*

Arnhem, september 1944

Over de vloer krioelen pissebedden. Ik trek mijn benen op de brits en sla mijn armen eromheen.

Ik ben niet voorzichtig genoeg geweest, en daarom zit ik hier, in dit naar schimmel stinkende betonnen hol. Een martelfabriek. De gedachte aan wat komen gaat is even onwerkelijk als beangstigend. Troostend wieg ik mezelf heen en weer, terwijl paniek door mijn maagstreek golft. Ik slik en proef de bittere smaak van gal in mijn mond.

Het geluid komt van ver weg. Ik spits mijn oren. Voetstappen, begeleid door een vrolijk gefloten deuntje. De klanken galmen door het betonnen gangenstelsel en worden afgebroken voor mijn cel.

Ik krimp ineen.

De celdeur zwaait open.

Zijn plompe gestalte vult de deuropening. Twee priemende kraalogen boren zich in de mijne, zijn mondhoeken opgekruld in een sinistere grijns.

In drie stappen is hij bij me. Zijn hand sluit zich als een ijzeren greep om mijn nek.

Ik heb de kracht niet meer om me te verzetten.

Victoria

1

Zondag 6 oktober 2019

Ik heb altijd geweigerd om oud te zijn. Nog maandelijks verf ik mijn haar kastanjebruin en om mezelf scherp te houden los ik elke dag een raadsel op uit mijn puzzelboekje – een dagelijks potje hersengymnastiek is onontbeerlijk op mijn leeftijd, evenals beweging. Maar de laatste tijd is mijn lijf de strijd tegen de ouderdom aan het verliezen. Ik ben moe. Doodmoe.

Normaal gesproken begin ik de dag met een warme douche, maar daar heb ik vanochtend de energie niet voor. Op mijn pantoffels schuifel ik naar de trap. Het zijn dertien treden naar beneden – dertien enorme hobbels, voor een drieënnegentigjarige die nachtenlang nauwelijks geslapen heeft. Mijn blik glijdt naar de traplift. Bij wijze van uitzondering overweeg ik deze vanochtend te gebruiken. Als ik van de trap kukel en mijn botten breek, loop ik het risico te worden weggestopt in een bejaardenhuis. Ik heb het dikwijls bij anderen van mijn leeftijd zien gebeuren. Ze komen terecht in zo’n belegen verzorgingstehuis, waar het naar urine ruikt omdat het verplegend personeel te druk is om bewoners te douchen of zelfs maar hun billen te wassen. Ter compensatie krijgt men ’s middags een gortdroog mariakaakje bij de koffie en wordt er een vrolijke cd van Corry Konings opgezet. Ik hecht te veel aan mijn vrijheid om de laatste jaren van mijn leven zo te slijten.

Ik schuifel mijn billen op de stoel van de traplift en klem mijn rimpelige handen om de armleuningen. Met een zoemend geluid komt het ding tot leven.

Beneden pak ik de krant uit de brievenbus en strompel ik naar de keuken, voor een kop verse gemberthee en een geroosterde boterham met vijgenjam. Met mijn ontbijt en de krant plof ik op de fauteuil in de erker met zicht op de tuin. Onder de magnolia ligt een tapijt van roodbruin herfstblad. De hemel kleurt loodgrijs en het waait stevig.

Ik gaap. Mijn lichaam vraagt om slaap, maar als ik daar op dit tijdstip van de dag al aan toegeef, dan blijf ik uit mijn ritme. Ik blader door het huis-aan-huiskrantje. Plotseling valt mijn blik op een advertentie in de rubriek ‘Gevonden voorwerpen’. De vinder van een oud tabaksdoosje, met daarin twee zwart-witfoto’s, doet een oproep aan de rechtmatige eigenaar.

Mijn ogen schieten naar de tweede foto bij de advertentie, waarop de twee ouderwetse zwart-witkiekjes worden afgebeeld. Drie gezichten kijken terug. Ik knijp met mijn ogen en verschuif de bril op mijn neus, om er zeker van te zijn dat mijn antieke geest geen loopje met me neemt. Onwillekeurig schiet mijn hand naar mijn mond. Onder mijn borst begint mijn hart in een stevig tempo te bonken. Ik voel nattigheid op mijn wangen, op mijn lippen, en besef dan dat het mijn eigen tranen zijn. En ergens, onder het pantser dat me moet beschermen tegen de demonen uit mijn verleden, realiseer ik me dat ik altijd heb geweten dat mijn verleden me vroeg of laat zou inhalen.