Proloog

Londen, 20 november 1995

‘Wat doe je, lieve James?’

Hij keek gedesoriënteerd om zich heen en viel voorover.

Ze ving hem net op tijd op. ‘Je was vast aan het slaapwandelen. Kom, dan breng ik je weer naar bed.’

De liefdevolle stem van zijn kleindochter liet hem weten dat hij nog op aarde was. Hij wist dat hij hier met een reden had gestaan, dat er iets dringends was wat hij moest doen en waarmee hij tot op het allerlaatst had gewacht…

Maar nu was hij vergeten wat. Bedroefd liet hij zich half door haar naar bed dragen, walgend van zijn versleten, broze ledematen die hem zo hulpeloos maakten als een baby, en zijn warrige brein dat hem opnieuw in de steek had gelaten.

‘Lig je lekker?’ vroeg ze toen ze het hem comfortabel had gemaakt. ‘Hoe is het met de pijn? Wil je nog wat morfine?’

‘Nee. Alsjeblieft, ik…’

De morfine maakte zijn brein zo vloeibaar. Morgen zou hij het helemaal niet nemen en dan zou hij zich wel herinneren wat hij nog moest doen voor hij stierf.

‘Oké. Ontspan en ga maar even slapen,’ suste ze terwijl ze met haar hand over zijn voorhoofd streek. ‘De dokter komt zo.’

Hij wist dat hij niet in slaap moest vallen. Hij sloot zijn ogen, wanhopig zoekend, zoekend… Flarden van herinneringen, gezichten…

Toen zag hij haar, zo helder als op de dag dat hij haar voor het eerst ontmoette. Zo mooi, zo lief…

‘Weet je het nog? De brief, mijn liefste,’ fluisterde ze tegen hem. ‘Je hebt beloofd hem terug te geven…’

Natuurlijk!

Hij opende zijn ogen en probeerde rechtop te gaan zitten. Hij zag het bezorgde gezicht van zijn kleindochter boven zich hangen en voelde een pijnlijk prikje in de binnenkant van zijn elleboog.

‘De dokter geeft je wat om rustig te worden, lieve James,’ zei ze.

Nee!

De woorden weigerden over zijn lippen te komen en terwijl de naald verder in zijn arm gleed, wist hij dat hij te lang had gewacht.

‘Het spijt me, het spijt me zo,’ zei hij buiten adem.

Zijn kleindochter keek toe terwijl zijn oogleden eindelijk sloten en de spanning zijn lichaam verliet. Ze drukte haar gladde wang tegen zijn gezicht en voelde dat dat nat was van tranen.

Besançon, Frankrijk, 24 november 1995

Langzaam liep ze de zitkamer in, naar de haard. Het was koud vandaag en het hoesten was verergerd. Ze liet haar broze lijf op een stoel zakken en pakte de nieuwste editie van The Times van tafel om de overlijdensberichten te lezen onder het genot van haar gebruikelijke English breakfast-thee. Haar porseleinen kopje kletterde op het schoteltje toen ze de kop zag die een derde van de voorpagina besloeg.

levende legende overleden

In zijn huis in Londen overleed gisteren omringd door familie Sir James Harrison, door velen gezien als de grootste acteur van zijn generatie. Hij was vijfennegentig jaar. Volgende week wordt hij in besloten kring begraven en in januari zal er in Londen een herdenkingsdienst plaatsvinden.

Ze voelde een steek in haar hart en de krant trilde zo hevig in haar hand dat ze de rest nauwelijks kon lezen. Er was een foto bij het artikel geplaatst van hem met de koningin toen hij zijn Orde van het Britse Rijk ontving. Haar zicht werd wazig van de tranen. Ze streek met haar vingers over zijn sterke gelaatstrekken, zijn dikke bos grijzend haar…

Zou ze… Dúrfde ze terug te keren? Een laatste keer, om afscheid te nemen…

Terwijl haar ochtendthee op tafel koud werd, sloeg ze de voorpagina om en nam alle details van zijn leven en carrière in zich op. Toen werd haar aandacht getrokken door een kleine kop onder het artikel.

torenraven spoorloos

Gisteravond werd bekendgemaakt dat de beroemde raven van de Tower of London zijn verdwenen. Volgens de legende huizen de vogels daar al meer dan vijfhonderd jaar en bewaken ze de toren en de koninklijke familie, per decreet van Charles ii. De Ravenmeester werd gisteravond op hun verdwijning gewezen en op dit moment vindt er een landelijke zoektocht plaats.

‘God sta ons bij,’ fluisterde ze. De angst vloeide door haar aderen. Misschien was het toeval, maar ze kende de betekenis van de legende maar al te goed…

1

Londen, 5 januari 1996

Joanna Haslam holde op volle snelheid door Covent Garden. Ze hijgde, haar longen reutelden van de inspanning. Toeristen en groepjes schoolkinderen ontwijkend liep ze bijna een straatmuzikant omver. Ze bereikte Bedford Street precies op het moment dat er een limousine voor de smeedijzeren hekken van St. Paul’s Church stopte. Fotografen dromden om de auto, waar een chauffeur uit stapte die het achterportier opende.

Shit! Shit! Shit!

Met een laatste krachtsinspanning sprintte Joanna de laatste meters door de hekken en het geplaveide plein erachter op, waar de klok op de bakstenen gevel van de kerk bevestigde dat ze laat was. Bij de ingang wierp ze een blik op het kluitje paparazzi op het trapje en zag dat Steve, haar fotograaf, een goede plek had weten te bemachtigen. Ze zwaaide en hij stak zijn duim naar haar op toen ze zich een weg baande door het kluwen fotografen dat zich verdrong rond de inmiddels uitgestapte beroemdheid. Eenmaal binnen in de kerk zag ze volle banken in het zachte licht van de kroonluchters aan het hoge plafond. Op de achtergrond speelde het orgel sombere muziek.

Nadat ze nog hevig nahijgend haar perskaart had laten zien, nam ze dankbaar plaats op de achterste kerkbank. Haar schouders gingen op en neer bij elke ademhaling terwijl ze in haar rugtas naar haar notitieblok en pen zocht.

Hoewel het ijskoud was in de kerk, voelde Joanna zweetdruppels op haar voorhoofd. De rolkraag van de zwarte lamswollen trui die ze vlug had aangeschoten, plakte onaangenaam tegen haar huid. Ze pakte een zakdoekje en snoot haar dampende neus. Daarna haalde ze een hand door haar warrige bos lang donker haar, leunde tegen de rugleuning en sloot haar ogen om op adem te komen.

Slechts enkele dagen in het nieuwe jaar dat zo veelbelovend was begonnen, had Joanna het gevoel dat ze met kracht en zonder waarschuwing van het Empire State Building af was gesmeten.

Matthew… de liefde van haar leven – of beter gezegd, sinds gisteren de ex-liefde van haar leven – was de oorzaak.

Ze beet hard op haar onderlip omdat ze niet weer wilde gaan huilen en rekte haar hals om naar de voorste banken bij het altaar te kunnen kijken en opgelucht te constateren dat de familieleden waar iedereen op zat te wachten, godzijdank nog niet waren gearriveerd. Ze keek achterom naar de grote deuren en zag dat de paparazzi buiten sigaretten opstaken en met cameralenzen in de weer waren. De aanwezigen gingen onrustig verzitten op de oncomfortabele banken voor haar en spraken op fluistertoon met hun buren. Ze liet haar blik vlug over de menigte gaan. Met moeite, omdat ze uitkeek op voornamelijk grijze achterhoofden, pikte ze de belangrijkste beroemdheden eruit, wier naam ze in haar artikel zou vermelden. Terwijl ze de namen in haar notitieblok noteerde, drongen beelden van gisteren zich aan haar op…

Matthew had ’s middags onverwacht voor de deur gestaan bij haar appartement in Crouch End. Na de drukte van de feestdagen waarin ze veel samen waren geweest, hadden ze afgesproken ieder in hun eigen flat van een paar rustige dagen te genieten voor ze weer aan het werk moesten. Helaas was Joanna in die dagen geveld door de ergste verkoudheid in jaren. Ze deed de deur voor hem open in een heel oude thermopyjama en een paar gestreepte bedsokken en met haar kruik van Winnie de Poeh tegen zich aan gedrukt.

Meteen wist ze dat er iets mis was, want hij bleef bij de deur hangen zonder zijn jas uit te trekken en zijn blik schoot alle kanten op behalve naar haar…

Vervolgens informeerde hij haar dat hij had ‘nagedacht’. Dat hun relatie volgens hem nergens heen ging en dat het misschien tijd was er een punt achter te zetten.

‘We zijn nu zes jaar samen, al sinds ons afstuderen,’ zei hij terwijl hij zijn vingers onrustig bewoog in de handschoenen die ze hem met kerst had gegeven. ‘Ik weet niet. Ik dacht altijd dat ik op zeker moment wel met je zou willen trouwen. Ons officieel aan elkaar binden. Maar dat moment is nooit gekomen…’ Zwakjes haalde hij zijn schouders op. ‘En als ik dat nu niet wil, zie ik dat eigenlijk nooit meer gebeuren.’

Joanna’s handen klemden zich om de kruik toen ze zijn schuldige, alerte blik zag. Diep in de zak van haar pyjama vond ze een klamme zakdoek waarin ze hard haar neus snoot. Daarna keek ze hem recht aan.

‘Hoe heet ze?’

Zijn gezicht en hals kleurden op slag rood. ‘Ik wilde het niet,’ mompelde hij, ‘maar het is gebeurd en ik kan niet langer toneelspelen.’

Joanna dacht terug aan oudejaarsnacht vier dagen geleden en besloot dat hij dat verrekte goed kon.

Ze bleek Samantha te heten. Ze werkte bij hetzelfde reclamebureau als hij. Een projectmanager nog wel. Het was begonnen op de avond dat Joanna vanwege een kwalijk verhaal bij het huis van een Tory-parlementslid had staan wachten en niet op tijd op de kerstborrel van Matthews werk had kunnen zijn. Het woord cliché galmde nog steeds door haar hoofd. Maar als ze erover nadacht, zouden er geen clichés bestaan als het menselijk gedrag niet steeds dezelfde kenmerken vertoonde.

‘Ik heb echt heel erg mijn best gedaan om niet aan Sam te denken,’ ging Matthew verder. ‘De hele kerst lang. Het was zo fijn om bij je familie in Yorkshire te zijn. Maar toen zag ik haar vorige week weer. Gewoon even iets drinken en…’

Joanna eruit, Samantha erin. Zo simpel was het.

Terwijl hij verderging, kon ze hem alleen maar aangapen met ogen die prikten van schok, boosheid en angst.

‘Eerst dacht ik dat het gewoon een verliefdheidje was. Maar het is wel duidelijk dat als ik nu zo over een andere vrouw denk, ik me simpelweg niet aan jou kan binden. Dus doe ik wat juist is.’ Hij keek haar aan, bijna verwachtend dat ze zijn nobelheid zou prijzen.

‘Wat juist is…’ herhaalde ze met holle stem. Toen barstte ze in koude, door de koorts aangewakkerde tranen uit. Ergens uit de verte hoorde ze hem meer excuses mompelen. Ze dwong haar opgezwollen, waterige ogen open en keek naar hem terwijl hij zich klein en beschaamd in haar versleten leren armstoel liet zakken.

‘Eruit,’ piepte ze uiteindelijk. ‘Jij lage, gemene, liegende, bedriegende, smerige rotzak! Eruit! Ga gewoon weg!’

Achteraf gezien deed het nog het meest zeer dat hij geen verdere aanmoediging nodig had gehad. Hij was opgestaan, mompelde wat over spullen van hem die nog bij haar lagen en een keertje afspreken als het stof was gaan liggen, en was toen praktisch de deur uit gerend.

De rest van de avond had Joanna gehuild aan de telefoon met haar moeder, op de voicemail van haar beste vriend Simon en in de steeds doorweektere stof van haar Winnie de Poeh-kruik.

Uiteindelijk was ze dankzij ruime hoeveelheden paracetamol, hoestsiroop en cognac knock-out gegaan, dankbaar dat ze de komende dagen nog vrij had dankzij haar voor de kerst gedraaide overuren.

Om negen uur ’s morgens ging haar mobiel. Ze sleurde zich uit haar coma en nam op, hopend dat het een diep bedroefde, berouwvolle Matthew was die zich had gerealiseerd wat hij voor verschrikkelijks had gedaan.

‘Met mij,’ blafte een norse stem met Glasgowse tongval.

Ze vloekte in stilte naar het plafond. ‘Ai, Alec,’ snifte ze. ‘Wat is er? Ik ben vrij.’

‘Sorry, maar dat ben je dus niet. Alice, Richie en Bill hebben zich allemaal ziek gemeld. Je zult je vrije dagen een andere keer moeten opnemen.’

‘Ik ben ook ziek.’ Ze hoestte overdreven in de telefoon. ‘Sorry, Alec, maar het wordt niks.’

‘Bekijk het zo, als je vandaag gaat werken, kun je als je weer fit bent tenminste echt van die vrije dagen genieten die je dan nog tegoed hebt.’

‘Nee, het gaat echt niet. Ik heb koorts. Ik kan amper op mijn benen staan.’

‘Je hoeft ook niet te staan. Je mag in de Actors’ Church in Covent Garden zitten. Daar is om tien uur een herdenkingsdienst voor Sir James Harrison.’

‘Dat kun je me niet aandoen, Alec. Alsjeblieft. Een tochtige kerk is wel het laatste wat ik nu kan gebruiken. Straks moet je naar míjn herdenkingsdienst.’

‘Sorry, Jo, je hebt geen keus. Neem maar een taxi op kosten van de krant. Je kunt daarna meteen naar huis gaan en me het stuk mailen. Doe je best om Zoe Harrison te spreken, oké? Steve is er al heen voor de plaatjes. Als ze helemaal opgedoft is, wordt het gegarandeerd de voorpagina. Oké, spreek je later.’

‘Verdomme!’ Gefrustreerd smeet Joanna haar pijnlijke hoofd terug op het kussen. Toen belde ze een plaatselijk taxibedrijf en strompelde naar haar kledingkast om gepaste kleding uit te zoeken.

Het grootste deel van de tijd was ze dol op haar werk, lééfde ze er zelfs voor zoals Matthew vaak had gezegd, maar vanmorgen vroeg ze zich echt af waarom. Na bij een paar regionale kranten te hebben gewerkt was ze een jaar geleden aangenomen als junior verslaggever bij de in Londen gevestigde Morning Mail, een van de bestverkochte dagbladen van het land. Maar haar plek onderaan de ladder betekende dat ze niet in een positie was om te weigeren. Zoals Alec, de nieuwsredacteur, haar herhaaldelijk liet weten, stonden er duizend hongerige jonge journalisten te popelen haar baan over te nemen. De zes weken dat Joanna nu op de nieuwsredactie zat, waren de zwaarste tot nu toe. De werktijden waren doorlopend en Alec, zowel slavendrijver als toegewijd vakman, verwachtte van anderen evenveel inzet.

‘Geef mij de lifestylepagina’s maar,’ snufte ze terwijl ze uit eerbied voor de treurige gelegenheid een niet al te oude zwarte trui aantrok, een dikke wollen maillot en een zwarte rok.

De taxi was tien minuten te laat geweest en kwam vervolgens vast te zitten in een gigantische file op Charing Cross Road. ‘Sorry, meidje, niets aan te doen,’ zei de chauffeur. Joanna had op haar horloge gekeken, een briefje van tien pond zijn kant op geduwd en was uit de taxi gesprongen. Toen ze door de straten naar Covent Garden holde met zwoegende borst en een loopneus had ze zich afgevraagd of het nog erger kon worden.

Ze werd wakker uit haar overpeinzingen omdat de kerk plotseling stilviel. Joanna deed haar ogen open en draaide zich om. De familie Harrison kwam binnen.

Voorop liep Charles, het enige kind van Sir James. Hij was in de zestig, woonde in Los Angeles en was een hooggewaardeerde regisseur van grote actiefilms vol special effects. Ze herinnerde zich vaag dat hij een tijdje geleden een Oscar had gewonnen, maar ze ging nooit naar dat soort films.

Naast Charles liep zijn dochter, Zoe. Zoals Alec al hoopte, zag ze er oogverblindend uit in een nauwsluitend zwart pakje met een korte rok waarin haar lange benen mooi uitkwamen. Het strak in een chignon vastgezette haar accentueerde haar klassieke Engelse schoonheid perfect. Zoe Harrison was actrice, een rijzende ster. Matthew was gek op haar. Hij zei dat ze veel weg had van Grace Kelly – zijn droomvrouw, schijnbaar – waardoor Joanna zich altijd had afgevraagd waarom Matthew een relatie had met haar, want ze was een slungelige brunette met donkere ogen. Ze slikte een brok weg en durfde haar Winnie de Poeh-kruik erom te verwedden dat die ‘Samantha’ een petite blondje was.

Zoe had een jonge jongen van een jaar of tien aan de hand die er niet op zijn gemak uitzag in een zwart pak, haar zoon Jamie Harrison, vernoemd naar zijn overgrootvader. Zoe was op haar negentiende moeder geworden en tot op de dag van vandaag weigerde ze de naam van de vader prijs te geven. Sir James had zijn kleindochter en haar besluit om de baby te houden en niets over de vader te vertellen altijd trouw verdedigd.

Joanna zag dat Jamie en zijn moeder erg op elkaar leken. Ze hadden dezelfde fijne gelaatstrekken, een lichte huid en grote blauwe ogen. Zoe Harrison hield hem zoveel mogelijk uit de belangstelling, en als Steve een foto van moeder en zoon samen had kunnen schieten, haalde die hoogstwaarschijnlijk morgenochtend de voorpagina.

Achter hen liep Marcus Harrison, Zoe’s broer. Joanna keek naar hem toen hij haar bank passeerde. Zelfs met haar gedachten nog bij Matthew moest ze toegeven dat Marcus Harrison een echte ‘hottie’ was, zoals haar collega Alice zou zeggen. Ze herkende hem uit de roddelrubrieken, waarin hij meest recentelijk samen te zien was geweest met een blond Brits lid van de beau monde met een driedubbele achternaam. Marcus was zo donker als zijn zus licht was, maar had dezelfde blauwe ogen. Zijn uitstraling was er een van louche zelfverzekerdheid. Zijn haar kwam bijna tot zijn schouders en hij was één brok charisma in zijn gekreukte zwarte colbert met een wit overhemd eronder dat bovenaan open was. Joanna moest haar blik van hem losrukken. Mijn volgende relatie, dacht ze vastberaden bij zichzelf, wordt met een man van middelbare leeftijd die van vogels kijken en postzegels verzamelen houdt. Ze probeerde te bedenken wat Marcus Harrison ook alweer deed. Een beginnend filmproducent, dacht ze. Nou, zo zag hij er in elk geval uit.

‘Goedemorgen, dames en heren.’ De dominee sprak vanaf de kansel met voor zich een grote foto van Sir James Harrison omringd door kransen met witte rozen. ‘De familie van Sir James Harrison heet u allen welkom en bedankt u dat u bent gekomen om respect te betonen aan een vriend, collega, vader, grootvader en overgrootvader, en misschien wel de beste acteur van deze eeuw. Degenen onder ons die het geluk hadden hem te kennen, zal het niet verbazen dat Sir James erop stond dat dit geen sombere gelegenheid zou worden, maar een viering. Zowel ik als zijn familie respecteren zijn wens en daarom wil ik u vragen nu te gaan staan. We beginnen met Sir James’ favoriete lofzang “I Vow to Thee My Country”.’

Joanna duwde haar pijnlijke benen in actie, blij dat het orgel begon te spelen omdat ze ineens heel hard moest hoesten. Toen ze het misboekje van de richel voor haar wilde pakken, was een kleine, spichtige hand met zo’n doorzichtige huid dat de aderen eronder zichtbaar waren haar net voor.

Voor het eerst keek Joanna opzij om een blik op de eigenaresse van de hand te werpen. Het oude en voorovergebogen vrouwtje kwam maar tot haar ribben. De hand waarmee ze het boekje vasthield en op de richel steunde om te blijven staan, beefde hevig. Het was het enige zichtbare stukje van haar lichaam, de rest was verborgen onder een zwarte jas tot op haar enkels en een zwarte gazen sluier die haar gezicht bedekte.

Omdat ze niet kon meelezen vanwege het voortdurende trillen van de oude hand, boog Joanna zich opzij om te vragen. ‘Mag ik met u meekijken?’

De vrouw gaf haar het boekje. Joanna hield het laag zodat het oude besje het ook kon zien. Schor zong ze met de lofzang mee en toen die was afgelopen, had de vrouw zichtbaar moeite weer te gaan zitten. Joanna bood haar stilzwijgend een arm aan, die werd genegeerd.

‘De eerste lezing is Sir James’ lievelingssonnet, Dunbars “Sweet Rose of Virtue”, voorgelezen door zijn goede vriend Sir Laurence Sullivan.’

De aanwezigen wachtten geduldig terwijl de oude acteur door de kerk naar voren liep. Toen werd de ruimte gevuld met de beroemde, volle stem die ooit duizenden had geboeid in theaters over de hele wereld.

‘Sweet rose of virtue and of gentleness, delightful lily…’

Joanna werd afgeleid door gekraak achter haar en zag dat de kerkdeuren opengingen en ijskoude lucht binnenlieten. Een plaatsaanwijzer duwde een man in een rolstoel naar binnen en zette hem aan de binnenkant naast de bank aan de overkant van het gangpad. Toen de plaatsaanwijzer wegliep, werd ze zich bewust van een reutelend geluid waar haar eigen luchtwegproblemen bij verbleekten. Het oude vrouwtje naast haar leek een astma-aanval te krijgen. Ze staarde langs Joanna heen en ondanks de sluier was het duidelijk dat haar blik strak op de persoon in de rolstoel was gericht.

‘Gaat het?’ vroeg Joanna, maar het was een retorische vraag, want de vrouw legde haar hand op haar borst zonder van de man in de rolstoel weg te kijken. Ondertussen kondigde de dominee de volgende lofzang aan. Iedereen ging weer staan. Plotseling greep ze Joanna’s arm beet en wees naar de deur achter hen.

Joanna hielp haar overeind en met haar arm om haar middel, droeg ze haar nagenoeg naar het einde van de kerkbank. Als een kind dat bescherming zocht, drukte het besje zich tegen Joanna’s jas toen ze op gelijke hoogte met de man in de rolstoel kwamen. Hij keek op met een paar ijzige staalgrijze ogen en liet zijn blik over hen gaan. Joanna huiverde onvrijwillig, trok haar blik van de zijne los en hielp de oude vrouw de paar passen naar de ingang, waar aan de zijkant een plaatsaanwijzer stond.

‘Deze vrouw… Ik… Ze heeft…’

‘Lucht nodig!’ riep de vrouw tussen twee ademsnakken door.

De plaatsaanwijzer hielp haar de vrouw de grijze januaridag in te dragen en de trap af naar een van de bankjes op het voorplein. Voordat Joanna om verdere hulp kon vragen, was hij de kerk alweer in gedoken en had de deuren dichtgedaan. De oude vrouw zakte zwaar ademend tegen haar aan.

‘Zal ik een ambulance bellen? U klinkt echt niet goed.’

‘Nee!’ zei ze ademloos en de kracht van haar stem klopte niet met de broosheid van haar lichaam. ‘Hou een taxi aan. Breng me alsjeblieft thuis.’

‘Ik denk echt dat u beter…’

De knokige vingers grepen om Joanna’s pols. ‘Alsjeblieft! Een taxi!’

‘Oké, wacht hier.’

Joanna rende het hek uit en Bedford Street op om een voorbijrijdende zwarte taxi aan te houden. De chauffeur was zo galant uit te stappen, met haar terug te lopen en het oude vrouwtje in zijn auto te helpen.

‘Gaat het wel goed met haar? Haar ademhaling klinkt niet zo best,’ vroeg hij nadat ze haar met zijn tweeën op de achterbank hadden gezet. ‘Moet ze naar het ziekenhuis?’

‘Ze zegt dat ze naar huis wil.’ Joanna boog zich de taxi in. ‘Waar woont u eigenlijk?’ vroeg ze.

‘Ik…’ De inspanning om in het voertuig te komen had haar duidelijk uitgeput. Ze hijgde.

De chauffeur schudde zijn hoofd. ‘Sorry, meidje, in haar toestand kan ik haar nergens mee naartoe nemen, niet in haar eentje. Straks overlijdt ze nog in mijn wagen. Daar heb ik geen zin in. Ik kan haar alleen meenemen als jij ook meekomt, dan is het jouw verantwoordelijkheid.’

‘Ik ken haar niet… Ik bedoel, ik ben aan het werk… Ik moet daarbinnen zijn…’

‘Sorry, mevrouwtje,’ zei hij tegen de oude dame. ‘U zult uit moeten stappen.’

De oude vrouw tilde haar sluier op en Joanna zag haar doodsbange melkblauwe ogen. Met haar lippen vormde ze geluidloos het woord ‘alsjeblieft’.

‘Oké, oké.’ Joanna zuchtte berustend en ging bij haar achter in de taxi zitten. ‘Waarnaartoe?’ vroeg ze vriendelijk.

‘Mary… Mary…’

‘Nee, waarnaartoe?’ probeerde Joanna weer.

‘Mary… le…’

‘Bedoelt u Marylebone?’ vroeg de chauffeur vanaf de bestuurdersstoel.

Ze knikte, zichtbaar opgelucht.

‘Komt voor de bakker.’

Het oude besje staarde verontrust uit het raam terwijl de taxi weg sjeesde. Uiteindelijk werd haar ademhaling rustiger, liet ze haar hoofd tegen het zwarte leer van de bank zakken en sloot haar ogen.

Joanna zuchtte. Deze dag werd steeds beter. Alec zou haar wat aandoen als hij dacht dat ze ertussenuit was geknepen. Het verhaal van een klein oud vrouwtje dat ziek werd, zou hij niet geloven. Kleine oude vrouwtjes waren voor Alec alleen interessant als ze in elkaar waren geslagen en voor dood achtergelaten door een skinhead die achter hun pensioengeld aan zat.

‘We zijn nu bijna in Marylebone. Kun je erachter proberen te komen waar we precies moeten zijn?’ riep de taxichauffeur achterom.

‘Marylebone High Street 19.’ De staccato stem was luid en duidelijk. Joanna keek verbaasd opzij.

‘Voelt u zich beter?’

‘Ja, dank je wel. Sorry voor het ongemak. Je kunt hier wel uitstappen, ik red me wel.’ Ze stonden voor een stoplicht.

‘Nee, ik breng u thuis. Ik ben er nou toch al.’

De vrouw schudde zo hard als ze kon haar hoofd. ‘Alsjeblieft, het is beter zo, ik…’

‘We zijn er nu toch bijna. Ik help u naar binnen en dan ga ik weer terug.’

Het oude besje zuchtte, zakte verder weg in haar jas en zei niets meer tot de taxi tot stilstand kwam.

‘We zijn er.’ De chauffeur opende het portier. De opluchting dat de vrouw nog leefde, viel van zijn gezicht te lezen.

‘Hier.’ Ze bood hem een briefje van vijftig aan.

‘Dat kan ik niet wisselen, vrees ik,’ zei hij terwijl hij haar de stoep op hielp en haar ondersteunde tot Joanna naast haar stond.

‘Laat mij maar.’ Joanna gaf hem een briefje van twintig pond. ‘Wacht hier op me. Ik ben zo terug.’ De oude vrouw had zich alweer losgemaakt en liep wankelend naar een voordeur naast een krantenwinkel.

Joanna ging haar achterna. ‘Zal ik dat doen?’ vroeg ze toen de jichtige vingers de sleutel niet in het slot kregen.

‘Dank je.’

Joanna draaide de sleutel om, deed de deur open, en de vrouw slingerde zich nagenoeg naar binnen.

‘Kom, kom snel binnen!’

‘Ik…’

Nu ze haar veilig thuis had gebracht, moest Joanna terug naar de kerk. ‘Oké.’ Met tegenzin stapte ze naar binnen. Meteen smeet de vrouw de deur achter haar dicht.

‘Kom met me mee.’ Ze liep naar een deur aan de linkerkant van een smalle gang. Weer een sleutel, die uiteindelijk in het slot terechtkwam. Joanna liep haar achterna het donker in.

‘Het lichtknopje zit rechts achter je.’

Ze zocht en vond het knopje en zag dat ze zich in een bedompt halletje bevonden. Voor haar waren drie deuren en rechts was een trap.

De oude vrouw opende een van de deuren en deed nog een lamp aan. Joanna zag stapels met theekisten. Midden in het vertrek stond een eenpersoonsbed met een roestig ijzeren frame. Tegen een muur was een oude leunstoel tussen de theekisten gepropt. Het rook er naar urine. Ze voelde haar maag omdraaien.

De oude vrouw liep naar de stoel en liet zich er met een zucht van verlichting in zakken. Ze wees naar een ondersteboven gekeerde theekist naast het bed. ‘Pillen. Mijn pillen. Kun je die alsjeblieft voor me pakken?’

‘Natuurlijk.’ Voorzichtig manoeuvreerde Joanna tussen de theekisten door en pakte de pillen van het stoffige oppervlak. De tekst op het potje was Frans, zag ze.

‘Bedankt. Twee, alsjeblieft. En wat water.’

Joanna gaf haar het glas water dat naast de pillen had gestaan, draaide het deksel van het potje en liet er twee op een trillende hand vallen. De vrouw stopte ze in haar mond. Joanna vroeg zich af of ze nu kon gaan. Ze huiverde. De stank en troosteloosheid van de kamer kwamen op haar af. ‘Moet er echt geen dokter komen?’

‘Nee hoor, dank je. Ik weet wat er met me is, lieverd.’ Er verscheen een klein, scheef lachje om haar lippen.

‘Nou, dan kan ik maar beter teruggaan naar de dienst. Ik moet een stuk voor mijn krant maken.’

‘Ben je journalist?’ Nu ze haar stem terug had, was het accent van de oude vrouw verfijnd en absoluut Engels.

‘Ja. Bij de Morning Mail. Ik ben er pas begonnen.’

‘Wat is je naam, lieve schat?’

‘Joanna Haslam.’ Ze wees naar de kisten. ‘Gaat u verhuizen?’

‘Zo zou je het denk ik kunnen noemen.’ Met glazige ogen staarde ze in het niets. ‘Ik zal hier niet lang meer zijn. Misschien is het wel goed dat het zo eindigt…’

‘Wat bedoelt u? Als u ziek bent, laat me u dan alstublieft naar het ziekenhuis brengen.’

‘Nee, nee. Dat heeft geen zin. Ga nu maar, lieverd, ga terug naar je leven. Bedankt.’ De oude vrouw sloot haar ogen. Joanna bleef naar haar kijken tot ze een paar tellen later zacht gesnurk uit haar mond hoorde komen.

Ze voelde zich vreselijk schuldig, maar ze kon het niet langer uithouden in de kamer, dus liet ze zichzelf zachtjes uit en rende naar de taxi.

De herdenkingsdienst was afgelopen tegen de tijd dat ze weer in Covent Garden aankwam. De limousine van de familie Harrison was al weg en er hingen nog maar een paar mensen rond op het plein. Joanna voelde zich nu echt ellendig, maar kreeg het nog voor elkaar wat citaten te verzamelen voor ze een taxi aanhield en de hele ochtend tot mislukt verklaarde.