Leven in het licht

Ook van Deepak Chopra:

De 7 spirituele wetten van succes

De 7 spirituele wetten van yoga (met David Simon)

De spirituele les van rijkdom

Het geluk in jezelf

Leven in overvloed

Ayurvedisch kruidenboek (met David Simon)

Leven in het licht

Een 6 weken-programma voor persoonlijke transformatie

Deepak Chopra

& Sarah Platt-Finger

Vertaald door Henk Moerdijk

Altamira 2023

© 2023 Deepak Chopra

Oorspronkelijke titel: Living in the Light: Yoga for Self-Realization

This translation is published by arrangement with Harmony Books, an imprint of Random House, a division of Penguin Random House LLC

Voor het Nederlandse taalgebied:

© 2023 Uitgeverij Altamira, Haarlem

(e-mail: info@gottmer.nl)

Uitgeverij Altamira maakt deel uit van de Gottmer Uitgevers Groep BV

Vertaling: Henk Moerdijk

Zetwerk: -Lein | redactie & vormgeving

Omslag: Linda Sier

Illustraties: Stephanie Singleton

isbn 978 94 013 0572 3

isbn 978 94 013 0573 0 (e-book)

nur 739, 726

Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of een andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

altamira.nl

Voor iedereen die wil leven in het licht

Inhoud

Deel 1: door Deepak Chopra

Overzicht: Koninklijke Yoga en het levenslicht

Week 1: Sociale intelligentie

Week 2: Emotionele intelligentie

Week 3: Licht brengen naar je lichaam

Week 4: Vitale energie

Week 5: In het licht blijven

Week 6: De kracht van aandacht

Deel 2: door Sarah Platt-Finger

De asana’s

Eenvoudige staande houdingen

Staande heupopeners

Staande vooroverbuigingen

Zonnegroetvariaties

Staande torsies

Balanshoudingen

Houdingen op handen en voeten of knieën

Achteroverbuigingen

Omgekeerde houdingen

Zittende torsies

Zittende heupopeners

Zittende vooroverbuigingen

Rust- en herstellende houdingen

Nawoord: Hoe nu verder?

Dankwoord

Deel 1

Door Deepak Chopra

Overzicht

Koninklijke Yoga en het levenslicht

Wat je ook doet om je leven mooier of beter te maken, Koninklijke Yoga kan je meer geven van alles waarnaar je verlangt.

In deze openingszin schuilt de kern van dit boek, een immense belofte die meer is dan een geloof. Het is een pad naar vervulling dat in India al eeuwenlang zijn waarde bewijst. In het Sanskriet heet dit pad raja yoga. Raja betekent ‘koninklijk’, ‘vorstelijk’ of gewoon ‘het hoogste’. Een prachtige naam voor deze verheven traditie. Ik wil je laten zien, in een eigentijdse taal die past bij het alledaagse leven van nu, hoe en waarom het pad van Koninklijke Yoga het hoogste en belangrijkste van alle yogatradities is. Een unieke insteek, voor zover ik weet. Ik ken in elk geval geen enkel boek dat in deze opzet is geslaagd.

We hebben het over een persoonlijke transformatie die verdergaat dan de levensstijl waarvoor je gekozen hebt, verder dan alle methodes die gezondheid en heling tot doel hebben, verder dan elk geloof of religie. Koninklijke Yoga is universeel en allesomvattend.

Het Yoga-deel van Koninklijke Yoga behoeft wel enige toelichting. In het Sanskriet betekent yoga ‘koppelen’, ‘verbinden’ of ‘verenigen’. Wanneer ik het in mijn deel van dit boek (Deel 1) over Yoga heb, doel ik op het totale systeem van Yoga, oftewel het systeem waarin alle facetten van het leven samenkomen: de fysieke, de emotionele en de spirituele. De oefeningen die mensen in hun yogales doen, zijn een onderdeel van het volledige systeem dat we Yoga noemen. Als ik het over deze oefeningen heb, schrijf ik yoga met een kleine letter; als ik het over het totale systeem heb, schrijf ik Yoga met een hoofdletter. Dit systeem wordt vaak de ‘Yogafilosofie’ genoemd, maar die term doet het achterliggende idee tekort. In de Koninklijke Yoga wordt geen enkel aspect van het bestaan buiten beschouwing gelaten. Iedereen is gewend om het leven op te splitsen in losse delen: geest, lichaam, emoties, werk, gezin, relaties, enzovoort. Dat maakt het overzichtelijk. Naar de dokter, sportschool of yogales gaan kan allemaal in het hokje ‘lichaam’. Een kind grootbrengen, met het gezin op vakantie gaan en maatregelen treffen voor je pensioen passen allemaal in het hokje ‘gezin’. Hoe vanzelfsprekend en logisch het ook lijkt om op deze manier naar het leven te kijken, het creëert wel een probleem dat de kern van het bestaan raakt.

Koninklijke Yoga stelt dat deze hokjes geen recht doen aan het leven in zijn totaliteit. Als je het leven in stukken hakt zoals je een brood in keurige sneeën snijdt, blijven er verborgen mogelijkheden buiten bereik en zul je nooit een intense vervulling ervaren. Denk aan een dag als alle andere: je staat op, je ontbijt, je gaat naar je werk, je belt een vriend of vriendin, je doet wat dingen met je gezin. Probeer je nu eens een paar specifieke dingen in te beelden die zo’n doodgewone dag bevredigender zouden maken. Een vriend komt met goed nieuws, je rondt op je werk een project af, je wordt vervuld van liefde omdat je kind of partner naar je lacht.

Als je de film terugspoelt en deze dag door het prisma van Yoga bekijkt, zullen alle gebeurtenissen oppervlakkig bezien op elkaar lijken. Maar als je Koninklijke Yoga beoefent, vindt er vanbinnen een transformatie plaats: je ontdekt dat je in het licht leeft. Het effect is allesomvattend, want waar leven is, daar moet licht zijn.

Wat is dit licht? Voor sommigen is het een vage spirituele term die associaties oproept met religie. Een christen denkt misschien aan de zin ‘je licht niet onder de korenmaat zetten’ of aan de woorden die Jezus tot zijn discipelen sprak: ‘U bent het licht van de wereld.’ In de rabbinale traditie van het jodendom wordt de goddelijke aanwezigheid ’sjechina’ genoemd, die Gods licht naar de wereld brengt wanneer het doordringt tot een vrome of heilige persoon. Engelachtige wezens zijn in veel tradities schepsels van licht, en heiligen stralen (fysiek of symbolisch) vaak een zuiver wit licht uit.

Koninklijke Yoga overstijgt deze religieuze connotaties en omarmt tegelijkertijd hun diepere betekenis. ‘Licht’ is zuiver gewaarzijn, het kosmische bewustzijn dat het heelal en alles daarin creëert en vasthoudt. Leven in het licht is, praktisch uitgedrukt, bewust leven, en het ultieme doel in het leven is louter in het licht te leven en elke vorm van onwetendheid, pijn en leed af te werpen.

Waar is jouw licht?

De een zal sceptisch op het voorgaande reageren, de ander zal erdoor geïnspireerd raken. Maar Koninklijke Yoga is zo allesomvattend dat ze hoe dan ook allerlei vragen oproept. Ik neem hierin niet het standpunt van de ware gelovige in, want de visie van de Yogatraditie is geen geloofsovertuiging. Ze is gebaseerd op ervaringen die iedereen in feite al heeft. Iedereen leeft in het licht, alleen leeft niet iedereen de hele tijd in het licht. Veel mensen hebben blijdschap en vreugde ervaren en soms zelfs puur geluk. Veel mensen hebben ook de keerzijde van het leven ervaren, de trieste ervaringen die verwarring, pijn en leed met zich meebrengen. Maar iedereen draagt het levenslicht altijd bij zich, omdat het licht onze ware aard is, ons ware zelf.

Koninklijke Yoga is uniek omdat ze het dagelijks leven ideaal wil maken. Aan het begin is er, in je ware zelf, oneindige gelukzaligheid. Wanneer je minder geluk, geen geluk of echte ellende ervaart, verandert er maar één ding: hoe dicht je bij het licht bent. Dit is het uitgangspunt van het hele Yogasysteem, ongeacht hoe ingewikkeld de tradities in India ook zijn. De letterlijk duizenden yogacommentaren lijken soms echte hersenkrakers. Maar je kunt je door hun complexiteit heen werken door je op één ding te focussen: leven in het licht.

Het is volgens de Koninklijke Yoga essentieel dat we begrijpen wat het ideale leven is. Doordat Koninklijke Yoga nooit naar mystieke of bovenaardse middelen grijpt, komt ze heel natuurlijk op ons over. Het zelf zoals je dat vandaag ervaart, heeft zijn waardevolste ervaringen te danken aan je ware zelf, dat al volledig en volmaakt is.

Het ideale leven: de giften van Koninklijke Yoga

Het bestaan wordt gelukzalig. Je merkt dat je lichaam opgewekt en energiek is, dat je hart vol liefde en mededogen is, dat je een alerte en heldere geest hebt en dat je leven een zekere lichtheid heeft.

Je hebt controle over je mentale activiteit. Je kunt gedachten, gevoelens en impulsen voortbrengen die evolutionair zijn. Je geeft er betekenis aan, waardoor de hele wereld zoals jij die ervaart betekenis krijgt.

Je ziet het dagelijkse leven als een lucide droom, ongelooflijk echt, maar toch een illusie. Je kunt de droom verbeteren zonder erin verstrikt te raken.

Vreugde wordt de enige graadmeter van succes, omdat vreugde je wezenlijke natuur is. Elke reis begint en eindigt in vreugde.

Je weet wat het is om te gedijen. Je geniet ten volle van de diversiteit van het leven, die jouw verhaal verrijkt terwijl het zich ontvouwt.

Je ziet in dat je ieder moment aankomt in het heden. Je kunt niet naar het punt gaan waar je nu al bent. Dit is hoe je tijdloosheid ervaart.

Je ziet in dat je geen vaste identiteit hebt. Je identiteit is uniek, maar constant in ontwikkeling. Het is je karmische verhaal, maar dat is niet per se een beperking.

Je begrijpt dat dankbaarheid de gezondste reactie op het bestaan is. Het is absurd om te denken dat het bestaan een probleem is.

Je ziet in dat het bestaan rijk en overvloedig is.

Dankbaarheid wordt een alledaagse ervaring. Ze openbaart zichzelf door de volmaakte manier waarop alle ervaringen in elkaar grijpen. In plaats van telkens een glimp op te vangen van synchroniciteit, leef je in totale synchroniciteit.

Voordat we verdergaan, wil ik graag dat je voor jezelf nagaat wat het licht voor jou betekent. Weten hoe het licht van invloed is geweest op je leven, is het belangrijkste wat er is. Als je de zelfbeoordelingslijst hiernaast doorneemt, vergaar je al meer zelfinzicht dan de meeste andere mensen.

tien manieren om in het licht te zijn

Yoga vraagt om een volledige vereenzelviging met het licht, maar dat gebeurt niet van het ene op het andere moment. Eerst vang je tijdens gedenkwaardige ervaringen een glimp op van het licht. Iedereen maakt dit weleens mee. Om wat voor ervaringen het gaat, kun je hieronder lezen.

Om te weten waar je nu staat, omcirkel je wat voor jou van toepassing is. Het maakt niet uit wanneer je de betreffende ervaring hebt gehad, die kan kort of lang geleden zijn. Het gaat erom dat je beseft wanneer je in een verhoogde staat van bewustzijn bent. Je antwoord kan niet goed of fout zijn. Beoordeel de ervaring gewoon zo objectief mogelijk. Wanneer je twijfelt, kies dan voor het antwoord dat het eerste in je opkomt.

Ik heb gelukzaligheid ervaren. (Bijvoorbeeld: je voelde een intense vreugde en energie, je stroomde over van liefde en mededogen, je merkte dat je geest uitzonderlijk helder en alert was, je ervoer een lichtheid van bestaan.)

Nooit | Zelden | Soms | Vaak | Weet niet

Ik heb controle over mijn geest; ik kan positieve, creatieve gedachten hebben wanneer ik dat wil.

Nooit | Zelden | Soms | Vaak | Weet niet

Het leven kan voelen als een droom, met iets wat verborgen is, maar heel echt en tegelijk geheimzinnig.

Nooit | Zelden | Soms | Vaak | Weet niet

Materieel succes is voor mij geen graadmeter, ik kijk naar de mate waarin ik me gelukkig en blij voel.

Nooit | Zelden | Soms | Vaak | Weet niet

Ik ben blij met een grote diversiteit aan ervaringen; ze verrijken mijn leven.

Nooit | Zelden | Soms | Vaak | Weet niet

Ik leef in het hier en nu, zonder opnieuw te beleven wat geweest is of vooruit te lopen op wat komen gaat.

Nooit | Zelden | Soms | Vaak | Weet niet

Ik ervaar mijzelf als iemand die met de stroom meegaat en zich makkelijk aanpast aan nieuwe situaties.

Nooit | Zelden | Soms | Vaak | Weet niet

Ik ervaar dankbaarheid.

Nooit | Zelden | Soms | Vaak | Weet niet

Voor mij is het leven overvloedig, het biedt onnoemelijk veel mogelijkheden om vervulling te ervaren.

Nooit | Zelden | Soms | Vaak | Weet niet

Ik kan het toeval als betekenisvol ervaren; het zegt me dat alles met een reden gebeurt.

Nooit | Zelden | Soms | Vaak | Weet niet

wat je antwoorden betekenen

Bij deze vragenlijst gaat het erom dat je jezelf ziet aan de hand van de kwaliteit van je innerlijke leven. De bovengenoemde tien ervaringen hebben een gemeenschappelijke factor: leven in het licht. Als je een rijk innerlijk leven hebt, heb je waarschijnlijk meer dan de helft van de vragen met ‘Vaak’ beantwoord. Als je daarentegen vaak ‘Nooit’ of ‘Zelden’ hebt omcirkeld, schenkt je innerlijke leven jou weinig voldoening. Het licht wordt tegengehouden of verduisterd. De meeste mensen zullen ergens tussen licht en donker in zitten. Ze zijn zich bewust van hun innerlijke leven, maar gebruiken het niet als een grote bron van vervulling.

Voor de meeste mensen zijn positieve ervaringen willekeurig: ze komen en gaan, we hebben er geen controle over. Angst, spijt en pijnlijke herinneringen lijken een eigen leven te leiden. Yoga leert ons hoe we daar met de volgende stappen verandering in brengen en hoe we van die nieuwe houding een tweede natuur maken.

Meer aandacht schenken aan wat er vanbinnen gebeurt.

Merken wanneer je in het licht bent.

Die ervaring op waarde schatten.

Je steeds meer richten op het licht en daardoor meer licht in je leven brengen.

Leven in het licht is de meest natuurlijke levenswijze. Je leven heel bewust leiden is gemakkelijker dan je bestaan onbewust – voortgedreven door gewoontes, routine, oude conditionering en ontkenning – ondergaan. Het bewuste leven zal moeiteloos en zonder pijn en ongemak tot stand komen als je in gedachten houdt dat je mooiste ervaringen erop duiden dat je altijd al, ook toen je worstelde om daar te komen, in het licht leefde.

Dertig dagen Koninklijke Yoga

Je kunt op elk gewenst moment beginnen met leven in het licht. De basisideeën van Koninklijke Yoga zijn niet heel moeilijk te leren, in een tijdbestek van dertig dagen kunnen we alle noodzakelijke onderdelen behandelen. Deze onderdelen worden van oudsher de acht ledematen genoemd, de ashtanga van Yoga. We zullen ze behandelen als acht stadia van transformatie.

De reis is als volgt ingedeeld. De dertig dagen zijn opgesplitst in zes weken: elke week zijn er vijf actieve dagen, de vrije weekenden zijn bedoeld voor bezinning, dan kun je verwerken wat je die week hebt geleerd.

Ik zal vermelden hoe de acht ledematen in het Sanskriet heten, maar die namen hoef je niet te onthouden. Het gaat met name om de weekthema’s, te beginnen met sociale intelligentie in Week 1, emotionele intelligentie in Week 2, en zo verder. Als je in het licht wilt leven, dien je je gewaarzijn wakker te maken, laag voor laag, tot je uitkomt bij je bron, je ware zelf, dat het licht van zuiver gewaarzijn is. Hieronder vind je in het kort het hele programma.

Week 1: Sociale intelligentie

(Stadium van transformatie – Yama)

In de eerste week leer je hoe je het licht kunt vinden in een sociale omgeving zoals je gezin en je werk en je vrienden- en kennissenkring. Koninklijke Yoga ziet dit als de buitenste schil van het bestaan. Je beweegt je door die schil met al je gewoonten, rituelen, voorkeuren en aversies. Je persoonlijkheid is je identiteit, die is aangepast onder invloed en druk van de samenleving. Door licht en lichtheid te brengen in je sociale zelf, bereid je de weg voor voor de verdere stadia van deze reis.

Week 2: Emotionele intelligentie

(Stadium van transformatie – Niyama)

In de tweede week leer je licht en lichtheid te brengen in je emotionele leven. In de Koninklijke Yoga is dit stadium persoonlijker dan de buitenste schil (de sociale omgeving), maar er zijn wel degelijk andere mensen – en jouw gevoelens voor hen – bij betrokken. Wanneer deze gevoelens worden gezuiverd, of naar het licht worden gebracht, kunnen die anderen geen negatieve emoties meer in jou opwekken. Slachtofferschap en codependentie zijn niet meer de valkuilen die ze ooit waren.

Week 3: Licht brengen naar je lichaam

(Stadium van transformatie – Asana)

In de derde week leer je het gewaarzijn toe te passen op je lichaam en breng je licht en lichtheid in de manier waarop je je lichaam ervaart. Yoga ziet het lichaam als een instrument voor bewustwording. Zoals een boot je naar de andere kant van de oceaan brengt, voert het lichaam je over een zee van ervaringen. We zijn allemaal al aan die reis begonnen. Maar op een subtieler niveau brengt je lichaam jou naar de heelheid en je ware zelf. Koninklijke Yoga is de weg naar meer waardering voor dit aspect, dat geest en lichaam verenigt in een wederzijdse relatie, de bodymind.

Week 4: Vitale energie

(Stadium van transformatie – Pranayama)

In de vierde week leer je om je adem te verbinden met de verschillende toestanden van de bodymind. In de Koninklijke Yoga is de ademhaling de drager van levensenergie. Deze energie is als voedsel voor je cellen en organen en geeft vitaliteit aan je gedachten en stemmingen. Op een subtiel niveau is in- en uitademen de brug tussen de buitenwereld en de wereld zoals je die vanbinnen ervaart.

Week 5: In het licht blijven

(Stadium van transformatie – Pratyahara)

In de vijfde week leer je om van het licht je thuis te maken. Eerst was je steeds tijdelijk in het licht, nu leer je permanent in het licht te zijn. In de Koninklijke Yoga is dit de belangrijkste transformatie; het is alsof je voor een tweede keer geboren wordt. Een nieuw bestaan opent zich. Nu je beseft dat je thuishoort in het licht, accepteer je zonder enige twijfel dat het je geboorterecht is om heel en geheeld te zijn.

Week 6: De kracht van aandacht

(Stadia van transformatie – Dharana, Dhyana, Samadhi)

In de zesde week voegen we de laatste drie ledematen samen omdat ze in het teken staan van hetzelfde thema: de kracht van de aandacht. Door eenvoudigweg aandacht te hebben voor al je gedachten, impulsen, verlangens en doelen, zorg je ervoor dat die in vervulling gaan of verwezenlijkt worden. In de Koninklijke Yoga is kennis macht, en hoe dieper je kennis van het bewustzijn en zijn werking is, hoe machtiger je bent. Het gaat niet om kennis in de zin van informatie of leerstof. Het gaat om het innerlijke weten, dat op niets anders is gebaseerd dan leven in het licht. De creatieve kracht van het bewustzijn wordt geopenbaard.

Als je wilt, kun je nu meteen naar Week 1 van de reis gaan, waarin sociale intelligentie centraal staat. Maar ik wil eerst nog het een en ander zeggen over waarom Yoga een volstrekt unieke methode voor zelftransformatie is.

‘Verander de wereld, begin bij jezelf’

Koninklijke Yoga werkt – dat is door de eeuwen heen gebleken – en daar is een radicale reden voor. Sterker nog, het grondbeginsel van het hele Yogasysteem is zo revolutionair dat het hoogstonwaarschijnlijk lijkt dat iemand daarnaar zou willen leven. Het beginsel is eigenlijk vrij eenvoudig: de wereld waarin we denken te leven, is niet echt. We leiden een fictief bestaan, alsof we personages in een film of roman zijn. Omdat we een wereld aanvaarden die onwerkelijk is, krijgen we allerlei problemen en ellende over ons heen.

Om terug te keren naar je ware zelf moet je inzien dat je in de eerste plaats losgeraakt of verdwaald bent. Yoga legt de schuld bij de vritti’s, een woord dat in het Sanskriet letterlijk ‘draaikolk’ betekent, maar dat Yoga gebruikt voor elke vorm van geestelijke verwarring. De Yogasoetra’s van Patanjali kan worden gezien als de belangrijkste tekst in de Yoga. Dit werk bestaat uit 195 aforismen (soetra’s) die op gezaghebbende wijze de hele Yogatheorie en -praktijk uiteenzetten. De allerbelangrijkste soetra’s hebben betrekking op de vritti’s en staan helemaal aan het begin van het boek. De drie eerste soetra’s zijn:

Nu begint een uiteenzetting van Yoga.

Yoga is de beëindiging of bedaring van de wervelingen van de geest (vritti’s).

Dan wordt de wetende gevestigd in zijn wezenlijke aard.

Dat is onze hele reis in een notendop. Als de geest tot rust komt, bevrijd is van alle vormen van mentale activiteit (vritti), komt het ware zelf aan het licht. De reis is een direct pad naar het ideale leven. Het radicale deel, dat best explosief genoemd mag worden, zit verpakt in het woord vritti, omdat volgens Yoga elke middenfase tussen jou en jouw bron gewoon een werveling (verandering, aanpassing) van de geest is. Het hele pakket hindernissen dat de geest opwerpt, kennen we als maya, dat meestal wordt vertaald als ‘illusie’, maar ook concepten als afleiding, misleiding en dwaalgedachten en -ideeën omvat, die stuk voor stuk verhinderen dat we kunnen ervaren wie we werkelijk zijn.

Is dit een overtuigende manier om naar je leven te kijken? Het valt niet te ontkennen dat de geest voor een hoop ellende zorgt. Het menselijke leed – oorlog, misdaad, angst, depressie, eenzaamheid, zelfdoding – is veelomvattend en typeert de mens; geen enkel ander levend schepsel kent zulke ellende. Maar als je zegt dat de wereld onwerkelijk is, komen mensen in opstand. ‘Stap maar een keer de weg op als er een bus aankomt,’ zegt de scepticus spottend. ‘Dan bespreken we daarna hoe onwerkelijk alles is.’

Je denkt misschien dat we daar weinig tegen in kunnen brengen. Maar daar vergis je je in, zoals later in dit deel van het boek zal blijken. Yoga wijst niet op een illusie die elk moment kan verdampen. Hoe je ook naar de wereld kijkt, bussen, bergen, wolken, steden en alle andere fysieke objecten maken deel uit van ons bestaan. De onwerkelijkheid waar Yoga over spreekt, betreft een dimensie die wezenlijker is. Ze is een verraderlijke fundering die alles ondermijnt wat je wilt bouwen – denk aan een wolkenkrabber die op zand is gebouwd. Hoe mooi, hoe gedetailleerd en hoe architectonisch volmaakt de wolkenkrabber ook is, hij staat op een fundering van zand en zal gegarandeerd een keer omvallen.

Als we ons leven stevig willen funderen, hebben we Yoga nodig, want anders betalen we uiteindelijk de tol in de vorm van pijn en leed. Als je je leven wilt grondvesten op de werkelijkheid en niet op een illusie, wijst Yoga je op de harde kern van het bestaan: het bewustzijn. Volgens Yoga leven we feitelijk niet in de fysieke wereld. We leven in de wereld van de ervaring, en iedere ervaring vindt plaats in het bewustzijn. Het bewustzijn is de ultieme basis.

De ‘echte’ werkelijkheid is het bewustzijn. Deze waarheid biedt een betrouwbaar uitgangspunt voor onze transformatie. Vervolgens hebben we een drijfveer nodig die ons gaande houdt. Daarin wordt voorzien door een ander radicaal idee: verander de wereld, begin bij jezelf. Jij bent het enige instrument van verandering dat er werkelijk toe doet. Hoe bewerkstellig je verandering? Door je gewaarzijn te vergroten. De reis die ons verder de werkelijkheid in voert, is zeker de moeite waard, alleen al vanwege het feit dat je meer kunt veranderen als je meer bewust bent – niet alleen van de wereld, maar ook van je lichaam en je geest, je emoties, overtuigingen en gewoonten, eigenlijk alles wat je kunt bedenken.

Yoga is radicaal, ze zet alles op zijn kop wat jij en ik van jongs af aan hebben geleerd. Jaar na jaar ploeterden we voort op basis van volstrekt betekenisloze opvattingen en aannames. Sommige opvattingen doen er meer toe dan andere. Die noemen we ‘kernopvattingen’, en als deze kernopvattingen onjuist of misplaatst zijn, dan zal daar ellende van komen, misschien niet vandaag, misschien niet morgen, maar er zál ellende van komen. Om het concreet te maken, zet ik ze op een rijtje: de kernopvattingen die wij snel als onze waarheid zien.

Onjuiste kernopvattingen

Ik stel maar weinig voor. Ik ben nietig, doorsnee en onbelangrijk.

Ik verdien de liefde van een ander niet. Ten diepste ben ik waarschijnlijk onbeminnelijk.

Het heeft mij altijd tegengezeten. Dat komt doordat het leven oneerlijk is.

Er is in het leven veel om bang voor te zijn. Het is heel belangrijk om jezelf te beschermen.

Als mensen zien dat ik kwetsbaar ben, zullen ze daarvan profiteren. Ik moet sterk en onafhankelijk overkomen.

De natuurkrachten zijn almachtig. Ik mag van geluk spreken als ik niet het slachtoffer word van een of andere natuurramp.

Het heelal is een immense, koude, lege ruimte. De aarde en zijn bewoners zijn slechts een minuscuul stipje dat het resultaat is van willekeurige gebeurtenissen die teruggaan tot de oerknal.

Deze opvattingen ondermijnen ieders leven. Ze worden ons van kindsbeen af ingeprent en zijn zo verstrengeld met ons zelfgevoel dat we er nauwelijks nog over nadenken.

Als je de onwerkelijkheid aanvaardt die Yoga verwerpt, zullen je kernopvattingen volkomen logisch lijken. Kijk om je heen of luister naar het nieuws waarmee we dag en nacht worden overstelpt. Is het leven niet oneerlijk? Verdienen we niet allemaal slechts een beperkte hoeveelheid liefde? Is het leven niet een minuscuul stipje in een koude, lege ruimte?

Zoals je in de loop van de komende dertig dagen zult zien, biedt Koninklijke Yoga je een ideaal leven op basis van een verzameling nieuwe kernopvattingen. Deze zijn letterlijk het tegenovergestelde van de valse opvattingen waardoor wij ons per abuis hebben laten leiden.

Juiste kernopvattingen

Je bestaan is gebaseerd op een oneindig bewustzijnsveld. Dat is jouw bron.

Je ware zelf heeft toegang tot oneindig veel mogelijkheden.

Je ware zelf is immuun voor angst, depressie, veroudering en dood.

Je bent altijd volkomen veilig. Er is niets om je ongerust over te maken.

Je hoeft jezelf niet neer te zetten als een sterk en onafhankelijk mens. Je hoeft sowieso niet een bepaalde indruk op anderen te maken.

De aarde – en alles wat daarop leeft en bestaat – heeft een unieke plaats in de werkelijkheid die door het kosmische bewustzijn wordt gevormd.

Als mensen deze standpunten over een ideaal leven lezen, nemen ze onmiddellijk aan dat het opvattingen van een willekeurig persoon zijn, bijvoorbeeld iemand die een bepaalde godsdienst aanhangt. Veel mensen zouden beweren dat spiritualiteit louter een geloofskwestie is. Je kunt het christendom alleen aanvaarden als je de goddelijkheid van de opgestane Jezus erkent, zoals Paulus schreef in zijn brieven aan de eerste kerkgemeenten. Je kunt het boeddhisme alleen aanvaarden als je de verlichting van de Boeddha en het bestaan van Nirvana erkent. Evenzo kun je Yoga alleen aanvaarden als je je eigen oneindige positie in het universum erkent. Voor wie midden in het gewone leven staat, lijkt dat te veel gevraagd.

Maar het geloof in het ideale leven lijkt in niets op een religieus geloof. Het draait immers om de werkelijkheid. Een religieus geloof heeft betrekking op hoe je de werkelijkheid ervaart. Voor Yoga is het een gegeven dat ieder mens is ingebed in oneindig potentieel. Door ons oneindige vermogen op te splitsen in kleine, hanteerbare brokjes, bestaat onze schuld slechts daarin dat we doen wat de massa doet. Maar dat zegt de Yoga helemaal niets, zoals het de Yoga ook niets zegt hoe je in het verleden geleefd hebt. In het wereldbeeld van Yoga dragen we het oneindige altijd in ons mee, sterker nog, het is onze bron. Niets van wat we doen om onze levens terug te brengen tot hapklare brokken heeft ook maar het geringste effect op de werkelijkheid, en de hoogste werkelijkheid is waar het bij Koninklijke Yoga uiteindelijk allemaal om gaat.

Week 1

Sociale intelligentie

(Ledemaat van Yoga: Yama’s)

Dit deel van de reis

Koninklijke Yoga begint met het verbeteren van je sociale leven. Je interactie met andere mensen zegt veel over jou. Innerlijke krachten worden zichtbaar, en juist die innerlijke krachten bepalen wat er met jouw sociale zelf gebeurt, het zelf dat je aan de wereld toont.

Maar heel weinig mensen hebben oog voor de spiegel die het leven hun voorhoudt; ze zien alleen wat ze willen zien. Zelfs onze naasten voegen altijd iets van zichzelf toe aan hun reactie op wat wij zeggen of doen – hun mening, hun verwachting, hun overtuiging. We beginnen de reis van Koninklijke Yoga met het ontwarren van de gemengde reflecties die ons sociale zelf voortbrengt, omdat dat de enige manier is om verandering te brengen in hoe we tegenover anderen staan en hoe anderen op ons reageren. We hebben een keuze: ons sociale zelf straalt licht uit, óf het is een buitenlaag die we ten behoeve van ons ego hebben gevormd om ons zelfbeeld op te poetsen.

Kortom, Week 1 gaat over het verhaal dat we leven en hoe we dat verhaal kunnen verbeteren, hoe we een verhaal kunnen creëren dat die lagen van ons zelf weerspiegelt die dichter bij onze bron liggen.

maandag

Je verhaal opwaarderen

Herhaal eerst een paar keer in stilte het dagthema:

Ik creëer de rust die mij omgeeft.

Ik creëer de rust die mij omgeeft.

Als je levensverhaal tot nu toe volmaakt is geweest, is het niet nodig om met behulp van Yoga tot een nog grotere perfectie te komen. Ieders verhaal komt voort uit licht en donker. We beschermen onszelf tegen pijn die ons bang maakt voor de toekomst en tegen het verleden dat pijnlijke herinneringen in zich heeft. Het eerste ledemaat van Yoga, dat wat Patanjali de yama’s noemt, vaak vertaald als ‘richtlijnen’ of ‘gedragsregels’, richt zich op deze zelfopgelegde beperkingen.

Opmerking tussendoor: zo nu en dan verwijs ik naar Patanjali en zijn inmiddels klassieke Yogasoetra’s, maar ik wil benadrukken dat de traditionele terminologie niet essentieel is – wat essentieel is, zijn de resultaten.

Als je beseft dat je jezelf bepaalde beperkingen hebt opgelegd, kun je je verhaal opwaarderen. Naarmate je reis langs de ledematen van Koninklijke Yoga vordert, zal er een moment komen waarop alle verhalen waarin je bent gaan geloven in rook opgaan. Maar je zult het licht nimmer vinden als je dat zelf tegenhoudt, en dat is precies wat ongelukkige levensverhalen doen.

Van een verbeterd verhaal kun je makkelijker genieten, en juist daardoor kun je het eenvoudiger achter je laten wanneer de tijd er rijp voor is. Dat klinkt mysterieus, maar dat is het niet. Een gelukkige jeugd laat je makkelijker los dan een ongelukkige, die keer op keer een toekomstig geluk in de weg staat.

In elke spirituele traditie is ‘juist leven’ een belangrijk doel, en in de Yoga is dat niet anders. Je moet de yama’s echter niet zien als een verzameling ethische richtlijnen. In de Yoga staat juist leven voor ‘het licht van gewaarzijn in je leven brengen om de hindernissen op de weg naar vervulling weg te nemen’. De vijf yama’s, zoals vertaald naar deze tijd, leggen een belangrijke basis voor juist leven.

Bejegen iedereen op vreedzame en geweldloze wijze.

Handel en spreek vanuit je eigen waarheid.

Handel onbaatzuchtig, zonder afgunst of hebzucht.

Straal zuiverheid en onschuld uit.

Handel vanuit onafhankelijkheid; klamp je niet vast aan anderen en maak anderen niet afhankelijk van jou.

Vandaag gaat het om de eerste yama, die jou vraagt om in vrede met anderen te leven. Het doel is om je op een vreedzame wijze te verhouden tot alle anderen. Dit is de eerste en meest fundamentele opwaardering van je verhaal.

De oproep van Yoga tot geweldloosheid wordt vaak verkeerd opgevat, omdat mensen denken dat ze pas spiritueel zijn als ze een sereniteit en vrede ervaren die het verstand te boven gaat. Vanuit die verwachting onderdrukken zij geduldig hun woede, ook als die gerechtvaardigd is. Ze doen zich kalmer voor dan ze eigenlijk zijn en voelen zich vervolgens schuldig wanneer ze ruziemaken of bij een conflict betrokken raken.

Innerlijke vrede is een schitterende toestand, maar laat een ding duidelijk zijn: dat punt van onze reis hebben we nog niet bereikt. Het eerste ledemaat gaat over sociale strategie: je intelligentie gebruiken om meer licht en lichtheid te brengen in het verhaal dat je nu leeft.

Iedereen kan de strategie voor een vreedzaam leven in de praktijk brengen, en wel als volgt.

Vreedzaam leven in de praktijk

Bezorg jezelf en anderen geen stress.

Zoek naar punten van overeenstemming in plaats van punten van onenigheid.

Neem verantwoordelijkheid voor je eigen woede en afkeer. Reageer ze niet af op anderen.

Probeer niet uit gewoonte anderen de schuld te geven.

Wees je bewust van je neiging om te (ver)oordelen, kritiek te leveren en snel gekrenkt te zijn. Geef zo min mogelijk toe aan die neiging.

Neem afstand van vijandige mensen en vijandige situaties.

Als je deze punten in de praktijk brengt, wil dat niet zeggen dat je als een heilige leeft. Maar je bent er wel in geslaagd om een juist leven te leiden, wat in deze fase van je ontwikkeling een gigantische stap is.

Oefening

Neem de punten hierboven rustig door en geef in alle eerlijkheid antwoord op de vraag hoe goed je ze in de praktijk brengt. Sociale intelligentie is een vaardigheid die je net als alle andere vaardigheden kunt leren. Niet in één keer, maar stap voor stap, dus kies een van de genoemde punten en bepaal zelf je leertempo. Woede is een goede om mee te beginnen, omdat die – samen met angst – een van de twee belangrijkste negatieve emoties is.

De yama’s nodigen je uit om verantwoordelijkheid te nemen voor je woede en die niet door te geven, af te reageren op een argeloze medemens of te kanaliseren door met de vinger naar een ander te wijzen. Als je aan deze oproep gehoor wilt geven, kun je dat op de volgende manier aanpakken.

Als je voelt dat je boos wordt, trap dan op de rem bij het eerste teken dat je je zelfbeheersing verliest.

Probeer je bewust te worden van de impuls.

Zit een moment stil in dit gewaarzijn.

Een moment van bezinning inlassen is een heel efficiënte manier om de lont uit het kruitvat vol woede te halen, dat jou eigenlijk alleen maar hindert. Als de woede daarna alsnog naar buiten komt, heb je in ieder geval een eerste stap gezet. Wanneer je weer gekalmeerd bent, kun je antwoord proberen te geven op de vraag of jouw uitbarsting de situatie goed heeft gedaan. Als het antwoord een duidelijk nee is – de situatie zal naar alle waarschijnlijkheid slechter zijn geworden – heb je een tweede stap naar innerlijk gewaarzijn gezet.

Yoga leert ons dat we al onze gedragingen onder controle kunnen krijgen. Als je de strategie voor een vreedzaam leven wilt gebruiken om controle te krijgen over je woede, volg dan de stappen die ik zojuist noemde. Las een moment van bezinning in wanneer je merkt dat je niet vreedzaam handelt. Als het je niet lukt om je gedrag onder controle te krijgen, probeer dan antwoord te geven op de vraag of je de situatie verbeterd of verslechterd hebt.

Hoewel ik mijn verhandeling over Yoga in de vorm van een weekschema heb gegoten, kun je een leven lang baat hebben bij haar boodschap. De strategie voor een vreedzaam leven werkt. Door die toe te passen, zul je je verhaal opwaarderen. Maar zet jezelf niet te veel onder druk. Als je de strategie gewoon deel laat uitmaken van je gewaarzijn, zal je sociale intelligentie vanzelf groter worden.

dinsdag

Naar je waarheid leven

Herhaal eerst een paar keer in stilte het dagthema:

Ik vertrouw erop dat de waarheid mij de weg wijst.

Ik vertrouw erop dat de waarheid mij de weg wijst.