Chakra’s

Chakra’s

Een praktische introductie tot de 7 energiecentra van het lichaam

ANODEA JUDITH

Vertaald door Henk Moerdijk

Altamira 2022

© 2018 Anodea Judith

Oorspronkelijke titel: Chakras Made Easy: Seven Keys to Awakening and Healing the Energy Body

Originally published in 2018 by Hay House UK Ltd.

Voor het Nederlandse taalgebied:

© 2022 Uitgeverij Altamira, Haarlem

(e-mail: info@gottmer.nl)

Uitgeverij Altamira maakt deel uit van de Gottmer Uitgevers Groep BV

Vertaling: Henk Moerdijk

Zetwerk binnenwerk: -Lein | redactie & vormgeving

Vormgeving omslag: Joyce Zethof

Illustraties binnenwerk: 28 Mary Ann Zapalac; 37, 55, 81, 104, 133, 137, 158, 191, 217 Shanon Dean; overige illustraties Alex Wayne, bewerkt door Shanon Dean

ISBN 978 94 013 0551 8

ISBN 978 94 013 0552 5 (e-book)

NUR 720/739

Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of een andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Het gebruik van de informatie in dit boek is volledig op eigen risico. De informatie in dit boek is niet bedoeld als vervanging voor medisch advies, diagnose of behandeling. Raadpleeg bij medische klachten altijd een arts. De uitgever, auteur en andere betrokkenen aanvaarden geen enkele aansprakelijkheid voor fouten of tekortkomingen, of voor eventuele gevolgen van het gebruikmaken van de informatie uit dit boek.

altamira.nl

Voor de ontelbare mogelijkheden op de brug tussen hemel en aarde

Lijst van oefeningen

Wortels naar beneden, kruin omhoog

De handchakra’s openen

De basis van het gronden

Je schuldgevoel onderzoeken

Je bekken laten schommelen

Vlinderen met je benen

Staand schommelen

Een lijst maken

Kracht ontwikkelen

De houthakker

Tijd om adem te halen!

Je borst openen

Cirkels maken met je armen

Adem van vreugde

Terugwinnen wat je kwijt was

Geven en ontvangen

Je eigen krachtlied maken

De bija mantra’s chanten

De gesprekken in het gezin

Zeggen wat je steeds voor je houdt

Licht brengen in je innerlijke tempel

De innerlijke vlam visualiseren

Een beeld vormen van je visie

Kleurenmeditatie

Van een afstand naar jezelf kijken

Je overtuigingen onderzoeken

Inleiding

De reis begint

We zijn allemaal op reis. We reizen om onszelf te helen, om uit te zoeken wat de zin van het leven is, om diepe geheimen te ontrafelen. Het is een uitdagende reis vol hindernissen, doodlopende wegen en verwarrende keuzes. Er gebeuren dingen en we raken het spoor bijster. En als de storm is gaan liggen, is daar die vraag: ‘Welke kant ging ik ook alweer op?’

Zou het niet fijn zijn als iemand je een reisgids gaf? Of op z’n minst een routekaart?

Dat is precies wat het systeem van de chakra’s is: een kaart voor de reis door het leven. Dit boek is een wegwijzer voor die reis. De wegwijzer is gebaseerd op zeven wielen van energie, die samen het raderwerk vormen dat jouw voertuig voortbeweegt over zijn pad. Met deze kaart kun je meer dan alleen de weg vinden, hij geeft ook waarde aan je levensreis. Het is een kaart waarmee je je reis ten volle kunt beleven.

Kijk om je heen. Luister. Alles borrelt en bruist van leven. Het verkeer op straat, de kinderen in het speeltuintje, de tjirpende vogels, het ruisen van de wind in de bomen. Alles om je heen wordt bezield door een machtige levenskracht.

Die energie zit ook in jou, stroomt door al je cellen, zet je spieren in beweging, activeert je geest. Je lichaam bestaat uit zo’n 30 biljard losse cellen, maar die worden bij elkaar gehouden door een onzichtbare structuur die dag na dag, jaar na jaar de samenhang in stand houdt die jij bent. Zie het als het bouwwerk van je ziel.

In het binnenste van dat bouwwerk liggen zeven kostbare juwelen die al draaiend hun glinsterende schoonheid tonen. Deze juwelen zijn middelpunten van transformatie, stapstenen op het pad van healing en bewustwording. Elk juweel is een energiecentrum, een zogeheten chakra, wat ‘wiel’ of ‘schijf’ betekent. En samen vormen de zeven energiejuwelen een schitterende ketting die als een innerlijk snoer vanaf de basis van je wervelkolom naar de bovenkant van je hoofd loopt.

Welkom in de wondere wereld van de chakra’s, een netwerk van zeven grote energiepunten die op een verticale lijn in het midden van je lichaam liggen. In zijn totaliteit is deze kaart een elementaire formule voor heelheid. Als je het leven bekijkt vanuit de verschillende standpunten waar deze zeven chakra’s voor staan, zie je een route die leidt naar balans en heelheid.

Het bouwwerk dat de chakra’s samen vormen, kun je op verschillende manieren bekijken, afhankelijk van hoe je erdoorheen gaat. Als je vanaf de grond omhooggaat, bestijg je een ladder die leidt naar bevrijding. Op deze manier kun je jezelf stelselmatig verlossen van beperkende patronen en naar een grotere persoonlijke vrijheid bewegen. Je bevrijdt jezelf chakra voor chakra.

Van boven naar beneden gezien vormen de zeven chakra’s een routekaart naar manifestatie, een reis die het mogelijk maakt om je ideeën een vaste vorm te geven door stap voor stap het leven van je dromen te creëren.

Voor de mensheid in haar geheel vormen de chakra’s een sjabloon voor transformatie, een model voor de evolutie van het hogere bewustzijn.

Voor wie dit elementaire systeem onder de knie heeft gekregen kan het een leven lang waardevolle wegwijzers bieden. Het kan je helpen bouwen aan je relaties, je bewuster maken van de opvoeding die je je kinderen geeft en van de daden die je stelt in de wereld. Het kan je helpen een brug te slaan tussen je verstand en je gevoel, tussen geest en materie en tussen hemel en aarde; het kan al deze elementen samenbrengen. Maar het leidt je vooral naar je diepste innerlijk, naar wat ik de ‘innerlijke tempel’ noem, waar niets meer tussen jou en je hogere bron in staat.

De chakra’s functioneren het best wanneer ze een verticale lijn vlak voor de wervelkolom vormen. De levensenergie kan dan gelijkmatig op en neer stromen door het midden van het lichaam, de pilaar waarop het innerlijke bouwwerk rust. Voor een diepe uitlijning van je chakra’s moet je meestal veel innerlijk werk verrichten, maar hieronder staat een heel eenvoudige oefening die je overal en altijd kunt doen om een begin te maken met de uitlijning van je chakra’s. Simpel gezegd duw je je billen naar beneden en je hoofd omhoog. Als je dit vaak doet, word je je bewust van de verticale lijn in je lichaam waarop de zeven chakra’s liggen. Wanneer je die lijn goed weet te vinden en te voelen, kun je beter bij de energie die door de chakra’s stroomt.

oefening: wortels naar beneden, kruin omhoog

Als je zit – achter je computer, aan tafel, achter het stuur of op een meditatiekussen – probeer dan je rug zo recht mogelijk te maken. Beeld je in dat je het puntje van je staartbeen – het onderste stukje van je wervelkolom dat als een overblijfsel van een kleine staart naar voren krult – naar de achterkant van je stoel drukt, naar wat we het achterlichaam noemen.

Tegelijkertijd probeer je je heupen naar buiten te drukken, alsof je de basis van je zithouding breder maakt. Je duwt die brede basis naar de grond, als de stronk van een boom die dichter bij de grond steeds breder wordt.

Vanuit deze brede basis druk je je zitbotjes naar beneden. Stel je voor dat er wortels vanuit de onderkant van je wervelkolom in de aarde groeien.

Adem diep in en probeer tijdens de uitademing te ontspannen. Beeld je in dat alles in je lichaam naar de grond stroomt. Maak verbinding met de plek waar je je bevindt, met de essentie ervan, en met de grond onder je.

Als je voor je gevoel voldoende gegrond bent, maak dan jezelf lang door je kruinchakra omhoog te brengen. Blijf ondertussen stevig geworteld en rek je wervelkolom in twee richtingen uit, naar boven en naar beneden.

Probeer je voor te stellen hoe de zeven stralende juwelen, je chakra’s, samen een lijn vormen aan de voorkant van je wervelkolom, van je kruin naar je staartbeen. Wanneer je je kruin en staartbeen van elkaar af duwt, wordt die lijn rechter en komen je chakra’s rechter onder (of boven) elkaar te liggen.

Chant nu vanbinnen de klank ‘i’, alsof de verticale zuil in het diepste van je lichaam de letter ‘i’ van ‘ik’ vormt.

Zorg dat je verticaal uitgelijnd blijft tussen hemel en aarde, ook terwijl je dit boek leest.

Mijn ontdekkingsreis

Ik heb het geluk dat ik al veertig jaar met de chakra’s heb mogen werken en met een grote verscheidenheid aan mensen healingsessies heb mogen doen: mannen en vrouwen, oud en jong, met uiteenlopende nationaliteiten, rassen, religies en seksuele voorkeuren. Mijn ervaringen inspireerden me tot het schrijven van een aantal boeken die bestsellers werden en ertoe leidden dat ik overal ter wereld workshops en cursussen kon geven, wat ik inmiddels alweer dertig jaar doe. Ondertussen deed ik bij veel leraren kennis op, maar het meest heb ik toch geleerd van mijn leerlingen en cliënten.

In 1975 ontdekte ik yoga en begon ik me te verdiepen in spiritualiteit en metafysica. Ik was afgestudeerd als psycholoog, maar de gangbare theorieën boden geen antwoord op veel van mijn vragen. Ik kon er slecht tegen dat onderzoekers de menselijke geest kwantificeerden met behulp van experimenten die uitgingen van voorspelbaar gedrag. Naar mijn idee waren alle mensen mooi en uniek, maar ook gemankeerd door de wonden die ze tijdens het leven hadden opgelopen. Ik stortte me vol overgave op de psychologie, maar ik beschouwde het meer als een kunst dan als een wetenschap. Ik bleef zoeken naar die onnoembare essentie die ons drijft. Welke theorieën boden een verklaring voor onze gemeenschappelijke kenmerken en erkenden tegelijkertijd ons unieke zijn?

Ook spiritualiteit bood me niet wat ik zocht, er was naar mijn mening te weinig aandacht voor de mens in al zijn facetten. Ik kon me niet vinden in het idee dat we op aarde waren om ons aardse bestaan los te laten, dat we moesten streven naar een transcendente toestand die slechts voor een paar mensen bereikbaar was, alsof ons dagelijkse leven er niet toe deed. Zelf ervoer ik evenveel spiritualiteit in healingsessies, het grootbrengen van mijn kinderen, werken in de tuin, wandelen in de natuur, kunst maken of een maaltijd koken als in meditaties of yoga-oefeningen.

Zelfs op de chakra’s reageerde ik sceptisch toen ik er voor het eerst iets over hoorde. Ik kon niet geloven dat we, om een staat van verlichting te bereiken waarin we het stoffelijke hadden losgelaten, de onderste drie chakra’s moesten onderdrukken omdat ze slecht of negatief waren, terwijl ik om me heen mensen zag die juist leden onder hun onstoffelijke bestaan omdat ze van de aarde en hun eigen lichamelijkheid waren vervreemd. Ik kon me onmogelijk achter een filosofie scharen die aanraadde om het lichamelijke te ontkennen, en daarmee de werkelijkheid van deze schitterende aarde en de levenskracht waarvan de hele schepping getuigt. Dat nam niet weg dat ik besefte dat er een transcendente kracht bestond waarvan alles doordrongen was en die tegelijkertijd alles omvatte. Nadat ik op de gezegende leeftijd van 21 jaar was ingewijd in de TM (transcendentale meditatie) was ik verliefd geworden op mediteren en bracht ik elke dag aardig wat tijd in die verrukkelijk transcendente toestand door. Er is zelfs een periode in mijn leven geweest dat ik twee uur per dag mediteerde en ’s nachts genoeg had aan vier uur slaap.

Het bewustzijn fascineerde me mateloos. Wat was dit vermogen tot gewaar zijn precies? Wat kon je bereiken wanneer je het bewustzijn verruimde, bijvoorbeeld door aan yoga te doen of door te mediteren en te studeren? Ik experimenteerde zelfs met geestverruimende middelen en ontdekte dat je daarmee toegang kreeg tot de wonderen van het bewustzijn, ook al weet ik inmiddels dat de deur toen hooguit op een kier stond. Om die deur naar het bewustzijn helemaal te openen, was consistente spirituele oefening nodig, dat wat yogi’s sadhana noemen.

Terwijl ik me vol overgave op mijn eigen spirituele oefening stortte, eerst met TM en daarna met achtereenvolgens yoga en de geleidelijke opschoning van mijn eetgewoontes en activiteiten, merkte ik dat mijn bewustzijn fundamenteel veranderde. Kleuren werden helderder en mijn geest werd lichter, en bij alles wat ik deed leek ik te worden geleid door een onzichtbare hand die vormgaf aan mijn bestemming, namelijk het oude systeem van de chakra’s herinvoeren in de tegenwoordige wereld als een routekaart voor de evolutionaire reis van de mensheid naar haar volgende beschavingsstadium.

Een hele mond vol, maar voor mij toont deze kaart echt de weg naar zowel onze persoonlijke als onze collectieve transformatie. Hij toont de weg terug naar heelheid, de weg die via onze mondiale overgangsrite naar de toekomstige beschaving leidt en die ons weer op de plek brengt waar we het leven in zijn glorieuze volledigheid ervaren.

Ik heb zo ongeveer vanuit elk mogelijk standpunt naar dit elementaire systeem gekeken, zowel vanuit het idee dat het een blik biedt op de menselijke ziel als vanuit de gedachte dat het een bril is waardoor we de buitenwereld kunnen zien en benaderen. Ik heb gezien hoe het een mensenleven kan veranderen en hoe het ons in deze cruciale tijd door een collectieve transformatie kan leiden, nu we op de drempel staan van het volgende tijdperk van bewustzijn en waarden, nu we van het derde chakra naar het vierde gaan, ofwel van de liefde voor de macht naar de macht van de liefde. Wanneer we deze transitie in ons eigen leven maken, dragen we bij aan de verandering van onze collectieve ordeningsprincipes.¹

Ik heb deze kennis verkregen door me te verdiepen in verschillende vakgebieden en te werken als somatisch psychotherapeut, yogadocent, lichaamswerker, historicus en evolutiefilosoof. Mijn levenslange fascinatie voor het healingproces en sociale verandering heeft mij, in combinatie met mijn neiging om patronen te zien in zowel individuen als culturen, voortdurend scherp gehouden. Ik zie de chakra’s nu als een systeem dat ordening brengt en het vermogen heeft om de menselijke potentie volledig te beschrijven en maximaal te ontwikkelen. De route die ik wijs is geen religie. Deze kaart kan worden gecombineerd met elke overtuiging of godsdienst, want hij is universeel. Er staan essentiële bakens op die de weg wijzen naar onze innerlijke psychologie, of anders gezegd: naar de onbewuste programma’s die bepalen hoe we voelen, denken en ons gedragen.

Doordat ik zowel lichaamsgerichte psychotherapeut als yogadocent ben, kan ik het psychologische werk combineren met lichamelijke oefeningen en spirituele bewustwording. Sterker nog, voor mij zijn deze facetten van ons zijn niet los van elkaar te zien. Spirituele bewustwording is niet mogelijk zonder je psychische wonden te genezen, en we kunnen het helingsproces niet volbrengen zonder ons tegelijkertijd bewust te worden van ons spirituele zijn. We mogen niet voorbijgaan aan de invloed van ons lichaam op onze gedachten, net zomin als aan de invloed van onze geest en emoties op onze lichamelijke gezondheid.

Het systeem van de chakra’s is zo mooi omdat het allesomvattend is. Het sluit niets uit, maar wijst ons toch duidelijk de weg uit moeilijkheden naar vrijheid.

Waar komen de chakra’s vandaan?

Bij mijn eerste bezoek aan India sprongen mijn geest en hart wijd open. Vanaf het moment dat ik uit het vliegtuig stapte, werden al mijn zintuigen geprikkeld, zo niet bestormd. De geur van exotische kruiden drong in vlagen door de stank van uitlaatgassen en rottend afval. De felgekleurde bloemen en stoffen die vrouwen in sari’s op de markt verkochten, prikkelden mijn visuele zintuigen. En overal waar ik ging, werd ik omringd door het ruisen van het verkeer, doorspekt met het gebrul van de straatventers en de eeuwige percussie van toeterende vrachtwagens, optrekkende motoren, kakelende kippen, loeiende koeien en blaffende honden. Op elke straathoek borrelde en bruiste de chaotische maalstroom van energie, die op de een of andere manier toch als een samenhangende kakofonie van leven tot mij kwam. Alles om me heen smeekte om aangeraakt of gevoeld te worden, en drong met een urgentie al mijn chakra’s binnen. Alles getuigde van grote schoonheid en een diepgaande spirituele wijsheid, die paradoxaal genoeg samengingen met een afschuwelijke smerigheid en huiveringwekkende armoede.

De wieg van de chakra’s staat in India, en wel in de traditie van de yoga. De precieze oorsprong van het systeem is lastig aan te wijzen, omdat het onderliggende idee waarschijnlijk al lang voordat het op schrift werd gesteld mondeling werd doorgegeven. De esoterische teksten die zich specifiek op de chakra’s richtten, werden geschreven rond de tiende eeuw na Christus, in wat bekendstaat als de tantrische periode van de yogafilosofie, grofweg tussen 500 en 1200 na Christus.

In het Westen denkt men bij tantra vaak als eerste aan seksualiteit, maar in India bracht de tantrische leer veel verschillende spirituele ideeën samen, waarvan slechts een heel klein deel over seksualiteit ging. In wezen richt de tantrische leer zich op de integratie van archetypische polariteiten, zoals lichaam en geest, onder en boven, binnen en buiten. Een heel belangrijke rol is daarbij weggelegd voor de verbinding van het goddelijke vrouwelijke met het goddelijke mannelijke, verbeeld door de archetypische god Shiva, die staat voor het zuivere bewustzijn, en de archetypische godin Shakti, die de oerenergie voorstelt, de kracht waaruit alles voortkomt. Via de stapstenen van de chakra’s kunnen Shiva en Shakti zich met elkaar verbinden in een eeuwige liefde waarvan het hart het middelpunt is.

Het woord ‘tantra’ is ook verwant aan het Sanskriet voor ‘weefgetouw’ of ‘schering’. In een weefgetouw span je een draad van de ene naar de andere kant, heen en weer, en haak je het telkens aan de zijkant vast. Daar weef je vervolgens een draad door, van links naar rechts en weer terug. Door de draden tussen twee tegenover elkaar liggende punten te spannen ontstaat er een stevig weefsel. In de tantrische filosofie brengt het verbinden van archetypische polariteiten het weefsel van de werkelijkheid voort.

Een geloof, idee of overtuiging waarin het verstand belangrijker is dan het lichaam, waarin het geestelijke een werkelijkheid is en het stoffelijke een illusie of waarin mannen meer rechten hebben dan vrouwen resulteert niet in een gezond evenwicht tussen deze polariteiten. Het weefsel van het tegenwoordige leven begint rafelig te worden aan de randen; de onbalans in onze wereld – we hebben het lichaam en de aarde te lang genegeerd, om over de achtergestelde positie van vrouwen en minderheden nog maar te zwijgen – heeft geleid tot gezondheids- en milieuproblemen. Wanneer de tantraleer stelt dat er heelheid is bereikt, zijn de polariteiten weer verbonden en in evenwicht. Op die manier kan het weefsel van de werkelijkheid behouden blijven. Het systeem van de chakra’s laat ons zien hoe we eenheid en balans in ons leven kunnen brengen.

Een systeem waarvoor de tijd rijp is

Begin twintigste eeuw stelde Sigmund Freud als een van de eersten in de moderne tijd de subtiel van elkaar verschillende aspecten van de menselijke psyche aan de orde door onderscheid te maken tussen het id, het ego en het superego. Zijn tijdgenoot Carl Gustav Jung voegde daar een spirituele dimensie aan toe en ontsluierde het enorme rijk van het onbewuste door dat te omschrijven in termen van licht en donker en vrouwelijk en mannelijk, oftewel anima en animus. Maar geen van beide theorieën gaf het lichaam een rol in onze psychologische ontwikkeling.

Later richtten artsen en massagetherapeuten zich op het lichaam, maar de meeste van hen hadden nauwelijks oog voor de spirituele dimensie van de mens. Toen yoga op een gegeven moment heel populair werd, kreeg het lichaam ook een spirituele dimensie, maar yoga schenkt doorgaans nauwelijks aandacht aan de psychische wonden die vanbinnen sluimeren.

We hebben een eenvoudig maar verfijnd systeem nodig waarin plaats is voor de volledige mens: geest, lichaam en ziel, of energie. De chakra’s zeggen iets over de energetische werkelijkheid van het menselijke bestaan in de wereld van vandaag; je kunt ze aanwijzen als fysieke punten in je lichaam, maar ze verwijzen naar facetten van jezelf die niet lichamelijk zijn. De chakra’s verenigen het lichamelijke en het spirituele, brengen ze samen in een continuüm van subtiele vibratie dat zich uitstrekt van grove materie tot verfijnd bewustzijn.

Carl Jung zei dat iedereen een leidend ‘archetype van heelheid’ nodig heeft, een voorbeeld of een ‘recept’ om heel te worden. Dat is precies wat het chakrasysteem is: een leidraad voor wie heel wil worden en blijven. Maar het biedt ook een handvat om jezelf helemaal te verwezenlijken, in die zin dat je je volledige potentie benut.

Overal waar ik kom om over mijn ideeën te vertellen, merk ik dat mensen ernaar verlangen om in contact te komen met het heilige, dat, in het Westen tenminste, geen deel meer uitmaakt van het dagelijks leven. Mensen staan niet meer in verbinding met hun heilige binnenste, de heilige zin van het leven, de reden van ons bestaan op aarde, en ze vinden het moeilijk om daar met elkaar over te praten en de heilige ruimte met elkaar te delen. Als we een reis langs de heilige centra van de chakra’s maken, komen we uiteindelijk weer thuis, op de plek waar het heilige weer deel uitmaakt van het leven van alledag.

Daarnaast hebben we, in deze tijd van moeilijke, wereldwijde veranderingen, van ecologische, sociale, politieke en economische onevenwichtigheden en crises, een routekaart nodig die ons door de chaos naar een bestemming leidt die zinvol en praktisch is. Sterker nog, we hebben een visie nodig, een beeld van wat we worden terwijl we al die veranderingen doormaken. Onze crises zijn naar mijn idee een aanzet tot een hogere staat van bewustzijn, die we nodig zullen hebben om als soort te overleven. De chakra’s brengen ons in contact met onze goddelijke natuur, met dat wat eeuwig in ons bestaat en ons in ongewisse tijden in balans houdt.

Als poorten tussen onze binnenwereld en buitenwereld wijzen de chakra’s de weg naar healing, niet alleen die van onze eigen persoon, maar ook die van onze gezamenlijke wereld. Door aarde, water, vuur en lucht terug te winnen en te herstellen, herstellen we de heilige elementen van de chakra’s in ere. Wanneer we visie en bewustzijn terugbrengen in onze samenleving en waarachtig uiting geven aan onze vibratie, komen we erachter dat we een richtlijn hebben voor het scheppen van een bloeiende en glorieuze toekomst.

De chakra’s vormen een archetypische routekaart die nu relevanter is dan lang geleden. Misschien dat ze heel vroeger al wisten dat we deze wijsheid ooit nodig zouden hebben. Ik denk dat die tijd nu is aangebroken.

Maar wat is een chakra eigenlijk?

Wat bedoelen we precies met het woord ‘chakra’? Het als ‘tsjakra’ uitgesproken chakra betekent in het Sanskriet (de spirituele taal van het oude India) ‘wiel’ of ‘schijf’. Een chakra is een ronddraaiend punt van levenskracht of vitale energie in het zogeheten energielichaam of subtiele lichaam. Het is geen punt in de fysieke zin van het woord. Dus als je iemand op een operatietafel opensnijdt, zul je nergens een chakra aantreffen. Maar een chakra wordt wel degelijk ervaren als een subtiel centrum van energie op verschillende plekken in het lichaam, zoals in het hart, de buik of de keel.

Voor wie deze energie wil leren kennen, is het woord ‘subtiel’ heel belangrijk, omdat ze inderdaad heel subtiel en soms moeilijk te voelen is. Er is vaak een scherpe waarneming voor nodig om de verborgen, onderhuidse energie die de lichamelijke ervaringen bezielt te zien en voelen. Maar soms merk je heel goed dat een chakra geactiveerd is: vlinders in je buik, een kikker in je keel, het overslaan van je hart, of zelfs de verrukking van een orgasme.

Dit is een eenvoudige oefening om de subtiele energie in je handen te voelen, want ook in je handpalmen bevinden zich kleine chakra’s.

oefening: de handchakra’s openen

Strek je armen naar voren en houd ze recht, met je ene handpalm naar boven en de andere naar de grond gericht.

Knijp je handen 20 keer achter elkaar snel open en dicht. Zorg ervoor dat je ze echt helemaal open en dicht doet.

Wanneer je handen moe worden, beweeg je ze een stukje naar buiten (iets breder dan je schouders) en breng je palmen vervolgens langzaam naar elkaar toe.

Als je handen ongeveer 15 centimeter van elkaar verwijderd zijn, houd je ze stil en probeer je een subtiel energieveld tussen je handen te voelen. Het zou een beetje moeten voelen als het veld tussen twee zwakke magneten, en misschien tintelen je handen zelfs een beetje.

Je hebt de chakra’s in je handen geopend! Hoe bevalt het? Vergeleken met de zeven hoofdchakra’s hebben deze chakra’s weinig blokkades, waardoor ze makkelijker te openen zijn. Wanneer ze open zijn, geven ze meer energie af. Tegelijkertijd worden ze gevoeliger, waardoor je die energie dus alleen maar eerder en sterker ervaart.

Door je handen open en dicht te knijpen, stimuleer je deze energie zoals een massagetherapeut je voeten gevoeliger kan maken door er een paar keer achter elkaar hard in te knijpen. Deze expansie (het openen of spreiden) en contractie (het samentrekken) weerspiegelt het tantrische karakter van het idee achter de chakra’s.

Het principe van expansie en contractie kun je ook toepassen op de zeven chakra’s op het denkbeeldige snoer tussen je kruin en je staartbeen, al is dat wel wat ingewikkelder. Met verschillende houdingen, de zogenoemde asana’s, stimuleert yoga die zeven chakra’s op precies dezelfde manier. Wanneer we in de loop van dit boek de verschillende chakra’s bespreken, geven we ook oefeningen die je kunt doen om de chakra’s te activeren.

De kamers in je lichaam

Je kunt chakra’s zien als kamers in de tempel van het lichaam. Ze ontvangen energie, die ze verwerken of opnemen en later weer afgeven. Je koopt etenswaren en brengt ze naar je keuken, waar je een maaltijd maakt en opeet en eventuele restjes bewaart. Je keuken is ingericht op deze activiteiten, terwijl je woonkamer voor andere zaken is ingericht.

In dit licht zou ik een chakra omschrijven als:

Een centrum dat is ingericht voor de ontvangst, opname en uitdrukking van levenskrachtenergie.

In het ideale geval kunnen je chakra’s energie uit de omgeving halen in de vorm van voedsel, aanraking, liefde of informatie, de energie in zich opnemen door het voedsel te verteren of de informatie te begrijpen en ten slotte de energie tot uitdrukking brengen door met lichaamsbeweging calorieën te verbranden, een ander liefde te geven of kennis te delen. Elk chakra heeft daarbij zijn eigen taken.

Om zijn functie te kunnen uitoefenen, moet elk chakra goed ontwikkeld zijn (een keuken zonder aanrecht is niet handig), schoon (een maaltijd bereiden op een vies aanrecht, dat wil je niet) en goed functioneren (het fornuis en de koelkast moeten het natuurlijk wel doen).

Je bent een prisma

Als je je voorstelt dat de oerenergie van de kosmos bij je naar binnen stroomt, dan kun je je lichaam zien als een prisma dat de energie in verschillende kleuren of frequenties opsplitst. Deze verschillende ‘kanalen’ zijn aan veel dingen verbonden doordat ze zich als zeven zenuwbundels vanuit de wervelkolom verspreiden, zoals in de tekening op de volgende pagina is weergegeven. De chakra’s komen ook overeen met klieren van het hormoonstelsel en met andere fysiologische systemen als het ademhalingsstelsel en het spijsverteringssysteem.

Afbeelding 1: De wervelkolom en de chakra’s

De chakra’s corresponderen ook met archetypische elementen, in de oude teksten aangeduid als aarde, water, vuur, lucht en ether. Ether verwees naar de spirituele wereld in het algemeen en hoorde bij de bovenste drie chakra’s, aangezien er vijf elementen en zeven chakra’s waren. Ik heb dit in mijn werk uitgebreid naar zeven elementen, wat strookt met de oude omschrijving van de afzonderlijke chakra’s. Ik heb ether door geluid vervangen en licht en bewustzijn toegevoegd, die verband houden met respectievelijk het zesde en zevende chakra. Na enkele tientallen jaren met de chakra’s te hebben gewerkt, kan ik zeggen dat de verschillen tussen de chakra’s aan de hand van deze elementen eenvoudig en helder zijn uit te leggen. In de navolgende hoofdstukken gaan we hier nog dieper op in, maar ik zal in het kort aangeven hoe ze het volledige spectrum van onze ervaring beslaan:

Aarde is vast. Aarde behoudt zijn vorm en staat voor de fysieke wereld van de materie, het fundament van het leven, en voor onze planeet Aarde. Aarde staat in verbinding met het eerste chakra en de basis van de wervelkolom.

Water is vloeibaar en staat voor het stromen van energie via emoties, seksualiteit en beweging. Water is het element van het tweede chakra, dat zich in het gebied rond het heiligbeen bevindt.

Vuur zorgt voor warmte en energie. Het is gerelateerd aan het derde chakra en staat voor daadkracht en wilskracht.

Lucht staat voor adem en komt het lichaam binnen via de longen, om dan door het hart naar alle lichaamscellen te worden gepompt. Lucht is verbonden aan het hartchakra en de energie van liefde, zachtheid en expansie.

Geluid is een trilling die muziek, woorden en communicatie kan worden. Dit element is verbonden aan het vijfde centrum, het keelchakra.

Licht stelt ons in staat om te zien. Licht is het element van het zesde chakra, ook wel het derde oog genoemd.

Bewustzijn stelt ons in staat om alles te ervaren: om te zien en te horen, om lief te hebben en om daden te stellen, om te voelen en te leven. Het bewustzijn functioneert door middel van alle chakra’s, maar het kruinchakra representeert het mysterie van het bewustzijn op zich.

Er zijn nog heel veel andere zaken die met de chakra’s verband houden, waarvan je een groot aantal kunt terugvinden in de tabel op pagina 32 en 33. In de hoofdstukken over de afzonderlijke chakra’s gaan we dieper op al deze ideeën in, maar eerst moeten we vertrouwd raken met het chakrasysteem in zijn geheel, zodat we kunnen zien hoe de chakra’s het volledige spectrum van de menselijke ervaring bestrijken.

Hoeveel chakra’s zijn er?

Deze vraag wordt mij bij elke lezing of workshop gesteld, dus het is de moeite waard om er nu even op in te gaan. Eén antwoord is er niet, want hebben we het over de zeven traditionele chakra’s of tel je ook de kleine chakra’s in de handen en voeten mee, of de subchakra’s in het hart, de kruin en het derde oog? In sommige oude teksten is sprake van een subchakra onder het hart en minichakra’s in het zesde en zevende chakra, zoals het somachakra of het goeroechakra. Sommige leermeesters stellen dat er zich diverse chakra’s boven en onder het lichaam bevinden, of kleine chakra’s door het hele lichaam heen.

Ik sta open voor het bestaan van deze extra chakra’s, maar ben ook van mening dat de zeven hoofdchakra’s een verfijnd en diepgaand systeem vormen dat niet ingewikkelder gemaakt moet worden door chakra’s toe te voegen die buiten het lichaam bestaan. Ik heb nog nooit iemand ontmoet die alle zeven fundamentele chakra’s de baas is, dus ik stel voor dat we het daarbij laten. Waarschijnlijk houden deze zeven chakra’s je de rest van je leven zoet.

In de basis is een chakra een energiecentrum of energiepunt, dus elke plaats waar energie samenkomt zou je een chakra kunnen noemen: je maag, je knieën, je ellebogen en zelfs je vingertoppen. Maar nu gaan we het vooral over de zeven hoofdchakra’s hebben, en ook de chakra’s in de handen en voeten zullen voorbijkomen, net als de anandakanda-lotus, het subchakra onder het hart.

Zeven identiteiten

Iedereen heeft een identiteit. Een naam, een beroep, een bepaalde rol in het leven. Maar wist je ook dat elk chakra een wezenlijk deel van je identiteit is?

We kunnen de chakra’s zien als verschillende ramen waardoor we de werkelijkheid waarnemen. Elk raam staat voor een staat van bewustzijn, en samen vormen deze ramen onze wezenlijke identiteit. Elk chakra is gericht op het Zelf, op een elementaire functie of behoefte. Deze gerichtheid kan te sterk zijn of te zwak. Wanneer ze te zwak is, geven we te weinig aandacht aan de betreffende functie of behoefte en komen op dat terrein tekort.