eenzaamheid, rouw, pijn, boosheid, chaos, verdriet en frustratie duikelen constant over elkaar heen. Soms hevig en allesoverheersend, soms meer op de achtergrond. Daarnaast zijn er momenten waarop ik me gelukkig voel. En blij, trots, nieuwsgierig, ondeugend, vol zelfvertrouwen, rustig en in balans.

Ik ben mijn eigen reddingsboei geworden en daar ben ik ongelooflijk trots op. Ik kan mezelf uit de donkere hoekjes van mijn geest peuteren en mijn lijf geven waar het om vraagt. Zacht en vanuit liefde.

Maar ik kan en wil het niet allemaal alleen doen. Gelukkig krijg ik veel liefde en steun van de mensen om me heen. Van Frits, op wiens schouder ik altijd mag uithuilen, die naar me luistert en me aanmoedigt. Van mijn moeder die voor me zorgde toen ik het zelf niet kon en me lieve kaartjes stuurt, mijn vader die met me meeging naar alle ruggenprikken, mijn schattigste neefjes, broer en ‘schone zus’ waar ik altijd welkom ben, liefste vriendinnen - dichtbij en ver weg, schoonouders en -zussen en betrokken collega’s en kennissen.

En last but not least: m’n lieve clubje lotgenoten op en Instadinnen van Instagram. Zo fijn om aan één woord genoeg te hebben. Dank je wel aan jullie allemaal dat jullie in mijn leven zijn, samen is het mooier.

Raamsdonksveer, september 2022

Inleiding

'Hoe is je thuissituatie nu?' Haar ogen kijken me rustig maar doordringend aan. Ik kijk terug en slik. Shit. Ze kijkt weer recht bij me naar binnen.

'Euh…nou…' zeg ik net iets te luid. 'Daarmee bedoel je vast niet welke kleur mijn bank heeft hè?!' Ik lach hard en daarna is het stil. 'Nee, dat bedoel ik inderdaad niet, Merel. Heb je een relatie of ben je alleen?'

Dit. Hier wil ik van af. Grappen maken terwijl ik pijn voel. Me groter voordoen dan ik ben. Belangstellende vragen weglachen. Terugkaatsen met ‘n snelle grap. Of ze vóór zijn met een gordijn van woorden waarachter ik me kan verstoppen. Niemand mag me zien. Want ik ben Merel en ik kan alles alleen. Oh, wat ben ik sterk.

Maar ik kan niet meer. Ik ben op. Ik voel me eenzaam. En ontzettend verdrietig en in de war. Ik geloof dat ik de liefde niet waard ben. Dat elke man bij me weg zal gaan. En ik wil niet alleen blijven. Ben bang voor mijn lelijke gedachten. Dáár moet het over gaan. Vanaf nu mag het nergens anders meer over gaan.

'Ik heb geen relatie, ik ben alleen.'

'Dat dacht ik al,' zegt Ineke. 'Laten we het daar eerst eens over hebben.' En toen was de beerput open die ik jarenlang had volgestopt met al mijn verdriet, pijn, angst, schaamte en onzekerheid.

Ik kan niet meer poepen

Stuk

Oktober 2014

Volgens mij ben ik stuk. Mijn hersenen zijn kapot en mijn lichaam ook. Ik huil continu, onthoud niks, voel me uitgeput en als ik een appel eet - het enige dat ik wegkrijg -, komt ‘ie er na vijftien minuten een-op-een weer uit.

Dit gaat de laatste anderhalve week zo. Of is het langer? Ik weet het niet precies. Wat ik wel weet, is dat m’n darmen niet werken. Mijn huid is slecht en dof en mijn ogen ook. Ik kan niet meer. Op een maandagochtend in oktober zak ik op de keukenvloer in elkaar als ik me klaarmaak om naar mijn werk te gaan.

Een uur later zit ik tegenover de huisarts. In haar handen een elastiek dat ze langzaam uit elkaar trekt, wat best lang goed gaat. Tot het knapt. Ze legt de twee zielige hoopjes verfrommeld elastiek op haar bureau, kijkt ernaar en richt haar blik vervolgens op mij. Ik snap de vergelijking en voel hem ook. De rek is eruit. Ik heb me nog nooit zo verbonden gevoeld met een geknapt elastiekje.

'Je hebt een flinke burn-out.' Ze kijkt me een tijdje aan en vertelt dat dit niet weggaat met een week rustig aan doen. Ik moet rekening houden met een lang herstel. Het gaat zeker een paar maanden duren. Logisch ook wel, ik heb er jaren over gedaan om zo ziek te worden.

De huisarts verwijst me door naar de praktijkondersteuner, een psycholoog. Een frisse, vriendelijke jonge vrouw die me een paar dagen later uitlegt dat ze me in maximaal tien sessies gaat helpen ‘om weer op mijn paadje te komen’. Daar ben ik volgens haar vanaf geraakt. We kijken vooruit, gaan niet diep graven in het waarom ik hier terecht ben gekomen. In de sessies zal ik het meeste werk gaan doen, ik moet haar zien als een soort coach.

'Wat moet ik dan nu doen?' vraag ik. 'Niks! Neem je rust. Je lichaam is op, je bent fysiek en mentaal uitgeput. Vergelijk het met een mobiel die leeg is en aan de oplader moet. Hoe leger de mobiel, hoe langer hij aan de oplader moet. En als je hem niet helemaal oplaadt, loopt hij ook weer snel leeg. Zo is het bij jou ook. Geef je lichaam rust zodat het energiereserves kan gaan opbouwen. En in elke zin die je uitspreekt, hoor ik het woord moeten. Probeer daar eens naar te kijken. Probeer ik moet eens te gaan vervangen door ik wil.'

Ik waardeer haar hulp, maar ik kan niet meer poepen en wil daar de oorzaak van aanpakken. Hoe heb ik zoveel heftige signalen van mijn lichaam kunnen negeren? Het moet grondiger. Ik wil hiervan leren en veranderen.

Ik wil naar Ineke, zij kan me hierbij helpen. De huisarts heeft de burn-out vastgesteld, de praktijkondersteuner biedt praktische psychologische hulp en Ineke gaat naar mijn hele lijf kijken. Ineke is acupuncturist, fysiotherapeute en doctor in de klinische epidemiologie. Ik kom al tientallen jaren in haar praktijk en met mij meer familieleden en vrienden. Sommigen gingen met enige scepsis naar een eerste afspraak, allemaal maakten ze een volgende. Ze is direct, menselijk en erg goed in haar vak.

Zo had ik als tiener elke dag zware hoofdpijn. De reguliere geneeskunde schreef me medicatie voor die ook gegeven wordt aan zwaar demente bejaarden. Mijn ouders vonden dat vrij heftig en zochten verder naar een vriendelijker alternatief. Dat was Ineke. Ze onderzocht me en adviseerde een aangepast voedingspatroon. Na een week was de hoofdpijn weg en ik heb er nooit meer last van gehad. Wat ze zegt en doet, helpt en werkt.

Ze komt kortaf op me over aan de telefoon. Het is druk, over drie weken heeft ze pas plek. Als ik vertel dat ik al zeker twee weken geen goede ontlasting heb, kan ik over twee dagen langskomen.

Burn-out: wat is dat?

‘Een burn-out is het eindstadium van een langdurige periode van stress en (over)spanning. Hierdoor krijg je last van zowel lichamelijke als geestelijke uitputting. Je voelt je letterlijk ‘opgebrand’. Een burn-out krijg je niet alleen door werkstress, maar ontstaat ook door spanningen in de privésfeer. Vaak is het de combinatie van die twee die je te veel wordt. Niet alleen volwassenen kunnen een burn-out krijgen, jongeren ook.

Bij een burn-out zijn vaak zowel je fysieke als mentale energiereserves volledig ‘opgebrand’. Je merkt dat je in het begin hier vaak nog wel mee om kunt gaan. Je werkt bijvoorbeeld door de vermoeidheid heen. Na een tijdje lukt dat echter niet meer en zijn zelfs de meest alledaagse taken een immense opgave. Als je dit ervaart maar hier niks mee doet, dan verandert jouw situatie ook niet. Dit is ook moeilijk.’ (Psyned, 2022)

Zo ging het bij mij ook.

Uitgeput en slapeloos

Ik sliep slecht en was overdag next level moe. Douchen en aankleden, een boodschap doen in de stad, een gesprek voeren met een collega, het kostte me steeds meer tijd en energie. Ik kreeg minder voor elkaar, mijn lijf voelde slap en energieloos en ik bleef geeuwen. Maar slapen, ho maar. In de nacht maakten mijn hersenen overuren en buitelden gedachten over elkaar heen waardoor ik het grootste deel wakker lag. Ik stond vermoeider op dan ik naar bed ging en het lukte me niet om die vicieuze cirkel te doorbreken. Ik voelde me gefrustreerd, opgejaagd en verdrietig. En bang. Werd ik gek?

To-do-lijst

Ik was altijd slim, scherp en snel. Gesprekken en gebeurtenissen kon ik tot in het kleinste detail terughalen en ik vond mezelf de ultieme multitasker. Daar was niets meer van over. Ik merkte dat ik dingen vergat en was op mijn werk een to-do-lijst gaan bijhouden waar ik alles op schreef. Alleen werd hij langer in plaats van korter en kreeg ik niets af. Die lijst werd mijn houvast. Zonder had ik geen idee waar ik mee bezig was, wat er nog moest gebeuren of wat ik had afgesproken. Voor mijn gevoel faalde ik de hele dag door. De dagen voordat ik in elkaar zakte, bestond mijn werk grotendeels uit het bijwerken van m’n to-do-lijst.

Ik hoor je wel, maar begrijp je niet

Een gesprek voeren met iemand met geluid op de achtergrond zorgde voor kortsluiting in mijn hoofd. Ik zag een bewegende mond en hoorde woorden maar begreep ze niet. De eerste keren dat dat gebeurde, barstte ik in huilen uit van schrik en schaamte. Daarna raakte ik eraan gewend en vertelde ik aan het begin van een gesprek dat het zou kunnen gebeuren en of diegene daar rekening mee wilde houden. Rustig praten, niet uitweiden. En tijdens een telefoongesprek niet afwassen of iets anders doen wat geluid maakt.

Koken is wiskunde

Koken uit het blote hoofd lukte me niet meer. Wat kon ik veel handelingen tegelijk doen als gezond mens! Nu liet ik dingen (of mezelf) aanbranden, vergat ingrediënten of gooide er juist twee of drie keer hetzelfde in. Een recept volgen dan maar? Ook niet te doen. Lezen, begrijpen en uitvoeren tegelijk was te veel en putte me uit. Ik sloeg stappen over, raakte de draad kwijt of vergat dat ik aan het koken was. Hoe vaak ik een uur na het koken ontdekte dat ik het gas had laten aanstaan, is niet op twee handen te tellen. Het enige dat me lukte, was soto ayam. Liters at ik daarvan.

Boodschappen doen = de hel

Winkelen werd moeilijk. De geluiden in de winkel, de geuren, kleuren, hoeveelheid aan producten, mensen, de angst om een bekende tegen te komen en een praatje te moeten maken, de weg erheen en terug. Alleen met militaire voorbereiding lukte het. Vooraf goed nadenken en opschrijven wat ik nodig had, tas, sleutels en portemonnee klaarleggen, bedenken wat ik tegen een bekende zou kunnen zeggen en op een zo rustig mogelijk tijdstip naar de winkel. In het begin van de burn-out was zo’n winkelbezoekje het enige dat ik op een dag deed. De ene helft bestond dan uit voorbereiden, m’n lijstje maken, energie opsparen en het supermarktbezoek zelf. De andere helft van de dag moest ik daarvan herstellen.

Geen ruimte voor anderen

Ik zag en sprak steeds minder mensen. Als ik wel iemand zag, had ik niet de ruimte om te vragen hoe het ging. Daar schaamde ik me voor, maar het lukte gewoon echt niet: mijn hoofd was te vol. Het leven denderde door en ik kreeg er niets van mee.

Onzichtbaar ziek

Ik had mijn burn-out in 2014 en voor m’n gevoel heeft de ziekte de afgelopen jaren meer bekendheid gekregen. Kranten en tijdschriften staan er vol mee, er zijn boeken en podcasts over gemaakt, er is meer kennis en meer mensen praten erover; ervaringsdeskundigen én geleerden.

Destijds had ik behoefte aan informatie en ervaringsverhalen. Hoe deden anderen dit? Off- en online kon ik er niet zo veel over vinden. En wat ik vond, was wetenschappelijk. Dat maakte dat ik me alleen voelde. Wat niet hielp, was dat mensen er regelmatig iets van vonden en ongevraagd hun mening gaven. Over wat ik mankeerde, hoe het gekomen was, wat ik moest doen en wat ik verkeerd deed. En omdat je niks aan me zag, viel het allemaal vast wel mee.

Niet dus. Er stak inderdaad nergens een bot uit, ik had geen bloed, geen gipsen pootje of een verband om mijn hoofd. Maar ik voelde me zo ziek en slecht. Ik worstelde hiermee, met het onzichtbaar ziek zijn en de meningen van anderen en kaartte het aan bij de psycholoog. Hoe kon ik omgaan met het onbegrip en de ongetwijfeld lieve en goedbedoelde maar soms behoorlijk ongemakkelijke en verdrietige opmerkingen? Soms stond ik echt met mijn mond vol tanden.

•‘Waar kan jij nou een burn-out van hebben? Je bent nog zo jong!’

•‘Oh ja, een burn-out. Dat is écht iets van deze tijd hè, ineens heeft iedereen er een!’

•‘Ik ken ook iemand die een burn-out had. Bij hem was het binnen 2 maanden over. Hoe lang ben jij nu thuis?’ [Mijn antwoord] ‘Zo! Dat is wel lang, hè?’

•‘Je moet meer naar buiten. Dat is gezond voor je.’

•‘Je moet natuurlijk niks en het komt uit een goed hart, maar dit moet je echt [vul in wat ik moet doen/lezen/weten/eten/drinken].’

•‘Het zit gewoon tussen je oren.’

•‘Jij bent ook altijd zo druk!’

•‘Een paar nachten vroeg naar bed en je bent zo weer de oude.’

•‘In mijn tijd bestond dit nog niet, dan gingen we gewoon door. Hup, schouders eronder en niet zeuren.’

In het begin legde ik het uit, ik wilde graag begrepen worden. Later haalde ik mijn schouders op of gaf een gek antwoord. Ik voelde me alleen en baalde van dit soort opmerkingen en mijn onvermogen om daar adequaat op te reageren. Ik leerde er wel van. Een opmerking is een aanname van degene die hem maakt. Het gaat over die persoon en ik mag die mening bij hem of haar laten, ik hoef er niets mee te doen.

Ook viel het me op dat de meeste mensen liever iets zeggen dan een vraag stellen. Terwijl het juist zo fijn was als dat wel gebeurde. Dan voelde ik me gezien en gehoord. De psycholoog vertelde me dat je inderdaad beter een gebroken been kan hebben als je begrip wilt. Dat is zichtbaar en bekend en dan weten we beter hoe we erop moeten reageren. Onbekend maakt onbemind.

Dat merkte ik ja.

Waarom heb ik het zó ver laten komen?

Omdat ik deed waar ik goed in was: sterk zijn, doorgaan, schouders eronder, niet zeuren en anderen niet tot last zijn. Ik was me er niet van bewust dat ik op deze manier niets oploste, maar mezelf langzaam de vernieling in hielp.

Jurriaan Galavazi (@dokterjuriaan) omschrijft dit mooi in een post op Instagram: 'Wanneer je in jouw leven een zware, verdrietige of eenzame periode hebt doorgemaakt dan kan het zijn dat iets in jou vindt dat het nu wel klaar mag zijn: streep eronder, rug recht, schouders naar achteren en weer door. Je vindt wellicht al snel dat je vervalt in zeuren en klagen en dat is niet hoe je gezien wil worden.

Hoewel deze strategie goed kan werken - een slachtoffer zijn lijkt misschien begrijpelijk en gerechtvaardigd, maar draagt niet bij aan de relatie tussen jou en jezelf - kan de valkuil zijn dat je je jezelf afwijst, verhardt, de muur optrekt en maar door blijft gaan en zo geleidelijk aan steeds meer afstand creëert tussen jou en je jezelf, je lijf, je lichaam.

Het kan waardevol zijn om jezelf te erkennen in het feit dat het heftig is geweest. In plaats van dat deel af te wijzen en te vinden dat je altijd maar sterk moet zijn, dat je het maar moet kunnen en het toch een soort van vanzelfsprekend is dat je het allemaal doorstaan hebt. Nee, het was moeizaam, soms zelfs eenzaam, verdrietig en onzeker. En dat het je tegelijkertijd ook veel gebracht heeft. Aan inzichten en ervaringen, dat het je de mogelijkheid heeft gegeven krachtiger en zelfstandiger te worden en zo je leven ook jou als persoon heeft doen verrijken.

Je hoeft geen slachtoffer te worden om waar te laten zijn dat het heftig was. Juist door het te benoemen en te erkennen draagt het bij aan zelfrespect en zelfwaardering.' (Galavazi 2022)

Mijn pijn en verdriet benoemen en erkennen deed ik niet. Ik had geen idee hoe; te moeilijk, te groot. Er was veel gebeurd.

Verscheurd

In 2008 gingen mijn ouders uit elkaar na 35 jaar huwelijk. Ik was 29 en woonde samen, had een baan en een eigen leven. Maar dat maakte de scheiding niet minder pijnlijk en verdrietig. Ik vond het verschrikkelijk om mijn ouders zo te zien. Vanaf het moment dat mijn moeder huilend aan de telefoon vroeg of mijn broer en ik naar haar toe konden komen omdat er iets ergs aan de hand was, voelde ik me niet meer veilig.

In de trein vanuit Utrecht op weg naar huis hadden Justin en ik een zenuwachtige slappe lach en eenmaal thuis bleek het inderdaad goed mis. Mama liep huilend rond en papa staarde voor zich uit op de hoek van de bank. Hij was verliefd op een andere vrouw en mam had dat ontdekt. Mama praatte en papa zei bijna niets. Toen mijn broer en ik na een paar uur terug naar Utrecht wilden en richting de keukendeur liepen, knuffelden we mama en stond papa op om afscheid te nemen. Zonder hem iets te zeggen liep ik naar buiten en botste in het voorbijgaan hard tegen zijn schouder. Later die dag zou hij uit huis vertrekken.

Na dat gesprek voelde ik me verscheurd en in de war. Het voelde of ik geen ‘kind van’ meer was en ons gezin niet meer bestond. De weken erna vond ik dat ik er voor mijn moeder moest zijn, maakte me zorgen om haar. M’n vader sprak en zag ik niet. Dit was zijn schuld, hij was weggegaan, hij had mama verlaten, vond ik. En ook mijn broer en mij.

Tot dat moment stond hij op een voetstuk. Zijn goedkeuring betekende alles voor me. Als er iets speelde op mijn werk, vroeg ik hem om advies. Mijn vader wist alles of deed alsof. Toen ik dat doorkreeg, vond ik dat alleen maar mooi. Hij was erg streng, had een hoge moraal. Hij had ons geleerd hoe ‘het’ moest. Hoe je het goed deed en hoe het hoorde in het leven. En nu had hij het zo dom aangepakt en mijn moeder pijn gedaan. Ik wist niet hoe ik daar mee om moest gaan. Ik wilde het snappen, maar kon er met mijn verstand niet bij.

Een jaar lang hadden we weinig contact. Als we elkaar zagen, spraken we af in een restaurant. Ik wilde niet naar zijn nieuwe huis en ik wilde ook niet dat hij bij mij thuis kwam. Intussen verliep het contact met mijn moeder ook moeizamer. Haar pijn, verdriet, woede en wanhoop verstikten me. Ze kwam te dichtbij. Ik had mijn handen vol aan mijn eigen sores.

Kopje onder

Want twee weken nadat het huwelijk van mijn ouders ophield, strandde ook mijn eigen relatie. Hij was verliefd geworden op iemand anders en ik was erachter gekomen. Net als bij m’n ouders. We waren zeven jaar samen en woonden net een jaar in ons eerste gekochte Grote Mensen Huis. Ik voelde me gewond, stuurloos en alleen. Ging kopje onder. Ik wist en voelde dat het niet goed met me ging en dat ik een keuze moest maken. Alles tegelijk aankijken en verwerken kon ik niet, dan zou ik omvallen. Ik besloot om eerst op mezelf te focussen, de praktische dingen te regelen. De rest kwam later wel.

Ons huis moest worden verkocht. Het was crisis op de huizenmarkt, wat extra stress gaf. We voerden lange gesprekken met banken en makelaars. Tegen elkaar zeiden we weinig. Er was veel pijn, verdriet, woede, haast, spanning en onzekerheid. Ik was ontroostbaar, voelde me murw. En vol overlevingsdrang. We verdeelden alle spullen en ik drukte zes amuselepels achterover en maakte een kras op een dressoir dat hij mee zou nemen. Voelde goed. Via vrienden vond ik een nieuw huis in een ander deel van Utrecht. Klein, fijn en veilig. Een nieuwe start. In mijn eentje.

Dat mijn relatie was stukgelopen, snapte ik. Het was een kwestie van tijd geweest wanneer het mis zou gaan. We hadden vaker wanhopig tegenover elkaar gestaan omdat het niet werkte. Het kopen van een huis bleek een onbewuste noodsprong om de boel te redden.

Wat ik niet snapte en wat pijn deed, was de manier waarop het tussen ons eindigde. Zijn blik was afwezig en koud de laatste weken. Hij deed, voelde en rook anders. Meerdere keren vroeg ik ernaar. Maar nee, er was niets. Dan lag het misschien toch aan mij, dacht ik.

Op de dag dat mijn broer en ik in ons ouderlijk huis hoorden over de scheiding, spraken we die avond in Utrecht af bij ‘t Neutje met onze partners. We wilden samen zijn en ze vertellen wat er was gebeurd. Bier drinken. De dagen erna praatte ik erover na met mijn vriend. Zo zouden wij het nooit doen toch? Zo gingen wij niet met elkaar om. We hadden nu gezien hoe het niet moest, hoeveel pijn dat deed.

Maar zo deden we het wel.

Op een maandagochtend las ik in onze slaapkamer een bericht op zijn telefoon die naast het bed lag. Iemand wilde graag bij hem zijn en hem aanraken. Mijn adem stokte en m’n hart bonkte bijna uit mijn borst. Ik vloog naar beneden waar hij nietsvermoedend onder de douche stond en gooide zijn telefoon door de badkamer. Daarna rende ik weer naar boven en propte z’n kleren in een sporttas. Weg. Hij moest weg.

Hij ging. Na een paar dagen kwam hij langs om te vertellen dat ‘ie zijn vleugels wilde uitslaan.

Onzeker, laag zelfbeeld en perfectionistisch

De manier waarop deze relaties zijn geëindigd, hebben mijn vertrouwen in anderen en in mezelf beschadigd. Volgens Ineke heb ik in deze periode de overtuiging aangenomen dat ik niet leuk genoeg ben en een man me altijd zal verlaten. Het maakte me nog onzekerder.

Ik geloofde dat ik er niet toe deed, twijfelde aan mezelf en was veel bezig met wat anderen van me zouden vinden. Mijn hoofd zat vol met beperkende overtuigingen:

•Ik doe het niet goed

•Straks ontdekken ze dat ik het niet kan

•Mijn mening doet er toch niet toe

•Zij weten het vast beter en zijn slimmer/leuker/interessanter/handiger/knapper

•Ik ben te dik/heb korte benen/raar haar/kleine ogen/lelijke borsten

Die onzekerheid had ik sinds mijn puberteit. Daarvoor was ik vooral een blij kind, maakte makkelijk contact, had vriendjes en vriendinnetjes, speelde buiten en vond het leuk op school. Een enkele keer noemde iemand me dikke, maar ik werd niet structureel gepest.

Ik had een sterke mening. Toen ik op mijn vierde ontdekte dat Sinterklaas niet bestond, vond ik dat mijn klasgenootjes dit moesten weten. Resultaat: de halve klas in tranen en mijn moeder werd gebeld of ze me alsjeblieft kon uitleggen dat ik deze grote ontdekking beter voor mezelf kon houden. Hetzelfde gebeurde een paar jaar later, toen ik weigerde om mijn vormsel te doen nadat ik had gehoord dat de Paus condooms verbood terwijl er zoveel mensen in Afrika stierven aan Aids. Ik wilde niets meer met de kerk te maken hebben. De pastoor kwam bij ons thuis om het erover te hebben, maar pap en mam steunden me in mijn beslissing.

Mijn middelbareschooltijd vond ik best oké. Ik had leuke vrienden, deed het redelijk goed op de havo, alleen in wiskunde was ik slecht. Ik hoorde niet bij het toffe groepje met populaire kinderen en was ook geen grijze muis. Op de middelbare werd ik me bewuster van mijn lichaam. Ik vergeleek mezelf met andere meisjes en ik vond mezelf dan altijd minder mooi want ik was dik.

Na de havo mocht ik gaan studeren. Ik wist alleen niet wat: iets met kinderen of grafische vormgeving? Het werd de pabo. Na een paar maanden merkte ik dat ik me niet gelukkig voelde en niet op mijn plek zat. Mijn cijfers waren hoog en ik was dol op de kinderen maar voelde me opgesloten. We moesten de lesmethodes strikt volgen en ik wilde meer ruimte om zelf te kunnen bepalen hoe ik lesgaf. Meer inspelen op de behoefte van de kinderen. In overleg met mijn ouders stopte ik met de opleiding. Een diploma halen voor iets wat je toch niet wilt worden, is onzin. Dat vonden zij ook.

Daarna volgde ik de zaterdagopleiding van de Hogeschool voor de Kunsten in Utrecht (HKU) en werkte als serveerster en afwashulp bij wegrestaurant De Pleisterplaats in Moordrecht. Bij positief afsluiten van de zaterdagopleiding werd je toegelaten op de echte. Dat lukte. Ik geloofde dat dat kwam omdat mijn moeder een van de docenten kende, niet omdat ik talent had.