Lockdown in Shanghai

EEN OOGGETUIGENVERSLAG

ANS HOOFT

Lockdown in Shanghai

Auteur: Ans Hooft

Copyright @ 2023 Ans Hooft

Druk: Pumbo.nl

Omslagontwerp: Pumbo

Omslagfoto: Nico de Rouge – www.nicoderouge.com

Foto auteur: Hu Jun

Non-fictie

ISBN 9789090380520

NUR 402

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Inhoudsopgave

Inleiding

De start van 2022

Februari / maart 2022

‘No citywide lockdown’ – Shanghai Daily – 24 maart 2022

31 maart, 1 dag voor de lockdown

1 april: week 1

Einde week 1

Dag 10: Het voedselpakket

Georgios

Een pak melk

De leiding

Het vuilnis

De kampen

‘The hardest thing about a 4-day lockdown is the first 3 weeks’ – virale quote

Groepsinkopen

FOMOFO: Fear Of Missing Out of Food Orders

Lockdown versus Quarantaine

Nothing is impossible

Totale instituties

Wuhan 2020

In de publiciteit

Het stroomschema

Nog strakker

Gerommel

Silver Lining

Culturele revolutie 2.0

Ruim vier weken in lockdown

Ernstig

Upgrade

Buiten zitten

Gewenning

Half mei

Brood

De busjes

Medebewoners

‘It may end or it may not end by May end’ – virale quote

Zorgen

Eind mei

Buiten

De laatste dagen

Drie maanden later

De strafquarantaine

Oktober

November

Protesten

De U-bocht

Epiloog

Dankwoord

Verantwoording

Inleiding

Shanghai is de meest fantastische stad ter wereld. Ik meen het. Nog steeds. Er is geen enkele andere stad zo vol met energie, optimisme en daadkracht, en tegelijk zo veilig en zo vol met onbegrijpelijke contrasten. Je raakt nooit uitgekeken, er is altijd iets gaande. Terwijl je rustig door de straten wandelt van de Former French Concession, waar de vogels harder proberen te zingen dan de muziekjes van de dansende tantes in het park, kun je je bijna niet voorstellen dat je in het centrum loopt van een stad van 26 miljoen inwoners. Het gevoel van geluk dat me soms overweldigt heb ik nergens anders dan in Shanghai. Natuurlijk, ik ben een expat, ik blijf hier niet eeuwig en er is veel waar ik me geen zorgen om hoef te maken. Dat ik in deze heerlijke stad mag wonen voelt elke dag als een cadeautje.

Maar er is een maar.

Mijn gevoel van zorgeloosheid, van veiligheid, van vrijheid, ligt direct in de handen van een paar mannen en vrouwen die aan de knoppen draaien in dit land. En die knoppen draaien weleens te ver door. Als zij dat willen wordt mijn mooie wijk gesloopt en vervangen door een vreselijke shopping mall. Als zij dat willen word ik morgen op het vliegtuig gezet en mag ik nooit meer terugkomen. Als zij dat willen gaat de hele stad op slot en mag er niemand meer de voordeur uit.

Natuurlijk wist ik dat China zo werkt. Dat weet iedereen. Maar als je hier woont voel je dat niet. Je vergeet het. Je merkt het niet, omdat er zo veel bijzondere dingen tegenover staan. Je hebt het gevoel dat alles mogelijk is.

Een harde lockdown van 65 dagen is het laatste wat ik voor mogelijk gehouden had. Het leek op een bizar soort sociaal experiment, maar dat is achteraf. Toen ik er middenin zat, voelde ik alleen maar ongeloof, angst, woede, een beetje opstandigheid, verdriet en (gek genoeg) uiteindelijk acceptatie. Een rouwproces dus, en ik rouwde niet alleen om mijn eigen leven maar ook om mijn stad. Ik ben niet de enige die dit zo voelde en mijn collegacounselors zeggen vaak tegen elkaar dat de hele stad PTSS heeft. Veel mensen zijn blijven steken in de woede- of in de depressiefase.

Voor mij was de hele lockdown zo’n bizarre gebeurtenis dat ik vond dat ik alles moest opschrijven. Zodat we dit nooit meer vergeten. Dat laatste is belangrijk, want er worden nu al pogingen gedaan om het uit de geschiedenis te wissen. Als we er niet meer over praten is het nooit gebeurd – zoals zo veel andere gebeurtenissen in China worden uitgewist. Het leven gaat weer normaal door, alsof er niets gebeurd is. Maar ik wil dit niet vergeten.

***

Dit relaas eindigt met een enorme U-bocht. Als je iets moet weten over het verkeer in Shanghai is het wel dat de bestuurders meesters zijn in U-bochten. Het maakt niet uit hoe druk de straat is, of dat het vol is met fietsers of voetgangers, zelfs midden op een druk kruispunt gebeurt het. Een automobilist denkt: o jee, ik moet eigenlijk de andere kant op, geeft met z’n ogen dicht een draai aan zijn stuur en zet zonder blikken of blozen de hele straat vast. Iedereen stopt alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Er wordt niet getoeterd of gevloekt, er is geen oogcontact, er gaan geen middelvingers de lucht in. Heerlijk!

De U-bocht aan het einde van dit verhaal is net zoiets. Misschien wist men al een tijdje dat ze eigenlijk de andere kant op moesten. Misschien werd er gewacht op een teken van boven, uit Beijing. Het stuur ging om en we hielden even onze adem in. Maar niemand mopperde of klaagde, men ging weer door alsof het de normaalste zaak van de wereld was. Heel af en toe, echt heel af en toe, vraagt er nog iemand: ‘Maar waar was dat dan allemaal voor nodig, die hele lockdown?’ Er komt geen antwoord.

De start van 2022

Het jaar begon zo goed.

Ons favoriete restaurant met dakterras, Kartel, organiseerde een spetterende oudejaarsavond. We zaten aan kleine tafeltjes zo dicht bij elkaar dat mensen die elkaar niet kenden vanzelf vrienden voor die avond werden. Het eten was top, de muziek was lekker, er hingen overal ballonnen en slingers en de stemming was uitgelaten.

Het leven was fantastisch, zeker vergeleken met dat in Europa de afgelopen twee jaar. Al die berichten over lockdowns, rellen, antivaxxers, bedrijven en winkels die failliet gingen, ontevredenheid en boosheid, daar hadden we in China nauwelijks last van. Natuurlijk was februari 2020 in Wuhan heel ernstig en griezelig geweest. Maar in Shanghai was het grootste gevaar na twee of drie maanden voorbij, en vervolgens konden we vrij bewegen – met mondkapjes op. Nou ja, we konden het land niet uit, want daarna mochten we er niet meer in. Later kon het wel, maar moesten we bij terugkeer in hotelquarantaine. Vergeleken met de toestand in Nederland, waar geen einde leek te komen aan de ellende, prezen we onszelf heel gelukkig. In 2020 en 2021 voelde het alsof we in een soort feestbubbel zaten, waar niemand anders bij kon. Juist vanwege die bijzondere situatie spraken we extra vaak af met vrienden en hadden we een bruisend sociaal leven. We gaven onze vriendengroep de stoere naam ‘Only The Braves’, omdat we onszelf tijdens de eerste uitbraak van februari 2020 erg dapper vonden en vervolgens elke vrijdagavond bij elkaar kwamen. Het moest steeds in een verschillend restaurant zijn. In Shanghai kan je makkelijk twee jaar lang doorgaan zonder in hetzelfde restaurant terecht te komen. Omdat we het land niet uit konden, gingen we met The Braves op reis in China, onder andere naar de Zijderoute en naar Yunnan. In Nederland werd niet altijd begrepen dat we dit allemaal konden doen en dat we zo veel plezier hadden, terwijl zij online moesten werken en lesgeven. Om scheve gezichten te voorkomen was het vaak beter om het stil te houden.

Want het is écht een andere wereld in deze bubbel en beide kanten begrijpen elkaar niet. In 2020 en 2021 vroegen Chinezen herhaaldelijk aan ons: ‘Waarom is het in het Westen nog steeds zo’n zootje met covid? Waarom luisteren de mensen niet gewoon naar de overheid?’ Juist, dat is nou precies het verschil.

***

Toen de klok 12 uur sloeg op 1 januari 2022 ging iedereen naar buiten op het dakterras. Daar spetterde het vuurwerk en een dj deed enorm zijn best. Het voelde alsof ik danste op de daken van Shanghai, on top of the world. Het zou alweer een fantastisch jaar worden.

Toen kwam de politie. Er was geklaagd over lawaai en de dj moest de muziek uitzetten. Niet te geloven! Het gaat altijd vriendelijk maar resoluut. Er was iets met een licentie die niet was aangevraagd voor deze avond. We mochten wel blijven feesten, maar dan binnen. Dat voelde niet hetzelfde als buiten, en het leek ons een goed moment om naar huis te gaan.

Ik weet nog hoe Bas en ik door de stille straten naar huis liepen en dachten: wat een treurig einde van het feest. Nu denk ik: wat een scherp voorteken.

Februari / maart 2022

Dat verdraaide virus was gemuteerd tot omikron en dat is blijkbaar niet zo goed onder controle te houden. Of eigenlijk: helemaal niet onder controle te houden, ondanks de bijna perfect gesloten bubbel die China is. Pakketjes uit het buitenland kregen de schuld, ook bevroren zalm en vluchtelingen uit Myanmar. Hoe dan ook: omikron kwam het land binnen en het kostte steeds meer moeite om de zero-covid vast te houden. Dit was de belofte van president Xi Jinping: hij zou het land vrijhouden van het virus door het te isoleren en uit te doven met zero tolerance. Het werd steeds meer een kwestie van koppige trots met steeds minder realiteitszin. De strijd mocht absoluut niet verloren worden, want dat betekende gezichtsverlies en in China is niets erger dan dat.

De harde werkelijkheid was dat het virus terugkwam, overal in het land, steeds meer en steeds vaker. In het begin van 2022 raakte Shanghai langzaam in een staat van verhoogde paniek. Voor Chinese begrippen stegen de covidcijfers enorm. Ook al waren de meeste besmettingen asymptomatisch, die werden met hetzelfde afgrijzen beschouwd als mensen met klachten. Isoleren en uitdoven is hier de norm voor alle besmettingen.

Vlak voor Chinees Nieuwjaar is er blijkbaar iets gebeurd in onze compound. Er gaat een lint om toren 1 en niemand mag er meer in of uit. Wij wonen in toren 2 en ik vind het spannend. Ik stuur een berichtje aan een kennis in de andere toren of alles oké is. Ze antwoordt dat het prima is, want ze was van tevoren gewaarschuwd en ze kon nog eerst boodschappen gaan halen. Verder kunnen de koeriers bestellingen achterlaten in de lobby, die ze gewoon mag gaan ophalen. We sturen elkaar smileys en na drie dagen is het voorbij.

Zo gaat het een beetje in de hele stad. Het zorgt voor ongemak, het is onvoorspelbaar, maar het leven gaat redelijk normaal door. Behalve dat ik boos ben dat we geen kaartjes kunnen kopen voor de Winterspelen in Beijing, heb ik weinig last van de paniek. De straten worden wel steeds stiller en de restaurants leger.

Er gebeurden verontrustende dingen. Een van onze Braves-vrienden bleek bij aankomst op het vliegveld in Shanghai positief te testen. Hij was drie dagen ziek, maar werd drie weken lang in een ziekenhuiskamer ver buiten de stad opgesloten. Aansluitend kreeg hij nog eens drie weken eenzame hotelquarantaine, dus in totaal verdween hij zes weken van de aardbodem. Hij had al zijn gevoel voor humor nodig om hier goed doorheen te komen.

Half maart gaat onze compound onverwachts op slot. Bas wil ’s morgens in de auto stappen, maar de portier houdt hem tegen: ‘Als je nu weggaat, mag je niet meer terugkomen.’ Bas denkt even, draait gelukkig om en komt weer naar binnen. De meeste vrienden maken hetzelfde mee die ochtend; het lijkt erop dat half Shanghai tegelijk in lockdown is gegaan. We rekenen op drie dagen, maar er is geen enkele communicatie over hoe en wat. Het gooit onze schema’s in de war en het is vervelend, maar niet heel dramatisch. We kunnen gewoon eten laten bezorgen, we mogen alleen niet naar buiten, behalve om daar met z’n allen tegelijk in de rij een PCR-test te doen. Uiteindelijk duurt het zes dagen en het houdt even plotseling op als dat het was begonnen, zonder enige uitleg.

Alle vrienden hebben hetzelfde, sommige komen een dag eerder of later vrij, maar voor ieder van ons is het eind maart afgelopen. Zo kunnen we precies op tijd een afscheidsfeestje met onze Braves-vriendengroep organiseren. Twee vriendenstellen hebben gepland om diezelfde week uit Shanghai te vertrekken. Ze beseffen op dat moment nog niet waar ze aan zouden ontsnappen.

‘No citywide lockdown’ – Shanghai Daily – 24 maart 2022

Al die tijd werd er van hogerhand officieel verkondigd: de stad Shanghai zou nooit in volledige lockdown gaan. Het stond zo in de krant, met de waarschuwing erbij om vooral geen geruchten te verspreiden. Geruchten zorgen voor paniek, dus echt, we beloven dat er geen volledige lockdown komt. Het verhaal van de Wuhan-lockdown in februari 2020 is bekend. Een stad van 11 miljoen inwoners die 76 dagen binnen moesten blijven: vreselijk. Wat had ik met die mensen te doen! Dat zou hier niet kunnen. Nee, Shanghai is te belangrijk, er zijn te veel commerciële belangen en nooit zou de stad op slot gaan. Het was beloofd. Ik geloofde dat.

Toch wordt er een korte, harde lockdown gepland en aangekondigd. Eerst zal stadsdeel Pudong (ten oosten van de rivier) vier dagen op slot gaan, daarna de volgende vier dagen stadsdeel Puxi (ten westen van de rivier). Het klinkt allemaal heel redelijk, maar het voelt niet goed. Ik zie beelden van paniek in supermarkten in Pudong, klanten die vechten om het laatste pak rijst, gigantische rijen voor de kassa. Het lijken wel oorlogsbeelden.

‘Zou je ook niet wat boodschappen doen?’ zegt Bas. Oeps. Hij weet dat ik niet zo goed ben in zaken die met eten te maken hebben. ‘Ik heb al toiletpapier en pasta, wat kunnen we nog meer nodig hebben?’ vraag ik, en hij kijkt me misprijzend aan. Als je in je dagelijks leven gewend bent dat alles supersnel bezorgd wordt en als er altijd een 7-Elevenwinkel om de hoek is, ben je niet gewend om voorraden aan te houden. Ik ga een beetje shoppen en merk veel te laat dat alles al weg is. Het is ongelofelijk, maar veel schappen zijn leeg. Dit heb ik nog nooit gezien. Elke dag tot aan de lockdown ga ik op mijn fiets winkels af om spullen in te slaan, maar ik heb niet veel succes. Ik kom een vriendin tegen die ergens brood heeft gezien, maar dat brood kan ik niet vinden. Wel weer een blikje mais en een paar avocado’s gescoord. Ik snap dit niet. Is het oorlog, waar ben ik in beland? Is dit de stad waar je altijd en overal kan eten? Dit probleem is nieuw voor mij en ik weet niet goed wat ik moet doen. Ik ben best goed in onlinebestellingen, maar alle apps geven ineens foutmeldingen en bestellingen worden niet bezorgd. Ik kan het me niet voorstellen: je zal toch wel gewoon eten en boodschappen kunnen laten bezorgen tijdens de lockdown?

Niet dus. Een harde lockdown betekent: niemand mag naar buiten en niets wordt bezorgd. Alle winkels gaan dicht, overtreders brengen het land in gevaar en worden gestraft. Mijn hersens kunnen dit scenario niet bevatten en raken oververhit. Zit ik in een film? Het is toch geen februari 2020 in Wuhan?

***

Gelukkig hebben we eerst het afscheidsfeestje van onze vrienden. Het is erg gezellig en een waardige afsluiting van twee jaar goede vriendschap. We doen nog steeds een beetje lacherig om het geheel, al beginnen we de spanning wel te voelen.

Tijdens het feestje, om halftien ’s avonds, gaat de telefoon van Bas. Jack Dai is zijn Operations Manager en ultieme rechterhand. Als Jack zo laat belt is er iets niet oké. Hij zegt dat het deel van Pudong waar de fabriek staat morgen al in lockdown gaat. Een paar dagen eerder dan gepland dus. Hij stelt voor om wat monteurs te vragen of ze zich vrijwillig willen laten insluiten in de fabriek, zodat er doorgewerkt kan worden. Het is toch maar voor vier dagen, dus dat vinden ze geen enkel probleem. Geniaal idee, Bas zegt oké en Jack gaat alles regelen. Bas wil zelf eigenlijk ook in de buurt van de fabriek zijn, zegt dat hij morgen gaat kijken naar een hotel. De volgende dag komt hij erachter dat het onmogelijk is om naar Pudong te gaan: de bruggen en tunnels tussen Puxi en Pudong zijn al afgesloten. Achteraf ben ik daar erg gelukkig mee, anders had ik Bas de komende twee maanden niet meer gezien. Vanaf de volgende dag slapen er 37 mannen en 2 vrouwen in de fabriek, met ieder één setje schone kleren en een tandenborstel. Ze zouden pas na zeventig dagen weer vrijkomen.

***

Na de afgesproken vier dagen lockdown verandert er niets in Pudong. Maar het was toch beloofd? Op z’n Chinees wordt het omfloerst gebracht: de lockdown is technisch gezien voorbij, maar in de wijken met een x-aantal besmettingen mag men niet naar buiten. Niemand mag dus naar buiten, want er is overal wel een case.

Op 1 april zijn wij in Puxi aan de beurt. Het geeft te denken dat Pudong niet vrij is. Nu gaat alsnog de hele stad in lockdown. Dat was toch niet de belofte? Even vier dagen doorzetten dan maar. Kom op, wat is nou vier dagen? Uiteindelijk heb ik precies genoeg eten gescoord. Onze kleine koelkast is voller dan ooit. Dat moet lukken.

31 maart, 1 dag voor de lockdown

We willen graag ‘het laatste avondmaal’ vieren met een paar overgebleven Braves: Dirk, Ingrid en Paul. Er is één pechvogel in de groep die het afscheidsfeestje van vorige week ook al moest missen. Zijn compound zit al wekenlang op slot en hij zal naadloos overgaan in de grote lockdown.

Ik heb gecheckt of ik een leuke Italiaan kon reserveren op Anfu Lu (lu = straat) en dat is gelukt. De stad ziet er echter donker en verlaten uit. Winkels en restaurants zijn gesloten en hebben al het personeel naar huis gestuurd. Er hangt een nare sfeer op straat, en tot overmaat van ramp gaat het hard regenen. Ik weet zeker dat ik gereserveerd heb. Ik heb de bevestiging gekregen, dus we gaan op weg met de paraplu. Maar nee hoor, de volledige Anfu Lu is donker en gesloten. Jemig. Wat nu? We hebben honger. Iemand weet iets anders, maar die tent blijkt ook dicht. Dirk en Ingrid denken dat ze bij hen in de buurt iets weten, maar dat vinden wij te ver.

We nemen afscheid in de regen en gaan uit elkaar. Paul was er nog niet, hij had heel slim thuis gewacht zonder nat te worden. We vinden niets te eten meer, en als een stel verzopen katjes druipen we af naar huis. Het laatste avondmaal is een boterham, die eigenlijk bedoeld was voor tijdens de lockdown. We beseffen dat we elkaar voorlopig niet meer zullen zien. Wat een rotavond!

1 april: week 1

We gaan er blijmoedig in. Bas en ik hebben ervaring met hotelquarantaine en een lockdown lijkt ons gemakkelijker. We spreken een strakke routine af: elke ochtend een half uur flink gymmen met The Body Project, een programma op YouTube. Daarna doe ik een kwartiertje yoga en na de douche gaan we allebei aan het werk. Zonder te overleggen weten we allebei dat Bas gaat koken en dat ik de rest doe. Gedurende de hele lockdown zullen we tegen elkaar zeggen dat we bezig zijn met een cursus ‘Omgaan met teleurstellingen’.

Bas heeft zijn ‘crisiscentrum’ ingericht in de huiskamer. We hebben een 3-kamerappartement zonder balkon, dus zeker qua geluid heeft hij het hele appartement overgenomen. De hele dag is hij overleg aan het voeren. Hij houdt wel van een goede crisis en is helemaal in zijn element: hoe gaat het met de 39 man in de fabriek? Hebben ze eten, test er niemand positief, krijgen ze geen ruzie met elkaar? Hebben ze genoeg voorraad om mee te werken, kunnen we gereed product ook wegkrijgen? Hoe gaan we dit aan klanten in het buitenland uitleggen en wat zeggen we tegen het hoofdkantoor in Nederland? Bas heeft bijna een continue verbinding met Jack, die ook thuis zit maar het onmogelijke steeds weer mogelijk maakt.

Ik sluit me op in mijn eigen kantoortje, maar ik hoor toch ieder woord, ik leef mee. We lunchen samen, we eten ’s avonds, we hebben ongeveer genoeg voor een krappe week, dus alles valt wel mee. Behalve dat er na vier dagen niets gebeurt. Geen berichtgeving, niets. Ik moet actief alle Chinese sociale media volgen om een idee te krijgen van wat er gaande is. Zijn ze ons vergeten? Is er eigenlijk wel een plan?

Later begrijp ik dat de vicepremier van China, mevrouw Sun Chunlan, naar Shanghai is gekomen en de lockdown heeft opgelegd. Van mevrouw Sun wordt gezegd dat zij op een keiharde manier al het vuile werk voor Xi Jinping oplost (bijvoorbeeld de lockdown in Wuhan, en jaren geleden het probleem Bo Xilai, een charismatische burgemeester en partijbaas die té populair werd en nu levenslang in de gevangenis zit).

Het stadsbestuur van Shanghai wilde absoluut niet in lockdown, maar toen zij kwam had niemand meer iets te zeggen. Er gaan geruchten over een hoge piet die zelfmoord heeft gepleegd, maar dit soort geruchten is natuurlijk nooit te checken. Ik krijg nog steeds buikpijn als ik iets over deze gehate mevrouw Sun lees en we kunnen alleen maar dankbaar zijn dat zij officieel te oud was om in het Politbureau te blijven zitten: ze is inmiddels met pensioen.

De eerste weken moeten we elke dag naar beneden voor een covidtest, later om de andere dag. In de ochtend doen we eerst een zelftest en die laten we zien, met naam en datum erop geschreven, voordat we de PCR-test mogen ondergaan. Bij onze voordeur is een flinke voorraad zelftesten neergelegd. Later zullen we de foto’s van de zelftest dagelijks moeten uploaden. Tijdens de PCR-test laten we onze persoonlijke QR-code vanuit de ‘Health App’ scannen. Een paar uur later kun je de uitslag daar vinden. Die ‘Health App’ is een overheidsapp en zit onder andere in Alipay. Zo zijn al je gegevens met elkaar verbonden en in geval van een positieve test weet het buurtcomité de uitslag eerder dan jij.

Alipay en WeChat zijn de twee superapps, die essentieel zijn voor het leven in China. Het is sinds covid niet meer mogelijk om zonder deze apps op je telefoon te bestaan. WeChat is het beste te omschrijven als een combinatie van WhatsApp, Facebook, LinkedIn, een betaalapp en een platform voor miniprogramma’s van bedrijven waar je bestellingen kunt doen en reizen kunt boeken. Het is een geniaal programma en kan ook vertalen en locaties doorgeven, en dit allemaal zonder reclame of andere ruis. Het is een gesloten systeem, gelinkt aan je bankkaart en je telefoonnummer. En waarschijnlijk, zonder dat we het weten, aan nog veel meer. Maar zonder WeChat kun je niet. Niemand gebruikt nog contant geld.

Alipay is van oorsprong een betaalsysteem, gekoppeld aan het fantastische en verslavende TaoBao-kopersplatform, een soort Amazon in het kwadraat. Inmiddels heeft Alipay ontelbaar veel extra functies, zoals fietshuur, openbaar vervoer en de taxiapp, alle functies die je nodig hebt om PCR-testen te doen, uitslagen op te zoeken, groene codes te krijgen, toegangscodes te scannen en de dichtstbijzijnde testlocatie te vinden. Al mijn vaste lasten betaal ik via Alipay, want op magische wijze weet het programma exact het bedrag van mijn variabele energierekening van vorige maand. Ook dit is een gesloten systeem, gekoppeld aan bankkaart, paspoort en telefoonnummer.

Het leven is mega-efficiënt dankzij deze twee apps en fraude is praktisch onmogelijk. Privacy bestaat natuurlijk niet, anonimiteit is niet mogelijk, maar als je in China gaat wonen weet je dat van tevoren. Ik vind het een soort uitruil: in Nederland weet Google alles van me, in China de overheid. Het is allebei niet helemaal oké.

***

Als we moeten testen worden we via de intercom gebeld. Er wordt op de deur geklopt, er wordt afgevinkt of iedereen er is. Bij huizen op de begane grond gaan mensen in witte pakken met een megafoon rond. Dat blijft ons gelukkig bespaard. We boffen dat we niet aan het begin van de route zitten; bij een vriendin tettert de megafoon om 07.00u ’s ochtends in haar oren. De dokters en vrijwilligers die dagelijks heel Shanghai moeten testen hebben uiteraard een knetterdruk schema en kunnen niet van tevoren aankondigen wanneer ze er zijn. Met als gevolg dat je nú, ja NU, naar beneden MOET komen! Ook al zit je midden in een meeting of een les (voor docenten!), of je kind slaapt net, er is geen genade. Als je weigert hebben al je medebewoners er last van, want dan blijft je hele toren verdacht. Kom je misschien niet omdat je stiekem positief bent? Door de sociale druk laat je het wel uit je hoofd om lastig te zijn.

Medebewoners zijn bang om de lift te nemen, er wordt geadviseerd om met de trap te gaan. Bas en ik wonen 27-hoog, de trap nemen vinden we een beetje te ver gaan. Om lange rijen voor de lift te voorkomen wordt het zo georganiseerd dat er een tijdslot is voor vijf verdiepingen tegelijk, eerst toren 1, dan toren 2. Het advies is om uitsluitend met je huisgenoten in de lift te stappen, zeker niet met anderen. Daardoor is de rij voor de lift nog steeds lang en moeten we toch bij elkaar in de buurt komen. Er zijn medebewoners die een volledig hazmat-pak aanhebben, zo’n wit beschermingspak (hazmat is de afkorting van hazardous materials). Behoorlijk veel mensen hebben een duikbril op en handschoenen aan, kinderen zijn volledig ingepakt, er wordt van alles bedacht om maar niet besmet te raken. Mensen spuiten desinfectiespray in de lift, overal staat handgel. De liftknopjes zijn afgeplakt door een groot plastic vel, zodat het virus niet stiekem in de randjes kan kruipen.