Cathelijne de Wit-Peijs

Dublin

Stad vol verhalen

www.stadswandelingdublin.nl

Dublin, stad vol verhalen

© Cathelijne de Wit-Peijs, 2024

Tekst: Cathelijne de Wit-Peijs

Redactie: Sandra Put

Omslag foto: Bas van den Boom

Druk: Pumbo.nl

Locatie omslagfoto: St. Patrick’s Cathedral, Dublin

1e druk: maart 2024

ISBN: 9789090381190

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, door middel van druk, fotokopieën, geautomatiseerde gegevensbestanden of op welke andere wijze ook zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Inhoud

1: Oscar Wilde Standbeeld

2: O’Donoghue’s Pub

3: Shelbourne Hotel

4: Bram Stokers Huis

5: Leinster House

6: Mansion House

7: Saint Stephen’s Green Park

8: Constance Markievicz Standbeeld

9: Stephen’s Green Shopping Centre

10: Copper Face Jacks

11: Iveagh Gardens

12: Phil Lynott Standbeeld

13: McDaids Pub

14: Grafton Street

15: Bewley’s

16: Irish Whiskey Museum

17: Parliament House

18: Trinity College

19: Bank on College Green

20: Powerscourt Townhouse

21: The Hairy Lemon Pub

22: George’s Street Arcade

23: The Palace Bar

24: Gallagher’s Boxty House

25: The Temple Bar Pub

26: City Hall

27: Clarence Hotel

28: Isolde’s Tower

29: Darkey Kelly’s Pub

30: Dublin Castle

31: Dubh Linn Gardens

32: Chester Beatty Library

33: Whitefriar Street Church

34: Marsh’s Library

35: Saint Patrick’s Cathedral

36: Guilliver’s Gevels

37: Christ Church Cathedral

38: Dublinia

39: Saint Audoen’s Church

40: Dublin City Wall and Gates

41: The Brazen Head Pub

42: The Liberty Belle Pub

43: John’s Lane Church

44: Teeling Whiskey Distillery

45: Robert Emmet Plaquette

46: Guinness Storehouse

47: Saint Patrick’s Tower

48: Royal Hospital Kilmainham

49: Kilmainham Gaol

50: Proclamation Sculpture

51: Phoenix Park

52: Italiaanse Chippers

53: Croppies Acre Memorial Park

54: The Collins Barracks

55: Richard Fallon Plaquette

56: Smithfield Square

57: Jameson Distillery

58: Hammond Lane

59: Saint Michan’s Church

60: Four Courts

61: The Hungry Tree

62: Henrietta Street

63: Hugh Lane Gallery

64: Garden of Remembrance

65: Parnell Monument

66: Ladies Land League Plaquette

67: Wolfe Tone Park

68: The Church

69: Penneys

70: General Post Office (GPO)

71: Moore Street

72: O’Rahilly Letter

73: O’Connell Street

74: The Spire

75: James Joyce Standbeeld

76: Saint Mary’s Pro Cathedral

77: Clerys Clock

78: Jim Larkin Standbeeld

79: Daniel O’Connell Standbeeld

80: Father Pat Noise Plaquette

81: Ha’Penny Bridge

82: Custom House

83: Gloucester Street Laundry

84: The Five Lamps

85: Croke Park

86: Famine Memorial

87: The CHQ Building

88: Jeanie Johnston

89: Luke Kelly Standbeeld

90: Central Bank of Ireland

91: Samuel Beckett Bridge

92: The Ferryman Pub

93: Admiraal Brown Standbeeld

94: Diving Bell

95: Misery Hill

96: Grand Canal Docks

97: Grand Canal Square

98: Hanover Quay Studios

99: Windmill Lane Recording Studios

100: Boland’s Mills

Dankwoord

Index

Gratis kaart en audiotour

Welkom in Dublin! Een stad vol verhalen …

Veel boeken eindigen met het vinden van de liefde. Dit boek begint hier juist mee. Ik kwam in 2002 voor het eerst in Ierland en was op slag verliefd. Niet op een leuke Ier, maar op het land. De groene heuvels, de ruige kust en de gezellige pubs zorgden ervoor dat ik keer op keer terugkwam. Uiteindelijk besloot ik hier te blijven en sinds 2015 woon ik in de prachtige Wicklow Mountains, ten zuiden van Dublin. Ik werk hier als gids en heb van verhalen vertellen over Ierland mijn beroep gemaakt. In 2020 kwam mijn eerste boek uit: Ierland, De Ultieme Roadtrip. Daarin neem ik je mee op reis door het hele land. In het boek dat nu voor je ligt, houd ik het bij Dublin.

De Ierse hoofdstad is misschien niet de mooiste van Europa, maar het is wél een van de gezelligste. En het barst er van de verhalen; over de heftige geschiedenis, de bijzondere mensen en de rijke cultuur. Vaak zijn deze verhalen omlijst met typisch Ierse humor. Ik zeg weleens voor de grap dat er over elke baksteen in Dublin een verhaal te vertellen valt. Tijdens mijn stadswandelingen vertel ik een deel van deze verhalen, maar er zijn er nog veel meer. Daar ben ik naar op zoek gegaan. Honderd van deze verhalen heb ik vastgelegd in dit boek.

Elk verhaal is gekoppeld aan een locatie in de stad. Neem dit boek dus mee tijdens je bezoek aan Dublin. Gebruik het als een stadsgids die in je tas past. Elk verhaal begint met de naam van de locatie en het desbetreffende adres. In de rechterbovenhoek van de pagina staan icoontjes die je vertellen in welke categorie het verhaal past. Op pagina 7 vind je een overzicht van de categorieën.

Vind je het fijner om de verhalen te horen? Dat kan, want er is een audioversie van dit boek beschikbaar. Achterin vind je een QR-code (pagina 127). Als je deze met je telefoon scant, opent de onlineversie van het audioboek. Alle verhalen zijn individueel te beluisteren. Zo kun je dit boek als audiotour gebruiken. Via diezelfde QR-code opent ook een kaart met alle locaties en de bijbehorende hoofdstuknummers. Zo vind je eenvoudig alle verhalen.

Dit boek is geen traditionele reisgids. Er staan geen tips voor musea of restaurants in. Deze informatie kun je makkelijk via internet vinden. Het doel van dit boek is om het heden en verleden van Dublin tot leven te laten komen met verhalen. Een aantal hiervan is wel gekoppeld aan een pub, restaurant of museum.

Of je het boek nu leest of luistert, ik wens je veel plezier in Dublin! Of zoals de Dubliners zouden zeggen: Go up the garden and have some craic!

Overzicht categorieën

     Algemene geschiedenis

          Eten en drinken

    Literatuur

       Muziek

       Opstanden

     Parken

       Religie

   Hongersnood

   Politiek

        Shoppen

       Overig

Mijn favorieten in Dublin

Wat je absoluut niet mag missen tijdens je bezoek aan Dublin is natuurlijk heel persoonlijk. Het hangt af van je eigen interesses en het doel van je reis. Wil je alles over de Paasopstand te weten komen? Dan bezoek je andere plekken dan wanneer je zo veel mogelijk Ierse whiskeys wilt proeven. Het is dus onmogelijk voor mij om in dit boek tips of adviezen te geven. Het enige dat ik kan doen is mijn eigen favoriete plekken in Dublin met je delen.

EPIC (verhaal: 87)

Dublin heeft ontzettend veel musea en EPIC is mijn absolute favoriet. Dit museum gaat over de emigratie van de Ieren. Door de verhalen die hier worden verteld, krijg je een goed beeld van de Ierse geschiedenis. Er is ook veel aandacht voor de rijke Ierse cultuur. Het is een modern en interactief museum waar je makkelijk een paar uur kunt doorbrengen.

Powerscourt Townhouse (verhaal: 20)

Ik kom heel graag in het winkelcentrum dat in het Powerscourt Townhouse zit. Niet zo zeer voor de winkels die er zitten, maar vooral om de sfeer te proeven. Het historische gebouw heeft een grote binnenplaats waar je lekker kunt eten en drinken. Er klinkt regelmatig live pianomuziek en er zijn vaak kunstexposities te bewonderen.

Trinity College (verhaal: 18)

Zodra je door de poorten van Trinity College stapt, valt de drukte van de stad weg. Ondanks dat er altijd veel activiteit is, voelt het aan als een oase van rust. Het is een fijne plek om lekker op eigen gelegenheid rond te struinen. Je kunt ook met een tour mee die door studenten wordt gegeven.

Fietsen in Phoenix Park (verhaal: 51)

Dublin is een groene stad met veel parken. Phoenix Park is het grootste park. Hier kun je het beste fietsend doorheen. Bij de ingang worden fietsen verhuurd. Het park is meer dan zevenhonderd hectaren groot, dus je hebt wel even nodig om alles te zien.

Irish Whiskey Museum (verhaal: 16)

Voor wie Ierse whiskey wil proeven, is Dublin een waar walhalla. Niet alleen wordt het ‘levenswater’ in elke pub geserveerd, er zijn ook tal van destilleerderijen en whiskeymusea open voor publiek. De meeste destilleerderijen vertellen hun eigen verhaal en eindigen met een proeverij van hun merk whiskey. Het Irish Whiskey Museum is anders. Hier wordt het verhaal van de Ierse whiskey in het algemeen verteld. Omdat het niet aan een merk is gekoppeld, krijg je hier na afloop van de tour verschillende merken Ierse whiskey te proeven.

The Little Museum of Dublin (verhaal: 7)

Dit museum aan het Saint Stephen’s Green Park herbergt een gigantische verzameling voorwerpen die iets met Dublin te maken hebben. Je kunt bijna door de bomen het bos (of in dit geval het museum) niet meer zien. Daarom ga je hier met een gids doorheen. Elke tour kiest de gids zijn of haar favoriete stukken uit om op vermakelijke wijze over te vertellen.

Dwalen door de Docklands (verhaal: 96)

Aan de oostkant van Dublin ligt een gebied dat de Docklands wordt genoemd. Vroeger was dit het havengebied van de stad. Tegenwoordig zit het financiële centrum aan de noordkant van de rivier. Aan de zuidkant zijn veel technologiebedrijven te vinden. De Docklands bestaat uit een combinatie van heel oude en hypermoderne gebouwen. Hier zie je een andere kant van de stad. Dublin voelt op deze plek als een modern dorp vol jonge professionals.

Wil je een reisadvies gebaseerd op jouw persoonlijke wensen en interesses? Ik ga graag online met je in gesprek. Je kunt een afspraak maken via mijn website: www.stadswandelingdublin.nl.

Een korte geschiedenis van Dublin

Voor we de verhalen induiken, lijkt het mij goed om even kort de geschiedenis van Dublin samen te vatten. Dit maakt het hopelijk makkelijker om de verhalen in dit boek in de juiste context te plaatsen. Omdat je met de volledige geschiedenis van de stad meerdere boeken kunt vullen, wordt dit een globale en ongenuanceerde versie. In dit boek ga ik op sommige gebeurtenissen uit de geschiedenis wel iets dieper in. Hieronder vind je een overzicht van de belangrijkste momenten uit het turbulente verleden van Dublin.

De Kelten – vierde eeuw

De eerste bewoners van Ierland waren de Kelten. Zij kwamen vijfhonderd jaar voor Christus vanuit Centraal-Europa naar Ierland. Pas in de vierde eeuw settelden ze zich in Dublin. Hier hadden zij een kleine nederzetting die Baile Átha Cliath (spreek uit: Ballie-a-clia) werd genoemd.

Sint Patrick – vijfde eeuw

De Kelten hadden een druïdegeloof en aanbaden meerdere goden en godinnen. De natuur en de seizoenen speelden een belangrijke rol in hun geloof. In de vijfde eeuw na Christus kwam Sint Patrick naar Ierland. Hij bekeerde de Kelten tot het christendom. Vanaf dat moment was Ierland grotendeels katholiek.

De Vikingen – negende eeuw

In de negende eeuw kwamen de Vikingen vanuit Scandinavië naar Ierland. Zij waren op zoek naar nieuwe plekken om handel mee te drijven. Door de vooruitgang die de Vikingen met zich meenamen, kon Dublin zich als stad ontwikkelen.

Anglo-Normandiërs – twaalfde eeuw

Aan het einde van de twaalfde eeuw werd de Keltische koning van Leinster verslagen door de koning van Munster (het zuiden van Ierland). Om zijn land terug te kunnen winnen, schakelde de koning van Leinster de hulp in van de Engelse koning Henry II. Die stuurde op zijn beurt een groep krijgers naar Ierland. Zij werden de Anglo-Normandiërs genoemd. Deze soldaten hielpen de Keltische koning zijn land terug te veroveren. Koning Henry II claimde Dublin. Dit betekende de start van de Engelse overheersing in Ierland.

Hervorming Anglicaanse kerk – zestiende eeuw

De Engelse koning Henry VIII kreeg in 1527 geen toestemming van de paus om te scheiden van zijn vrouw. Daarop maakte hij zichzelf het hoofd van de Engelse kerk en hervormde hij het geloof van katholiek naar protestants. Omdat Ierland in die tijd bij Engeland hoorde, werd het geloof in Ierland ook protestants. De meeste Ieren waren echter katholiek en wilden zich niet laten bekeren tot een ander geloof. Dit resulteerde in grote problemen voor de Ieren.

Cromwell Oorlog – zeventiende eeuw

De Engelsen probeerden in de zestiende en zeventiende eeuw de controle over Ierland uit te breiden. Dit deden ze door Ierse landeigenaren van hun land te verdrijven en te vervangen door Engelse kolonisten. Hierdoor braken er veel opstanden uit die uiteindelijk zorgden voor de brute herovering van Ierland door Oliver Cromwell. Hij kwam in 1649 met een groot leger naar Ierland. In de daaropvolgende vier jaar versloeg zijn leger alle Ierse weerstand in een reeks bloedige veldslagen. Toen in 1653 de laatste formele overgaven van de oorlog plaatsvonden, was de Britse kolonisatie van Ierland compleet.

Penal Laws – zeventiende eeuw

Omdat de meerderheid van de Ieren nog steeds katholiek was, werden er in 1695 Penal Laws (strafwetten) ingevoerd tegen de katholieken. Daarmee hoopten de Engelsen de Ierse katholieke macht te verminderen en hun cultuur te ontmantelen. Zo mochten katholieken bijvoorbeeld geen grond bezitten, niet stemmen of studeren. Ook mochten ze geen paard bezitten dat meer dan 5 pond waard was. Dit maakte van de katholieke Ieren een onderdrukt volk.

De Ierse opstand – 1798

De behandeling van de Ieren door de Engelsen zorgde voor veel weerstand. De Society of United Irishmen werd opgericht en in 1798 organiseerden zij een grote opstand. De opstandelingen wilden niet alleen gelijke rechten voor alle geloofsovertuigingen, maar ook meer onafhankelijkheid van Groot-Brittannië. De opstand mislukte en kostte aan tienduizenden mensen het leven. Het gevolg was dat Ierland onder nog strenger Brits gezag kwam.

Act of Union – 1801

Als gevolg van de opstand van 1798 werd in 1801 de Act of Union gesloten. Daarmee werd het parlement in Ierland ontmanteld en het land voortaan vanuit Londen bestuurd. Doordat veel rijke politici naar Londen verhuisden, verloederde de binnenstad van Dublin in de jaren die volgden.

Catholic Emancipation Act – 1829

In 1823 begon Daniel O’Connell zich in te zetten voor gelijke rechten voor katholieken. In tegenstelling tot de rebellen in 1798 deed hij dit niet met geweld, maar door de politiek in te gaan. Mede door hem werd in 1829 de Catholic Emancipation Act aangenomen, waardoor het grootste deel van de Penal Laws kwam te vervallen.

De Grote Hongersnood – 1845-1848

Tussen 1845 en 1848 mislukte de aardappeloogst in Ierland. Omdat dit voor veel arme Ieren hun belangrijkste voedingsbron was, zorgde dit voor een grote humanitaire ramp. Meer dan een miljoen Ieren kwamen om het leven en nog eens een miljoen emigreerden, op zoek naar een beter leven. Deze periode wordt The Great Famine (De Grote Hongersnood) genoemd.

Paasopstand – 1916

In 1914 werd er in het Britse parlement een wet aangenomen waarin stond dat Ierland een eigen regering zou krijgen. Toen vlak daarna de Eerste Wereldoorlog uitbrak, werd deze wet geschorst. Twee jaar later kwam een groep nationalistische rebellen, die zichzelf het Irish Citizen Army noemden, met Pasen in opstand. Zij wilden niet alleen een eigen regering, maar een volledig onafhankelijke republiek. De Paasopstand is de grootste en bekendste opstand van Ierland. Ondanks dat deze mislukte, ontketende de opstand een reeks van gebeurtenissen. Deze resulteerden uiteindelijk in een onafhankelijk Ierland.

War of Independence – 1919 tot 1921

Nadat de opgepakte rebellen van de Paasopstand werden vrijgelaten, richten zij het Irish Republican Army (IRA) op. Zij begonnen in 1919 een guerrillaoorlog tegen de Britse troepen in Ierland. Die oorlog wordt de War of Independence genoemd.

Het verdrag van de Ierse vrijstaat – 1921

In december 1921 werd het verdrag van de Ierse vrijstaat getekend tussen Ierland en Groot-Brittannië. Dit verdrag stelde dat Ierland een eigen regering zou krijgen, maar nog wel bij het Britse Rijk zou horen. De zes noordelijke graafschappen (Noord-Ierland) zouden bij Groot-Brittannië blijven horen.

Burgeroorlog – 1922 tot 1923

Niet iedereen was blij met het verdrag van de Ierse vrijstaat. Ondanks dat het verdrag door een meerderheid van het Ierse parlement werd aangenomen, zorgde het voor grote verdeeldheid. Het leidde zelfs tot een burgeroorlog. Kameraden die samen in de War of Independence hadden gevochten, stonden nu tegenover elkaar. De burgeroorlog eindigde op 30 april 1923. Niet met een beslissende overwinning, maar meer met een staakt-het-vuren.

Grondwet en president – 1937

In 1937 werd de grondwet van de Ierse vrijstaat vervangen. Deze nieuwe grondwet drukte een meer Ierse stempel op de overheidsinstellingen. Sinds het aannemen van deze grondwet heeft Ierland ook een gekozen president. Er was onenigheid tussen Ierland en Groot-Brittannië over de vraag of dit betekende dat Ierland een republiek was.

Onafhankelijke republiek – 1949

In 1948 kondigde de Taoiseach (de Ierse premier) aan dat de rol van de Britse koning in de Ierse wetgeving zou worden afgeschaft. De daaropvolgende Republic of Ireland Act verklaarde dat de staat voortaan beschreven zou worden als de Republiek Ierland. Het Britse parlement nam vervolgens de Ireland Act 1949 aan, waarmee het dit ook erkende. Sindsdien is Ierland een officiële onafhankelijke republiek en wordt de president internationaal erkend als staatshoofd.

1

Oscar Wilde Standbeeld
Merrion Square Park

Het standbeeld van Oscar Wilde staat tegenover het huis waar hij in 1854 werd geboren. Vanaf een rotsblok kijkt hij naar zijn ouderlijk huis. Als je het standbeeld vanaf de ene kant bekijkt, lijkt het of hij lacht. Vanaf de andere kant kijkt hij juist droevig. Oscar Wilde was schrijver en schreef vooral toneelstukken, gedichten en sprookjes. Zijn bekendste werk is het toneelstuk The importance of being Ernest.