Ook verschenen van Bernard Minier bij Xander Uitgevers

..

Een kille rilling (2014)

Huivering (2015)

Verduistering (2016)

Schemering (2017)

Weerzin (2019)

Afdaling (2021)

Afrekening (2022)

Bernard Minier

Strijder

..

..

..

..

..

..

..

..

De nacht, een zwarte speurhond, achtervolgt het witte hertje van de dag.

Swinburne

..

..

..

Het was na middernacht, oude verhalen vertellen het, terwijl, de aarde gehuld in slaap en stilte, de levenden op doden lijken, de doden het graf verlaten. Het was het tijdstip waarop er soms verschrikkelijke, vormeloze stemmen weerklinken, waarop je doffe stappen hoort die hol klinken, waarop angstwekkende geesten door dikke nevelen ronddolen, waarop honden huilen die door hun aanblik zijn geschrokken.

José de Espronceda, El estudiante de Salamanca

..

I believe in nothing, not the day and not the dark.

Thirty Seconds to Mars, 100 Suns

Proloog

Bliksemflitsen. Donder. Onweer.

Ze parkeerde onderaan de heuvel. Stapte uit de auto. Zodra ze buiten was, kreeg ze het gevoel alsof een rekwisiteur emmers water over haar hoofd gooide. Zonder haar capuchon op te zetten liep ze af op de voertuigen waarvan de blauwe kloppingen de slagregen doorstaken terwijl er andere Toyota’s rav4 met het logo van de Guardia Civil met loeiende sirenes kwamen aanzetten. In de haast had ze geen paraplu of regenjack meegenomen. Tegen de tijd dat ze bij de voertuigen was aangekomen, was ze doorweekt. Het water druppelde langs haar nek en sijpelde naar haar zwarte kogelwerende vest, waar ‘uco’ op stond. uco stond voor Unidad Central Operativa, de Centrale Operationele Eenheid, de elite van de opsporingsdiensten van de Guardia Civil.

De jonge vrouw hief haar blik op naar de inktzwarte hemel. Het was bijna donker terwijl het nog middag was, en alle geparkeerde auto’s hadden hun koplampen aan. Lucia knipperde met haar ogen vanwege de druppels die op haar hoornvlies sloegen. En toen zag ze ze. Op de top van de heuvel. Drie grote, donkere kruizen – Christus in het midden, de twee moordenaars aan weerszijden.

‘Het rechterkruis,’ zei de sergeant bij een van de carrosserieën waar de regen op trommelde. Op zijn gezicht was de huivering te zien die het schouwspel dat Lucia daarboven te wachten stond bij hem opwekte. Het werden cruceiros genoemd. Kruisbeelden. In Galicië, in het westen van het land, stonden er duizenden. Maar Galicië was ver weg: ze waren hier op nog geen dertig kilometer ten noordwesten van Madrid. Midden op het platteland. Ver van de bewoonde wereld.

Met haar ogen volgde Lucia de aangewezen richting. Het rechterkruis…

Je hoefde geen specialist te zijn om vast te stellen dat er iets ánders aan was – iets wat ze moeilijk kon onderscheiden door de onstuimige regen. Zelfs vanaf waar zij stond was duidelijk dat, terwijl het middelste beeld – dat van Christus – en dat van de moordenaar links zwart waren geworden door de eeuwenlange weersomstandigheden, het rechterkruis veel lichter was: bijna de kleur van een waskaars.

Lucia ademde in. Ze maakte aanstalten om de steile helling, de rulle, sponzige grond die al snel in zware kluiten loskwam en aan haar zolen bleef plakken, te gaan beklimmen. Al dat water dat haar gezicht kletsnat maakte, door haar haren stroomde, langs haar hals en wervelkolom als een beekje dat van de ene naar de andere kei opsprong…

Ze voelde haar hart stil in haar borstkas kloppen terwijl de grote kruizen op haar af leken te komen. Onder de inktzwarte hemel werd de duisternis van de onweerachtige middag door tientallen schijnsels tegelijk geschuurd. Voor haar gingen witte schimmen langs: forensisch medewerkers in overalls die monsters afnamen en sporen zochten die niet door de regen waren uitgewist.

Ze volgde het traject dat was geconcretiseerd door een licht lint in de schemer, dwars door de stroompjes die van de heuvel naar beneden kwamen. Het regende zo hard dat ze nog dichterbij moest komen en door de vloeibare sluiers moest lopen om het standbeeld – dat wat veel lichter was – te kunnen zien.

Lucia keek ernaar. Heel even deed het beeld haar aan een ander beeld denken – en het deed haar verstijven. Daarna opende ze haar mond. Een stille schreeuw die in haar keel bleef steken toen de werkelijkheid van wat ze zag tot haar doordrong. Nee, dat kon niet waar zijn: dat kon hem niet zijn…

Het bleef maar regenen. De regen viel hardnekkig en zwaar schuin naar beneden. Lucia rilde. Ze was buiten adem, ze had het warm moeten hebben na de klim, maar ze had het koud. Koud tot op haar botten, koud tot in haar bloed. Want wat zich daar bevond, op meerdere meters boven de grond, opgehangen in de regenachtige lucht, was geen standbeeld maar een man. Iemand die ze kende. Haar collega, haar vriend, haar teamgenoot: sergeant Sergio Castillo Moreira. Vijfendertig jaar. Getrouwd, vader van twee jonge dochtertjes. Een prima agent. Een prima vader. Voor zover ze wist…

De regen geselde het naakte en druipende lichaam, het lijkbleke vlees, de sierlijk afgetekende spieren. Zonder het te willen viel haar een onbetamelijk detail op: als een kraantje stroomde het water langs het uiteinde van zijn penis. Hangend tussen hemel en aarde, zwevend boven de heuvel. Het was fysiek duidelijk onmogelijk, maar toch was dat wat ze zag: een naakt lichaam dat in de lucht zweefde.

Iemand had het rechterbeeld, dat nu met zijn gezicht naar de aarde op de grond lag, afgenomen, en het vervangen door het gefolterde lichaam van Sergio. De ladder die bij deze handeling was gebruikt stond er nog. Met zijn armen aan het kruis draaide Sergio zijn gezicht naar de donkere hemel, zijn hoofd achterovergebogen, alsof hij smeekte om genade die niet was gekomen.

Iemand – een man? een vrouw? – had meermaals met enorm geweld een schroevendraaier in zijn hart gestoken, alsof hij of zij had geprobeerd het te laten exploderen: tussen het borstbeen en de linkertepel zaten meerdere diepe wonden, en uit een van die wonden stak het handvat van de schroevendraaier nog.

Het universum heeft zo zijn mysteries, dacht ze. De zon beslaat in zijn eentje 99 procent van het zonnestelsel; er is geen enkel geluid in de ruimte; voor elke mens op aarde zijn er circa 1,6 miljoen mieren; een van de oudste literaire werken van de mensheid heet het Gilgamesj-epos, het is op kleitabletten geschreven en de hoofdpersoon was al door de dood geobsedeerd. Haar broertje Rafael had haar dat allemaal geleerd… Maar dit mysterie – het mysterie van de wreedheid, van het absolute kwaad – was voor Lucia het grootste, het onbegrijpelijkst van allemaal.

Ze voelde zich misselijk worden. Toch dwong ze zich naar deze gruweldaad, die het verstand te boven ging, te kijken. Er was geen enkele spijker, geen enkele band die het lichaam aan het kruis vasthield. Onmogelijk… Hij leek enkel door zijn wilskracht in de lucht te zweven. Maar hij had geen wil meer: hij was dood. Wat was dit dan voor wonder?

Ze waren net klaar met het in elkaar zetten van een steiger om het lichaam af te nemen: glimmende buizen en metalen planken die weerklonken omdat ze tegen elkaar stootten. De regen viel in de gloed van de schijnwerpers in een witte stoom uiteen. Ze draaide zich om naar een van de forensisch rechercheurs naast haar.

‘Hoe zit hij vast?’

‘Vreemd, hè?’ verzuchtte de kleine man die een wit ruimtevaartpak droeg waarop de regen kletterde. ‘Geen banden, geen bevestigingen, en toch zit hij vast… Degene die dat heeft gedaan is echt duivels.’

‘Dat zijn ze allemaal,’ antwoordde ze geïrriteerd door die opmerking. ‘En dus?’

‘Lijm…’

‘Wat?’

‘Ze hebben zijn rug, zijn billen, zijn kuiten, de achterkant van zijn armen, van zijn handen en zijn schedel ingesmeerd met een soort van supersterke lijm. Ach… Voor die goed hechtte hebben ze hem tegen het kruis gehouden, waarschijnlijk met banden, misschien met touw, wie zal het zeggen: op zijn armen en polsen, zijn bovenlijf, voorhoofd en enkels zijn vrij diepe afdrukken te zien. Waarschijnlijk ook voordat het ging regenen. De hele operatie heeft maar een paar minuten geduurd, maar er was heel wat kracht voor nodig… Trouwens, of de huid nou door God of door miljoenen jaren evolutie sinds het eerste eencellige micro-organisme is gefabriceerd, het is een wonder van biologische technologie, hij is zowel esthetisch en elastisch als sterk genoeg om het lichaam op de plek te houden waar het is vastgelijmd.’

‘Jezusmina,’ kreunde ze. Ze boog voorover. Met haar handen op haar dijen ademde ze diep in om tegen de misselijkheid te vechten. Daarna kwam ze weer overeind.

Een flashback: sergeant Moreira en zij zoenen elkaar in de kleedkamer tijdens de laatste oudejaarsviering. Lucia duwt hem zachtjes weg en zegt: ‘Sergio, nee.’ Ze werken samen, ze kent zijn vrouw, zijn kinderen… In de aangrenzende zaal is muziek, gejuich en gelach te horen. Hij ruikt lekker: een geur van zeep en eau de toilette, en zijn mond smaakt lekker naar tabak, kauwgom en tandpasta. Hij heeft zin in haar en zij heeft zin in hem. Maar ze zegt ‘nee’.

Ineens kromp Lucia ineen. Ze vroeg zich af of ze niet had gedroomd en richtte haar blik weer op de witte borst. Het water dat erover stroomde schitterde door de weerspiegeling van het licht van de schijnwerpers.

Er kwam weer beweging in. Eén keer, twee keer – de borst: die kwam omhoog! O, mijn god! De schroevendraaier had zijn werk blijkbaar niet helemaal goed gedaan. Ze draaide zich om naar de mannen en vrouwen op de heuvel. ‘hij leeft!’ riep ze. ‘hij leeft nog! hij leeft nog!’

De mannen in witte pakken hadden plaatsgemaakt voor een arts en twee verpleegkundigen. Ze waren drie meter boven de grond op de steigers ter hoogte van het lichaam geklommen en waren er druk mee in de weer. De regen speelde op het aluminium alsof het een xylofoon was; overal was geschreeuw, geroep en opschudding.

‘Godver, hoe kunnen we hem losmaken zonder zijn huid eraf te scheuren?’ blafte een van de mannen op de steigers.

‘Er is een getuige,’ zei kapitein Peña, Lucia’s baas bij de uco, tegelijkertijd. Hij was op haar af gelopen, met een druipende snor. Ze draaide haar hoofd om om hem te goed te bekijken.

‘Een getuige?’

Hij haalde zijn schouders op. ‘Eerder een verdachte.’

Ze fronste haar wenkbrauwen. ‘Een getuige of een verdachte?’

‘Zogenaamd een wandelaar… Hij was er toen de patrouille aankwam. Hij is degene die de politie heeft gebeld. Hij zegt dat hij heeft gezien wat er is gebeurd. En degene die het heeft gedaan. Dat hij alles heeft gezien. Maar dat hij bang was om in te grijpen… Wij denken dat hij het heeft gedaan…’

Ze verstijfde om zijn onheilspellende voorkomen. ‘En waarom denk je dat?’

‘Je begrijpt het als je hem ziet, Lucia.’

Ze aarzelde, keek naar de arts en de twee verpleegkundigen die op de steigers druk in de weer waren met Sergio. Ze kon op dit moment niks meer doen. ‘Ik wil hem meteen zien,’ verklaarde ze.

Ze liepen omlaag naar de auto’s, oplettend dat ze niet in de stroompjes en de modder stapten. Lucia voelde de onderkant van haar kletsnatte spijkerbroek aan haar kuiten plakken en haar All Stars waren zwaar van de compacte en vette aarde. Ze ontdekte hem leunend tegen de carrosserie van een van de suv’s, staand tussen twee agenten van de Guardia Civil in uniform. Een bleke huid, een mager gezicht, een puntige kin, blonde, bijna witte wenkbrauwen en haren. In de dertig. De bloedvlekken op zijn oranje tuinbroek deden pijn aan Lucia’s ogen.

Hij keek op toen ze op hem af liep. Grote, kinderlijke ogen met heel lichte irissen en rode oogleden. Ze weerstond de aandrang om hem bij zijn kraag te grijpen. ‘Heb jij dat gedaan?’

Hij knipperde met zijn blonde wimpers met parels van de regen. Hij glimlachte, een geschifte glimlach waardoor Lucia zin kreeg zijn kop tegen de motorkap te slaan. Toen schudde hij met zijn hoofd: ‘Nee, Hij was het. Ik heb Hem gezien…’

‘Wie bedoel je, hém?’

‘Nou, Hem, nogal wiedes…’

Ineens een schreeuw van de top van de heuvel:

‘we raken hem kwijt!’

Ze keek naar boven. Fuck! Ze begon te rennen en beklom de heuvel zo snel mogelijk. Ze gleed uit, herpakte zich. Vertrok weer. ‘Nee! Nee! Nee! Godver, nee!’ Ze beklom de steiger door de aluminium buizen te bestijgen.

‘Hé daar!’ riep een van de reddingswerkers. ‘Wat doe je? Ga eraf! Zoveel personen kunnen er niet op!’

Lucia negeerde hem. Ze kroop op het kleine, trillende platform. De arts was begonnen met een krachtige hartmassage die – op een lichaam dat verticaal en kletsnat was – allesbehalve gemakkelijk was. Op Sergio’s borstkas waren elektroden bevestigd, maar Lucia wist dat de extreme vochtigheid de hartactiviteit onjuist kon weergeven. De verpleegkundigen wierpen haar een verbolgen blik toe, een van de twee knoeide met de knopjes van een defibrillator.

‘Waar wachten jullie op?’ zei ze ongeduldig. ‘Hup! Geef hem een schok!’

‘Dat kan niet!’ antwoordde de dokter zonder te stoppen met pompen, met zijn handen krampachtig op Sergio’s borstkas. ‘Met al die regen en dit metaal kunnen we allemaal een elektrische schok krijgen! En die zal voor hem van geen enkel nut zijn.’

‘Geef mij dat ding! Ik ga hem niet laten doodgaan zonder iets te doen!’ Ze probeerde het apparaat met haar linkerhand te pakken – ze was linkshandig – maar degene die de defibrillator vast had hield die stevig vast.

‘Hé! Stop daarmee! U bent gek! Dat heeft geen enkele zin!’

‘Luister, alstublieft,’ protesteerde de andere verpleegkundige, ‘we doen ons best!’

‘Zeg haar dat ze van die steiger af gaat of ik stop met de hartmassage,’ dreigde de arts, zich richtend tot zijn collega. ‘Zeg haar dat ze eraf gaat! Nu meteen!’

Lucia aarzelde. Hij had gelijk. Het was vergeefse moeite. Ze gehoorzaamde. In de daaropvolgende dertig minuten gaven de drie mannen om de beurt en zonder op te houden een hartmassage en mond-op-mondbeademing.

Het bleef regenen. Lucia kon haar ogen niet van dat bleke lichaam afhouden dat onvermoeibaar onder het hemelwater werd gemasseerd.

‘Hij is dood. Het is afgelopen.’

Ze gingen weer naar beneden. Achter elkaar. Met gebogen hoofd. De ruimtevaarders in de witte pakken namen het vrijwel direct over.

Ze voelde stuiptrekkingen in haar handen, in haar benen: haar hele lichaam trilde. De misselijkheid kwam zo snel op dat ze nauwelijks de tijd had voorover te buigen voor het maagzuur in haar keel omhoogkwam en haar laatste maaltijd vermengd met golven gal de grond overvloedig besmeurde.

Eerste deel - Lucia

1

Maandagavond

Luitenant Lucia Guerrero bekeek zijn DNI.1 Gabriel Agustín Schwartz. Tweeëndertig jaar. Geboren op 18 maart 1987 in Málaga. Woonachtig in de Carrera de San Jerónimo in Madrid. Ze keek op. Blond, bijna wit haar, een bleek en smal gezicht, kleurloze wenkbrauwen. Zijn lichte, bezorgde ogen waren wijd open – ze schoten van links naar rechts – te rode lippen, te… vóchtig. ‘Gabriel Schwartz,’ begon ze.

De blonde man richtte zijn ogen op haar. ‘Nee hoor, dat ben ik niet… Ik ben niet Gabriel.’

Ze trok een wenkbrauw op. ‘Hoe heet je dan?’

‘Ivan.’

‘Ivan… Ivan, en verder?’

‘Ivan.’

‘En wie is Gabriel dan?’

‘Iemand anders…’

Lucia staarde hem aan. Haar linkerbeen bewoog onrustig onder de tafel. Stuiptrekkend. Het bewoog sinds ze tegenover hem in het vertrek zat. rls: Restless Legs Syndrome. ‘Oké, eh… Ivan. Je wordt beschuldigd van de moord op sergeant Moreira,’ een steek in haar buik toen ze die naam uitsprak, ‘begrijp je dat?’

‘Dat ben ik niet,’ hield Gabriel bijtend op zijn lip vol. ‘Ik heb niks gedaan.’

‘Ik herinner u eraan dat mijn cliënt tot het tegendeel is bewezen een gewone getuige in deze zaak is,’ kwam de advocaat met gepommadeerd haar die naast Schwartz zat tussenbeide.

Ze keek naar de blonde man, daarna naar de advocaat en daarna weer naar de blonde man met zijn grote ogen als van een kind en zijn blik die van de ene hoek van het vertrek naar de andere ging. ‘Je vingerafdrukken zitten overal,’ zei ze, ‘op het lichaam, op het kruis, op de ladder… op het moordwapen. En het bloed van het slachtoffer zit op je kleren…’

‘Ik ben het niet.’

Hij zag er bijzonder verlegen uit. Hij zag er niet uit als een moordenaar.

‘Wie is het dan wel?’

‘Ricardo.’

‘Wie is Ricardo?’

‘Een heel slecht persoon…’

‘O ja?’

‘Ja…’

Ze probeerde de opgedroogde bloedvlekken op de opvallende oranje tuinbroek te negeren. Evenals het beeld in haar hoofd van de naakte Sergio die in de regen was gekruisigd.

‘Hoe weet je dat hij het is?’

‘Omdat hij me dat heeft gezegd.’

Ze huiverde.

‘Ricardo heeft je gezegd dat hij hem heeft vermoord?’

‘Luitenant,’ kwam de pro-Deoadvocaat tussenbeide, ‘gezien… de staat van mijn cliënt wil ik u vragen die laatste opmerking buiten beschouwing te laten.’

‘Dat is aan mij om te beoordelen, meneer,’ antwoordde ze vastberaden. ‘Luister, Gabriel…’

‘Ik heet geen Gabriel: ik ben Ivan.’

Hij heette Gabriel Schwartz. Op Tinder had hij vast niet veel matches, maar hij had wel een match gehad in de files van de Guardia Civil: meerdere veroordelingen voor winkeldiefstal en het doorverkopen van verdovende middelen. Hij had niet in de bak gezeten, maar was wel meermaals in een psychiatrische kliniek opgenomen geweest. Hij had altijd bij zijn moeder gewoond. Toen zij in februari van dat jaar was overleden had hij een laatste, zij het kort verblijf in een psychiatrisch ziekenhuis gehad. Ze hadden contact opgenomen met zijn behandelend psychiater: die was onderweg.

Lucia stond op. Ze liep naar het aangrenzende vertrek – waar Arias, haar collega, en Peña, haar baas, het verhoor op een scherm hadden gevolgd. Ze gebaarde naar haar collega. ‘Ga maar, het is jouw beurt.’

‘Geloof jij in zijn persoonsverwisseling?’ zei Arias sceptisch. ‘Hij lijkt krankjorum, maar misschien speelt-ie wel toneel.’

Sergeant Arias had een lichte vorm van scheelzien. Zijn ene oog keek naar rechts wanneer het andere naar links ging, en het licht speelde niet op dezelfde manier in de twee ogen. Dat gaf zijn blik een vreemde uitstraling, wat de mensen die hij verhoorde doorgaans een ongemakkelijk gevoel gaf. Arias wist dat, en hij speelde ermee. En Lucia had gemerkt dat de resultaten van zijn verhoren aanzienlijk beter dan gemiddeld waren. Hij schudde zijn hoofd, verliet het vertrek en liep de verhoorkamer met de grijze muren en te felle tl-verlichting binnen.

Lucia en Peña – de leidinggevend officier van het team Moordzaken, vrijheidsberoving en afpersing van de uco – volgden hem op het scherm. Peña, drieënvijftig jaar, een verzorgd uiterlijk met een mooie snor die hij goed verzorgde en de kop van een goede vader. Een van de beste mannen in het veld die ze kende – en ze kende er veel: de Guardia Civil telde vierentachtigduizend agenten en de uco – die als het ware de centrale recherche was – ongeveer vierhonderd.

‘Goedendag, Gabriel.’

Arias’ stem in de luidsprekers die rond het scherm waren opgesteld. Ze zagen hem plaatsnemen tegenover de blonde man.

‘Kom, kom, meneer de agent,’ kirde een vrouwenstem op een plagerige toon. ‘Even serieus, graag! U ziet toch dat ik niet Gabriel ben?’

Op het scherm liet Gabriel Schwartz een lachje zien terwijl hij een haarlok achter zijn oor schoof. Met een rechte rug sloeg hij zijn benen over elkaar en legde zijn handen plat op zijn knieën.

‘En hoe heet je dan?’ vroeg Arias van zijn stuk gebracht.

‘Ik ben Marta. Ik hou van uw ogen, meneer de agent. Ze zijn mooi…’

Lucia was verbluft door de plotselinge uiterlijke verandering. Ze kreeg bijna het idee dat ze een vrouw zag.

‘Wat is dit voor circus?’ zei Peña boos naast haar.

‘Eh… Marta… weet je waarom je hier bent?’

‘U ziet toch dat mijn cliënt niet in staat is om uw vragen te beantwoorden,’ kwam de jonge advocaat tussenbeide. ‘Ik verzoek dat hij onmiddellijk door een psychiater wordt onderzocht!’

‘Waarom ik hier ben, ik heb geen flauw idee,’ zei Gabriel, alias ‘Marta’ eerlijk, zonder acht te slaan op de tussenkomst van zijn advocaat. ‘Maar ik neem aan dat u me dat gaat vertellen, meneer de agent.’

‘Godver!’ mompelde Lucia gespannen. Bij het kijken naar het scherm klemde ze haar kaken zo hard op elkaar dat ze pijn gingen doen. Ze zouden dit spelletje geen uren gaan spelen. Zij zou hem eerder laten bekennen. ‘Ik weet zeker dat hij maar alsof doet,’ zei ze.

‘Mogelijk,’ zei Peña matigend. ‘Maar zolang we niet met zijn psychiater hebben gesproken moeten we meedoen met het spel. Anders kan elke flutadvocaat ons keihard naaien, snap je? Is die psychiater onderweg?’

‘Ja,’ antwoordde Lucia. ‘Hij komt eraan.’

‘Marta, hoe oud ben je?’ vroeg Arias in de luidsprekers.

‘Hoe oud denkt u?’ zei de zogenaamde Marta kirrend.

‘Marta, weet je wie sergeant Moreira heeft vermoord?’ ging Arias verder.

‘Ja, Ricardo heeft het gedaan…’

‘En ken jij die Ricardo?’

‘Eh ja, tuurlijk ken ik hem, iedereen kent hem. Hij is geen goed persoon. Hij is een slecht iemand. Ik mag hem niet. Hij maakt me bang.’

Lucia moest toegeven dat de overtuiging waarmee ‘Marta’ het portret van de zogenaamde Ricardo schetste bijzonder verontrustend was.

‘Kun je me iets meer over Ricardo vertellen?’ stelde Arias voor.

‘Nee, dat wil ik niet.’

‘Waarom niet?’

‘Hij maakt me bang.’

‘Waarom maakt hij je bang?’

‘Hij maakt iedereen bang.’

‘Is hij zo gemeen?’

Lucia was verbaasd door de angstige uitdrukking die op het gezicht van Schwartz verschenen was.

‘Hij jaagt me de stuipen op het lijf, die vent,’ zei Peña zachtjes terwijl hij rechtop ging zitten.

Ze was verbaasd. Haar baas stond er niet speciaal om bekend vatbaar voor suggestie te zijn. Peña was een taaie. Van de oude stempel. Hij had de gevaarlijkste gangsters van Spanje het hoofd geboden. Maar Schwartz’ karakterveranderingen destabiliseerden zelfs de meest geharde karakters.

‘Weet je waar hij is?’ ging Arias in het andere vertrek voorzichtig verder.

Schwartz zat nu zenuwachtig op zijn stoel te wiebelen, met zijn gezicht vol tics. ‘Hoe zou ik dat moeten weten?’

‘Heeft hij je nooit verteld waar hij woont?’

De blonde man haalde zijn schouders op.

‘Pf, hij woont daar, net als alle anderen,’ antwoordde hij met de stem van ‘Marta’ terwijl hij met zijn wijsvinger op zijn slaap tikte. ‘Waar denkt u dat hij woont?’

‘Marta, vertel eens iets over Ricardo, het is belangrijk,’ hield Arias vol.

Lucia zag Schwartz zijn hoofd krachtig schudden, op zijn lip bijten, zijn ogen dichtknijpen en weer opendoen.

‘Alstublieft, doe ons geen pijn.’

‘Wat?’ zei Arias ontsteld.

‘Zeg niks tegen Ricardo, alstublieft meneer. Hij zal ons pijn doen. Alstublieft… alstublieft… alstublieft…’

Shit, nu had hij een kinderstem… Zelfs zijn gezicht leek ineens nog kinderlijker. Zo is het genoeg, dacht ze.

‘Ik neem het over,’ zei ze tegen Peña.

Die richtte zijn blik op haar. ‘Weet je het zeker? Leg je ziel er niet te veel in, Lucia… Ik zou je normaliter niet eens aan dit verhoor moeten laten meewerken, dat weet je. Je bent emotioneel te veel betrokken. Het was je teamgenoot.’

‘Precies.’ Ze liep naar de gang, opende de aangrenzende deur en ging naar binnen. ‘Het is goed zo,’ zei ze tegen Arias.

‘Weet je het zeker?’

‘Ga nu, ik zeg het je!’

‘Luitenant…’ greep de advocaat in.

‘Bek houden, meneer.’ Ze had te hard gesproken. Arias stond op en maakte zich uit de voeten.

‘Dit wordt genoteerd, daar kunt u zeker van zijn,’ zei de rood aangelopen advocaat verontwaardigd.

Het kleine jongetje dat Gabriel Schwartz was geworden keek haar verbaasd aan, alsof hij haar voor het eerst zag.

‘Ik wil Marta spreken,’ zei ze.

De blonde man ging rechtop zitten. Hij glimlachte weer poeslief. Hij keek om zich heen, bestudeerde de grond, het plafond en de muren. ‘Eh, zie je hier iemand anders, schatje?’ kirde de stem van Marta.

Lucia zag het naakte en druipnatte lichaam van Sergio aan het kruis weer voor zich, en haar lippen werden doodsbleek van woede. Ze haalde diep adem. ‘Ik ken Ricardo ook,’ zei ze uitdagend. ‘Je bent niet de enige die hem kent, Marta.’

De zogenaamde Marta wierp haar een minachtende blik toe. ‘Pf. U liegt. U kent Ricardo niet.’

‘Jawel hoor.’

‘Ik geloof u niet! Ik heb hoofdpijn… Heeft u iets tegen hoofdpijn?’

‘Je hoeft me niet te geloven. Maar ik ken hem, echt waar. Hij is niet zo gevaarlijk als je zegt.’

Weer haalde Schwartz zijn schouders op. ‘Pf. Dat slaat nergens op! Het is duidelijk dat u hem niet kent. Anders zou u dat niet zeggen…’

‘Hij doet heel stoer, het is een schijterd, die Ricardo van je.’

Schwartz knipperde zenuwachtig met zijn ogen. Hij keek ongerust om zich heen. ‘Stil! Bent u gek geworden? Als-ie u hoort, dan komt-ie!’

‘Laat hem maar komen. Ik zal het ook tegen hem zeggen. Maar hij komt niet. En weet je waarom, Marta? Hij is alleen hard tegen zwakkelingen zoals jij. Het is een angsthaas, die Ricardo.’

‘Stil! Ik heb hoofdpijn,’ kreunde Marta. ‘Geef me iets: ik heb te veel hoofdpijn…’

Lucia voelde de haartjes op haar armen opzetten. Schwartz knipperde met zijn ogen. Hij trilde en zijn lippen bewogen alsof hij in zichzelf sprak, maar er kwam geen geluid uit. Ze ging rechtop op haar stoel zitten. ‘Marta?’ zei ze.

Geen antwoord.

Ze wierp een blik naar de camera. Als deze gek ook maar iets probeerde, zou ze hem een linkse hoek geven en dan zou de hele troepenmacht hier binnen een seconde staan.

Schwartz had zijn ogen nu gesloten. Lucia bekeek ze goed. Zijn gezicht had geen enkele expressie. Een masker van was. Alsof hij sliep. Plotseling deed hij zijn ogen weer open, en dat deed haar opschrikken. Lucia zag zo’n razernij door zijn ogen schieten, gevolgd door zo’n diepgewortelde hardheid, dat ze onmiddellijk op haar stoel verstijfde.

‘Weet je wie ik ben?’ zei een lagere, diepere stem vol geringschatting en arrogantie.

Lucia aarzelde. ‘Ricardo?’

1 Documento Nacional de Identidad: nationale id-kaart.

2

Maandagavond

‘En wie ben jij dan?’ zei de stem.

Lucia was verbijsterd door de verandering. Niet alleen zijn stem en blik waren veranderd, maar zijn hele persoon: hij leek groter en sterker. Hij gaf de indruk meer ruimte in te nemen.

‘Het schijnt dat je me voor lafaard uitmaakt…’

Ze kon er niks aan doen, maar ze voelde haar hart sneller in haar halsslagader kloppen. De persoon die ze voor zich had was ongetwijfeld tot geweld in staat.

‘Dat was om je tevoorschijn te laten komen,’ antwoordde ze.

‘Hoe bedoel je?’

‘Nou… je weet wel, dat verhaal van die verschillende persoonlijkheden…’

Ze liep op eieren. Voorovergebogen, met gespannen spieren onder zijn tuinbroek, keek hij haar bits aan. Ze bad dat Peña het verhoor niet vroegtijdig zou beëindigen.

Schwartz glimlachte spottend. ‘Je denkt zeker dat ik gek ben?’

‘Nee, ik…’

‘Mijn cliënt moet een psychiater zien,’ drong de advocaat naast hem aan.

‘Bek houden, jij,’ zei de zogenaamde Ricardo. ‘Je snapt er niks van, dus hou je bek. Denk je dat ik gek ben?’ herhaalde hij tegen Lucia.

Ze keek hem recht in de ogen. ‘Ik stel hier de vragen,’ antwoordde ze.

Schwartz’ pupillen werden donkerder. Ze kon de boze blik lichamelijk voelen. De sfeer in het vertrek was verstikkend. En toen glimlachte hij net zo plotseling weer. Hij ontspande en liet zich tegen de rugleuning van zijn stoel vallen. Hij laat mij komen, dacht ze.

‘Heb jij sergeant Moreira vermoord?’

‘Die vent aan het kruis? Ja, ja… Ik heb hem vermoord… Wat regende het hard… Het was een echte maandag der wateren, die maandag… Hoe dan ook, ik heb hem vermoord… wel en niet.’

Hij sprak op een andere toon. Ze weerstond de verleiding hem een elleboogstoot te geven.

‘Wel en niet?’

‘Het ligt iets ingewikkelder,’ antwoordde de zogenaamde Ricardo.

‘Vertel.’

‘Kweenie zeker of ik dat wel wil…’

‘Je gaat hier niet weg zonder dat je dat hebt gedaan.’

Ze zag zijn ogen zich met razernij vullen. Ook zijn gezicht leek indrukwekkender, minder broos.

‘Ik kende hem helemaal niet, je collega. Ik had hem voor vandaag nooit gezien. Die ander zei dat ik het moest doen.’

Nog iemand anders, dacht ze. Ze onderdrukte een zucht. ‘Die ander? Nog een andere persoonlijkheid?’

‘Nee, nee: die ander. Van buitenaf… Niet iemand vanbinnen. Iemand van buitenaf.’

Ze voelde hoe haar nek zich met kippenvel bedekte. Nu boog zij voorover. ‘Wie is dat, die “iemand van buitenaf”?’

Stilte. Ineens boog Ricardo zich zo snel naar haar toe dat ze de neiging moest onderdrukken om achteruit te deinzen, en de advocaat begon te trillen. Ze waren nu minder dan veertig centimeter van elkaar verwijderd. Hij was te dichtbij. Peña zou het verhoor gaan beëindigen. Of anders de advocaat. Of de psychiater, als hij er zou zijn. Ze moest opschieten. Ze kon de tl-verlichting in zijn ogen zien spelen. Zijn irissen waren helemaal zwart geworden. Als olie op zee. Lucia voelde het bloed in haar slapen kloppen. Ze dook in deze duisternis zoals ze van een hoge klif in zee zou zijn gedoken. ‘Wie is diegene die “buiten” is?’

Een glimlach. Een spottende glimlach. Scherp als een scheermes. Zijn blik op haar gericht. Ze wist wat hij zag, want Lucia’s silhouet weerspiegelde in zijn pupillen: een slanke vrouw van in de dertig, volledig in het zwart gekleed. Een zwarte spijkerbroek, een zwart T-shirt, een zwartleren jack. Een mooi gezicht dat getuigde van de mengselmoes van genen in haar dna – Russisch van haar moederskant en Castiliaans van haar vaderskant… En dan ook nog donkerbruine ogen met een gouden glinstering, lange wimpers en glanzend zwart haar dat in een rechte pony op haar wenkbrauwen viel, als een gordijn dat over haar voorhoofd was getrokken. Maar hij had haar lichaam, verborgen onder haar kleren, moeten zien om haar te begrijpen. Dertien tatoeages. Doodskoppen, rozen, prikkeldraad, cursief geschreven zinnen, Romeinse cijfers.

‘Ricardo’ keek haar aan met een pure begeerte. Ze dacht aan een kameleon die een insect benadert om die met zijn buitensporig lange tong op te slokken. Hij liet het puntje van zijn tong over zijn vochtige lippen gaan.

‘Wie is “daarbuiten”, Ricardo?’

Weer een boze blik in haar richting. De advocaat naast Schwartz sputterde niet meer tegen. Er was ongerustheid in zijn ogen af te lezen.

‘Wat?’

‘Heb je zijn naam?’

Hij begon hard te lachen. En werd meteen weer serieus. ‘Hè, verdomme, voor wie zie je me aan? En wie denk jij wel dat je bent, poeleke? Ik ben geen verklikker.’ Hij hief zijn hoofd op naar de camera. ‘dit gesprek is afgelopen. ik wil een andere advocaat. en laat die hoer vertrekken voor ik haar vermoord.’

3

Maandagavond

‘Denk je dat het een van zijn andere persoonlijkheden is?’ vroeg Peña.

Ze zag het zweet boven zijn snor glinsteren. ‘Ik denk het niet. Ik denk dat er iemand anders bij hem was.’

‘We hebben alleen zijn voetsporen op de heuvel gevonden…’

‘De regen heeft ze waarschijnlijk gewist. En hij heeft behoorlijk wat kracht nodig gehad om… Sergio daar in zijn eentje op te hijsen.’

‘De… eh… persoonlijkheid die Ricardo heet lijkt me daar wel toe in staat,’ opperde haar baas.

Ze had hem zelden zo onzeker gezien.

‘Volgens de zogenaamde Ricardo,’ kwam Arias tussenbeide, ‘was het die ánder die hem gezegd zou hebben het te doen. Geloof je dat?’

‘Kom nou,’ zei Peña. ‘Je weet net zo goed als ik dat verdachten altíjd iemand anders de schuld geven. Waar werkte Sergio de laatste tijd aan?’

Alsof hij dat niet wist. Ze hadden twintig dossiers tegelijkertijd. Maar het belangrijkste was een afrekening in Villaverde. Een man die twee maanden daarvoor op een parkeerplaats in zijn auto was doodgeschoten. Ze verdachten een van de gebroeders Lozano, die een groot deel van de drugshandel van Madrid in handen hadden, ervan de opdracht voor het misdrijf te hebben gegeven.

‘De Lozano’s,’ zei ze. ‘Serieus, vind je dat hij op een van de handlangers van de Lozano’s lijkt?’ zei ze er wijzend op de blonde man bij.

‘Misschien was hij op het verkeerde moment op de verkeerde plek. Of is hij gewoon gek. En eigent hij zich een misdrijf toe dat hij niet heeft begaan,’ opperde Arias.

‘En het bloed op zijn kleren?’

‘Hij heeft het lichaam aangeraakt… Hij heeft die ladder beklommen en geprobeerd hem van het kruis te halen… Wat weet ik ervan? We hebben geen enkel bewijs tegen hem.’

‘Behalve zijn bekentenis…’

‘Die van “Ricardo”,’ corrigeerde Peña hem. ‘Niet die van Gabriel Schwartz. Zijn advocaten gaan hiervan genieten.’

Ze keek ze om de beurt aan. ‘Serieus? Vind je echt dat deze mise-en-scène aan een afrekening tussen drughandelaars doet denken?’

‘Nee, nee, natuurlijk niet…’ gaf Peña toe. ‘Maar wat hebben we anders?’

Ze keek op haar horloge. ‘De autopsie begint over een uur,’ zei ze.

‘Arias, daar ga jij achteraan,’ kapte Peña haar af. ‘Geen sprake van dat jij die bijwoont, Lucia, hoor je me?’

Ze knikte. Zag haar eerste autopsie voor zich. Ze was destijds nog bijna een kind; toen ze eruit kwam, had ze knikkende knieën en klopte haar hart in haar keel. De oudgedienden van de afdeling Moordzaken hadden haar naar de bar tegenover het medisch-forensisch instituut gebracht – niet om een kop koffie te drinken, maar om gekookt bloed met uien te eten. Een traditie. Die gelukkig voorbij was. Ze wierp een blik op de blonde man op het scherm. Hij was weer Gabriel Schwartz geworden. Of misschien wel ‘Ivan’. Een onopvallende en verlegen jongen. ‘Ricardo’ was er in elk geval niet meer. Hij zag er weer uit als een verloren kind.

Ze dacht ineens aan een ander verloren kind. Een langgerekte gestalte met een kromme rug, die haar zachtjes, naar haar toe gebogen zei: ‘Maak je niet druk, zusje, het komt goed.’

Ze ging naar het toilet. Dat naar bleekmiddel rook. Zoals altijd bestudeerde ze de grond voor ze haar broek en de holster van haar zware Beretta 92 op haar enkels liet zakken. Dat was iets wat je nooit zag in films: wat deed een vrouw op de wc met haar wapen? En een man? Soms dacht ze dat de h&k usp Compact vanwege zijn gewicht praktischer zou zijn geweest dan de Beretta, maar ze was meer van het metaal dan van het polymeer. Ze plaste lang, veegde zich af, stond op en trok haar slipje, broek, holster en wapen op. Trok door. Waste haar handen en verliet het toilet. In het voorbijgaan haalde ze een Cola Zero uit de automaat.

Haar haren waren nog nat ook al had ze ze met een handdoek gedroogd. Ze had toen ze aankwam een ander T-shirt en een andere spijkerbroek aangetrokken, ze had altijd reservekleren in haar kantoor liggen. Ze had ook de modder van haar All Stars gehaald.

‘Ik heb de Plaza de Castilla gebeld,’ zei Peña toen ze terugkwam. ‘Een team gaat de woning van Schwartz doorzoeken.’

‘Wie was de dienstdoende officier van justitie?’

‘Álamo… Een meevaller. Maar met wat we hebben hadden ze ons het bevel hoe dan ook niet kunnen weigeren.’

Ze knikte. De Plaza de Castilla was bekend om de twee torens in de vorm van parallellepipedums die naar elkaar toe neigden als twee sumoworstelaars die zich opmaakten voor het gevecht, maar ook om de rechtbank. Hoewel de relatie tussen de politie en het parket in de provincie doorgaans wel soepeltjes verliep, was dat in Madrid, waar de rechters vaak wantrouwend en zelfs vijandig tegenover de sterke arm waren, heel anders. Hoe vaak had ze wel niet te maken gehad met een kerel met stropdas of een rechter in een duur maatpak die op haar had neergekeken en haar ijzig had behandeld enkel en alleen omdat ze een klein vrouwtje was en er jonger uitzag dan ze was met een pistool op haar heup en een embleem?

Ze had ze graag op hun plaats willen zetten door ze uit te leggen dat haar werk al ingewikkeld genoeg was, dat ze geen vijanden maar bondgenoten geacht waren te zijn in de strijd tegen alles wat deze stad aan smeerlappen telde. Maar dat kon ze uiteraard niet. En hoewel Lucia bij de uco bekenstond om haar rotkarakter, had ze zich telkens bedacht, zoals iedereen die om een gerechtelijk bevel kwam vragen en boog voor een macht die groter was dan hij- of zijzelf.

Ze hoorden stappen buiten. Wierpen een blik in de gang. De lange gang met gele muren leek op die van een ziekenhuis. Er kwam een mannetje aan met een lange jas en een vilten hoed. Hij was doorweekt. Toen hij dichtbij genoeg was, stak hij zijn hand uit en stelde zich voor: Dámaso Ferrater, psychiater.

‘Goedenavond, dokter,’ zei Peña. ‘Bedankt dat u zo snel bent gekomen.’

De kletsnatte jas druppelde op de grond. ‘Is hij hier?’ vroeg de psychiater bezorgd.

Peña wees hem op het scherm naar het vertrek zonder ramen waar Schwartz moedeloos zat terwijl de advocaat iets tegen hem zei. Ferrater keek naar hem zoals een vader naar zijn kind kijkt. En ze herinnerde zich – of meende zich te herinneren – dat zij op dezelfde manier naar haar broertje Rafael had gekeken.

‘Hij is ongelofelijk,’ zei de baas van de uco alsof hij het over het optreden van een artiest had. ‘Ik heb nog nooit zoiets gezien.’

De psychiater hield zijn hoed in zijn ene hand en trok met zijn andere hand aan zijn sikje. Dat duidelijk, net als zijn haar, geverfd was. Zijn hele persoon straalde zachtheid, fijngevoeligheid, menselijkheid uit. Lucia zag de ongerustheid in zijn ogen.

‘Is “Ricardo” ook verschenen?’

4

Maandagavond

Ze stopten. Luisterden. In de vrijwel complete duisternis die er bovenaan de trap heerste. Geen enkel geluid. Behalve het rumoer van de auto’s die de Carrera de San Jerónimo in reden, in het centrum van Madrid. Het was donker in het trappenhuis. De nachtelijke lucht buiten was een lichtbol boven de daken terwijl in de straten van het centrum non-stop koplampen voorbijkwamen. Maar hier was het donker: iemand had het laatste peertje uitgedraaid of het was doorgebrand… De enige verlichting kwam van het piramidevormige glazen dak boven het trappenhuis – waardoor de bloedrode gloed van de stad was te zien.

Een gebouw uit het eind van de negentiende eeuw. Zes verdiepingen. Een marmeren wenteltrap met een versleten tapijt en zware deuren op elke overloop. Met achter de deuren waarschijnlijk appartementen met hoge plafonds, zware meubels, gordijnen, stilte en verveling. Ergens weerklonk de echo van een tv.

‘Grote genade,’ kreunde de slotenmaker toen hij op de overloop aankwam, ‘ze hadden wel een lift mogen plaatsten.’

‘Kop dicht. En open deze deur,’ zei Arias.

De dikke man keek hem boos aan. Bukkend over zijn metalen kist haalde hij er luidruchtig wat gereedschap uit. Te luidruchtig…

‘Verdorie zeg, móét u zoveel herrie maken?’ bromde Arias.

‘Joder,’2 mopperde de slotenmaker.

‘Rustig maar,’ kwam de man in een grijs pak en das die hen vergezelde tussenbeide. De advocaat van het Openbaar Ministerie – een functionaris wiens aanwezigheid bij elke huiszoeking vereist was en die er even weinig zin in had om erbij te zijn als zij er zin in hadden dat hij hen voor de voeten liep.

Zodra ze de klik van het slot hoorden, hieven ze hun wapens op in veiligheidspositie; aan de telefoon was hun verteld over een eventuele handlanger. Ze wachtten tot de vakman al zijn gereedschap had opgeborgen en ’m mopperend was gesmeerd. Nog iemand die wrok zou koesteren tegen de Guardia Civil. Ze gingen naar binnen en knepen meteen hun neus dicht: het stonk er. Een geur van schimmel, dood vlees, verstopte gootsteen en voedsel dat over de houdbaarheidsdatum heen was. Nog meer geuren: van aarde, talk, was en zweet… Arias, die als eerste naar binnen was gegaan, trok de bovenkant van zijn trui over zijn neus om de weerzinwekkende stank met zijn eigen reuk te verslaan. ‘Rubén,’ riep hij, ‘heb je je eau de cologne toevallig bij je?’

Deze vraag werd met gelach ontvangen; de voornoemde Rubén stond erom bekend zich met te veel eau de cologne te besprenkelen voor hij naar zijn werk vertrok. Ze gingen een voor een naar binnen. Ze zochten een schakelaar. Een flikkerend, blauwig, onzeker, bijna uitdovend licht. Ze sprongen naar achteren toen iets langs hun enkels ging en hun trommelvliezen tegelijkertijd door een schel geluid werden doorboord.

‘Godver!’ riep een van hen uit.

Katten. Het was een concert van gemiauw en geblaas terwijl een stuk of twaalf katten van alle rassen en kleuren – zwarte katten, siamese, streepjes- en angorakatten – het trappenhuis in renden of zich in het appartement verscholen en in een wanhopig krijgsgewoel tegen hun benen aan liepen.

Ze keken om zich heen. Ontdekten geen appartement, maar een jungle… Een gang, zwak verlicht door een blauwige tl-buis, die als kas was ingericht. Overal planten. Ze bezetten elke centimeter. Sommige planten hadden bladeren zo groot als handen, andere klommen als lianen omhoog of vielen juist uit hangende potten omlaag en ontvouwden hun weelderige bladeren ter hoogte van hun gezicht. Een ventilator pompte een warme lucht, die de bladeren liet bewegen en hun gezichten streelde. Arias baande zich een weg door de dichte vegetatie. Hij zag etiketten: Strelitzia reginae, Monstera deliciosa, Syngonium podophyllum, Senecio rowleyanus…

‘Here jeetje,’ zei degene die vlak achter hem stond. ‘Wat is dit voor plek?’

‘Oké, we doorzoeken alles!’ riep Arias terwijl hij latexhandschoenen en overschoenen aantrok. ‘Laat Schwartz naar boven komen!’

De wet vereiste dat de eigenaar aanwezig was. De blonde man wachtte op de begane grond tussen twee agenten van de Guardia Civil. Hij deed net of hij zijn sleutels kwijt was.

‘Wat stinkt het hier!’ riep een derde persoon uit.

‘Bijna net zo erg als jouw scheten,’ riep een ander.

‘Klopt het dat de verdachten die jij verhoort bekennen om de stank te ontvluchten?’ riep een vijfde persoon.

Opnieuw klonk er gelach.

‘Heren, laten we ons concentreren,’ snauwde de gerechtelijk functionaris hen af.

‘Hij heeft gelijk,’ mengde Arias zich erin. ‘Jullie weten toch nog wel waarom we hier zijn? Of beter gezegd, voor wie?’

Die vraag bracht een pijnlijke stilte teweeg. Sommige mannen sloegen de ogen neer en anderen hadden ineens geen zin meer om grapjes te maken. Ze kenden Sergio allemaal. Ze wisten allemaal dat hij vastgelijmd aan een kruis ergens ten noordwesten van Madrid gevonden was.

Arias liep de gang langzaam in. Enkele ogenblikken later stopte hij in de deuropening van een grote keuken. ‘Fuck, wat is dát?’

‘Dissociatieve identiteitsstoornis,’ zei Dámaso Ferrater, ‘vroeger meervoudige persoonlijkheidsstoornis genoemd. Het komt voor in de dsm-5, de Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.’ De psychiater veegde zijn bril met de punt van zijn stropdas schoon en zette hem weer op zijn pokdalige neus. ‘Een dissociatieve identiteitsstoornis komt over het algemeen voor bij mensen die in hun kindertijd stress of een zwaar trauma hebben meegemaakt. Dat is het geval van Gabriel… Zijn vader roste hem af, zijn moeder verachtte hem; hij heeft vreselijke mishandelingen ondergaan. Ten minste tachtig procent van de mensen die aan dis lijdt heeft een bijkomende diagnose van posttraumatische stress en tussen vijfentachtig en negentig procent is in hun jeugd seksueel misbruikt. Dissociatie is een manier om je te verdedigen, om het trauma te ontvluchten. Mettertijd wordt het hun enige manier om met stress om te gaan.’

De blik die Lucia op hem richtte had de kleur van een winterse lucht. Je kwam altijd weer bij de kindertijd. Wat de daden van die monsters ook waren, het kleine kind was altijd het excuus.

‘De stoornis kenmerkt zich vaak door geheugenverlies en gaten in het geheugen: er is bewijs van de dingen die iemand heeft gedaan, ook onwettige, maar de patiënt is vergeten dat hij het heeft gedaan. Of een van de alter ego’s herinnert het zich, maar de andere niet, zoals hier het geval is.’

‘Onwettige?’ gromde ze. ‘Onwéttige? Hij heeft mijn teamgenoot vermóórd, dokter. Hij heeft een godvergeten schroevendraaier in zijn hart gestoken! Hij heeft hem aan een fucking kruis gelijmd. Geheugenverlies, ammehoela! Hij gaat zich niet volproppen met pillen in een inrichting en wachten tot een onverantwoordelijke psychiater hem in vrijheid stelt!’

Ze was met haar neus dicht bij die van de therapeut gekomen. Ze straalde woede uit zoals een gloeilamp warmte uitstraalt. Peña trok haar naar achteren. Dokter Ferrater bekeek haar aandachtig met samengeknepen ogen, zonder emotie te tonen, alsof hij elk gegeven bestudeerde: haar stem, haar houding, haar lichaamstaal, haar reacties. ‘Ik zal u eerlijk zeggen dat dis een van de meest omstreden dissociatieve stoornissen is,’ gaf hij toe. ‘Sommige vakgenoten trekken het bestaan ervan zelfs in twijfel. En de stoornis wordt meer erkend in de Verenigde Staten dan in Europa. Het bekendste voorbeeld in de VS is dat van Billy Milligan, de eerste persoon die niet verantwoordelijk werd gehouden voor zijn daden vanwege een dissociatieve stoornis. Bij elkaar betwistten vierentwintig afzonderlijke persoonlijkheden elkaar de controle over de geest van Milligan. Maar zelfs hier is er jurisprudentie. Ik kan u minstens één geval noemen waarbij een Spaanse rechtbank heeft toegegeven dat deze aandoening “het vermogen van de persoon om zich de ernst van zijn daden in te denken, had kunnen beïnvloeden of ongedaan maken”.’

‘Goeie god!’ riep Lucia razend uit.

‘Ik ken Gabriel goed,’ ging Dámaso Ferrater onverstoorbaar verder. ‘Ik behandel hem al jaren. Hij doet niet alsof. Heeft hij over hoofdpijn geklaagd?’

Peña knikte.

‘Dat komt vaak voor bij mensen met dis als ze onder druk worden gezet,’ zei de psychiater.

Lucia liet een diepe zucht horen. ‘En de kruisiging?’ vroeg ze. ‘Doet die u ergens aan denken?’

‘Met betrekking tot Gabriel, bedoelt u? Helemaal nergens aan. Ik heb hem nooit over religie of iets soortgelijks horen spreken. Ook geen mystieke psychose bij een van zijn persoonlijkheden voor zover ik weet. Maar het kruis is natuurlijk het symbool van het Lijdensverhaal, van het martelaarschap van de Gekruisigde. Het roept lijden, onmenselijk lijden op. En Gabriel is iemand die lijdt…’

Bij het horen van deze woorden begon Lucia weer te steigeren.

‘U moet hem onder toezicht stellen,’ zei de psychiater nog. ‘Zorg dat hij zichzelf niks kan aandoen. Meer dan zeventig procent van de mensen met dis doet een zelfmoordpoging. En de enorme druk die hij nu ervaart kan hem aanzetten om tot uitvoering over te gaan.’

‘Kan hij onder invloed van iemand anders hebben gestaan?’ vroeg Peña ineens.

De psychiater dacht na. Hij knikte bevestigend. ‘Er zijn behandelaren die denken dat patiënten met dis gewoon patiënten zijn die kwetsbaarder zijn voor suggestie of sterker op hypnose reageren. Volgens andere behandelaren zijn het de therapeuten zelf die de symptomen veroorzaken. Als iemand heeft geprobeerd hem te manipuleren om hem een misdrijf te laten begaan, dan is het niet uitgesloten dat dat is gelukt.’

‘Dank u, dokter,’ zei Peña.

‘Heeft u hem door een arts laten onderzoeken?’ wilde de psychiater weten.

‘Nog niet. Hij heeft er niet om gevraagd.’

‘Doe het. Gabriel is hemofiliepatiënt. Drie keer per week komt er een verpleegkundige langs om hem een intraveneuze injectie met factor viii te geven, een stollingsfactor.’

‘Hemofilie en compleet gestoord,’ verzuchtte Lucia, ‘en u vond niet dat zijn toestand een permanente opname vereiste…’

Arias bleef in de deuropening van de keuken staan. Roerloos. Tl-verlichting aan het plafond. Een vaal en knipperend licht. De keuken had iets sinisters onder dit licht. De tl-buis verlichtte de lange tafel met tussenpozen. Acht stoelen. Waarvan twee aan het hoofd. Acht borden. Acht couverts. Acht servetringen. Op twee borden lag nog eten en in een glas stond nog een bodempje wijn. Her en der kruimels. Alle andere couverts waren onaangeroerd. Op de grond stond ook een reeks etensbakjes voor katten. En overal planten: op het aanrecht, boven op de keukenkastjes, op de vensterbanken. In de keuken hing een geur van omgewoelde aarde en ranzigheid.

Zijn hart ging sneller kloppen. Hij kon goed zien – dat was noodzakelijk in zijn beroep – in elk geval goed genoeg om te kunnen onderscheiden wat er op de servetringen stond geschreven: gabriel, ivan, marta, fernando, karl, vinzent, ricardo…

Aan de muren met punaises vastgeprikte vellen papier… Grof uitgevoerde portretten – met pen en viltstift – van mannen en vrouwen. Hier en daar was de pen door het papier heen gegaan, zo haastig en driftig als de portretten waren getekend. Kindertekeningen zou je zeggen. En steeds dezelfde namen: Ivan, Marta, Karl, Ricardo…

‘Goeie genade.’ Hij liep op de tafel af. Een bodempje donkerbruine vloeistof in een van de kopjes, vlak bij een van de borden. Hij boog voorover. Het was geen thee, geen koffie en ook geen maté. Het leek wel een aftreksel, een infusie. Hij rook eraan. ‘Gadver!’ Het rook bitter, scherp, onaangenaam. ‘Laat Schwartz hierheen komen,’ zei hij. Hij wachtte.

‘Wat is dat?’ vroeg hij de blonde man toen ze hem hadden gebracht.

Geen antwoord. Arias haalde zijn telefoon tevoorschijn, nam meerdere foto’s en stuurde ze door.

Lucia bestudeerde de foto’s. Ze belde Arias meteen.

‘Deze plek jaagt me de stuipen op het lijf,’ zei hij.

Ze dacht dat Peña precies dezelfde uitdrukking had gebruikt over Schwartz. ‘Arias,’ zei ze, ‘ik wil dat je de tafel heel precies beschrijft. Met alle details…’

Dat deed hij terwijl hij langzaam om de tafel heen liep. ‘Ze hebben spaghetti bolognese gegeten. Er ligt nog wat op de borden. En ze hebben wijn gedronken. En dan is er dus dat spul in een kopje…’

‘Welk spul?’

‘Het lijkt een aftreksel: het is heel dik en bruin, en het ruikt onaangenaam.’

‘Stuur het naar de afdeling Toxicologie. Met hoeveel hebben ze gegeten?’

‘Met z’n tweeën… De andere couverts zijn onaangeraakt.’

‘Hun namen. Geef me hun namen.’

‘Wacht. De eerste is… Ricardo.’

‘En de andere?’

Stilte.

‘Die heeft geen naam. Vreemd. Het is de enige servetring zonder naam…’

‘Waar zit die?’

‘Aan het hoofd van de tafel. Net als Ricardo. Tegenover elkaar. De andere couverts liggen aan de zijkanten.’

‘En waar staat het kopje met die infusie?’

‘Naast het bord van Ricardo.’

‘Dank je.’

Ze draaide zich naar Peña toe. ‘Er was iemand bij hem.’

2 ‘Shit’ in het Spaans.

Tweede deel - Salomón

5

Maandagochtend

Hij versnelde zijn pas. Het was koud. Bitterkoud. De stad was in de greep van een mengsel van mist en gesmolten sneeuw. Hij trippelde bijna over de nevelige straatstenen van de smalle Calle de los Libreros – de boekhandelaarsstraat – om de bijtende kou te ontvluchten. De andere reden was dat hij te laat was…

Hij hoorde de trompetten al die de ceremonie openden in het historische universiteitsgebouw in het hart van de straten van de oude stad. Het was begonnen… Salomón Borges, tweeënzestig jaar, klein van stuk, gedrongen en met een buikje, professor in de criminologie en criminalistiek aan de rechtenfaculteit van Salamanca, versnelde nog meer met zijn korte benen. Zich een weg banend tussen de weinige toeristen die deze kille najaarsochtend trotseerden verdween hij onder de poort in de met versieringen overladen gevel in platerescostijl.

Het portaal kwam uit op een binnenplaats die met zuilengangen was omgeven en versierd was met een dertig meter hoge sequoia, waarvan de groene top opging in het ondoordringbare wit van de nevel. Salomón sloeg links af in de zuilengalerij en ging daarna naar rechts. Lopend langs de deuren van de oude collegezalen Dorado Montero, Unamuno en Fray Luis de León bereikte hij die van het grote auditorium op hetzelfde moment als de stoet erin verdween. Allemaal in vol ornaat.

Hij had de plechtige ambtskledij niet meer aangetrokken sinds hij net professor was geworden. Elke winter droeg hij dezelfde oude, versleten jas en een wit overhemd dat doorgaans uit zijn broek hing. Zijn peper-en-zoutkleurige haarkrans was altijd ongekamd en gaf de indruk dat hij net uit bed was gekomen. Dat de oudjes van de universiteit het nog leuk vonden om zich op hun leeftijd te verkleden had hem altijd net zo’n onwelvoeglijkheid als een overduidelijk symptoom van snobisme geleken. Of van seniliteit. Hij wist dat ze hem zouden antwoorden: ‘De traditie, mijn beste.’ De traditie: een kernidee in deze in 1218 opgerichte universiteit, waarvan de pauselijke bul Licentia ubique docendi3 het belang in 1255 had bevestigd. Ten gevolge daarvan bleven behoorlijk wat leden van deze universiteit denken dat ze het zout der aarde waren.

Hij ging op een van de bankjes zitten, tussen de studenten en docenten die de plechtige openingsceremonie van het academische jaar 2019-2020 waren komen bijwonen. Ze hadden dit jaar wat vertraging opgelopen: de lessen van het achthonderdeerste universiteitsjaar waren al weken terug begonnen.

Hij probeerde zich te concentreren op de toespraak van de rector, die net het woord had genomen, maar dat was lastig. De rector bedankt een oneindige waslijst van aanwezige belangrijke personen: de rectoren van de naburige universiteiten van Valladolid, León en Burgos, de regiominister van Onderwijs van Castilië en León, de directeur van de universiteiten en van het wetenschappelijk onderzoek, de burgemeester, de secretaris-generaal van de pauselijke universiteit, de luitenant-kolonel van de comandancia van de Guardia Civil.

Salomón onderdrukte een geeuw. De rector benadrukte vervolgens de vooruitgang van de universiteit op de nationale en internationale ranglijsten. Merkte op dat de Europese onderzoeksraad de universiteit van Salamanca een financiering van tweeënhalf miljoen euro van de totaal twintig miljoen voor de Spaanse universiteiten had toegekend. Hij deed zijn ogen eventjes dicht. Toen hij ze weer opende, gaf de rector het woord aan een professor chemische technologie die dit jaar de inaugurele rede zou geven. Omdat de professor in kwestie geen enkel gevoel voor humor had, vreesde Salomón het ergste. Hij geeuwde opnieuw en nog harder, waardoor hij een afkeurende blik van zijn buurvrouw kreeg.

Al deze ouderwetse ceremonies waren er om je eraan te herinneren waar je vandaan kwam, dacht hij. Vindt u zichzelf belangrijk? zeiden ze. Vergeleken bij de geschiedenis van deze stad en deze universiteit bent u niets. Niemand. Niks meer dan een naam tussen honderdduizenden andere.

Hij zakte weer voorover en viel bijna in slaap. Geritsel om hem heen. Verrek, hoelang had hij geslapen? Het was blijkbaar afgelopen, want iedereen om hem heen stond op. Oké dan. Ook hij stond op. Ging op zoek naar degene voor wie hij was gekomen. Héctor Delgado, regiominister van Onderwijs van de regioraad van Castilië en León.4 Slank, verzorgd uiterlijk, gladgeschoren. Een doordringende blik vanachter zijn rechthoekige bril, een boosaardige glimlach en fijne kraaienpootjes. Net zo afgetraind als Borges klein en dikbuikig was. Toch kenden ze elkaar uit de schoolbanken. Behalve dat Delgado vijftien jaar jonger leek dan hij.

‘Héctor,’ zei Salomón terwijl hij op hem af liep.

De regiominister zag hem en maakte zich los van een groepje nadat hij er enkele woorden tegen had gezegd om Borges bij de arm te nemen. ‘Salomón… ben je gekomen? Sinds wanneer interesseer jij je voor dit soort ceremonies?’

‘Sinds jij eraan meedoet,’ antwoordde de criminoloog.

De stralende glimlach verdween. ‘Aha… Je komt me zeker herinneren aan mijn belofte om je project te financieren?’

‘Inderdaad.’

‘Je weet net zo goed als ik dat het moeilijke tijden zijn…’

‘Niet voor iedereen: jullie hebben een selectieve generositeit bij de raad.’

Delgado liet een gegrom horen. ‘Weet je wat jouw probleem is, Salomón? Je gebrek aan nederigheid… In plaats van dat je af en toe eens iemands hielen likt of hier en daar mensen stroop om de mond smeert, denk je dat je boven dat alles staat en blijf je het liefst in je ivoren toren zitten. En daarna kom je mij beschuldigen…’

Salomón reageerde lichtelijk ontstemd. ‘Jóú beschuldigen? Dat geld is niet van jou, voor zover ik weet, Héctor. Het is van de belastingbetalers. Het is van de regio. Het is van deze universiteit.’

‘Om diezelfde reden moet het spaarzaam worden uitgegeven. Niet afhankelijk van een willekeurige vriendschap of genegenheid tussen ons.’

‘Onze vriendschap heeft hier niets mee te maken, en jij voelt geen enkele genegenheid voor mij,’ antwoordde Salomón glimlachend. ‘dimas is een revolutionair project. Mijn studenten zijn briljante jonge mensen. Ze hebben uitstekend werk verricht. We staan op het punt grootse dingen te bereiken, maar we hebben financieringen nodig. En de Guardia Civil en de andere politiekorpsen volgen dit project van zeer nabij.’

Er weerklonken klokken in een van de twee naburige kathedralen. Toen ze verder liepen in de kloostergang, waar een mistbank de lijnen van de oude stenen oploste, vlogen er duiven op.

‘Er zijn mensen in de raad die niet in jouw project geloven, Salomón. Waar is je “revolutionaire automatiseringsinstrument”? We hebben nog niks gezien. Breng me iets concreets en dan zal ik zien wat ik kan doen.’

‘“Iets concreets”, dat wil zeggen?’

‘Dat weet ik niet. Resultaten. Een opgeloste zaak. Daar moet dimas voor dienen, toch?’

‘Een opgeloste zaak, toe maar! Daar hebben we juist die extra financiering voor nodig.’

De professor criminologie wist dat Delgado bij de huidige stand van zaken het onmogelijke vroeg. En de regiominister van Onderwijs wist dat ook. Alsof hij zich verveelde, zei die laatste: ‘Verplaats je eens in hun positie: ze kunnen niet iets financieren wat ze niet zien.’ Hij wierp een blik op het grote horloge dat hij om zijn pols droeg. ‘Het spijt me, ik moet gaan. Gaan we binnenkort een hapje eten?’

Een zuiver retorische vraag. Het was jaren geleden dat ze voor het laatst samen hadden gegeten. Delgado liep al weg, glijdend met zijn molières over de vloer. Salomón keek omhoog om de grote sequoia te bekijken die in 1870 was aangeplant en waarvan de top door de mist stak tussen de vensters met Moorse versieringen van de eerste verdieping. Hij zuchtte. Hij ging zoals altijd troost zoeken in de aankoop van een oud boek bij de naburige boekhandel La Galatea – La Galatea, librería anticuaria, compra-venta de libros, manuscritos y grabados – toen zijn telefoon in de zak van zijn jas trilde. Ulysses…

Ulysses Joyce belde hem nooit op zijn mobiel. Hij vroeg zich af wat de informaticastudent uit Engeland hem zo dringend te vertellen had – Ulysses en de rest van het team werkten al twee jaar met hem aan dit project en het woord ‘dringend’ hoorde zeker niet in hun vocabulaire. Maar Ulysses Joyce’ stem was allesbehalve bedrukt toen hij in de telefoon schreeuwde: ‘Professor, dimas heeft iets gevonden!’

3 Vergunning die vanaf de dertiende eeuw werd verleend om in de hele christelijke wereld te onderwijzen.

4 Overheids- en bestuurlijk orgaan van de autonome regio Castilië en León.

6

Maandagmiddag

Hij kwam aan op het pleintje waar een stel jonge, verkleumde toeristen met hun hoofd naar achter de beroemde kikker zaten te zoeken die tussen de tientallen beeldhouwwerken op de gevel was verstopt. Bij het inademen van de vochtige nevel besefte hij dat zijn hart klopte als dat van een jong vogeltje.

DIMAS heeft iets gevonden.

Hij nam de kortste weg door de smalle straatjes van de oude stad en kwam uit op de Avenida de los Maristas. De vochtigheid prikkelde in zijn gezicht en gleed onder de kraag van zijn jas en zijn katoenen overhemd. De mist sloeg uit op de muren en bevochtigde stoepen, stilstaande auto’s en kleding. Hij dook ineen bij het doorlopen van de straat alsof hij Leonardo DiCaprio in The Revenant was.

De rechtenfaculteit verscheen in de mist. Een groot modern gebouw – half atrium, half bunker – met hoeken, ramen in stalen kozijnen en hier en daar bedekt met dezelfde gele steensoort als van Villamayor waarmee destijds de mooiste monumenten van de stad waren gebouwd in de wijk van de faculteiten, op circa een kilometer van het centrum. Hij rende de treden op van de oostingang – die van de docenten – hield zijn bloedrode badge voor de badgelezer, stak de glazen hal door en nam de lange loopbrug die om de patio heen liep.

DIMAS heeft iets gevonden… De patio, die ook van glas was, was in het midden door een hangbrug in tweeën gedeeld. Twee jongere sequoia’s – afkomstig van de sequoia die in de kloostergang van het historische gebouw was geplant – staken hun altijdgroene toppen in de dikke mist. In de schaduwrijke hoeken lag nog vroege, ongesmolten sneeuw. Op een achthonderd meter hoog plateau is Salamanca ’s zomers een snikhete en ’s winters een ijskoude stad.

De criminoloog liep druk pratende studenten tegemoet met boeken en laptops onder hun arm en bereikte al snel de westvleugel. Hij liep naar de laagste verdieping, gelijkvloers ten opzichte van de binnenplaatsen en daarop uitkomend via een grote glazen wand. Daar, in het souterrain, bevonden zich de lokalen van zijn team.

Hij begroette Assa en Cordélia achter de doorschijnende tussenwand die hun kantoor op een aquarium deed lijken en Verónica en Haruki in het volgende kantoor. Hij liep verder tot een deur waarop criminologielaboratorium stond geschreven. Twee jaar eerder werd deze plek nog nauwelijks gebruikt. Sommige criminologiestudenten waren er zelfs nog nooit geweest. Tot het team er zijn hoofdkwartier en het hart van dimas van had gemaakt. Salomón duwde de deur open.

Een vertrek met een laag plafond, met tl-buizen verlicht, van circa zeven bij elf meter. Links van de deur een lang raam met een jaloezie die altijd naar beneden was, zodat het vertrek nooit daglicht kreeg. Aan de andere muren hingen portretten die blijk gaven van de invloed van de fbi op de criminele verbeelding in het Westen: Charles Manson, Ted Bundy en andere serial killers. Maar ook uitvergrotingen van vingerafdrukken en een plastic etalagepop op een laboratoriumtafel… Het vreemdste element stond echter in het midden van het vertrek: een heuse gezinstent van blauw doek.

Salomón zette nog twee stappen, liep onder de luifel door en tilde het gordijn op om de tent binnen te gaan. Hij bleef in de opening staan. De dichte duisternis binnen werd verlicht door het zwakke licht van schermen. Twee gedaanten zaten met hun rug naar hem toe voor de schermen gebogen. Ze leken zijn aanwezigheid niet te hebben opgemerkt, omdat al hun aandacht door de schermen werd opgeëist. De ruimte werd volledig in beslag genomen door computers, kabels, bureaus vol computerapparatuur, lampen en mokken.

Salomón kuchte. De twee gedaanten draaiden zich om. Ulysses Joyce was groot, lang en zo smal als een magere kat, met uitstaande oren en pukkels die niet meer bij zijn leeftijd pasten. Ulysses was een zesentwintigjarige promovendus, net als de andere leden van het team, zoals de vijfentwintigjarige Alejandro Lorca, die uit Linares kwam en die, met zijn fonkelende ogen en gitzwarte haar, in een van die Spaanse series had kunnen spelen met bloedmooie jonge hidalgo’s. Beiden glimlachten in het schijnsel van de schermen. Salomón bekeek ze goed. Zijn hart sloeg op hol. ‘En? Wat heeft dimas gevonden?’

‘Drie hits,’ antwoordde Ulysses.

‘Drie,’ herhaalde Alejandro.

Hij merkte hun opwinding op. In hun stemmen en blikken. Maar er was nog iets in hun ogen te zien. Een triomfantelijke schittering. Salomón voelde hoe de opgewondenheid van de twee jonge mannen op hem oversloeg.

‘Hits.’ Dat hoorde niet bij het jargon dat ze doorgaans gebruikten. Onder elkaar spraken ze eerder over sortering, graphes, loops, trees, variabelen, objecten… Ze hadden het over moeilijke namen als Python en Anaconda…

Salomón wist dat er tegenwoordig in zo’n beetje alles om ons heen algoritmes te vinden waren. In de wetenschap, het geldwezen, in onze auto’s, telefoons, in de voorgestelde series op Netflix, Apple tv of Amazon Prime, in de keuze van sekspartners op datingapps, in de flitshandel op de beurzen wereldwijd… Dat de planeet zonder algoritmes zou zijn gestopt met draaien. Ulysses en Alejandro hadden hem uitgelegd dat algoritmes eigenlijk al sinds de oudste tijden bestaan, dat ‘zelfs iets doodgewoons als een geroosterd broodje maken’ in de vorm van een algoritme kon worden weergegeven, maar dat hij – of hij nou intelligent of dom was – nog steeds niet had begrepen waar het over ging.

Het enige wat hij wist, was dat ze eindelijk iets hadden. ‘Hits’ betekende resultaat. Zelfs hij kon dat begrijpen. En dat was het enige wat telde.

‘Leg het me uit,’ zei hij.

dimas. (Van Dimas, ook bekend als Dismas, Desmas of Dumachus, van het Griekse dysme, ‘zonsondergang’, de beschermheilige van de dieven: het was de naam die ze hadden gekozen voor hun software die data ‘stal’.)

dimas. Een programma en een database die op een dag de informatie uit verschillende files van de politie en de Guardia Civil betreffende moordzaken, opsluitingen, wrede daden, martelpraktijken en seksuele overtredingen konden correleren en verbanden konden leggen tussen criminele zaken die tot dan toe onopgemerkt waren gebleven en waarvan men dacht dat ze niet met elkaar te maken hadden. Een hulpmiddel waarvan alle opsporingsdiensten van het land droomden. Sinds twee jaar voerden agenten van de Guardia Civil en politieagenten uit alle hoeken van het land vrijwillig gegevens in de databases in vanuit procedures die in hun eigen files werden opgeslagen. Het programma en de vragenlijst die moest worden ingevuld om dimas van data te voorzien waren ontwikkeld door Salomón en zijn team promoverende studenten, die eraan werkten zodra ze een gaatje in hun overvolle agenda’s hadden. Alleen Ulysses en Alejandro – de twee informatiespecialisten van het clubje – wijdden er het merendeel van hun tijd aan. dimas was ook het eerste programma van dit type dat massaal gebruikmaakte van kunstmatige intelligentie en algoritmes. En dat maakte de aanpak zo revolutionair. Maar ze waren pas in het beginstadium. Als dimas echter resultaten bleef geven, zou het geld toestromen en zou de database snel naar alle rechercheafdelingen van Spanje worden uitgebreid.

‘We hebben de sorteeralgoritmes veranderd,’ begon Ulysses. ‘We zijn weer teruggegaan naar de insertion sorts voor de sublijsten met minder dan vijftien elementen. En toen merkten we dat de meeste bugs van dimas niet van ons kwamen.’

Hoeveel onopgeloste zaken waren er omdat de nationale en lokale diensten geen gemeenschappelijk instrument hadden waarmee ze ze aan elkaar konden linken? Instrumenten zoals die wel al in andere landen bestonden.

‘De laatste bugs kwamen van het cpd,’ ging Ulysses verder. ‘De schuld van hun fucking firewalls. Dat hebben ze opgelost.’

Het cpd, het Centro de Proceso de Datos: grofweg het informaticahart van de universiteit; de kantoren bevonden zich aan de andere kant van de binnenplaats, in de noordvleugel. Een veertigtal personen gebruikte er zo’n dertig Sun Microsystems-servers. Salomón wist absoluut niet hoe dat allemaal werkte, hij was totaal niet ontvankelijk voor informatica. Het enige wat hij wist, was dat dimas door een van die servers werd ondersteund, dat ze als het ware een virtueel deel van een van de grote metalen kasten tot hun beschikking hadden die ze hem op een dag hadden laten zien. En dat de firewalls – een soort onzichtbare beveiligingsmuren – de verschillende programma’s die door de universiteit werden ontwikkeld van elkaar scheidden en isoleerden om te voorkomen dat een virus zich eronder zou verspreiden en het hele systeem zou besmetten.

Hij voelde een lichte roes. ‘Laat dat informaticajargon maar zitten,’ zei hij. ‘En vertel me wat dimas heeft gevonden…’

7

Maandagmiddag

‘Drie zaken,’ zei Ulysses Joyce.

‘Aan elkaar gelinkt door meerdere elementen,’ zei Alejandro Lorca.

‘Drie moordzaken,’ vertelde de jonge Engelsman. ‘En niemand heeft tot nu toe het verband ertussen gelegd…’

Er zat een trilling in hun stem met een lagere frequentie. Een emotionele frequentie. Salomón voelde het in zijn nek kriebelen.

‘Ik luister.’

Hij had het gevoel dat zijn hart als een oud horloge tikte. Ulysses wierp een blik op Alejandro, die knikte. Daarna keek hij naar Salomón.

‘De eerste dubbele moord heeft dertig jaar geleden plaatsgevonden, in 1989. De slachtoffers: een jong stel van in de dertig.’

Een dubbele moord… Salomón wachtte het vervolg met een droge keel af. Het schijnsel van de schermen verlichtte de gezichten van de twee promovendi van onderen.

‘Ze hadden hun woning in Barbastro, in de provincie Huesca in het noordoosten van Spanje,’ vertelde Ulysses, die de Spaanse geografie niet zo goed kende als Salomón en Alejandro, ‘op 10 juni 1989 tegen zeven uur ’s ochtends verlaten. De man bestuurde een bestelbusje, zijn vrouw zat naast hem. Ze moesten groente en fruit afleveren in de winkels van Graus, een dorp van circa drieduizend inwoners op een half uur rijden naar het noorden, in de eerste lage bergen voor de Pyreneeën. Ze stopten om te ontbijten bij een benzinestation, in de laagvlakte, en daarna vertrokken ze weer in noordelijke richting. De ober was de laatste persoon die ze nog levend heeft gezien. Behalve de moordenaar natuurlijk…’

Ulysses’ stem trilde licht. De lucht van de tent leek te trillen als de dekschilden van een insect of het was alsof een vlinder in de borstkas van de criminoloog zijn hart deed vibreren.

‘Voor je in Graus aankomt,’ ging Alejandro verder, ‘loopt de weg, die destijds kronkelig en in slechte staat was, een bergengte in waar hij elf tunnels doorsteekt. Daarna loopt hij ongeveer zeven kilometer langs een meer. Het dorp ligt iets verderop, aan de oever van een rivier die de Ésera heet.’

Ulysses en Alejandro waren duidelijk de hele nacht bezig geweest om alle details van het dossier dat dimas had uitgebraakt te onthouden – of ze hadden hun kennis aangevuld door op internet te kijken. Tegenwoordig kon je bijna alles op internet vinden, dacht Salomón bij zichzelf.

‘Volgens de zwarte doos van het busje was het voertuig een eerste maal tussen de vijfde en zesde tunnel gestopt – ze zijn er nooit achter gekomen waarom – en was het een minuut later weer vertrokken en weer gestopt, dit keer voorgoed, tussen de zevende en achtste tunnel. Daar zijn ze vermoord. Met, voor zowel de man als de vrouw, een enkel schot door hun hoofd, door de voorruit heen. Ongeveer een kwartier nadat ze de bar hadden verlaten waar ze hun laatste ontbijt hadden genuttigd.’

‘Ga verder.’

De grote ogen van Ulysses en Alejandro fonkelden.

‘Rond half negen,’ ging Alejandro verder, ‘veertig minuten nadat het busje voorgoed was gestopt – en het stel waarschijnlijk was neergeschoten – zag een man die over dezelfde weg reed het stilstaande voertuig in een bocht. Hij stapte uit zijn auto om te kijken of de inzittenden hulp nodig hadden. Hij is degene die de lijken heeft ontdekt. Ze bevonden zich tussen het busje en de rand van het ravijn, dus onzichtbaar vanaf de weg. Hij belde de Guardia Civil. Ongeveer tien minuten later kwam er een patrouille uit Graus aan. Ze konden het stel meteen identificeren – iedereen in de regio kende ze, want ze verkochten hun groente en fruit van dorp tot dorp – en waarschuwden de leiding in Barbastro, dertig kilometer daarvandaan. Ze belden de vader van de jongeman, een oude man die in hetzelfde appartement als zijn zoon en schoondochter woonde. “En mijn kleinzoon?” vroeg hij hun meteen. “Hoezo, uw kleinzoon?” antwoordden de agenten. De grootvader vertelde hen toen dat ze die ochtend met zijn drieën waren vertrokken: zijn zoon, zijn schoondochter en hun negenjarige zoontje. Dat ze die zaterdag van plan waren om na het leveren van hun koopwaar met z’n allen in het meer te gaan zwemmen. Alleen waren er naast het busje dus maar twéé lijken te vinden. En geen enkel spoor van de jongen. Ze gingen onmiddellijk zoeken in het ravijn en in de omgeving. Ze hebben dag en nacht gezocht. Tevergeefs. Het kind is nooit gevonden. Verdwenen. Gevlogen. Er zijn dertig jaar voorbijgegaan, en de vraag wat er met hem is gebeurd is nog altijd onbeantwoord. Net als de identiteit van de moordenaar of moordenaars. Dit mysterie is al dertig jaar onopgelost. Wie heeft het stel die ochtend vermoord? Wat is er met het kind gebeurd? De grootvader is in 2008 overleden zonder een antwoord op deze vragen te hebben gekregen.’

De stilte die volgde was zo oorverdovend dat zelf de Engelse rock die uit de kleine boxjes kwam veraf klonk in Salomóns oren.

‘En dat is nog niet alles,’ zei Alejandro. ‘We moeten je nog over de mise-en-scène vertellen…’

De criminoloog ging met de punt van zijn tong over zijn lippen. ‘Ga door…’

‘Dat is de kers op de taart,’ ging Ulysses verder zonder zijn opwinding te verbergen. ‘Na met een kogel in hun hoofd te zijn doodgeschoten is het stel uit het busje gehaald, uitgekleed en langs de weg neergezet, tussen het busje en het ravijn. Hun houding was het eigenaardigst: de vrouw zat met blote borsten en gespreide benen op de rijbaan met haar rug tegen een betonnen paaltje van de vangrail geleund; de man voorovergebogen naar de vrouw op zijn knieën tussen haar dijen, met zijn rug naar de weg en het busje, met een arm om haar bovenlijf terwijl zij een hand op zijn schouder had gelegd. Alsof ze dansten. De geknielde man was naakt; zijn onderlijf, billen en dijen waren alleen in een rode doek gewikkeld; de vrouw, die ook naakt was, had een groene doek op haar knieën…’

Salomón zag ze voor zich. Hij haalde diep adem, dromerig en starend in het niets.

‘Laat ons je over de volgende gevallen vertellen,’ zei Ulysses.

8

Maandagmiddag

‘De eerste zaak werd in de pers “de dubbele tunnelmoord” genoemd. De slachtoffers van de tweede dubbele moord kregen van de journalisten de naam “het getrouwde stel van het Alcázar”.’ Hij zweeg even.

Die jonge Engelsman houdt zijn publiek graag in spanning, dacht Salomón. En hij dacht ook dat als hij een hartslagmeter zou hebben gehad, dat die waarschijnlijk een getal boven de honderd zou hebben aangegeven.

‘Ook een stel. Uit Segovia dit keer. Getrouwd, geen kinderen. Een wandelaar heeft ze op een ochtend van maart 2015 in de heuvels tegenover het Alcázar gevonden. Samen hadden ze meer dan veertig messteken in hun romp, hals, gezicht en genitaliën gekregen.’

Het Alcázar van Segovia: een barok fort hoog op een rots dat zowel aan de architectonische malligheden van Ludwig ii van Beieren, de sprookjeskoning, deed denken als het Kasteel van Assepoester – waarvoor het, zo zegt men, als model heeft gediend. Segovia ligt in het midden van Spanje, op minder dan twee uur rijden van Salamanca en een uur van Madrid.

‘Het stel uit Segovia was ook in een zeer eigenaardige houding geplaatst,’ legde Alejandro uit. ‘De man zat op zijn hurken, met opgetrokken benen tegen een boomstam, en de vrouw zat op de grond tussen zijn benen met haar rug tegen zijn romp, een arm over zijn linkerdij en haar benen onder en naast zich gevouwen. Ze waren uitgekleed, net als het stel van de tunnel. De man droeg slechts een rode doek over zijn schouders, de vrouw een groene doek over haar knieën. En nog vreemdere details: ze hadden beiden sandalen aan hun voeten die niet hun maat waren en er was een bosje witte bloemen geplaatst tussen de voet van de man en die van de vrouw, die op een… tennisracket zat.’

‘Het lijken composities,’ zei Salomón.

‘En steeds met de kleuren rood en groen,’ voegde Alejandro er met de vurige stem van een devoot aan toe.

‘Waarom “het getrouwde stel van het Alcázar”?’ wilde de criminoloog weten. ‘Gewoon omdat ze getrouwd waren en ze op die plek zijn gevonden?’

‘Dat niet alleen,’ kwam Ulysses tussenbeide. ‘Omdat de politie bij het doornemen van hun telefoons en social media ontdekte dat ze elk jaar voor hun huwelijksdag een foto namen op de plek waar ze elkaar voor het eerst hadden gezoend: op dezelfde plek als waar ze zijn gevonden. Er was een grote hoeveelheid bloed op de plek, wat erop wijst dat ze naar alle waarschijnlijkheid ter plekke zijn vermoord. Er is geen moordwapen gevonden. En net als bij de eerste dubbele moord ook geen schuldige. Maar het geweld waarmee ze zijn afgeslacht doet aan een crime passionnel denken…’

‘Jullie zeiden drie hits,’ merkte Salomón op. Hij had een droge mond. Ergens in de gang buiten de tent en het vertrek liet een vrouw een heldere lach horen.

‘Benalmádena, aan de Costa del Sol, afgelopen zomer,’ antwoordde Ulysses enthousiast. ‘Een stel toeristen. Vermoord in bed. In het huis dat ze aan zee huurden. Britten. Ook getrouwd en geen kinderen. Het was voorpaginanieuws vorige zomer. Ze brachten het grootste deel van hun tijd aan het zwembad door dat boven het openbare strand eronder was gelegen. Wat te denken geeft dat de moordenaar ze wellicht vanaf het strand heeft gespot. Een heus bloedbad: maar liefst zestig messteken in hun romp, hals, gezicht en genitaliën. De man lag op zijn rug, zijn overhemd was open bij zijn borstkas, zijn linkerarm lag langs zijn lichaam, zijn rechterhand met gebogen arm op zijn romp, sandalen aan zijn voeten. Ook die waren niet zijn maat. En zijn overhemd was groen. Hij had ook een dik touw om zijn kuiten, maar het zat vrij los, dus hij was er niet mee vastgebonden. En een rode deken over zijn bekken. De vrouw lag vlak naast hem op haar zij, naakt tot aan haar middel, een grote oude dolk tussen haar borsten gestoken, een arm in een smachtende houding boven haar hoofd gestrekt, een groen laken over haar benen.’

Naarmate Ulysses verder sprak, voelde Salomón zijn belangstelling exponentieel toenemen. ‘1989, 2015 en 2018,’ zei hij. ‘Waarom zoveel tijd tussen de eerste twee data?’

Ze keken elkaar aan, Ulysses trok zijn schouders op. ‘Misschien zat de moordenaar in de gevangenis.’

‘Of in het buitenland,’ opperde Alejandro. ‘Waar hij verderging met moorden.’

Salomón schudde zijn hoofd. ‘Het eerste stel is door kogels vermoord, de andere twee hebben een groot aantal messteken gekregen. Daarbij had het eerste stel een kind en de andere twee stellen niet. Dat komt niet overeen… Alles wat ze gemeen hebben is de houding, de kleuren en de naakte lichamen?’

‘Niet helemaal,’ zei Ulysses tevreden.

Salomón draaide zich naar hem toe. De ogen van de Engelsman schoten bliksemstralen.

‘Wat nog meer?’

‘Om de lichamen op hun plek te houden, gebruikte de moordenaar telkens lijm.’

‘Líjm?’

‘Ja… een grote hoeveelheid… Extra sterke lijm, op de rug, ledematen of handen van de slachtoffers, naargelang de houding die hij wilde dat ze aannamen.’

‘En vóór dimas heeft niemand die link gelegd?’

Ulysses’ glimlach werd nog groter. ‘Al deze zaken zijn behandeld door verschillende afdelingen die, omdat de plaatsen delict ver uit elkaar lagen, geen contact met elkaar hadden: een in het uiterste noorden van het land, de andere in het midden en de derde in het zuiden. Als we met dezelfde moordenaar te maken hebben, heeft hij zich in de afgelopen jaren verplaatst. En, zoals jij benadrukte, er is bijna dertig jaar voorbijgegaan tussen de eerste en de twee daaropvolgende zaken.’

Salomón knikte. De Spaanse politie en de Guardia Civil hadden voldoende databestanden: het intranet-sindepol voor aanklachten, perpol voor personen met antecedenten, viogen voor gendergerelateerd geweld. En vooral de sigo, het geïntegreerde systeem voor operationeel beleid, waarschijnlijk de compleetste database, die een generaal had laten zeggen: ‘Wat niet in de sigo staat, bestaat niet.’ Maar wat de opsporingsdiensten van dit land niet hadden, was een softwareprogramma en een database die speciaal waren opgezet om seriemisdrijven op te sporen en de modi operandi en signaturen voor de gewelddadigste moorden en compulsieve moordenaars met elkaar te verbinden, zoals ze ook in andere landen deden. Tot nu. Want nu, dacht hij, hadden ze dimas. En dimas zou alle andere systemen overtreffen.

‘Kortom,’ zei Ulysses, ‘als we uitgaan van de theorie dat het om een en dezelfde moordenaar gaat, dan zouden de messteken en schoten zijn modus operandi zijn die, zoals we weten, mettertijd kan evolueren naargelang de materiële behoeften, en zouden de kleuren rood en groen, de keuze van de stellen en de mise-en-scènes zijn signatuur zijn, die niet verandert, zoals jij ons hebt geleerd.’

‘En de lijm?’

‘De lijm is het allebei,’ antwoordde Alejandro. ‘Hij hoort bij de modus operandi, omdat hij ervoor zorgt dat de lichamen op hun plek blijven, maar om die reden maakt hij, net als de mise-en-scènes zelf, ook deel uit van de signatuur…’

Ze hadden de les goed onthouden. De criminoloog koos zijn woorden heel zorgvuldig toen hij het woord weer nam. ‘Jullie vertellen me dus dat dimas niets minder dan een moordenaar heeft opgespoord die al dertig jaar zijn gang gaat, een behoorlijk listige moordenaar die unieke misdrijven in scène zet en die al drie decennia onder alle radars blijft? En onze man heeft nog geen jaar geleden voor het laatst toegeslagen?’

De twee studenten wisselden een blik uit. Salomón keek ze op zijn beurt aan.

‘Goed gedaan,’ zei hij met een licht vibrato in zijn stem. ‘Het is ongelofelijk! Het is ons eindelijk gelukt… Hebben jullie het al aan de anderen verteld?’

‘Nog niet,’ zei Ulysses.

‘Ga ze zoeken. Ze moeten op de hoogte worden gebracht. En drink er vanavond op, want dat verdient het: het is goed werk.’

9

Maandagavond

De mist was met het vallen van de avond nog dichter geworden en het schijnsel van de straatlantaarns was niet meer dan een reeks nevelige en verre lichtkringen als gele manen langs de straten. De nacht in Salamanca was een eeuwenoude nacht. De lantaarns die als oude juwelen in de etalage van een antiquair fonkelden verschilden niet erg van de lantaarns die het voorbijgaan van koning Alfons ix van León in 1218 hadden verlicht. Terwijl Salomón zijn jas kouwelijk om zijn lichaam trok dacht hij kort aan alle professoren die hem in deze straten voor waren gegaan en die nu de kerkhoven vulden. Hij neuriede al lopend. ‘Yesterday, all my troubles seemed so far away, now it looks as though they’re here to stay.’

Het was druk op straat… Voornamelijk jonge mensen. Voornamelijk studenten. Voornamelijk dronken studenten. Waar je in Salamanca makkelijk een diploma voor kon halen, was voor feestvieren. Studeren en feesten waren er altijd hand in hand gegaan. Salomón had zich in zijn tijd ook weleens een stuk in de kraag gedronken. Maar die tijd lag ver achter hem. In elke jongere sluimert een oudere, dacht hij bij zichzelf. Tenzij het het tegenovergestelde was.

Hij kwam aan bij zijn appartementengebouw op de Calle Zamora 62-64. Een oud gebouw van drie verdiepingen waarvan de barokke gevel vol gebeeldhouwde kroonlijsten, erkers en kunstig bewerkte balkons bijna net zo overladen was als de monumenten van de stad. De begane grond werd bezet door een schoenenwinkel en een kapperszaak. Op de gevel stond dania palace. Salomón wist niet waarom. Ernaast was een café met de naam El Colonial (cafés-tapas-licores), waar hij ’s ochtends als het werd geopend vaak naartoe ging – al twijfelde hij ook hier over de herkomst van de naam.

Salomón woonde op de bovenste verdieping. Een appartement van driehonderd vierkante meter dat hij had gekocht toen onroerend goed nog geen waanzin was. De voormalige eigenaar had zich twee dagen nadat zijn echtgenote op de eerbiedwaardige leeftijd van honderddrie jaar aan de gevolgen van kanker was overleden aan een kroonluchter opgehangen. Toch had Salomón er een gunstig voorteken in gezien: de gehangene zelf was ruim zevenennegentig jaar oud geworden toen hij redelijkerwijs had gemeend dat hij zo lang genoeg had geleefd. Bovendien had de criminoloog, een toegewijd lezer van Latijnse en Griekse filosofen, in dat gebaar zoals men dat gewoonlijk noemt een ‘filosofische zelfmoord’ gezien.

Hij ontgrendelde een van de vleugels van de dubbele deur. Vanaf de voordeur werd je met boeken overstelpt. De muren van de gang waren ermee bedekt, die van de drie woonkamers en die van de slaapkamer, van de vloer tot het plafond, zelfs boven de deuren langs. Boekbanden van donker leer waarvan de verguldsels dof in het halfduister blonken, lichtere maar door de tijd vergeelde ruggen. Poëzie, filosofie, theater, kunstboeken. Hij had bovendien de honderddrieënnegentig romans en de honderdachtenvijftig novellen van Simenon, en de zesenzestig romans van Agatha Christie. En ook de zeventien avonturen van Pepe Carvalho, de fijnproever en detective van Manuel Vázquez Montalbán. Plus de tien volumes van zijn Carvalho gastronómico en de Recettes immorales.

Hij deed een schemerlamp op een gueridon aan, trok zijn jas, das en handschoenen uit, en hing ze aan de kapstok. Nadat hij zijn schoenen had uitgetrokken, verving hij die door een paar muiltjes en daarna liep hij – of beter gezegd gleed hij – verder tot aan de eerste woonkamer, de grootste, waarbij hij de logeerkamer rechts passeerde.

Het cassetteplafond was van een hoogte zoals ze niet meer worden gemaakt. De lampen waren zo neergezet dat een groot deel van het vertrek donker bleef en er van elkaar gescheiden lichtbubbels werden gecreëerd: bij de bergère waar hij las, het bankje waar hij tv-keek en het buffet waar de flessen en glazen opeengepakt stonden. Hij hield van de duisternis. Hij was niet bang voor het donker. Hij had de dood in de ogen gezien, die van zijn dierbaarste, geliefdste persoon, en het was een oerlelijk gezicht. Maar hij zou dat moment met hetzelfde stoïcisme als Begoña trotseren.

Hij liep naar het buffet waarop een foto in een zilveren lijst stond. ‘Vandaag heb ik een bijzonder interessante dag gehad, Begoña,’ zei hij tegen de foto. ‘Je kunt je niet voorstellen wat die jongens allemaal kunnen. Ik geloof dat ik het aardig goed gedaan heb bij het werven van leden voor mijn team. Het zijn briljante jonge mensen.’ Hij haalde de dop van de zware kristallen karaf met cognac naast de foto en schonk een glas in. ‘En dimas heeft eindelijk resultaten opgeleverd. Je zou trots op me zijn, Begoña.’ Hij nam een slok en voelde het vuur door zijn keel glijden. Keek weer naar de foto. ‘Why she had to go I don’t know she wouldn’t say, I said something wrong, now I long for yesterday.’

‘Yesterday’. Begoña’s lievelingsnummer. Ze was geen intellectueel, Begoña, ze was een eenvoudige vrouw. Waarom had ze hem zo vlak voor hun oude dag in de steek gelaten? Had die kloteziekte niet iemand anders kunnen treffen?

Hij boog voorover, pakte een plaat uit de verzameling die op het parket stond, tegen de plint, en stond weer op om hem uit de hoes te halen en op de draaitafel te leggen. De muziek weerklonk. Een strijkkwintet van Boccherini. Eerst de violen, licht als het slaan van vlindervleugels. Daarna het lagere, donkerdere bosachtige geluid van de cello. Hij liep naar een van de ramen. Het rode licht van de stad, dat door de mist werd gebold, steeg op tussen de dikke gordijnen. Hij bekeek de wirwar van daken, de antennes die verbogen waren als paperclips waarop de natte weerkaatsingen bleven hangen, de ramen die de gloed van de gelukkige gezinnen omlijstten. Ineens liep er een rilling door hem heen. Als een golf op het wateroppervlak.

dimas.

Hij had iets gevonden. Hij had een moordenaar gevonden die uit het verleden was opgedoken, een onzichtbare moordenaar die ongehoorde misdrijven had begaan. En hij ging zijn studenten op dat spoor zetten, als een meute jonge honden. De jacht was geopend…

Derde deel - Salomón en Lucia

10

Maandagavond

Middernacht. Het uur van zijn ronde. Het was een rustige nacht. Een stille nacht. Voor nu. Je had helse nachten. Nachten waarin er overal herrie en geschreeuw vandaan kwam, waarin de cellen voor voorlopige hechtenis op vulkanen leken die uitbarstten, waarin de onrust en spanning je steeds waakzaam hielden.

Deze nacht moest hij zichzelf geweld aandoen om niet in slaap te vallen. Ze hadden hun gezegd de nieuwkomer in ’t oog te houden. De blonde man deed hem aan zijn zoon denken. Hij zag de waterpijp en de wiet weer voor zich die hij onder de kleren van zijn zoon had gevonden, in de kast in zijn slaapkamer, en de vreselijke ruzie die erop was gevolgd. Hij had hem geslagen. Dat was vanzelf gegaan. Dat had hij natuurlijk niet moeten doen. Zijn zoon had hem in het gezicht gespuugd: ‘Ik haat je, ik veracht je! Je bent maar een waardeloze gevangenenbewaarder! Een smerige fascist die door de regering wordt betaald!’

Hij dacht elke dag aan deze ruzie. En aan de woorden van zijn zoon. Het was sterker dan hij. Het vrat aan hem. Hij liep voor de cel van de blonde man langs. Hoorde een stem aan de andere kant van de metalen deur.

‘Vermoord hem niet, Ricardo.’

Een vrouwenstem… Hij wist heel zeker dat er geen enkele vrouw achter die deur zat, maar het was een vreselijk goede imitatie. Hij spitste zijn oren.

‘Ik moet hem straffen, Marta,’ antwoordde een veel lagere stem, die hem deed huiveren. ‘Hij mag niet meer praten.’

Vrijwel meteen was er een derde stem te horen, een smekende mannenstem die tussen een schorre en een falsetstem schommelde en die hem een rilling gaf.

‘Dood me niet, ik smeek je, Ricardo!’

Hij schudde zijn hoofd. Shit, wat een bende in het hoofd van de blonde man. De nieuwe bewoner zou zich in elk geval niet vervelen met al die stemmen die hem gezelschap hielden, zei de bewaker tegen zichzelf. Hij dacht dat hij er zeker belang bij had om de instructies op te volgen en hem niet uit het oog te verliezen. In elke cel hing een camera, die verbonden was met de schermen van de controlekamer. Het detentieformulier van de blonde man was zo duidelijk als wat: ‘maximale waakzaamheid, risico op een zelfmoordpoging’. Maar waarmee, verdorie? Ze hadden hem alles afgenomen, zoals altijd: zijn veters, zijn ceintuur, zijn horloge, zijn aansteker – en hij was gevisiteerd.

De bewaker liep weg.

‘Ik moet je doden, Marta,’ zei de lage, mannelijke stem achter zijn rug door de deur.

Zo is het, vriend, ga lekker door met die onzin… Maar hij kreeg er toch rillingen van.

11

Maandagavond

Adrián ging met het puntje van zijn wijsvinger over haar tatoeages. Een calavera – een doodskop – van twaalf centimeter hoog die ze tijdens een vakantie in Mexico op haar linkerbiceps had laten tatoeëren, de roos met bloedende doornen bij haar schaamstreek, de tangodansers op haar kuit, het kompas onder haar linkerborst, waarvan het noorden in de richting van haar hart was georiënteerd – en ook zinnen, cijfers, sterren, symbolen, enzovoort.

‘Een open boek,’ zei hij naakt liggend naast haar.

‘Dat is het idee.’

‘Het boek van je leven…’

Hij zei telkens hetzelfde. Telkens wanneer ze de liefde bedreven. Adrián Sanz was een verstandsmens. Hij analyseerde de dingen graag. En hij wist dat elke tatoeage aan een – vrolijke of verdrietige – gebeurtenis was verbonden. En ook aan plekken.

‘Hm,’ zei ze terwijl ze met een hand over Adriáns bovenlijf ging.

Hij transpireerde een beetje. Lucia transpireerde nooit. Zelfs niet wanneer ze veertig kilo op de bank van de sportschool van de uco drukte. Vanwege haar klieren. ‘Hypohidrose’ werd het genoemd. Ze hadden haar verteld dat het gevaarlijk kon zijn. ‘Welk niveau van gevaar betekent dat dan op een schaal van 1 op 5, waarbij 1 iemand was die nooit naar buiten gaat en 5 een agent van de Guardia Civil die al drie keer de loop van een vuurwapen voor haar neus heeft gehad?’ had ze gevraagd. De dokter had haar niet kunnen antwoorden.

‘Je hebt ze op je enkels en je voeten, maar niet op je handen of in je nek,’ merkte hij op.

‘Dat is niet toegestaan.’

‘En die daar,’ zei hij terwijl hij haar op haar buik liet draaien om haar rug te strelen. ‘Vertel eens over die daar.’ De grote tatoeage die ze op haar rug had. Van haar schouderbladen tot haar onderrug. De lange gestalte, een simpele contour, die zijn armen in een kruis spreidde, maar die toch geen Christus was. Of misschien háár Christus. Rafael. Voor altijd aan haar huid gehecht. Ze hield hem tegen zich aan zolang ze zou leven. Ze had hem op achttienjarige leeftijd laten zetten. Haar eerste tatoeage. Slechts een paar weken na…

Ze verstijfde. Ze sprak hier niet graag over. Ze stond op.

‘En wanneer ga je me je kind voorstellen?’ vroeg hij.

‘Geef me de tijd.’

‘De tijd?’ Hij ging met gekruiste armen tegen de hoofdkussens zitten. ‘Lucia, even serieus, maar hoeveel maanden zijn we al aan het daten? Twaalf? Dertien? Waar ga je heen?’

‘Douchen.’

‘Ga je nu al weg?’

Ze antwoordde niet. Ze stak de badkamer naast de slaapkamer door, liep de luxueuze zwarte douchecabine binnen met douchekop die van kleur veranderde rond de waterstralen uit het plafond, een ‘intelligent’ lcd-scherm, een bad, douche, sauna en hamam ineen. Een heuse spaceshuttle. Shit, waarom had hij zo’n soort douche nodig terwijl hij altijd razendsnel douchte?

‘Je bent fucking irritant, wist je dat?’ riep hij haar vanuit het bed toe.

Ze glimlachte. Alleen als hij pisnijdig was, was Adriáns taalgebruik niet meer verfijnd. Ze wist zeker dat hij zijn bril had opgezet voor hij zich ging aankleden. Ze dacht weleens dat zijn bril een soort schild was, dat hem beschermde tegen de buitenwereld, dat Adrián Sanz zich erachter verstopte. Hij had een vreselijk blotebillengezicht zonder bril.

Ze hadden elkaar via het werk ontmoet, zoals miljoenen andere mensen. Een inbraak die een verkeerde wending had genomen: twee doden, dure schilderijen gestolen. Ze had contact opgenomen met het Team voor Historisch Erfgoed, waar Adrián toe behoorde. Hij had haar uitgenodigd hen op kantoor te komen bezoeken; op de deur van zijn kantoor hing een knipogende Mona Lisa. Bij het bestuderen van de documenten die ze in het appartement had gevonden, documenten met betrekking tot de gestolen voorwerpen, had hij over helers, doorverkoop, circuits en galerieën gesproken. Hij was leuk. Hij wist waar hij het over had. Ze had zin gehad om zijn bril van zijn neus te trekken en hem ter plekke te zoenen. Maar ze had tot de avond gewacht om hem te bellen en voor te stellen een drankje te gaan drinken.

Onder de douche werd ze overvallen door een ander beeld. Sergio en zij die de liefde bedreven op de achterbank van de auto die ze gebruikten om te schaduwen, aan het eind van een doodlopende straat van het industrieterrein van San Blas-Canillejas, ten noordoosten van Madrid, achter het magazijn dat ze moesten surveilleren. De gespierde schouders van Sergio die uit zijn Silbon-hemd staken, waar ze aan krabde, wijdbeens op hem gezeten, Sergio’s vingers op haar borsten met harde tepels, zijn dikke, stijve geslacht dat bij haar binnenging telkens wanneer zij haar knieën boog, de opwinding iets laakbaars, iets verbodens te doen, zowel omdat ze verdekt stonden opgesteld als omdat ze Lisa, Sergio’s vrouw, kende en mocht. Maar hun vurige verlangen verjoeg al deze principes. Geen moraal meer, geen regels meer die golden: niets anders dan dit brandende vuur. Lucia bleef even met haar hand op de knop van de douche staan. Overweldigd door schuldgevoel.

Vijftien minuten later, achter het stuur van haar Hyundai Tucson, haalde ze haar boodschappen op bij de Carrefour Market in de Calle de Alberto Aguilera, die dag en nacht geopend was. Ze rilde in haar te dunne leren jack en haar hoody. Het was 23.47 uur, het was drie graden boven nul en ze kon nog maar vierenhalf uur slapen voor ze zich bij de anderen zou voegen voor de briefing voor de bestorming van de volgende dag. Want Peña was eindelijk van mening dat de gebroeders Lozano voldoende als verdachte konden worden gezien voor de moord op Sergio om de uei, de speciale interventie-eenheid, in actie te laten komen.

De aanval zou voor zonsopgang plaatsvinden. Wanneer de roofdieren het minst opletten. Niet de wolven of tijgers. Nee: de jakhalzen, de hyena’s, de perros callejeros, de zwerfhonden. Ze had voor hen geen enkel gevoel in het bijzonder. Het was de vijand, en het was een oorlog. Lucia Guerrero – de guerrera: de strijdster.

Twintig minuten later stak ze, met haar armen vol boodschappentassen, de sleutel zo stil mogelijk in de deur van het appartement naast dat van haar.

‘Kom je nu pas thuis?’

Lucia liep de kleine woonkamer binnen. Draaide zich om naar de vrouw met het uitgemergelde gezicht en warrige grijze haar, gekleed in een katoenen badjas over een dikke trui en een vormeloze, maar vast comfortabele spijkerbroek, die haar bekeek vanaf de bank voor de tv, die aanstond. Bedolven onder bergen kussens en dekens die ze alleen verliet om naar het toilet te gaan. Toegegeven, ze was ouder geworden. Maar in haar harde trekken was nog altijd iets van de autoritaire, bitse en starre vrouw te zien die ze was geweest. De vrouw die voortdurend ruzie met haar vader had gemaakt, die er de voorkeur aan had gegeven het leven op negenenvijftigjarige leeftijd vroegtijdig met een hartaanval te verlaten.

‘We werken aan een belangrijke zaak, mama,’ zei ze ter rechtvaardiging.

‘Vergeet je niet dat je zaterdag Álvaro hebt?’

‘Nee, mam, dat vergeet ik niet.’

Haar kind was om het weekend bij haar. Zo had de rechter besloten, een vrouw van in de dertig, van wie ze wist dat ze geen kinderen had – daar had ze naar geïnformeerd. En in haar weduwebestaan ging haar moeders belangstelling maar naar één ding uit: haar kleinkinderen. Ze vergat steeds meer, maar nooit iets wat met Álvaro te maken had.

‘Samuel heeft gebeld,’ zei haar moeder ook nog. ‘Hij wilde je spreken. Hij kon je niet bereiken. Ik geloof dat er een incident op school is geweest…’

Een incident? Wat betekende dat? Samuel was haar ex-man. Hij was directeur van een verzekeringsbedrijf – wat natuurlijk, in de ogen van een rechter, een veel geschikter beroep voor een ouder was dan dat van rechercheur bij de Guardia Civil. Ze bekeek haar telefoon. Ze had twee gemiste oproepen van haar ex-man.

‘Ik bel hem morgen wel,’ antwoordde ze terwijl ze de keuken in liep en de koelkast opende om er groente, fruit, yoghurt, kaas en vis in te leggen.

‘Samuel zei dat hij je twee keer heeft geprobeerd te bellen op je mobiel,’ zei haar moeder nogmaals vanuit de woonkamer.

De kalender van het vorige jaar was met magneetjes op de koelkast bevestigd, die van het huidige jaar was nergens te zien. Ze was geïrriteerd: waarom had Samuel als hij haar niet kon bereiken de behoefte om haar moeder te bellen?

‘Dat kan. Mam, ik beantwoord geen privégesprekken als ik…’ Ze had bijna gezegd: een verhoor aan het afnemen ben. ‘… aan het werk ben.’

‘Ja. We weten dat je werk boven álles gaat,’ zei haar moeder in het aangrenzende vertrek.

Bij het verlaten van de keuken zag ze de foto van Rafael aan de muur. Hij was vijftien of zestien. Hij was groot voor zijn leeftijd… Lang en mager… Hij was één meter achtentachtig en maar vierenzeventig kilo.

‘Slaap lekker, mam,’ zei ze toen ze klaar was met het opbergen van de boodschappen en naar de deur liep.

Er kwam geen antwoord. Had ze het wel gehoord? Ze werd steeds dover. En ook steeds minder schoon. In het hele appartement hing een onaangename geur. Volgens haar zus raakte haar moeder de kluts kwijt. Mónica wilde haar in een verzorgingstehuis plaatsen. Ze legde uit dat het voor hén een te grote belasting was terwijl Lucia alles deed en haar zus – die in een huis van vierhonderd vierkante meter woonde en wier man, piloot bij Air Europa, uitstekend verdiende – niet wist hoe ze haar dagen moest doorkomen. Telkens wanneer ze over dit onderwerp spraken, eindigde het gesprek in beschuldigingen en verwijten over en weer. Mónica – die al jong getrouwd was met haar lijnvluchtpiloot, toen nog gevechtspiloot bij de eda, de luchtmacht – had waarschijnlijk geen flauw idee hoe de echte wereld was, waarin mensen zich voor nauwelijks fatsoenlijke salarissen van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat afbeulen, amper kunnen rondkomen en hun kinderen niet naar de beste scholen kunnen sturen. Lucia herinnerde zich dat haar neefjes, toen ze klein waren, door de huishoudster, Consuela, naar school werden gebracht en weer werden opgehaald.

Samuel had haar twee keer geprobeerd te bereiken? Ze was ineens ongerust. Ze liep haar appartement binnen, deed het licht aan, sloeg de deur achter zich dicht, draaide de drie sloten om en liep, zonder haar All Stars uit te trekken, naar de koelkast. Die was vrijwel leeg. Uit de deur pakte ze de bidon met isotone drank vol calcium, magnesium, vitamine B1 en vooral suiker, nam een slok en toetste het nummer in.

‘Jezus, weet je hoe laat het is?’ riep haar ex-man uit.

‘Sorry. Ik heb een lange dag gehad. Wat is er met Álvaro gebeurd?’

‘Dat bespreken we morgen wel, Lucia,’ antwoordde hij vermoeid en minzaam. ‘Ik ben nu aan het slapen…’

‘Niks ernstigs?’ vroeg ze.

‘Op een schaal van één tot vijf?’ zei hij ironisch, haar imiterend. Daarna hing hij op.

Klootzak! Ze liep terug naar de koelkast, haalde er een maaltijd uit die ze in de magnetron zette en werkte die in vier happen naar binnen. Zo slecht nog niet. Ze zette haar bord in de afwasmachine, waste haar handen en liep naar de slaapkamer. In het voorbijgaan deed ze Álvaro’s deur open. Posters van artiesten die ze niet kende, een dekbedovertrek van Star Wars: The Mandalorian, de complete Harry Potter-reeks, van Harry Potter en de Steen der Wijzen tot Harry Potter en de Relieken van de Dood, en ook die van Philip Pullman, Het gouden kompas, op een plank boven zijn bureau, een sterrenhemel op het plafond – die had ze zelfgeschilderd. Ze deed het licht uit.

Ze schatte dat Álvaro nog geen twintig nachten in deze kamer had doorgebracht. En niet alleen omdat hij maar om het weekend bij haar kwam: ze had vanwege haar werk zelf meer dan een weekend afgezegd.

In de badkamer opende ze het medicijnkastje, ze nam een tabletje Buscopan tegen buikkrampen, poetste haar tanden en haalde er flosdraad doorheen. Terug in de slaapkamer trok ze haar All Stars en haar leren jack in het donker uit. De enige verlichting kwam van het licht van de badkamer. Ze liet zich met haar kleren aan op bed vallen, wreef in haar ogen en gaapte. Terwijl ze naar het plafond staarde, begon haar linkerbeen te bewegen als een aanhangsel dat niet bij haar lichaam hoorde en waarover ze geen enkele controle had. Dertig seconden later sliep ze.

12

Dinsdagochtend

6.21 uur. Het grote metalen insect gleed boven de betonnen torens en langwerpige flatgebouwen terwijl de wieken de ambergele gloed die onder de wolkenmassa stroomde als een mixer karnde.

Madrid. De wijk Villaverde. De zon zou pas over ruim een uur opkomen. Geconcentreerd controleerden de twaalf mannen van de speciale interventie-eenheid hun materiaal. De een maakte zijn kniebeschermers vast, een ander trok het zware kogelvrije vest voor stadsgevechten over zijn schouders aan, met de antenne van zijn zender die achter zijn rug omhoogstak en flitsgranaten aan de voorkant, tegen het borststuk. Een derde persoon liet een oortje onder zijn bivakmuts glijden voor hij zijn helm met vizier op zette. Met hun zware uitrusting vol uitsteeksels en antennes leken ze op grote zwarte mestkevers.

‘Hé, Alberto! Moet jij mijn kont dekken?’

‘Ja,’ antwoordde Alberto, ‘en geloof me: ik zou liever iets anders dekken.’

Humor om de druk van de ketel te halen. En toch hielden ze ervan. Van de adrenaline, de spanning, het gevaar. Ze kregen salarissen die niet hoog waren gezien hun bekwaamheden en de risico’s die ze liepen. Sommigen van hen dachten daar altijd aan wanneer ze een wedstrijd van Atlético of Real keken. Die met goud volgehangen jongens die tegen een bal trapten. Of wanneer een slimmerikje van de ene op de andere dag bitcoinmiljonair werd. Maar ze wisten dat ze minstens één ding gemeen hadden: het ging hoe dan ook om bij de allerbesten horen. En dat waren ze, de besten.

Hun wapens glommen in het zachte ochtendlicht. h&k usp en Glock 17, aanvalsgeweren h&k g36k, scherpschuttersgeweren kaliber 7,62 mm. Geavanceerd materieel in vergelijking met dat van heel wat andere eenheden.

‘Daar gaan we dan, jongens.’

De geweren werden in gereedheid gebracht. Ze renden af op het gebouw van zeven verdiepingen. Twee groepen van zes. Achter elkaar. Ze gingen het gebouw in. Ze beklommen het noodtrappenhuis razendsnel, trap na trap, in stilte. Stopten op de bovenste verdieping.

Nu.

In de gangen heerste de stilte die vroeger in de doodvermoeide fabrieks- en arbeiderswijken heerste. Voordat de jongeren die geen vermoeidheid of wetten kennen ze tot hun speelveld hadden gemaakt. Maar op deze verdieping woonden geen arbeiders. Alle appartementen waren door dezelfde personen opgekocht: de gebroeders Lozano en hun clan. Ze lieten er hun handlangers, hun lijfwachten, hun familie en hun kinderen wonen.

De laatste deur aan het eind van de gang was die van de twee broers. Ze waren bijna altijd samen. Er was er altijd een om de ander te dekken.

De leden van de speciale eenheid hadden foto’s te zien gekregen tijdens de briefing. Ze hadden geen foto’s nodig: ze kenden ze al. Gezichten van grote domkoppen, kille, kleingeestige blikken. Met een duidelijke wens om de concurrentie te verpletteren en te intimideren met onvoorstelbaar wrede daden.

Dit doelwit was een heuse hinderlaag, met al die deuren waarachter zich mensen bevonden die normaal gesproken sliepen maar die van het ene op het andere moment open konden gaan. Ze waren bang dat ze de laatste deur niet op tijd bereikten, dat er plotseling iemand zou verschijnen en hen als konijnen zou afschieten.

Ze kwamen even op adem. Wisselden enkele tekens uit. Complete stilte. Daarna renden ze de gang in volle vaart maar zonder geluid te maken door. Ze omsingelden de laatste deur: de eerste links ervan, geknield achter zijn kogelwerende schild, die aan de rechterkant met de pneumatische deurram, de anderen met getrokken wapens, op de deur gericht, en de rest die hun rugdekking gaf. De baas van de eenheid gaf een teken. De deur ontplofte. ‘Guardia Civil! Guardia Civil!’ schreeuwden ze terwijl ze naar binnen dromden en iedereen wakker maakten.

Er verschenen naakte mannen en mannen in onderbroek, slaperige en daarna geïrriteerde vrouwen en zelfs kinderen. Gelukkig. Kinderen waren goed nieuws: dan zou er niet in het wilde weg geschoten worden.

Ze haalden de Lozano’s uit hun bedden met zijden lakens, terwijl hun vrouwen hen de huid vol scholden. Een van de hoofdeinden was een schilderij van twee bij drie meter dat een Bengaalse tijger in de jungle voorstelde. Zijn prachtige vacht en het gebladerte om hem heen waren met een bijna fotografische precisie geschilderd. Het dier zag er rustig, krachtig en edel uit. Totaal het tegenovergestelde van de Lozano’s en hun kliek. De heersende chaos werd gereflecteerd in spiegels met vergulde lijsten; van alle kanten was geschreeuw te horen.

‘Fuck, wat willen jullie van me?’ riep Nano Lozano terwijl hij zich gewillig liet oppakken – hij wilde niet dat een van die cowboys zijn pols verdraaide.

‘Hallo, Nano,’ zei Lucia toen hij uit het appartement was gehaald.

‘Kijk nou ’ns!’ zei hij, alsof hij blij was haar te zien, ‘de guerrera in eigen persoon! Waar heb ik de eer van dit vroege bezoek aan te danken?’

Hij zag er niet bezorgd uit. De broers hadden een heel leger advocaten in dienst – en ze waren al meerdere keren aan de nogal korte sterke arm van de wet ontkomen.

Ze wilde hem net antwoorden toen er iets op haar of vlak bij begon te trillen. Ze doorzocht haar kleren, haar versleten spijkerbroek. In tegenstelling tot de kerels van de speciale eenheid, die hun zware kogelvrije vesten over hun groene pakken droegen, zat haar dunnere kogelwerende vest onder haar sweater. Ze dacht eerst dat het de walkietalkie was, maar daarna besefte ze dat het haar mobiel was, die ze in de trilstand had gezet. ‘Guerrero,’ antwoordde ze.

‘Luitenant, u moet meteen komen.’

13

Dinsdagochtend

Het was koud maar de zon scheen toen Lucia parkeerde voor het gebouw van de Guardia Civil in Tres Cantos, een wijk ten noordwesten van Madrid die vijftig jaar eerder uit de grond was gestampt. In dit levendige najaarslicht hadden de saaie uitlijningen van de gebouwen bijna iets riants.

Toen ze binnen was, oriënteerde ze zich. Tres Cantos was de enige kazerne rondom Madrid die cellen voor voorlopige hechtenis had. Een stuk of vijftig, afgesloten met metalen deuren met kijkgaatjes en onder permanent cameratoezicht.

Ze meldde zich voor het glazen vertrek waar de bewakers zaten. ‘Gabriel Schwartz,’ zei ze terwijl ze haar badge tevoorschijn haalde. Ze zag de gezichten van de twee bewakers dichterbij komen.

‘Kom maar,’ zei een van de twee.

Lucia volgde hem. Een andere surveillant wachtte hen op. Hij zag er schuldbewust uit, als een kind dat is betrapt. Maar hij werd vooral door zijn handen verraden: met loshangende armen opende en sloot hij zijn handen zoals Lucia deed wanneer ze de spieren van haar handen met haar grippers trainde. Ze zag meerdere bloedvlekken op zijn uniform zitten.

‘Ik heb u gebeld,’ zei hij. ‘Ik had vannacht dienst. U bent net op tijd. Ze zijn hem aan het afvoeren. Uw collega is er al…’

Ze volgde hem op de voet. Het was een en al bedrijvigheid in de gang. In de laatste cel was de metalen deur open en het licht aan. De bewaker stapte opzij om haar te laten passeren. Ze liep met een bijna militaire pas door de deur. Er was geen toilet in de cel, alleen een bed en een wasbak.

Binnen stonden Arias en een arts om het lichaam van de blonde man, die op een brancard tussen het bed en de muur lag. Bij het horen van het geluid van haar stappen draaide Arias zijn schele en sombere ogen naar haar toe. Lucia voelde haar nerveuze bloeddruk als een pijl omhoogschieten. Ze kreeg het gevoel dat de tijd vertraagde, vervormde. Gabriel Schwartz had zijn ogen gesloten, de serene uitstraling van iemand die slaapt, met een zuurstofmasker over de onderkant van zijn gezicht. Ze stapte naar voren, zonder haar blik van het blauwe gezicht te kunnen halen. Door het masker zag ze het helderrode half gestolde bloed dat uit zijn neusgaten en mond stroomde.

Ze hadden zijn met bloed doordrenkte overhemd opengedaan en hij had elektroden op zijn bovenlijf, maar ook grote bloeduitstortingen bij zijn ribben. Aan het zijschot van de brancard was een infuus bevestigd. De arts gaf de twee verpleegkundigen die net waren binnengekomen een teken; ze rolden hem uit de cel.

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg ze met kloppend hart. ‘Wie heeft hem dat aangedaan?’

‘Dat heeft hij zelf gedaan,’ antwoordde de dokter zonder Gabriel Schwartz uit het oog te verliezen terwijl ze hem uit de cel reden.

Ze hield hem tegen aan zijn arm voor hij ervandoor ging. ‘Hoe bedoelt u?’ Ze zag de blik die hij op haar arm wierp die ze op zijn mouw had gelegd en trok hem terug.

‘Spontane bloedingen,’ antwoordde hij, ‘overal bloeduitstortingen. De PT Quick is erg verstoord.’

‘De wat?’

Hij keek haar aan.

‘De PT Quick. Een test die het protrombinegehalte meet, de bloedstolling zo u wilt, wat iets over de stollingsfactoren vii, x, v en ii zegt. Hij heeft een vitamine K-gebrek, wat een massale daling van stollingsfactoren veroorzaakt. Ik vermoed de inname van een antistollingsmiddel, waarschijnlijk rattengif.’

‘Rattengif?’ herhaalde ze verward.

Hij knikte. ‘Ja. Het antigifcentrum van Madrid krijgt jaarlijks tientallen telefoontjes over vergiftigingen door verdelgingsmiddelen voor knaagdieren. De meeste ongelukken betreffen kinderen, maar soms ook volwassenen. En bij twintig procent van de volwassenen is het vrijwillig ingeslikt.’

‘U bedoelt… zelfmoordpogingen… Maar hij was gefouilleerd en stond onder voortdurend toezicht! Het is onmogelijk dat hij dat in de afgelopen uren heeft ingeslikt, dokter.’

De dokter schudde zijn hoofd. ‘De maximale verstoring van de PT Quick zoals we die hier zien zit tussen het zesendertigste en vijfenzestigste uur na inname. De klinische effecten treden sowieso pas na twee tot vier dagen op. Zijn hemofilie heeft het proces uiteraard wel versneld, maar hij heeft de stof hoe dan ook voor zijn arrestatie ingenomen.’

Het kopje, verdorie! dacht ze. Of hij heeft het zelf opgedronken… of iemand heeft hem gedwongen het op te drinken.

‘Hoe gaat het met hem?’

De arts trok een lelijk gezicht. ‘Ik ben heel pessimistisch. Hij is in coma en zijn vitale functies zijn niet goed. Hij heeft waarschijnlijk een intracraniële en subarachnoïdale bloeding, dat wil zeggen tussen de hersenen en hersenpan, en tevens gastro-intestinale en pulmonale bloeduitstortingen die een hypoxie veroorzaken: een zuurstofgebrek en ademhalingsinsufficiëntie… We gaan ons best doen, maar ik weet niet of hij het ziekenhuis levend haalt…’

‘Dank u, dokter.’

Ze zag hem weglopen. Naast haar stond Arias, hij was lijkbleek.

Ze bekeken het filmpje. Het uitte zich eerst als een gewone bloedneus. Daarna begon Schwartz te hoesten en kwam er bloed uit zijn open mond. Tot slot begon hij een grote hoeveelheid bloed op zijn kin en kleren te spugen, alsof hij overgaf. Op het scherm werd de deur uit alle macht geopend en stormden twee bewakers naar binnen.

‘Zodra we zagen dat hij bloedde, hebben we ons gehaast,’ vertelde de man die voor het scherm zat.

De bewakers op het filmpje bogen zich nu over Gabriel Schwartz, die lag te stuiptrekken in zijn bed. Een van de twee pakte zijn portofoon om de hulpdiensten te bellen. Aan het einde van het filmpje spande Gabriel Schwartz’ lichaam zich als een boog voor de machteloze bewakers, alsof hij een reeks elektrische schokken kreeg. Uit zijn neus spoot bloed en ook zijn mond bloedde hevig. En zelfs zijn ogen en oren. Daarna ontspanden al zijn spieren zich in één klap en bleef hij bewegingloos op zijn bed liggen.

‘Ik wil zien wat er daarvoor is gebeurd,’ zei ze.

De bewaker spoelde het filmpje terug.

‘Het lijkt of hij in zichzelf praat,’ merkte Arias op.

Er was geen geluid, alleen maar beelden. De surveillant hoestte. Ze draaiden zich naar hem toe.

‘Toen ik langs zijn cel liep, praatte hij met een vrouwenstem. En daarna met een mannenstem… En daarna weer met een andere…’

‘Wat zei hij?’

‘Dat hij iemand moest doden… De vrouwenstem smeekte een zekere Ricardo om het niet te doen… om hem niet te doden, bedoel ik.’

‘Mijn god zeg!’ zei Arias.

‘Kijk,’ zei Peña.

Op het scherm was Gabriel op de camera afgekomen en hij hief zijn hoofd ernaartoe op. Hij keek naar de lens. Hij praatte. Hij praatte tegen hén. De bewegingen van zijn lippen waren heel duidelijk.

‘Het lijkt wel of hij letters zegt…’

‘Spoel eens terug,’ beval Lucia.

Ze bekeken de scène nogmaals.

‘Ja, dat is het! Hij zegt een L,’ zei Arias. ‘Of een N.’

‘En nu een U of een O,’ zei Peña.

‘Een C,’ zei Arias.

‘Een I,’ ging haar baas verder.

‘Een A…’

Lucia zei niks. Sinds ze was gaan zitten, bewoog haar linkerbeen onophoudelijk, stuipachtig onder de tafel waarop het scherm stond. Ze draaiden zich naar haar toe en keken haar aan.

L

U

C

I

A

‘lucia.’ Ze rilde. Dat was het laatste woord dat Gabriel Schwartz had gezegd voor hij deze wereld naar alle waarschijnlijkheid had verlaten: de arts was heel pessimistisch over zijn overlevingskansen geweest.

En Lucia begreep dat het onzichtbare wezen dat hier, in het donker, aan de touwtjes van de marionet van Schwartz trok, zich van gene zijde van de dood tot haar richtte. Hij stuurde haar een zwijgend bericht. Een bericht vanuit het hiernamaals.

14

Dinsdagochtend

De persconferentie begon om elf uur, in een bomvolle zaal. De media kunnen niet elke dag hun tanden in een moordenaar met een meervoudige persoonlijkheidsstoornis zetten. Wanneer zijn slachtoffer ook nog eens een agent van de Guardia Civil is…

Vanaf de avond ervoor, toen bepaalde informatie was gelekt, hadden de nieuwszenders alle psychiaters van Madrid die op een goed moment als deskundige in de rechtbank hadden gediend in hun tv-studio’s uitgenodigd. Hun meningen, meestal geuit met de neerbuigende goedmoedigheid van de specialist die zich tot leken richt, waren opmerkelijk tegenstrijdig gebleken. Maar zoals iedereen weet is de psychiatrie geen natuurkunde – en staat de discipline meningsverschillen toe.

Die ochtend waren er aan de ene kant een stuk of dertig journalisten aanwezig die politiebureaus en rechtbanken bezochten, plus een ongewoon aantal camcorders van het type Panasonic ag-hpx500 en draagbare camcorders type ag-hpg20, het standaardmateriaal van de Spaanse tv, en aan de andere kant, dat wil zeggen achter de lange tafel en de microfoons: Peña en de directrice van de Centrale Operationele Eenheid, kolonel Pilar Molina Marcos, een grote, hoekige vrouw zonder humor en charisma, maar die een geduchte organisator en toegewijd aan het korps van de Guardia Civil scheen te zijn.

Lucia hield zich op de achtergrond. Er werd haar niet gevraagd in het openbaar te spreken. Niet dat ze verlegen was. Maar ze was niet het soort dat net deed of er vorderingen werden gemaakt terwijl het onderzoek eigenlijk stillag. En ook niet iemand die het negatieve in iets positiefs veranderde, zoals een communicatiecoach zou doen. Ze zou te eerlijk zijn. Te direct. Te… agressief.

Zoals met die blonde journaliste met smaragdgroene ogen, die meteen de vraag stelde hoe een verdachte aan de bewaking van de uco had kunnen ontsnappen en een eind aan zijn leven had kunnen maken. Omdat hij rattengif heeft gevreten voor hij werd opgepakt en in zijn eigen bloed is gestikt, zou Lucia haar hebben geantwoord om haar mooie gezicht de kleur van gestremde melk te laten krijgen. Maar dat soort dingen zei je natuurlijk niet op een persconferentie. Of in elk geval niet op die manier.

Een ander detail viel haar op: dat de journalisten zo extreem aandachtig waren. Ze hadden bloed geroken. Het soort verhaal dat de lezers en kijkers weken- of zelfs maandenlang in spanning zou houden.

‘Is de exacte doodsoorzaak van sergeant Moreira bekend?’ vroeg een andere journalist.

‘De autopsie heeft aangetoond dat hij eerst is neergeslagen. Zijn schedel had een deuk occipitaal aan de achterkant van pariëtaal, die wijst op een harde klap om te versuffen of te doden en die een schedeltrauma veroorzaakt gevolgd door een bloeding. Dat bevestigt wat wij denken: sergeant Moreira is waarschijnlijk onverhoeds aangevallen. Daarna is hij ter hoogte van zijn hart doodgestoken.’

‘En gekruisigd,’ zei iemand ook nog.

‘Technisch gesproken is het geen kruisiging,’ preciseerde kolonel Pilar Molina Marcos. ‘Maar hij is inderdaad wel aan een kruis vastgelijmd…’

‘Dus een van uw sergeanten is vermoord en aan een kruis vastgelijmd, en daarna pleegt de hoofdverdachte een paar uur later zelfmoord in zijn cel, klopt dat?’ probeerde het blonde kreng opnieuw.

Geen antwoord dit keer.

‘Het gerucht gaat dat er vanochtend vroeg een operatie van de uei in Villaverde is geweest,’ zei de verslaggever van de krant El País. ‘Heeft dat een verband met de dood van sergeant Moreira?’

‘Dat proberen we vast te stellen,’ antwoordde Peña.

‘Betekent dat dat een onschuldige persoon vannacht in uw cellen zelfmoord heeft gepleegd?’

Weer dezelfde vrouw… Ze was nieuw, maar ze had duidelijk begrepen dat een buzz ontketenen de beste manier was om over haar te doen spreken. Lucia zag haar helemaal zoals ze was: jong, ambitieus, cynisch, verwaand en egocentrisch. De carrière vóór de beroepsethiek. Het imago en zelfrespect vóór de vakbekwaamheid.

Lucia zag de krantenkoppen al voor zich: een onschuldige man pleegt zelfmoord onder druk van de uco.

‘Nee, helemaal niet,’ antwoordde Peña diepgekwetst. ‘Hij is bij het lichaam aangetroffen, hij had bloed van het slachtoffer op zich en hij heeft een bekentenis afgelegd.’

‘Maar u heeft geen formeel bewijs?’ vroeg een ander.

‘Hoe kan de bekentenis van een persoon met een dissociatieve persoonlijkheidsstoornis serieus genomen worden?’ zei de jonge journaliste nu. ‘Is hij door een psychiater onderzocht? Is dat de manier van werken bij de uco?’

‘Wat suggereert u hiermee?’ protesteerde de kolonel met een vernietigende blik op de brutale vrouw.

Lucia stond op. Ze had genoeg gehoord. Bij het verlaten van de zaal ging ze het toilet binnen en ze plensde water in haar gezicht. Terwijl ze de wasbak met twee handen vasthield, dacht ze aan Sergio. Hij had haar een paar weken daarvoor gezegd dat hij de eenheid wilde verlaten vóórdat het werk zijn blik op de wereld voorgoed zou bederven. Iedere agent heeft zijn grenzen. Hij was geconfronteerd geweest met mannen die hun vrouw hadden doodgeslagen en ook met een vrouw die de schijnbaar toevallige dood van haar man maandenlang met haar minnaar had beraamd, met verkrachters, smokkelaars van alles wat maar handelswaarde had, met beginnende terroristen die als enige ambitie hadden om zoveel mogelijk mensen te vermoorden omdat dat, zo geloofden ze, was wat hun god wilde, met pooiers die tieners voorschotelden aan gore smeerlappen voor cash of dope, met alles wat de mensheid voor verschrikkelijks, voor vernederends te bieden had. Het was tijd om de lier aan de wilgen te hangen. Hij wilde zijn kinderen niet zien opgroeien met dit soort beelden in zijn hoofd. Hij zou een rustig baantje gaan zoeken in de beveiliging of een aanstelling buiten de stad, waar hij onbezorgd op zijn pensioen zou wachten en zijn kinderen lekker zou verwennen. Maar daar was het te laat voor geweest…

15

Dinsdagochtend

‘Wij zijn hier om de verschillende criminologische theorieën te leren,’ zei Salomón tweehonderd kilometer verderop. ‘En laat me jullie één ding zeggen: alle theorieën die jullie hierbinnen leren, zijn onjuist.’ Hij hief zijn ogen op naar de zaal – die geen amfitheater was, maar wel zacht glooiend omlaag liep naar de verhoging waar hij op stond. Net als de zaal in Madrid waar op datzelfde moment een persconferentie werd gehouden, was klaslokaal 001 van de rechtenfaculteit van Salamanca afgeladen vol. Het was een les die altijd door de studenten werd bijgewoond. Alle blikken waren op Salomón gericht en iedereen dacht hetzelfde: Kom, professor, overdonder ons, laat ons zien dat u net zo briljant bent als er wordt gezegd.

‘Er zijn tal van criminologische theorieën,’ ging hij verder. ‘Vooral veel sociologische theorieën. Een groot aantal van mijn collega’s lijkt gefascineerd door de sociologische theorieën… Misschien omdat ze te lui zijn om andere theorieën te zoeken.’

Gelach in de zaal.

‘Er zijn theorieën die bevestigen dat sociale controle niet wordt veroorzaakt door afwijkend gedrag, maar dat afwijkend gedrag wordt veroorzaakt door sociale controle. Theorieën die vinden dat je de openbare orde moet veiligstellen. Dominante of mainstream theorieën en een hele hoop bijkomstige theorieën. Veel te veel theorieën, eigenlijk… Ik herhaal: al die theorieën hebben het mis. Waarom? Omdat: 1) ze te algemeen zijn om met alle specifieke misdaden rekening te houden, en 2) ze voor het merendeel, zo niet allemaal, zijn vertekend door de vooroordelen en ideologische axioma’s die ze ondersteunen en vooral onvoldoende gebaseerd zijn op wetenschappelijke waarnemingen.’

Hij liet zijn blik over het klaslokaal gaan.

‘Hier gaan we ons interesseren voor de werkelijkheid,’ drong hij aan. ‘Voor échte misdrijven, échte situaties en échte mensen. Als er iemand in de zaal is die denkt dat de aarde plat is of dat de mens nog nooit op de maan is geweest, dan verzoek ik die te vertrekken.’

‘Mateo gelooft in groene mannetjes!’ riep een stem.

Opnieuw gelach. Salomón bekeek de grappenmaker met een begripvolle glimlach.

‘En dus?’ zei hij. ‘Ik geloof er ook in: ik kom vaak meerdere groentjes in de stad tegen.’

Nu ontplofte de zaal. Hij liet de rust terugkeren.

‘Ik vraag jullie blijk te geven van nauwkeurigheid en vooral van nederigheid. Een nauwkeurige aanpak geeft altijd een complex, genuanceerd resultaat, dat op het intellectuele vlak vaak onbevredigend is. Als jullie vol zitten met zekerheden en simpele antwoorden zoeken, dan zijn jullie hier niet op je plek. Hier laten we zekerheden voor wat ze zijn. Bedankt!’

Er klonk wat applaus en daarna stonden ze op. Hij stopte zijn spullen in zijn aktetas, deed zijn sjaal om, trok zijn jas aan, beantwoordde een aantal vragen van studenten en liep de ijzige grauwheid van halverwege november in.

Hij dronk koffie bij Picaro, tegenover de universiteit, in plaats van in de cafetaria van de faculteit, die een brouwsel schonk dat net zo goed een misdaad zou kunnen worden genoemd. Op de aangrenzende tafel lag een krant. Hij pakte hem en bladerde hem snel door tot aan de nieuwspagina’s. De grote kop trok meteen zijn aandacht.

de moordenaar die zijn slachtoffer kruisigt

Door Candace Boix

Hij heette Sergio Castillo Moreira. Hij was sergeant bij de uco, de Centrale Operationele Eenheid, de eenheid waarvan wordt gezegd: ‘Als de uco erop zit, dan wordt het opgelost.’ En toch speelt de sergeant dit keer niet de rol van rechercheur, maar van slachtoffer: maandag 11 november is het lichaam van sergeant Sergio Moreira een paar kilometer ten noordwesten van Madrid, niet ver van het Escorial, gekruisigd aan een kruis gevonden.

De agent van de uco was naakt en, wat nog verrassender was, hij was met secondelijm aan het kruis vastgelijmd. Deze informatie is bevestigd door een bron binnen het korps van de Guardia Civil die graag anoniem wilde blijven.

Wie heeft zo’n gewelddadig, zo’n monsterlijk, zo’n macaber misdrijf kunnen plegen? Volgens onze informatie is er op de moordplek een verdachte aangehouden. Het zou gaan om een man in grote psychische nood, maar de Guardia Civil heeft nog niets over hem gecommuniceerd. Er wordt vandaag een persconferentie gehouden, waarbij aanwezig zullen zijn kapitein Peña, hoofd van het team Moordzaken, vrijheidsberoving en afpersing van de uco, en kolonel Pilar Molina Marcos, die de eenheid leidt. We zullen onze lezers uiteraard op de hoogte houden van de ontwikkelingen in deze zaak…

Hij sloeg de krant weer dicht. Voelde een lichte duizeling. Zag zijn gezicht in de ruit: een bleke en spookachtige weerspiegeling op de regendruppels die ertegen sloegen. Hij geloofde niet in kansen en ook niet in toeval.

Hij zag ze, de twee echtgenoten die aan elkaar vastgelijmd waren aan de rand van die weg, tussen twee tunnels, dertig jaar terug… En die twee uit Segovia, vermoord en samen vastgelijmd op een heuvel tegenover het Alcázar, en het Engelse stel aan de Costa del Sol, afgeslacht en ook vastgelijmd, in hun bed…

Hij ademde diep in en haalde zijn telefoon tevoorschijn. Die ging drie keer over. Daarna een rauwe, hese, brouwende stem na jaren van fanatiek rookgedrag.

‘Salomón? Wat is er aan de hand?’

‘Het gaat over dat verhaal: jullie agent die… aan een, eh… een kruis is vastgelijmd.’

‘Ja?’

‘Ik weet wie sergeant Moreira heeft vermoord.’

16

Dinsdagmiddag

‘Dus je vertelt me dat je dankzij een programma dat je met je studenten aanstuurt en dat door de Guardia Civil en de politie van data wordt voorzien, weet dat degene die onze man aan dat fucking kruis heeft gelijmd dezelfde is als de degene die dertig jaar geleden in het noorden van het land een stel heeft vermoord en recenter twee andere stellen, het ene in Segovia en het andere aan de Costa del Sol, klopt dat, Salomón?’

Luitenant-kolonel Hierro bekleedde een hoge functie binnen het hoofdbestuur van de Guardia Civil. Salomón had hem tien jaar eerder leren kennen, toen hij een werkcollege criminologie was komen geven op de officiersacademie die Hierro destijds leidde. De twee mannen konden het meteen goed vinden. Ze hadden sporadisch contact met elkaar gehad, als twee mensen die weten dat ze elkaar op een dag nodig zouden kunnen hebben.

‘Ik weet dat het, als je het zo zegt krankzinnig lijkt, maar ik ben er diep van overtuigd.’

‘In dat geval verandert het alles,’ antwoordde luitenant-kolonel Hierro met een vleugje ironie.

‘Ik snap dat je sceptisch bent.’

‘Nauwelijks minder dan als je me had verteld dat je de tafels had laten dansen,’ antwoordde Hierro scherp. ‘Hoe dan ook, ik ben maar een functionaris bij het algemeen bestuur, Salomón.’

‘Een functionaris met de rang van luitenant-kolonel… Kun je me misschien vertellen wie de leiding over het onderzoek heeft?’

‘Veel succes daarmee!’

Hij wachtte op het vervolg.

‘Als ze mijn mening hadden gevraagd,’ ging Hierro verder, ‘zou ik hebben gezegd dat niemand ongeschikter zou zijn dan de persoon die ze voor deze missie hebben gekozen. Zowel omdat ze te veel betrokken is als om haar… eh, enigszins oncontroleerbare karakter. Ik bedoel luitenant Lucia Guerrero van de uco: de teamgenoot van het slachtoffer. Ik neem aan dat je over haar hebt gehoord. Verbazingwekkend dat ze de zaak niet naar iemand anders hebben doorgespeeld.’

‘Die de “hamermoordenaar” heeft opgepakt?’

De zaak was het jaar daarvoor wekenlang voorpaginanieuws geweest.

‘Zij ja.’

‘Hij had haar bijna gepakt, hè, als ik het me goed herinner…’

‘Het scheelde een haar, bedoel je. Ze speelde met vuur en ze had zich de vingers kunnen branden.’

‘Maar ze heeft hem wel gearresteerd,’ merkte Salomón op.

‘Ja… Guerrero heeft inderdaad een geweldige staat van dienst, maar dat neemt niet weg dat de uco niet haar plek is. Laten we zeggen dat ze niet zo van de teamgeest is en dat ze de neiging heeft losjes met de regels om te gaan. Een “rebel” is misschien een beetje sterk uitgedrukt, maar een “lastpak” is weer niet sterk genoeg. We worden daar nog een keer mee geconfronteerd.’

‘Kun je iets voor me doen, Victor?’

‘Ik luister.’

‘Zeg tegen luitenant Guerrero dat ik haar graag zou willen spreken. Dat ik informatie heb die haar kan interesseren… Wil je dat voor me doen?’

Salomón had wel vaker met de politie meegewerkt en iets minder vaak met de Guardia Civil. Dit soort samenwerkingen gingen doorgaans tussen twee individuen.

‘Prima, ik geef het door.’

‘Bedankt, Victor.’

Hij hing op. Hij voelde een gevaarlijke fascinatie van zich meester maken. Francisco Manuel Mélendez, alias de ‘hamermoordenaar’, alias ‘de slager van de snelweg’, alias ‘F2M’, alias ‘Frida de Wolvin’, de belachelijke bijnaam die Mélendez gebruikte om de post te ondertekenen die hij naar de media stuurde en die hij opgeduikeld leek te hebben in nazisploitationfilms uit de jaren zeventig, zoals Ilsa, She Wolf of the SS, of in het werk van Jesús Franco. Mélendez viel midden in de nacht vrouwen in het toilet in restaurants en pompstations langs de snelweg aan. Hij trok een vuilniszak over hun hoofd om ze te laten stikken, en als ze eenmaal bewusteloos op de grond lagen, sloeg hij hun schedel met een hamer in. Hij verkrachtte ze niet en raakte ze ook niet aan. Het profiel dat door de specialisten was opgesteld sprak over een man tussen de dertig en vijfenveertig jaar, alleenstaand of gescheiden, met weinig vrienden, laagopgeleid of zelfs helemaal niet, waarschijnlijk werkzaam met zijn handen (zoals het gekozen wapen deed vermoeden). Hij werd ervan verdacht ’s nachts vrouwen te spotten die alleen in de auto zaten en ze te volgen wanneer ze stopten. De directeuren van de bedrijven die snelwegen beheerden waren gewaarschuwd en ook de managers van de winkels in de pompstations, die op hun beurt hun personeel hadden gewaarschuwd, en zo was de psychose zich gaan verspreiden. Iedere werknemer was een hulpkracht van de politie geworden en bespioneerde de mannelijke klanten terwijl de vrouwelijke personeelsleden ’s avonds wanneer het donker werd niet meer alleen naar het toilet durfden te gaan. En toch was het doorgegaan: de ‘hamermoordenaar’ had nog twee keer toegeslagen. Tel daar de pers bij op die zich meester had gemaakt van de zaak, de nieuwszenders die ieder gerucht opschroefden… De politiediensten van het land en de minister van Binnenlandse Zaken stonden onder hoogspanning, en er werd druk uitgeoefend op de opsporingsdiensten: het team van kapitein Peña, die werd gedreigd de zaak te moeten afstaan als het niet voldoende opschoot.

Op dat moment was luitenant Guerrero ten tonele verschenen. Salomón herinnerde zich wat hij in de media had gelezen toen Francisco Manuel Mélendez was gearresteerd. Zonder medeweten van haar collega’s – en ook zonder het aan haar bazen te vermelden – was Lucia Guerrero de snelwegen rond Madrid en tot tweehonderd kilometer verderop gaan doorkruisen: het territorium van de moordenaar. Overdag leidden zij en haar team het onderzoek, ’s avonds stapte ze in de auto en begaf ze zich op het asfalt om hele nachten door te rijden. Ze sliep maar een paar uur voor zonsopgang, want de ‘hamermoordenaar’ sloeg altijd tussen tien uur ’s avonds en twee uur ’s nachts toe (wat de rechercheurs deed vermoeden dat hij overdag werkte). Wat voor een soort types ze tijdens haar nachtelijke omzwervingen was tegengekomen weet niemand: ondanks dringende verzoeken had Lucia Guerrero geweigerd met de pers te praten. Het enige wat ze hadden waren vermoedens en één zekerheid: de luitenant van de uco had het pad van de moordenaar uiteindelijk gekruist. En die ontmoeting was haar bijna fataal geworden.

Het was in het noorden van het land gebeurd, niet ver van Soria. Een groot tankstation met circa twaalf bezinepompen en een grote winkel. Het was drie minuten voor één ’s nachts toen Lucia was gestopt om naar het toilet te gaan na drie uur non-stop rijden onder de toegestane snelheid en zich door tientallen auto’s te hebben laten inhalen terwijl de binnenverlichting van haar suv aan bleef. Ze moest uitgeput, doodop zijn, dacht Salomón. Steeds minder helder kunnen denken. Ze dacht waarschijnlijk aan de terugweg naar Madrid, die nog drie uur zou duren. Ze zou niet voor drie uur ’s nachts in bed liggen… En de volgende ochtend wachtte haar weer een vermoeiende onderzoeksdag… Hoelang was ze al met deze hele santenkraam bezig, hoelang ging ze al tot het uiterste? vroeg hij zich af. Hij kon haar vanaf hier zien: terwijl ze de schappen met lompe pas doorstak in de richting van de toiletten achterin, de kassa en de verkoper aan de rechterkant; links een paar tafeltjes; de gang door voor de geldmachines, de koffiemachines en een technisch vertrek langs, naar het damestoilet – en er was een foto van die plek verschenen.

Haar verklaringen aan haar bazen waren gedeeltelijk naar de pers gelekt. Bij het verlaten van een van de toiletten had ze gezien dat een vrouw haar handen waste. Een blonde vrouw met een rode jurk, die gebogen over een van de wastafels met haar rug naar haar toe stond. Ze zag haar gezicht niet, omdat het verborgen was achter haar blonde lok in de spiegel. Lucia had haar begroet, maar de vrouw had niet geantwoord. Toen Lucia zich op haar beurt vooroverboog om haar gezicht nat te maken – ze had waarschijnlijk behoefte om een beetje wakker te worden – had Francisco Manuel Mélendez zich op haar geworpen, een vuilniszak over haar hoofd getrokken en geprobeerd haar te laten stikken. Lucia had zich verzet, maar Mélendez was sterk: hij was dakwerker en trainde drie keer per week met gewichten. Maar hij had één handicap, dacht Salomón: hij wist niet dat de vrouw die hij net had aangevallen een supergetrainde agent van de uco was.

Wat er daarna was gebeurd, was niet heel duidelijk. Zoveel is zeker dat Lucia met bebloede handen, rommelige kleren en een hamer in haar hand uit het toilet was gekomen en de doodsbange verkoper had gevraagd de hulpdiensten te bellen terwijl ze zelf contact opnam met haar eigen afdeling. Toen de Guardia Civil ter plaatse was gekomen, hadden ze Mélendez zittend op de grond van een van de toiletten gevonden, geboeid aan een leiding. Zijn blonde pruik dreef als een dode kwal in de wc-pot en zijn verminkte gezicht was een bloedende brij. Hij was ook twee snijtanden kwijtgeraakt en had op zijn slaap een laatste klap met de hamer gekregen, die hem had neergehaald. Lucia Guerrero had verklaard dat ze zich niet meer goed herinnerde wat er was gebeurd, maar dat ze net deed of ze ging flauwvallen voor ze hem liet struikelen met een ‘schaarbeweging van buiten naar binnen op de achterkant van zijn rechterknieholtespier’, ruwweg in de knieholte, waardoor Mélendez een smak in een van de toiletten maakte. En daarna… daarna herinnerde ze zich niks meer…

Francisco Manuel Mélendez had twee weken in het ziekenhuis doorgebracht, waar agenten van de uco hem hadden verhoord voor ze hem voor de rechter aanbrachten.

Guerrero had zowel een berisping van haar leidinggevende gekregen als felicitaties van een minister die stemmen zocht, en ze was van de ene op de andere dag een legende binnen de Guardia Civil geworden.

Een paar agenten, die niet in haar team zaten maar wel deden of ze haar goed kenden, hadden anoniem sappige anekdotes, die inzicht gaven in haar persoonlijkheid, talenten en vooral haar gebreken, aan journalisten doorgegeven. Daaruit kon worden opgemaakt dat ze een opgewonden standje was, verrekte koppig, afkerig van teamwork en hielenlikkerij, en niet bepaald van plan de scherpe kantjes eraf te halen – kortom, een lastpak én een stijfkop. Wat de geniepige types van de afdeling indirect voor beeld hadden gegeven was het profiel van een onafhankelijke, taaie en uiterst bekwame persoon…

Daarna was de pers op iets anders overgegaan en was men luitenant Guerrero weer vergeten. Salomón was ervan overtuigd dat ze daar blij om was geweest. De zeldzame foto’s die destijds rondgingen hadden hem namelijk de indruk gegeven van een vrouw die op haar hoede was en de camera’s ontvluchtte.

Salomón vroeg zich af hoe zwaar zo’n last was. Hoe Lucia Guerrero sliep. Had ze nachtmerries? Hij durfde te wedden van wel. Zag ze haar gevecht in de toiletten langs de snelweg steeds maar weer voor zich? Had ze hoofdpijn, een maagzweer, pijn op haar borst, was ze angstig of depressief? En had ze zich in de moordenaar verplaatst om hem op te jagen of had ze alleen maar het lokaas, de geit willen zijn? Behalve dat, in tegenstelling tot de fabel, de geit dit keer de wolf had opgegeten.

Tenzij de wolf zijn kans zat af te wachten in de penitentiaire inrichting La Moraleja waar hij, ingedeeld als fies1 – bijzonder gevaarlijke gedetineerde – met zijn advocaat, een topper van de balie, zijn strategie voorbereidde voor het proces in eerste aanleg voor de provinciale rechtbank van Madrid. Want bij het naderen van de zitting maakte de raadsman van Mélendez het luidkeels kenbaar aan wie het maar wilde horen: luitenant Guerrero had zijn cliënt aangevallen en niet andersom.

Salomón pakte zijn telefoon, opende WhatsApp, ging naar de appgroep die zijn studenten hadden aangemaakt en die ook dimas heette. Hij schreef:

Vanavond na jullie colleges vergadering in het lab.

Hij zag de een na de ander van zijn studenten online komen hoewel ze college hadden, zelf college gaven aan eerste- en tweedejaars of een van de activiteiten ondernamen die de academische commissie van hun promotietraject voorschreef.

Assa, Haruki, Cordélia, Alejandro, Ulysses en Verónica. Hij sloot de app af.

17

Dinsdagavond

Het was zes uur ’s avonds toen ze bijeenkwamen in het criminologielaboratorium in het souterrain van de rechtenfaculteit – niet in de grote tent, maar ernaast: daar waar een lange lichtbak stond die op dat moment de enige lichtbron in het vertrek was.

Salomón wist niet waar ze dat ding hadden opgeduikeld. Het leek op de lichtbakken die werden gebruikt bij bepaalde onderwijsmethoden die de ontwikkeling betreffen van de kinesthesie en het huidgevoel van het kind, maar het leek wel zo’n film waarin complexe verlichting een buitengewoon bedrukkende sfeer geeft, het filmgenre waarin jonge mensen op verschillende, even fantasierijke als groteske manieren vermoord worden. Hij had zijn studenten daarover het woord slashers laten horen vallen. Ze hadden die lichtbak ongetwijfeld expres gekozen.

Salomón ging aan een van de uiteinden staan en ze namen plaats om hem heen. Hij stelde vast dat de sfeer minder ontspannen was dan bij hun vorige vergaderingen. ‘Zoals we de laatste keer hebben gezien,’ zei hij, ‘heeft dimas net een reuzenstap gezet.’

Hij liet die zin even in hun jonge, emotionele breinen neerdalen. Vanuit de schaduw werden ze bekeken door de seriemoordenaars die aan de muur hingen.

‘Heeft iedereen de drie zaken waartussen dimas een link heeft gelegd goed in zijn hoofd?’ vroeg hij. ‘Of moeten we ze nog even met elkaar doornemen?’

Zoals altijd antwoordde Assa als eerste. ‘Hoeft niet, professor. We hebben er de hele nacht aan gewerkt. We zijn zelfs op internet gaan kijken. We hebben dan ook niet veel geslapen.’

Discreet gelach rond de lichtbak.

‘Ik had niet minder van jullie verwacht,’ zei hij met een glimlach.

Hij keek ze aan. Zijn team, zijn lieverdjes. Hij had ze met zorg uitgekozen. Een klein groepje. Het was al lang bekend dat sporters hun beste prestaties leveren in competitie met andere sporters, maar dat als je meerdere mensen vraagt een vracht met een touw te trekken, de inspanning die eenieder doet minder wordt naarmate ze met meer zijn. In het eerste geval sprak men van ‘sociale facilitatie’ en in het tweede geval van ‘sociale luiheid’. Twee basisexperimenten van de sociale psychologie. Grof gezegd zijn meerdere individuen meer waard dan één, maar te veel individuen schaden de kwaliteit van het werk dat door elk onderdeel wordt geleverd. Overigens werkte het merendeel van de universiteitsdocenten met kleine groepjes van maximaal zes studenten.

De zes aanwezige jonge mensen vormden het beste staaltje van wat hij in de loop der jaren tot zijn beschikking had gehad. Twee waren Spaans, de vier anderen kwamen uit het buitenland dankzij Europese uitwisselingsprogramma’s of het programma van internationale betrekkingen tussen de usal – de universiteit van Salamanca – en vijfentwintig Japanse universiteiten.

Haruki Tanizaki, zesentwintig jaar, klein, mollig, een bolrond gezicht, zwarte lokken die over zijn voorhoofd hingen en een grote nerderige bril met rookglas, kwam uit Osaka.

Cordélia Blixen, zevenentwintig jaar, groot, met breed ontwikkelde schouders door de zwemsport, blond haar en ogen zo grijs als een fjord in de winter, kwam uit Kopenhagen. Ze studeerde filologie en bereidde zich voor op een obscure studierichting, bekend onder de naam ‘forensische taalkunde’.

Assa Diop, vierentwintig jaar, Française, klein, een ovaal gezicht, een donkere huid en grote, zeer expressieve bruine ogen, kortgeknipt haar, kwam van de universiteit Paris-Sorbonne. Waarschijnlijk zijn beste leerling. Assa bracht graag tegenspraak in, zowel in de colleges als binnen het team. Salomón hield ervan als zijn studenten hem tegenspraken en ook als ze elkaar tegenspraken: daar kwam altijd iets uit voort.

Hij had Ulysses Joyce en Alejandro Lorca bij de aangrenzende faculteit voor natuurwetenschappen geworven, waar ze zich hadden onderscheiden door een robot met vier poten te ontwikkelen die door de gangen trippelde en de drankjes van de studenten op zijn rug droeg – en ook door het hacken van de computer van een van hun docenten om hun cijfer in een vak waarin ze niet echt uitblonken te verbeteren. Ze hadden even overwogen ze van de universiteit te verwijderen, maar daar waren ze te briljant voor, en ze hadden bovendien ontdekt dat de professor in kwestie een grootafnemer van een bepaald pornografiegenre was. Dus daarom was het wellicht niet alleen uit toegeeflijkheid dat hij zijn baas had gevraagd om begrip voor hen te tonen. Het verhaal was viraal gegaan – op het pornografische onderdeel na – en Salomón ter ore gekomen.

Ulysses kwam uit een stad in Engeland die net zo regenachtig als rijk aan historie was en een toepasselijke naam had: Bath. Buiten het feit dat hij de indruk gaf zestien te zijn in plaats van zesentwintig, was hij ook ziekelijk verlegen – behalve binnen de groep – en leed hij aan agorafobie: hij was degene die het idee van de tent had gehad. En de mooie Alejandro met zijn bruine haar kwam uit Linares en was duidelijk verliefd op Assa Diop.

Tot slot Verónica Gaite, achtentwintig jaar, uit Salamanca. Misschien na Assa de beste student. Kastanjebruin haar, lichtblauwe ogen. Bescheiden, maar opvallend volwassen en evenwichtig. Haar enige excentriciteit: een tatoeage met de dansers uit Pulp Fiction, haar favoriete film, op haar rechteronderarm.

‘Goed,’ ging Salomón verder, ‘dus dimas heeft een verband gelegd tussen meerdere plaatsen delict die meer dan dertig jaar uit elkaar liggen. Ik vat het nog even samen: een dubbele moord in 1989 in het noorden van Aragón, provincie Huesca, nog een dubbele moord in Segovia in 2015 en een derde dubbele moord in Benalmádena vorig jaar. De overeenkomsten die door dimas zijn gevonden: jonge stellen die naakt zijn aangetroffen, de kleuren rood en groen, de houdingen en vooral de lijm…’

‘Wie zegt dat het niet weer een bug is?’ zei Assa twijfelend, terwijl ze naar Ulysses en Alejandro keek. ‘Een vermist kind en een dubbele moord met een vuurwapen ernaast, twee stellen die zesentwintig en negenentwintig jaar later op meer dan zeshonderd kilometer van elkaar door steekwonden worden gedood. En als dimas zich vergiste?’

‘Dat is een interessante theorie,’ fluisterde Salomón met een glimlach. ‘Assa heeft gelijk: we hebben twee misdrijven die erg op elkaar lijken en elkaar qua tijdstip wel benaderen, maar geografisch gezien helemaal niet, en een ouder misdrijf waarmee het verband subtieler is. Wat doet ons dan denken dat het in de drie gevallen om dezelfde dader gaat?’ vroeg hij terwijl hij zich omdraaide naar de twee jonge mannen.

‘De signatuur,’ antwoordde Alejandro Lorca zoals hij de vorige dag ook had gedaan.

‘Precies, de signatuur.’ Salomón hield even stil. ‘De modus operandi is veranderd, zoals zo vaak gebeurt, naargelang de behoeften van het moment: schoten op de eerste plaats delict, messteken bij de andere twee. Maar de signatuur, of de handtekening, verandert niet: stellen die gesluierd in rood en groen in een mise-en-scène zijn geplaatst. Zoals jullie weten kenmerkt de signatuur zich door de nutteloosheid vanuit materieel oogpunt; een signatuur is echter vaak omhuld door een sterke symbolische of psychoseksuele connotatie, het is de vertaling van de fantasie van de moordenaar. De signatuur doet ons hier denken dat we met een en dezelfde persoon te maken hebben. Bovendien gaat het niet alleen om een signatuur, maar om wat profilers een pose noemen: lijken die in een mise-en-scène zijn geplaatst in heel precieze, ingewikkelde houdingen. Van de duizenden plaatsen delict die ik in mijn loopbaan heb moeten bestuderen, ben ik niet meer dan tien houdingen tegengekomen, en geen daarvan was zo kunstig uitgewerkt. dimas heeft zich niet vergist: het is zeer waarschijnlijk dat we met een en dezelfde persoon te maken hebben.’

‘Hoe verklaart u in dat geval dat hij dertig jaar lang niet had toegeslagen en ineens weer begon te moorden?’ vroeg Assa, duidelijk niet overtuigd.

‘Hou op met trollen, Assa,’ zei Ulysses geïrriteerd.

‘Alejandro en Ulysses hebben twee plausibele theorieën ontvouwen,’ antwoordde Salomón. ‘Of hij zat in de gevangenis of hij was in het buitenland, waar hij verderging met moorden. En er is nog een derde: dimas is niet onfeilbaar en heeft zijn andere misdrijven niet gevonden. Hoe dan ook, we kunnen niet met zekerheid zeggen hoeveel mensen hij heeft vermoord.’

Salomón keek op en zag het effect van zijn woorden op zijn toehoorders: hun belangstelling was enorm toegenomen. In de lichtkring die van de lichtbak kwam hadden ze allemaal vergrote pupillen. Hij zag de fascinatie die zich van hen meester maakte, want nu was het niet meer alleen maar theorie. Dit keer was het écht.

‘Dus als we aannemen dat we met een en dezelfde persoon te maken hebben,’ ging hij verder, ‘waar moeten we dan beginnen?’

‘De eerste plaats delict,’ opperde Assa.

‘Waarom?’

‘Het eerste misdrijf is doorgaans het meest veelbetekenend. Het is tevens het misdrijf waarbij de moordenaar fouten had kunnen maken. Daarna perfectioneert hij zijn techniek.’

‘Oké. Maar laten we niet vergeten dat het het eerste misdrijf is dat we van hem kénnen, misschien zijn er eerst andere geweest… Laten we aannemen dat dat zo is, dat hij voor het eerst heeft toegeslagen tussen die tunnels. Wat zegt de eerste plaats delict ons dan? Wees concreet. De belangrijkste eigenschappen van een goede profiler zijn de concrete gegevens die hij of zij ter beschikking heeft, de feiten, kunnen analyseren en zijn of haar verbeelding te kunnen beteugelen.’

‘Het betreft een witte man, tussen vijfentwintig en vijfendertig jaar oud ten tijde van de eerste moorden,’ zei Assa weer. ‘Hij woont in de regio van de moorden. Hij is intelligent, geraffineerd en onverschrokken.’

‘En waarom dan?’

Iedereen keek naar Assa.

‘Omdat seriemoordenaars statistisch gezien hun eerste moord gemiddeld met achtentwintig jaar plegen en ze meestal een slachtoffer uit hun eigen etnische groep kiezen. Hij kent de plekken goed, omdat dat stel overdag op die weg vermoorden vereist dat je de ligging ervan kent en weet hoe druk het er is. Hij is onverschrokken omdat het geen slachtoffers waren die tot een risicogroep behoorden, zoals prostituees of junks. En bovendien zit er in de mise-en-scènes, jullie zeiden het al, een hoge mate van geraffineerdheid en planning. Ik zou zeggen dat hij een hoog iq heeft en dat hij waarschijnlijk veel over zijn misdrijf heeft gefantaseerd voor hij tot actie overging. Hij heeft de plek, het tijdstip, zijn doelwitten gekozen – en hij heeft zeer koelbloedig gehandeld.’

‘De leeftijd van een seriemoordenaar is een parameter die lastig is vast te stellen,’ wierp Verónica tegen. ‘We weten dat de psychologische leeftijd niet per se overeenkomt met de echte leeftijd.’

‘Maar dat is meer in het geval waarin de persoon onvolwassen is vergeleken bij zijn echte leeftijd dan andersom,’ benadrukte Salomón. ‘En Assa heeft gelijk: het heeft waarschijnlijk jaren geduurd voor zijn aanvankelijke fantasie zo’n niveau van verfijning bereikte. Toch beginnen dit soort fantasieën zich vaak erg vroeg te ontwikkelen.’

‘Vijfendertig jaar, dat is veel te oud,’ kwam Ulysses tussenbeide. ‘Dan zou hij nu ouder dan vijfenzestig zijn. Zien jullie iemand van die leeftijd een stel met messteken afslachten?’

‘Waarom niet?’ antwoordde Verónica.

‘Een van jullie heeft het woord “seriemoordenaar” uitgesproken,’ merkte Salomón op. ‘Waarom?’

‘Volgens de fbi is er vanaf drie misdrijven sprake van een seriemoordenaar,’ antwoordde Alejandro.

‘Waarom drie, waarom niet twee of vier? Als jullie zo van getallen houden, word dan boekhouder,’ zei de criminoloog ongeduldig. ‘Ik zou zeggen dat de tunnelmoordenaar misschien nog niet besefte dat hij een seriemoordenaar was toen hij het stel vermoordde, maar dat de kracht van zijn fantasieën er wel op wees dat hij weer zou toeslaan.’

‘En het jongetje?’ vroeg Assa. ‘Is dat nooit meer opgedoken?’

‘Nooit meer, nee,’ antwoordde Salomón.

‘Het zou interessant zijn om te zien welke theorieën de rechercheurs hierover hadden,’ zei Cordélia, die zich er nog niet mee had bemoeid.

‘Orgaanhandel, of de moordenaar heeft hem ontvoerd om misbruik van hem te maken… en heeft zich daarna van het lichaam ontdaan,’ opperde Salomón twijfelend terwijl hij zijn stem een octaaf liet zakken.

Er volgde een stilte. Er was iets het vertrek binnengeslopen. Iets nog onheilspellenders, nog ellendigers dan de herinnering aan het stel. Er trok een gevoel van onbehagen door hen heen.

‘Dus het is zover,’ kwam Ulysses met een lichte trilling in zijn stem tussenbeide, alsof hij dat onbehagen wilde verjagen. ‘dimas doet het…’

‘Daar lijkt het wel op,’ zei Salomón Borges.

Ze glimlachten. Maar je voelde dat ze gespannen waren.

‘Er is nog iets,’ ging hij verder. ‘Er is misschien een vierde zaak op onze lijst bij gekomen. We moeten het nog zien… Gisteren is er niet ver van Madrid een moord gepleegd: een agent van de Guardia Civil is naakt gevonden en… eh… vastgelijmd aan een kruis.’ Hij gaf hun een korte samenvatting van wat er in de krant stond. Er klonken gesmoorde kreten. ‘Misschien is er geen enkel verband,’ zei hij matigend. ‘Het betreft geen stel… Of misschien is het wel dezelfde man… Als hij het is, zou dat betekenen dat onze “lijmmoordenaar” steeds vaker toeslaat… Toch is het nog te vroeg om hem in onze lijst op te nemen. Er zijn niet voldoende overeenkomstige elementen. Maar hou het wel in jullie achterhoofd.’

Hij zag ze verstijven. Gisteren. Niet ver van Madrid. Het was steeds dichterbij. Niet alleen qua tijd, maar ook qua plaats. Hij schraapte zijn keel. ‘Goed,’ begon hij op een toon waarvan de plechtigheid hen niet ontging, ‘we gaan een totaal nieuwe oefening doen, zoals die nog nooit op deze universiteit is gedaan, en ik denk ook niet op een andere. We gaan een heus onderzoek instellen. Óns onderzoek. Vanuit de gegevens die door dimas zijn verzameld. Ik weet dat jullie een overvolle agenda hebben, maar deze situatie is nog nooit eerder voorgekomen en ik wil jullie vragen minstens een paar uur per week aan deze klus te wijden. Jullie brengen, met deze kans, wat jullie geleerd hebben in de praktijk.’

Hij zag hun pupillen kleiner worden: hij had ze geboeid. Ze zouden een unieke kans krijgen om gebruik te maken van hun talenten.

‘Goed,’ zei hij. ‘Wat is de volgende stap? Het vervolg van de acties?’

‘De complete dossiers opvragen bij de Guardia Civil,’ opperde Assa enthousiast.

‘En als we die hebben?’

‘Het profiel opstellen vanuit de gedetailleerde analyse van de plaatsen delict,’ zei Haruki op zijn beurt met een net zo opgewonden stem.

‘En vanuit het onderzoek naar de persoonlijkheid van de slachtoffers,’ deed Verónica er nog een schepje bovenop.

‘De rapporten van de Identificatiedienst krijgen,’ zei Alejandro.

‘En de verslagen van de rechercheurs,’ voegde Ulysses eraan toe.

‘En de getuigenverklaringen?’ vroeg Salomón.

‘Als laatste redmiddel,’ zei Assa hoofdschuddend. ‘We weten dat getuigen nooit dezelfde dingen zeggen. Ze zouden ons de verkeerde kant op kunnen sturen.’

Salomón glimlachte. Het waren zijn favoriete studenten. Zijn soldaatjes. Zijn samoerai. Ze hadden aanleg – en hij hield ervan deze spanning tussen hen, dat verlangen, die behoefte te voelen.

‘Hij zal niet makkelijk te pakken zijn,’ zei hij, ‘hij is al die tijd aan de politie ontkomen. Ik wed dat hij een expert is in imitatie en camouflage. Voor zijn omgeving lijkt hij normaal en zelfs aardig. Hij voelt zich op zijn gemak in de samenleving. Hij gaat op in de massa. Misschien heeft hij wel kinderen.’

Hij leek ineens ongerust.

‘Nog iets: vergeet niet dat we tot nu toe aan zaken hebben gewerkt die zijn afgesloten, gevallen die zijn opgelost. Theoretische zaken kortom. Dit keer is het anders: we gaan werken aan een zaak van iemand die nog niet is aangehouden. Die daarbuiten is. En die zich vrij beweegt.’ Hij keek ze aan. Hij had het gevoel dat de lucht zwaarder werd. Ze leken wel een groepje samenzweerders. ‘Hij weet niet van ons bestaan, dat we hem op het spoor zijn. En er is echt geen enkele reden dat hij het zou weten. Deze informatie is overigens strikt vertrouwelijk, dus niks mag deze ruimte verlaten. Spreek er met niemand over buiten dit team, hebben jullie dat begrepen?’

18

Dinsdagavond

Een ijskoude novembernacht. Kil licht. Maar in het rumoerige en met lasers doorkruiste halfdonker van de Camelot werden de leden van het criminologieteam, die hun vergadering als het ware voortzetten, opgewarmd door bier en drank, en de oorverdovende geluidsinstallatie.

‘En als we niet met één maar met twee moordenaars te maken hebben?’ suggereerde Assa schreeuwend om boven de muziek uit te komen.

‘Hoe bedoel je?’ zei Haruki terwijl hij met glanzende ogen achter zijn grote bril een shot tequila wegklokte. Hij wiegelde met de sierlijkheid van een beer die dronken was van de honing.

‘Die van nu zou jonger zijn!’ schreeuwde Assa. ‘Hij zou de dubbele moord van 1989 op de een of andere manier hebben ontdekt en besloten hebben die te imiteren…’

‘Een copycat, bedoel je?’ riep Alejandro. ‘Bestaat dat, in het echte leven? En die mise-en-scènes die hij maakt, denken jullie niet dat het misschien échte schilderijen zijn?’

‘Kunstwerken, bedoel je?’ zei Cordélia.

Alejandro knikte en verhief daarna zijn stem om boven de krachtige geluidsinstallatie van de Camelot uit te komen. ‘Hij zou geïnspireerd worden door schilderijen die hij mooi vindt, die hem obsederen, die hem fascineren! Misschien is hij wel een kunstliefhebber!’

‘Dat brengt ons niet veel verder!’ merkte de Deense op. ‘Er zijn miljoenen kunstwerken…’

‘Ik zou de voorkeur geven aan Jheronimus Bosch!’ grapte Haruki.

‘Schreeuw niet zo, ze kunnen jullie horen!’ zei Verónica tegen hen. ‘Weten jullie nog wat Salomón heeft gezegd…’

Alleen Ulysses was afwezig: plekken zoals de Camelot, met de grote zaal met het hoge plafond met middeleeuwse versieringen, de vele studenten zij aan zij en de achtergrondmuziek, beangstigden hem in extreme mate.

‘Verónica is bang,’ stelde Assa glimlachend vast.

‘Nou ja, de professor heeft geen ongelijk,’ merkte de jonge Japanse student op. ‘Die vent is ergens daarbuiten…’

‘En dan nog?’ zei de Spanjaard. ‘Hij kan op geen enkele manier weten dat wij bestaan. Niet zo paranoia!’

Een paar seconden was er geroezemoes – waarin eenieder over zijn woorden nadacht.

‘Laten we even aannemen dat we ontdekken wie het is,’ waagde de Japanner uiteindelijk. ‘Wat doen we dan?’

‘Dan geven we de informatie aan de politie door en proosten we erop!’ zei Alejandro.

‘Zover zijn we nog niet, lieve Sherlock,’ zei Assa terwijl ze hem bij zijn hals pakte en snel zoende. ‘Zullen we gaan pitten?’

Het was kwart voor twaalf ’s nachts, de hemel was helder en vol sterren en de temperatuur rond het vriespunt toen ze uit de Camelot kwamen, de kraag van hun jas opzetten en de donkere straatjes in gingen waarboven een gloeiend licht hing. Assa drukte zich tegen Alejandro aan, hun schaduwen waren bovenmatig uitgerekt op de gevels. Ze zeiden de anderen gedag en liepen weg. Haruki vertrok met de grote Cordélia, naast wie hij een hobbit leek.

Verónica trok haar sjaal strakker om. Ze versnelde haar pas. Hoewel ze maar een paar honderd meter moest afleggen, nam ze deze terugweg tussen de Calle Bordadores – waar de Camelot en de Great Gatsby waren, twee populaire uitgaansplekken in Salamanca – en haar appartement onderaan de Calle de la Compañía niet graag in haar eentje. Op dit tijdstip deden de donkere en levenloze straatjes van de oude stad – die al eeuwen hetzelfde waren met hun straatstenen, antieke gevels en smeedijzeren balkons – haar meer denken aan een horrorfilm van het genre Hostel dan aan een van de mooiste steden van Spanje.

Geen zin om de prooi van de ‘Elite Hunting Club’ te zijn, dacht ze. Een inside joke voor eigen gebruik om de spanning te laten zakken. Horrorfilms waren Verónica’s guilty pleasure. Hoe bloederiger het was, hoe meer zij uit haar dak ging. En dan waren er ook nog seksscènes – al zouden ze haar moeten martelen om haar dat toe te laten geven. Als ze het dieper analyseerde, moest ze bekennen dat deze films haar zo boeiden omdat die haar eigen angsten weerspiegelden: angst voor het onbekende, angst voor anderen, angst voor het donker, angst voor bloed, angst voor geweld, angst voor mannen, angst… Maar op een manier die haar tegelijkertijd geruststelde; dat was het ding: het bleef fictie, het was niet… echt.

Was het een illusie of hoorde ze stappen achter zich? Ze durfde zich niet om te draaien om het te checken. Waarom niet? Nou, omdat als iemand haar achtervolgde en ze zich omdraaide, dat de achtervolger sneller zou doen gaan lopen: dat zag je altijd in films.

Ze stak de kleine verlaten Plaza de las Agustinas over om de heel smalle en enge, met blinde muren omgeven Calle de la Compañía in te gaan. Voelde haar nek verstijven toen ze de stappen nogmaals hoorde. Geruisloos, onopvallend. Alsof de persoon achter haar haar niet bang wilde maken. Nou, dat was dus mislukt. Want ze begon ’m serieus te knijpen. Het was vast een student, dacht ze, die uit de Camelot of de Gatsby kwam en die naar huis ging, net als zij. Ze had een andere weg moeten kiezen. Een omweg maken via de grotere, drukkere straten. Nu was het te laat. Ze overwoog even om het op een rennen te zetten – maar dat was dom: als degene achter haar haar echt volgde, zou hij haar snel inhalen.

Je haalt je vreemde ideeën in het hoofd, meid.

Ze sloeg plotseling links af in de Calle Doctrinos hoewel dat niet haar richting was: haar kamertje was op de bovenste verdieping van een oud, vervallen gebouw, daar waar de Calle de la Compañía breder wordt, tegenover de gebouwen van de pauselijke universiteit, en ze had rechtdoor moeten gaan. Ze wilde er zeker van zijn dat ze niet werd achtervolgd zonder achter zich te moeten kijken. De Calle Doctrinos was nauwelijks smaller dan de vorige straat en de etalages waren donker en beschermd door smeedijzeren tralies. Ze spitste haar oren. Geen enkel geluid, behalve haar piepende ademhaling en kloppende slapen. Oké, hij was rechtdoor gegaan.

Ze wilde weer teruglopen toen ze de stappen weer hoorde. Hij was ook afgeslagen. Stik. Ineens was ze echt bang. Niet een beetje bang, maar doodsbang. Ze versnelde. Had het gevoel dat hij dat ook deed. In een plotselinge impuls draaide ze zich om. Wat ze zag, stelde haar niet bepaald gerust. Een lange, donkere gestalte, mager en dreigend, met de capuchon van zijn hoody over zijn hoofd. Echt dreigend? Of gewoon een kerel die net als jij naar het centrum gaat? Doe niet zo dramatisch!

Ze kwam uit op de bredere en geruststellender Calle Prado. Ging rechtsaf, versnelde nog meer maar ging niet rennen. Verderop was een groepje studenten dat haar kant op liep. Ze haastte zich naar hen toe. Ze zei hun bijna dat die kerel haar lastigviel, maar dat was een leugen. En ze had een hekel aan leugens. De drie dronken studenten riepen in het voorbijgaan iets tegen haar zonder dat ze er aandacht aan besteedde. Nog honderd meter en ze was er.

Ze was bijna weer helemaal teruggelopen in de Calle de la Compañía die ze een paar minuten daarvoor had verlaten. Ze draaide zich nogmaals om. Dat kon niet, hij was er nog! Nu had ze geen enkele twijfel meer. Niemand zou zo’n ingewikkelde route hebben genomen en zoveel omwegen hebben gemaakt… behalve om haar te volgen. Ze ademde de prikkelende lucht in, haar maag keerde zich om. Een paar sneeuwvlokken kwamen neer op haar bezwete wangen. Ze had het gevoel dat haar hart net zo snel klopte als Phil Collins drumde. En ze moest plassen.

Ze toetste de toegangscode van haar appartementengebouw snel in. Nu hij nog ver genoeg was. Deed de vermolmde voordeur achter zich dicht. Een klik. Ze kwam weer op adem. Haastte zich in de smalle gang van de begane grond, waarvan de vloer lager dan de straat was gelegen, naar de trap achter in het gebouw en nam de betegelde en gekromde treden met sprongen. Het gebouw rook naar vochtige pleisterkalk, stof en salpeter. Het was oud, onbewoonbaar en huisvestte talloze studenten op elke verdieping, vaak twee per appartement, en studenten – in tegenstelling tot alleenstaande ouderen – besteden nauwelijks aandacht aan geluiden die zich midden in de nacht voordoen.

Hij had het opgegeven, dacht ze. Hij zou de toegangscode nodig hebben gehad om binnen te komen. Ze had goed gecontroleerd dat de deur klikte bij het dichtgaan. Je kreeg er een kick van om mij de stuipen op het lijf te jagen, hè, klootzak? Loser! Zwetend en hijgend als een zeehond kwam ze op de laatste overloop aan, waar maar één deur was: die van haar. Shit zeg, wat was ze bang! Ze hoorde geen enkel geluid meer behalve dat van het bloed dat door haar aderen liep en haar borstkas die hijgde als een paard: die geluiden overstemden alle andere geluiden die er hadden kunnen zijn. Al waren die er niet: het gebouw was doodstil – de meisjes van beneden, die van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat keiharde muziek draaiden, waren waarschijnlijk uitgegaan.

Ze spitste haar oren, maar aan de andere kant van de deur was ook niks te horen. Ze maakte eruit op dat Amalia, haar huisgenote, sliep of nog niet thuis was. Ze haalde de sjaal los die nog naar haar parfum rook: vanille, jasmijn en lavendel – Lancôme, La vie est belle, een cadeautje van haar moeder. Ze had lucht nodig. Ze had het benauwd. Zweetdruppels rolden in lange lauwwarme stroompjes over haar wangen. Met een klam voorhoofd stak Verónica de sleutel in het slot. Nog een paar seconden en dan zou ze lekker warm en veilig in haar bed liggen. Ze zou wachten tot Amalia terug was. Ze zou haar vertellen hoe bang ze was geweest. Ze zouden lachen, verhaaltjes verzinnen, zich voorstellen hoe die schim, buiten, door de straten zou zwerven – en met hun dekbed tot hun kin opgetrokken zouden ze het licht uitdoen, elkaar een goede nacht wensen, beiden gerustgesteld door de aanwezigheid van de ander, heerlijk huiverend omdat het fictie was.

Het was niet echt.

Ze voelde een beweging achter zich. Deed haar mond open om te schreeuwen. Te laat. Hij had iets tegen haar lippen gedrukt, had haar gekneveld. Een hand met een leren handschoen. Het leer rook naar koe, naar een dood dier. Ze verzette zich. Snakte naar adem. Ze werd duizelig. Hij drukte zich tegen haar aan, met zijn wang tegen die van haar. ‘Sst,’ fluisterde hij, ‘hou op met bewegen, waag het niet om te gillen. Of ik vermoord je, begrepen?’

Ze begreep het niet. Ze wilde het niet begrijpen. En ook niet horen. Wat dat betekende, inhield. Ze had te veel de bibbers. Haar hersenen leken bevroren. Een bug in haar hoofd. Toch besefte ze één ding: dat ze niet moest bewegen, niet moest gillen, niks moest proberen. Ze verstijfde. Hij had een arm om haar middel geslagen. ‘Je zult zien dat het goed afloopt…’

Die stem. Die was bizar, nasaal, schel. In andere omstandigheden had ze die grappig gevonden. Want die persoon had duidelijk net helium geïnhaleerd. Eventjes dacht ze dat het misschien een slechte grap was. Maar wie zou zo’n slechte grap kunnen maken? Daarna begon hij haar haar jas open te knopen en begreep ze dat het geen slechte grap was. Ze voelde de warmte die van zijn gezicht straalde, alsof ze haar wang tegen een radiator hield. De hand met de handschoen was koud, veel te koud toen hij die onder haar rok stak, in haar slipje, tussen haar dijen. Het ijskoude leer van de handschoen tegen haar geslacht. Haar benen begonnen te trillen. Zo heftig dat ze bang was dat ze erdoor zou zakken. Dat ze niet meer overeind kon blijven. Maar ze bleef staan. Ze hoefde helemaal niet meer te plassen.

Hij deed haar pijn. Ze dacht vreemd genoeg aan die keer waarop die stomme tandarts de verdoving had onderschat en de zenuw van haar voorste kies had geraakt. Maar dit keer was het niet alleen pijn, maar ook angst, afschuw, weerzin – en ze had het gevoel dat ze viel, een oneindige val in de duisternis. In de gewichtloosheid.

Nu sprak hij niet meer. Omdat je zijn stem zonder helium zou hebben herkend? Vroeg ze zich af met een laatste beetje helderheid. Plotseling was er een andere stem door de deur te horen.

‘Verónica, ben jij dat?’

Amalia! Amalia, help! Riep ze in haar hoofd. Ze wilde zich verzetten toen hij haar voorhoofd keihard tegen de deur sloeg. Ze zag sterretjes terwijl aan de andere kant een sleutel in het slot werd omgedraaid en het verbijsterde en slaperige gezicht van Amalia verscheen.

‘O, mijn god! Hoe kom je daaraan? Wat was dat voor geluid? Heb je je gestoten? Ben je dronken?’

Ze voelde dat ze bloedde, betastte haar voorhoofd en draaide zich om. Ze haastte zich naar de koperen reling en boog zich over het trappenhuis. Ze hoorde de voordeur die beneden dichtging.

19

Woensdagochtend

‘Neem de tijd,’ zei de jonge vrouw die tegenover haar zat de volgende dag. ‘Wil je nog een glas water?’

Verónica gebaarde van niet. Amalia was met haar meegekomen. De twee studenten hadden die nacht vrijwel geen oog dichtgedaan. Verónica liet haar blik op het portret van de koning aan de witte muur rusten, achter de vrouw in uniform die met twee vingers op haar toetsenbord typte.

‘Dus hij… heeft zijn… eh… zijn vingers met handschoen bij je naar binnen gebracht, klopt dat?’

Verónica rilde. Bespaarden ze op de verwarming bij de Guardia Civil?

‘Ja.’

‘En hij had geen tijd om andere… strafbare… eh, feiten te begaan?’

‘Strafbare feiten?’ zei Amalia, die naast haar opsprong.

‘Ik bedoel… het was geen… eh… nou ja… verkrachting.’

‘Het is wel een verkrachting!’ protesteerde Amalia verontwaardigd terwijl ze rechtop op haar stoel ging zitten. ‘Wat heeft u nog meer nodig?’

Het gezicht van de vrouw liep knalrood aan.

‘Ja, ja, natuurlijk… natuurlijk. Sorry.’ Ze dacht na. Het computersysteem vroeg om formele, stijve taal, korte en precieze bewoordingen. Ze voerde in: ‘handmatige verkrachting bij de vagina’. ‘En je zegt dat hij helium had geïnhaleerd?’ vroeg ze. Ze typte: ‘mogelijk gebruik van helium door de aanvaller’. Verónica knikte.

‘Zodat zijn stem niet te herkennen was…’ zei ze.

De jonge vrouw in uniform haalde haar ogen van het scherm. ‘Dus je denkt dat je hem kent?’

‘Ik heb geen idee. Het zou kunnen…’

‘Komen er nog andere details bij je op?’

‘Hij rook lekker.’ En ineens wist ze waar ze dat parfum geroken had. Maar dat betekende niks. Of misschien toch wel…

‘Was hij groter, even groot of kleiner dan jij?’

‘Hij was groot.’

‘En hij heeft je hoofd dus tegen de deur geslagen voor hij ervandoor ging?’ zei de jonge vrouw bij het bekijken van de pleister die Verónica op haar voorhoofd had.

‘Ja. Heel hard.’

‘Gewelddadige aanranding, extreem gevaarlijke persoon’, voerde de vrouw in het systeem in.

‘Beloof me dat je het aan niemand vertelt,’ zei Verónica tegen Amalia toen ze de kazerne verlieten.

‘Moeten we de andere meisjes uit het huis niet waarschuwen?’ opperde haar huisgenote.

‘Nee! Ik wil niet dat iedereen naar me kijkt als het meisje dat is aangerand!’

‘Oké, oké.’

‘Zweer het.’

‘Ik zweer het.’

’s Avonds voegde Verónica zich na de lessen bij de groep. Ze had de hele dag in een waas verkeerd. Alsof ze zichzelf niet was. Alsof ze zichzelf zag bewegen, antwoorden, handelen. Alsof er twee Verónica’s waren: een die verder leefde alsof er niks aan de hand was – en een die de eerste observeerde. Ze had ook gedacht dat hij Assa niet had durven pakken. Hij had de zwakste van de groep gekozen. Hij had hen bespioneerd. Zoals een leeuw in de savanne, die het zwakste exemplaar in een kudde antilopen ziet en alleen dat bekijkt tussen de honderden dieren, uit op de kwetsbaarheid, de zwakheid: het dier dat mank loopt, dat minder snel rent, dat zich afzondert of door de andere is verstoten…

Op welk moment had hij hen geobserveerd? In de Camelot? Op de faculteit? In de les? Ze had de lessen van die dag doorgebracht met het bestuderen van de uitdrukkingen van de studenten die naast haar zaten – de mannelijke studenten…

Ze kwam te laat aan bij de vergadering. Iedereen was er al.

‘Als we de moord op die agent buiten beschouwing laten, dan hebben we dus alleen maar stelletjes,’ zei Salomón op dat moment.

‘Gelúkkige stelletjes,’ preciseerde Assa.

De kapitein van de Guardia Civil die leidinggaf in de kazerne van Salamanca knipperde met zijn ogen en kruiste met een uitdrukkingsloos gezicht zijn vingers onder zijn kin.

‘Dus de “Grijper” heeft weer toegeslagen?’ begon hij.

‘Ja,’ bevestigde de sergeant die Verónica’s aangifte die ochtend had opgenomen. ‘Derde aangifte in een maand: dat gaat snel. Hij neemt niet lang meer genoegen met alleen maar grijpen,’ zei ze er op lugubere toon bij. ‘En deze keer is hij onderbroken. God weet wat hij anders had gedaan.’

‘Misschien is hij verlegen,’ suggereerde de kapitein. ‘Of hij krijgt hem niet omhoog.’

Een van de collega’s moest grinniken.

‘Het is een aanranding,’ bromde de sergeant terwijl ze die collega een boze blik toewierp.

‘Ja, ja, natuurlijk… sorry.’

‘De volgende keer probeert hij verder te gaan,’ ging ze verder. ‘De uitdaging en het risico zijn opwindend voor hem. Ik denk dat we geen idee hebben waartoe hij in staat is…’

‘Want jij weet dat kennelijk wel?’ kwam dezelfde collega scherp tussenbeide. ‘Sinds wanneer ben jij een afgestudeerd psycholoog, Rosa?’

Rosa wierp een woedende blik op de grote botterik. ‘Omdat ik een vrouw ben,’ antwoordde ze vinnig. ‘Kapitein, ik denk dat we iets moeten bekendmaken – of in elk geval waarschuwingen in de faculteiten ophangen. We moeten de studenten van deze stad laten weten dat er een maniak door de straten loopt.’

De officier bleef even staan, alsof hij iets vies had geroken. ‘Geen denken aan. Als we dat doen, komt er een massapsychose en krijgt de pers er ook lucht van! Om nog maar niet te spreken van de reactie van de burgemeester en de regiominister!’

‘Gelukkige stelletjes… Waarom zeg je dat, Assa?’ vroeg Salomón.

‘Eh, nou,’ antwoordde de jonge vrouw, ‘het is overduidelijk dat de laatste twee stelletjes gelukkig waren als je naar de posts en foto’s op hun social media kijkt…’

Ze had een groot deel van de nacht doorgebracht met het bekijken van die posts. Ze had rode ogen van al dat turen naar het scherm en ook vanwege slaapgebrek. ‘Ze maakten overal foto’s waar ze waren,’ ging ze verder. ‘Op alle kiekjes zie je ze lachen, elkaar zoenen.’

Salomón deed de tl-verlichting uit en de kleine projector aan. Op de witte muur, in het lichte gezoem van de ventilator, verschenen gezichten die van Instagram en Facebook waren gehaald. Ontspannen, gelukkige gezichten. Die in de lichtbundel die het stof weerkaatste schijnbaar naar het leven lachten. ‘Dat is een interessante theorie,’ zei hij. ‘Ga door…’

‘Hij kan slecht relaties met vrouwen onderhouden,’ ging Assa verder. ‘Al zijn relaties zijn mislukt. Hij woont alleen. Hij is waarschijnlijk gescheiden of vrijgezel. Hij is meerdere keren verlaten. Om die reden koestert hij wrok jegens gelukkige stellen, hij is jaloers op hen. Zijn moordneigingen worden ontketend door het geluk van anderen…’

‘Ja,’ zei Salomón, ‘de messteken in de genitaliën wijzen daar inderdaad op, alsof hij ze ongeschikt wilde maken om na de dood nog seks te kunnen hebben. Het is heel goed mogelijk en zelfs waarschijnlijk dat hij zelf problemen op dat gebied heeft.’

‘Het kan toch zijn dat ze alleen voor de foto lachten,’ protesteerde Ulysses. ‘Het is onzin. Iedereen lacht op social media. Dat bewijst nog niks…’

Salomón stemde in met een glimlach op zijn lippen. Hij hield echt van controverse. Zijn methode bestond er inderdaad uit om het debat te doen ontstaan. Daar kwam altijd iets uit voort. ‘Die mise-en-scènes, waar doen die jullie aan denken?’ ging hij verder.

‘Aan schilderijen!’ antwoordde Alejandro meteen.

Salomón draaide zich naar de jonge Spanjaard toe.

‘Precies, aan schilderijen… In de schilderkunst van de renaissance en ook die van de eeuwen daarna kwamen vaak ontblote modellen en de kleuren rood en groen voor…’

‘Denkt u dat hij zich door schilderijen heeft laten inspireren?’ vroeg Assa.

‘Dat sluit ik niet uit…’

Zijn telefoon ging over. Hij haalde hem uit zijn zak en keek erop. Een onbekend nummer. ‘Salomón Borges,’ zei hij.

‘Professor? U spreekt met luitenant Lucia Guerrero.’

20

Woensdagavond

Lucia bekeek de spin. Die had zijn web tussen de verwarmingsbuis en het plafond gesponnen. Een vliegje was vastgelijmd aan de plakkerige draden, die trilden. Het zwarte, fluwelige roofdier ging zonder haast op zijn in de val gelopen prooi af. Het ging zijn gif inspuiten, het slachtoffer verlammen, verteren met zijn maagsappen. Het vliegje maakte geen enkele kans.

‘Morgen, staat genoteerd, professor,’ zei Lucia in de telefoon terwijl ze naar de spin bleef kijken.

‘Zeg maar Salomón. Tot morgen, luitenant.’

Ze wilde net een ander nummer bellen toen haar telefoon ging. Arias. ‘Ja?’ zei ze.

‘Bespreking met zijn drieën met de afdeling Toxicologie.’

‘Oké.’

‘Hallo, Lucia,’ zei een tweede stem in het toestel. ‘Gecondoleerd met het verlies van Sergio. We zijn er hier allemaal kapot van. We hopen dat die andere klootzak het haalt om zijn proces te kunnen bijwonen…’

Lucia zei niks, maar voelde zich door een koude golf overspoeld worden.

‘Afgezien daarvan heb ik het resultaat van de analyse van de bruine vloeistof die bij hem thuis is gevonden. Je zult het niet geloven…’

Dat hadden ze snel gedaan. De moord op een collega. Dat ging voor alle andere dingen, wat die ook waren, de moord op de koning van Spanje of een terroristische aanslag.

‘Ik had erover gehoord,’ zei hij, ‘maar dit is de eerste keer dat ik het zie.’

‘Dat je wat ziet?’ zei ze ongeduldig,

‘Het gaat inderdaad om een aftreksel, een infusie, noem het hoe je wilt. Het is ayahuasca.’

‘Wat?’

‘Ayahuasca. Het wordt ook wel “touw van de dood”, “bittere liaan” of “slingerplant van de ziel” genoemd. Stammen in het Amazonegebied noemen het yagé, natem, caapi, pindé of daime… Het is een aftreksel van een mix van planten, waaronder de liaan in kwestie, dat al eeuwenlang door sjamanen in het Amazonegebied wordt bereid. Na het trekken geven deze planten twee krachtige psychoactieve moleculen vrij: dimethyltryptamine en een alkaloïde bèta-carboline. Kort samengevat veroorzaakt dat hallucinaties en een bewustzijnsverandering. Maar in tegenstelling tot heroïne en cocaïne werkt het niet op de beloningssystemen. Er is dus geen risico op een overdosis of een echte verslaving.’

Lucia’s hersenen deden hun best om de informatie te verwerken en eruit te halen wat voor haar van belang was.

‘Het is een zeer krachtige drug, die lange tijd alleen aan stammen in het Amazonewoud was voorbehouden. Zij gebruiken het bij inwijdingsceremonies – een manier om verbinding te maken met je diepere ik en de natuur, dat soort dingen. Maar met alle modieuze nieuwe religies en alternatieve medicijnen is de consumptie uitgebreid naar heel andere kringen. Het is zelfs een modedrug in Silicon Valley en bij kunstenaars in New York geworden. Een van de eerste westerlingen die het heeft geprobeerd is de schrijver William Burroughs. Ayahuasca is in veel Europese landen verboden. In Spanje is persoonlijk gebruik toegestaan, maar de verkoop verboden, zoals ook geldt voor veel andere stoffen. In de afgelopen jaren zijn er meerdere symposia over het onderwerp geweest. Het belangrijkste was een wereldconferentie die werd georganiseerd door het in Barcelona gevestigde iceers, het International Center for Ethnobotanical Education, Research and Service. Die was in Gerona, dit jaar. Ik was erbij. Twaalfhonderd deelnemers, zestig specialisten uit de hele wereld, maar liefst honderdtwintig lezingen uitsluitend over ayahuasca.’

Lucia begon ongeduldig te worden. ‘Zouden de effecten ervan de… eh… manipulatie van een bijzonder kwetsbare persoon kunnen vergemakkelijken, hem kunnen aanzetten tot dingen die hij normaliter niet zou doen?’ vroeg ze.

Stilte.

‘Ik ben geen psycholoog, maar ik zou denken van wel… Ayahuasca wordt sinds eeuwen gebruikt om bewustzijnsveranderingen teweeg te brengen. Sommige sektes en zogenaamde Braziliaanse kerken maken er tegenwoordig met hetzelfde doel gebruik van. Ayahuasca veroorzaakt een veranderde waarneming van de werkelijkheid, een aanzienlijke vermindering van angst, vaak een regressie en een grotere… psychologische flexibiliteit. Er is dus een duidelijk gevaar voor mensen die kwetsbaar zijn voor machtsrelaties. Bovendien dragen de bewustzijnsveranderingen die door deze drug worden veroorzaakt volgens sommige onderzoekers bij aan het vormen van een “meervoudige ik”.’

Lucia moest aan iemand anders denken, iemand die ook een ‘veranderde waarneming van de werkelijkheid’ had – of eerder zijn eigen wereld, die zijn eigen wetten had. Ze verjoeg die gedachte.

‘Je geeft deze informatie aan niemand zolang je er niet om wordt gevraagd,’ zei ze in de telefoon, ‘begrepen?’

‘Zoals aan een psychiater die voor de verdediging werkt, bijvoorbeeld? Ik snap ’m. En Lucia, je moet weten dat ayahuasca ook doodenge visioenen kan veroorzaken, echt angstaanjagende hallucinaties. Dat heeft de geest van je Gabriel Schwartz geen goed gedaan…’

Ze bedankte hem. Er was maar één kopje in het appartement van Schwartz: naast het bord van ‘Ricardo’. De schim die achter dit alles zat had het aftreksel met veel zorg bereid en had Gabriel het zien opdrinken… daarna had hij gewacht tot het effect zou hebben… Hoe hadden ze elkaar ontmoet? Hoe en op welk moment had de echte moordenaar van Sergio Moreira de persoon gekozen die haar teamgenoot zou vermoorden?

‘Bel Ferrater,’ zei ze daarna tegen Arias. ‘We hebben een lijst nodig van alle mensen – werknemers en bezoekers – die contact hebben gehad met Gabriel Schwartz tijdens zijn psychiatrische opnames.’

21

Woensdagavond

Ze belde nog een nummer.

‘Wat wil je, Lucia?’ zei de stem aan de andere kant van de lijn.

‘Wat is er eergisteren met Álvaro gebeurd?’

‘Niks ernstigs.’

‘Samuel, alsjeblieft…’

Stilte.

‘Hij heeft met andere leerlingen op het schoolplein gestoeid. Een juf heeft er een einde aan gemaakt.’

‘Gestóéid?’

‘Hij is omvergeduwd, als je dat liever hebt.’

‘Hoe bedoel je omvergeduwd?’

‘Jezus, Lucia! Ben je weleens geen agent?’

‘Is-ie op de grond gevallen?’

‘Ja, als je dat per se wilt weten.’

‘Jezus!’

‘Wat jezus? De leerlingen moesten bij de directeur komen. Het zal niet nog een keer gebeuren. Zaak afgedaan. Hij heeft alleen een bult op zijn knie. Het gaat goed met hem.’

‘Kan ik hem spreken?’

Ze hoorde het geluid van een tv op de achtergrond. Daarna twee volwassenen – een man en een vrouw – die zachtjes iets tegen elkaar zeiden. Een smeulende woede in haar buik. Alicia… De nieuwe vriendin van haar ex-man. Die Álvaro een jasje en dasje aantrok alsof hij een fucking Engelse scholier was. Niet zo vreemd dat hij omver was geduwd. Zij zou Alicia ook graag omverduwen om haar eraan te herinneren dat ze slechts ‘te gast’ was in hun leven, dat Alicia geen enkel recht had om te beslissen wat goed was voor haar zoon, en dat Lucia alle tanden uit haar mooie mond zou slaan als ze overwoog tussen Álvaro en haar te komen.

‘Mama?’

Ze ademde diep in en inspecteerde het plafond. Stelde vast dat haar zicht wazig was. ‘Lieverdje, alles goed?’

‘Ja. We zitten een aflevering van Jurassic World te kijken.’

Ze sloot haar ogen een seconde. Opluchting. Álvaro klonk vrolijk. Frustratie. Ze vermoedde dat hij weer naar zijn serie wilde. Jaloezie. Ze zou nu graag bij hem zijn, dat ze samen voor de tv zouden zitten, met een dekentje op schoot.

Hoe was het zover gekomen? Ze herinnerde zich dat Samuel en zij, voor haar werk hen uit elkaar begon te drijven en voordat Álvaro geboren was, maaltijden voor de tv aten met alles wat de huidige dieetobsessies verboden: big macs, grote cola’s, kipnuggets, friet, ketchup en sundaes. Wachtend tot ze in slaap vielen. Ze herinnerde zich dat ze doorgaans tegen elkaar aan in slaap vielen, twee uur later wakker werden en zich naar bed sleepten. Toen Álvaro klein was, deden ze hetzelfde maar dan met tekenfilms. Daarna was Lucia steeds later thuisgekomen, ze was harder geworden – of het was eigenlijk haar werk dat haar verhardde – en haar relatie met Samuel werd steeds gespannener.

Ze herinnerde zich ook dat toen ze nog studeerden Samuel en zijn vrienden minachtend over de politie spraken. Smerissen waren in hun ogen allemaal idioten, handlangers van de staat en fascisten in aanleg en anders wel in hun daden. Dus toen ze Samuel had aangekondigd dat ze het toelatingsexamen voor de Guardia Civil ging doen, had hij dat niet begrepen. Zelf was ze ook niet helemaal zeker van haar motivatie. De kranten die ze lazen, de muziek die ze luisterden en de films die ze keken waren eensluidend: de Guardia Civil was een fascistenhol, het idee van orde zelf was fascistisch, de wet was er alleen om de status quo te handhaven en de middenklasse te beschermen. Het was een simplistische redenering – en daarom ook aantrekkelijk, in elk geval voor de meeste van haar maten. Maar Lucia had nooit mensen nog een trap na willen geven. Van jongs af aan koos ze altijd partij voor degene aan wie de anderen een hekel hadden en die ze op het schoolplein pestten, met het risico zelf een paar klappen te krijgen. In haar gezin was ze de pain in the ass – degene die er een boosaardig genoegen in schiep de zekerheden van anderen te ondermijnen en uit tegendraadsheid de sfeer te verpesten. Op de rechtenfaculteit was ze hiermee doorgegaan en had ze zich bij elke staking of demonstratie afgevraagd wat er werkelijk verzwegen werd om het onuitgesprokene of de bijbedoelingen te vinden achter de mooie preken van linkse politici, die populair waren bij haar geloofsgenoten, en achter de woorden over individuele verantwoordelijkheid en ondernemingszin van rechts, die populair waren bij haar familie. Ze was dus uit tegendraadsheid bij de Guardia Civil gegaan. Echt? Was het zo simpel? Had ze deze weg alleen gekozen om anderen te laten zien dat ze ongelijk hadden? Er was natuurlijk nog iets anders, maar ze had vanavond geen zin om daaraan te denken. Niemand, zelfs Samuel niet, kende het echte verhaal. Dat van het intelligentste, het nieuwsgierigste, het ziekelijk gevoeligste jongetje dat ze ooit had ontmoet. Haar broer. Rafael. En de manier waarop de drugs hem hadden verwoest. Rafael… Haar Syd Barrett. ‘Wish you were here’.

‘We zien elkaar snel, lieverd,’ zei ze. ‘En gaan we naar de dierentuin, oké?’

‘Mag ik ook series kijken, mama?’

‘Tuurlijk, schatje. Hup, ga maar snel naar je vader.’

‘Gaat het echt wel goed met je, mama?’

‘Waarom zou het niet goed gaan, lieverdje?’

‘Omdat je zo’n rare stem hebt…’

‘Nee hoor! Hup.’

‘Tot snel, mama!’

Arias belde haar een half uur later. ‘Gabriel Schwartz is net overleden,’ zei hij.

Ze werd ineens zenuwachtig.

‘En het bloedonderzoek bevestigt de aanwezigheid van brodifacoum in zijn bloed, een product om ratten te doden,’ ging haar collega verder. ‘Het is net aangekomen.’

Ze voelde zich plotseling niet op haar gemak. Alles was door iemand anders gepland: die marionettenspeler die in de schaduw bleef en aan de touwtjes trok.

‘Bedankt, Arias,’ zei ze. ‘Je moet naar huis gaan…’

‘Dat ga ik doen. Fijne avond, Lucia.’

De moordenaar van Sergio ook dood… Waarom was ze zo van streek? Was dat omdat ze de dood van Sergio en die van zijn moordenaar aan dezelfde dood verbond? Of omdat ze, zoals altijd als ze aan de dood dacht, aan Rafael dacht?

Die nacht huilde ze. Tegen drie uur. Ze hoorde het geluid van de regen die tegen de openslaande deur sloeg. Een geruststellend geluid – maar dat in haar hoofd ook synoniem was met eenzaamheid, verlaten straten en verdriet. Ze stond op en ging in haar kamerjas het balkon op. Wierp een blik op het aangrenzende balkon. Dat van haar moeder. De lichten waren uit. De laatste maanden dacht Lucia vaak aan haar moeder. Bijna net zo vaak als aan Álvaro. En aan Rafael… Haar moeder werd een dagje ouder. Binnenkort zou ze er niet meer zijn. Waarom konden ze niet normaal met elkaar communiceren, gesprekken hebben die niet in bitsheid en verwijten eindigden? De klok tikte door. Ze hadden niet veel tijd meer.

Op dat moment dacht ze eraan. Aan Francisco Manuel Mélendez. Voor hem tikte de tijd ook door. Dacht hij in het donker van zijn cel aan haar? Natuurlijk dacht hij aan haar… Het proces zou over een paar dagen zijn. En zijn advocaat had onthullingen beloofd.

Ze ging het appartement weer binnen, trok het bovenstuk van haar pyjama uit, liep de badkamer in en keek met gebogen nek naar haar reflectie in de spiegel en naar de grote ‘Christusfiguur’ die op haar rug was getatoeëerd en zijn zegen over haar uitspreidde.

Alleen die Christusfiguur bracht haar rust.

Vierde deel - Een dans met de duivel

22

Donderdagochtend

Het was kwart voor tien ’s ochtends toen ze de volgende dag haar Hyundai Tucson voor de rechtenfaculteit van de usal parkeerde. Een mannetje van in de zestig met een peper-en-zoutkleurig baardje stond haar bovenaan de trap op te wachten. Ze vermoedde dat hij het was. Salomón Borges. Catedrático.5 Maar zonder de ijdelheid en zelfgenoegzaamheid die doorgaans met die titel gepaard gaan. In elk geval niet aan de telefoon. Hij had op haar de indruk van een verstandige persoon gemaakt. Die haar echter een idioot verhaal had verteld. Dus wat deed ze daar dan?

Eén detail kon ze niet negeren: de lijm. Het was een van de elementen die het computerprogramma dat door de professor en zijn team was ontwikkeld zogenaamd had opgespoord. Goed dan… Laten we eens zien wat hij me te vertellen heeft…

Een uur eerder had ze een telefoontje van het toxicologielab gekregen: ze hadden in het bloed van Gabriel Schwartz ook sporen van Zolpidem gevonden, een van de meest voorgeschreven slaapmiddelen, dat echter ook voor iets anders kon dienen: als rapedrug. Zolpidem en ayahuasca. Er was geen enkele twijfel meer: Gabriel Schwartz was gedrogeerd en gemanipuleerd.

Ze vergrendelde haar suv, rilde in de windvlagen die rond de faculteit joegen en beklom de treden terwijl ze de capuchon van haar hoody rechtop zette. Hij sloeg zijn ogen naar haar neer en glimlachte naar haar. Wierp een korte blik op het wapen dat ze in de holster op haar heup droeg.

Lucia bekeek hem. Wat ze zag stond haar aan. De schouders van een worstelaar, maar met een vooruitstekend buikje, een slecht getrimd baardje en een slonzig uiterlijk: er zat een koffievlek op de witte stof van zijn overhemd, waarvan een punt uit zijn broek kwam. Een open, nieuwsgierig en expressief gezicht. Hij was nauwelijks groter dan zij, en zij was maar één meter tweeënzestig. Heel goed, dacht ze. Want als ze morgen tussen twee chirurgen moest kiezen om zich te laten opereren, zou ze niet degene kiezen die eruitzag als een chirurg, met een bril en een duur merkhorloge, lange, sierlijke handen en een respectabel voorkomen, maar de ander: die zich niet bekommerde om zijn belachelijke voorkomen, die met een sterk accent sprak, die een beetje verwaarloosd was en die in niks op een chirurg leek. Omdat degene die het hoofd had dat bij het beroep paste en die uit een goede familie en van een goede opleiding kwam een makkelijker leven dan die ander had gehad, die zichzelf meer had moeten bewijzen en meer obstakels had moeten overwinnen om tot dezelfde hoogte te komen. Salomón Borges had zijn functie duidelijk niet te danken aan zijn uiterlijke verzorging of aan zijn menselijke relaties. Perfect, dat kwam haar goed uit.

‘Volgt u mij,’ zei hij. ‘Ik neem aan dat u met deze zaak niet veel tijd te verliezen heeft. Wilt u koffie?’

‘Nee, bedankt.’

‘Gelukkig, die van de cafetaria is verschrikkelijk.’

Ze volgde hem op de voet door de glazen hal en daarna over de loopbrug die door de grote patio liep. Aangekomen aan de andere kant van het gebouw gingen ze een verdieping omlaag. Hij ging haar voor in de richting van een deur waarop criminologielaboratorium stond geschreven. Binnen zag een zestal jonge mensen haar binnenkomen. Vreemd genoeg stond er links in het vertrek een grote kampeertent.

‘Dit is luitenant Lucia Guerrero van de uco,’ zei hij tegen de studenten en daarna, terwijl hij zich naar haar omdraaide: ‘Lucia, dit is het team dat dimas heeft ontworpen.’

‘Heeft dimas die gelijkenissen gevonden?’ zei ze een uur later verbaasd. Het was niet echt een vraag, maar ze vond het nog steeds moeilijk te geloven dat een programma dat was bedacht door een handvol studenten en een professor misschien de software en database bevatte waarop alle rechercheurs van Spanje zaten te wachten. Maar waarom eigenlijk niet? Waarom was ze zo verbaasd? Net als iedereen wist ze dat er een nieuw tijdperk voor de wereld was aangebroken. Dat jonge mensen die in hun garage waren begonnen met knutselen inmiddels bemande raketten in de ruimte lanceerden, apps ontwikkelden die door miljarden mensen werden gebruikt en cryptovaluta die binnenkort het officiële geld zouden vervangen. Ze had die film over de oprichting van Facebook door vier Harvardstudenten gezien. Ze wist dat Steve Jobs en Steve Wozniak, twee jonge mensen zonder een rooie cent, de Apple i hadden ontworpen na ontmoetingen van de Homebrew Computer Club en dat Jobs, om het nodige geld te verzamelen, zijn Volkswagen Combi had verkocht. En ook dat Jeff Bezos de software van Amazon in de garage van zijn ouders had ontworpen, die hij ook gevraagd had in zijn project te investeren. Voor hij de rijkste man ter wereld werd. Dus waarom dan geen studenten van de universiteit van Salamanca?

‘Bravo,’ zei ze zonder omhaal.

Ze zag een glimlach op de jonge gezichten verschijnen.

‘En jullie zeggen dat het project door de Guardia Civil en de nationale politie wordt gesteund?’

‘En door het ministerie van Onderwijs van Castilië en León en natuurlijk door de usal,’ voegde Salomón Borges er nog aan toe. ‘Maar als we ze geld afhandig willen maken, dan is het opeens een ander verhaal…’

Ze glimlachte. Bezos en het geld van zijn ouders, Steve Jobs en zijn Volkswagen Combi, Zuckerberg in zijn kamertje van Harvard, dacht ze nogmaals. Er liep een rilling langs haar nek.

‘En dit programma heeft dus als eerste een mogelijke link gelegd tussen deze drie dubbele moorden?’ vatte ze samen. ‘Die van dertig jaar terug in het noorden van Aragón, die van 2015 in Segovia en die van afgelopen jaar aan de Costa del Sol?’

‘Inderdaad.’

‘En jullie hebben het verband met wat er met mijn collega is gebeurd alleen door het verhaal van die lijm gelegd?’

‘Een mager verband, dat geef ik toe,’ bekende Salomón.

‘Maar daarom niet onbeduidend,’ zei ze corrigerend. ‘Ik had hiervoor nog nooit gehoord van plaatsen delict waar de lichamen waren vastgelijmd…’ Ze herinnerde zich dat de moord op het Engelse stel tijdens hun vakantie grote koppen in de krant had gehaald. Het detail van de lijm was echter nooit genoemd, en de mise-en-scène ook niet. Het onderzoek was ook niet aan de uco toegewezen.

Alle leden van het team staarden haar nu aan, alsof ze wilden zeggen: ‘En wat doen we nu?’

‘Hoe zien jullie het vervolg?’ vroeg ze, terwijl ze haar opwinding probeerde te verbergen.

‘We hebben de complete procedures van deze drie zaken al opgevraagd,’ antwoordde een mooie zwarte studente met heel kort haar die Borges Assa had genoemd, herinnerde ze zich. ‘We gaan een profiel opstellen vanuit de analyse van de plaatsen delict…’

‘En van de studie van de persoonlijkheid van de slachtoffers,’ voegde de knappe jongen met bruin haar die Alejandro heette eraan toe.

‘En ook van de verslagen van de rechercheurs,’ zei de kleine, mollige Japanner met zijn grote bril, Haruki geheten. ‘Als het ons lukt die te krijgen, natuurlijk.’

‘De diensten doen moeilijk,’ legde Salomón uit.

Vind je het gek, dacht ze. Niemand van hen was tenslotte beedigd.

‘Heeft u al eens iemand gedood?’ vroeg de Engelsman met zijn gezicht vol acne, die Ulysses heette, terwijl hij haar met zijn nieuwsgierige ogen bekeek.

Alleen de vrouw die Verónica heette zei niks.

‘Ik ga de dossiers ook opvragen,’ zei Lucia. ‘Met spoed. En ze bestuderen. Ik hou jullie op de hoogte. En als jullie iets te binnen schiet, laat het me dan gerust weten. Jullie hebben voortreffelijk werk gedaan!’

5 Universiteitsprofessor met een leerstoel.

23

Donderdagavond

De terugweg Salamanca-Madrid duurde twee uur, maar werd vanwege de files pas echt lastiger bij het naderen van de hoofdstad. Ze maakte er gebruik van om Arias te bellen. ‘De autopsie van Schwartz?’ vroeg ze hem.

Na de autopsie van Sergio was Arias nogmaals aangewezen het verplichte bezoek aan het forensisch instituut op zich te nemen.

‘Die heeft bevestigd dat Schwartz in zijn eigen bloed is gestikt en is overleden aan massale bloeduitstortingen,’ zei hij. ‘Ik wilde je net bellen. We hebben ook nieuws over wat Sergio in de laatste uren voor zijn dood heeft gedaan.’

Ze voelde zich gespannen.

‘Volgens Carmen,’ ging Arias verder (Carmen was een collega van de uco), ‘kreeg hij een telefoontje op kantoor en is hij vertrokken. We hebben de laatste telefoontjes die hij heeft ontvangen kunnen bekijken. Het laatste komt van een onbekend nummer. Carmen heeft hem alleen horen zeggen: “Wie bent u?”, en daarna: “Geef me uw adres.” Sergio zei haar vervolgens dat iemand informatie had over een dubbele moord die vorig jaar was gepleegd. Die persoon heeft hem duidelijk voldoende cruciale details gegeven om hem te overtuigen erheen te gaan.’

‘Welke dubbele moord?’ vroeg ze. Alle alarmbellen gingen af terwijl ze, al was het groen, vaststond en iedereen om haar heen keihard toeterde.

‘Een Engels stel dat tijdens hun vakantie aan de Costa del Sol is vermoord,’ antwoordde Arias. ‘Dat weet je toch nog wel: het was voorpaginanieuws…’

Goeie god!

‘Wat zei Carmen nog meer?’

‘Dat de vent ten noordwesten van Madrid wilde afspreken, niet ver van het Escorial, in de heuvels van Santa María de la Alameda. Daar waar we hem hebben gevonden dus.’

Lucia werd overspoeld door een koude golf. Dus Sergio was wel degelijk in de val gelokt – en zijn dood was gelinkt aan de dubbele moorden. Ze vloekte zachtjes. Ze moest het er met Borges over hebben, maar ze moest eerst de dossiers uitpluizen. Ze dacht weer aan de blonde man die de letters L-U-C-I-A zei terwijl hij in de camera van zijn cel keek. Hoe kende hij haar? Wie had hem over haar verteld? En vooral, waarom had hij het voor hij doodging zo belangrijk gevonden om zich tot haar te richten?

‘We zien elkaar morgen op de begrafenis,’ zei ze.

Het was 19.58 uur en de terrassen van de Plaza Mayor van Salamanca zagen ondanks de kou zwart van de mensen, bevolkt met massa’s studenten en toeristen. Tussen al die mensen gezeten, gehuld in zijn winterjas, verwarmde Salomón Borges zich met behulp van een carajillo – een gloeiendhete koffie versterkt met brandy, suiker en kaneel – terwijl hij het verlichte plein zat te bewonderen. Een heus toneeldecor. Een van de mooiste pleinen van Spanje, met zijn booggewelven, zuilen, rijen balkons en medaillons met de bustes van Rodrigo Díaz de Vivar, beter bekend onder de naam El Cid, Isabella en Ferdinand, de zeer katholieke vorsten, Karel v, Hernán Cortés en Francisco Pizarro. Met andere woorden, veroveringen, moorden en kolonialisme… Een beschaving met lijken als bakstenen en bloed als cement. Zoals álle beschavingen sinds mensenheugenis, dacht hij. Hadden de Arabische en Ottomaanse beschavingen de markten niet eeuwenlang van slaven voorzien? Was hun eerste zorg niet geweest om hun buren vrolijk te vermoorden? Waren de Japanners in Nanking of de gewapende groeperingen van de Tweede Congolese Burgeroorlog, die massaal overgingen tot martelingen en groepsverkrachtingen, minder wreed dan de westerse invallers? Hadden de westerlingen elkaar ook niet meermaals afgeslacht? De strategie om alle schuld aan de vijand te geven om je eigen misdaden te rechtvaardigen was zo oud als de wereld.

Salomón dronk zijn carajillo op en stond op. Hij verliet het plein door een van de twee poorten die op de Calle Zamora uitkwamen en liep die straat langzaam in, genietend van het geluid van zijn stappen in de avond. Toen hij in zijn appartement was aangekomen, op de bovenste verdieping van het Dania Palace, trok hij zijn jas en sjaal uit, smeet zijn schoenen door de lucht, trok zijn muiltjes aan en liep de woonkamer in om de elpee van Rinaldo van Georg Friedrich Händel op te zetten. ‘Cara sposa’, de grote aria voor castraten. Terwijl de muziek begon, liep hij af op de ingelijste foto op het buffet. Eerst de strijkinstrumenten. Daarna de stem. Van pianissimo tot fortissimo. Bestond er beschaafdere muziek dan deze? Complexere, subtielere?

‘Ik heb vandaag iemand ontmoet, Begoña,’ zei hij. ‘Een vrouw. Ze heet Lucia. Je zou haar leuk vinden. Competent. Serieus. Totaal niet lichtzinnig. Een vrouw naar jouw hart. O! Maak je maar geen zorgen: ze is te jong voor mij, en ik denk niet dat ik haar type ben…’ Hij liet een vette lach horen. ‘Ik heb eerder een soort vadergevoel, je kent me. Ze zou onze dochter kunnen zijn… En verder is er iets mysterieus aan haar: ze is minder sterk dan ze lijkt. We gaan samenwerken. Dat wordt interessant…’

Met zijn handen op zijn rug verliet hij de woonkamer om de lange donkere gang in te gaan, waar andere portretten van Begoña hem voorbij zagen lopen, alsof het een mausoleum was en niet een plek waar hij woonde. Hij liet zich opslokken door de duisternis: hij was al lang niet meer bang voor ze.

De volgende dag werd hij plotseling gewekt door het rinkelen van zijn telefoon. Hij keek naar het scherm. Nam op.

‘Goedemorgen Salomón,’ zei luitenant Guerrero. ‘Wat doet u morgen?’

‘Morgen?’ herhaalde hij verbaasd. ‘Morgen is het zaterdag… Ik ga wandelen bij de Sierra de Francia…’

‘Vindt u het vervelend om uw wandeling af te zeggen?’

‘Af te zeggen?’ herhaalde hij slaperig. Hij wist dat hij leek op een oude man die traag van begrip en nog slaperig was.

‘Ik heb de dossiers ontvangen. Ik heb ze de hele nacht bestudeerd. Ik stel voor dat we beginnen met het bezoeken van de plekken waar de dubbele moorden zijn gepleegd,’ zei Lucia in het toestel.

Hij kwam overeind, ineens klaarwakker, en ging aan het hoofdeinde zitten. Hij hoorde aan haar stem dat zijn gesprekspartner gespannen was.

‘Wé?’

‘Ja, u en ik.’

‘Dat is nogal een ongewone methode voor de Guardia Civil, toch?’ merkte hij op.

‘We hoeven ze niet alles te zeggen…’

Hij dacht na, geamuseerd door de samenzweerderige toon die ze had aangenomen.

‘Maar wat betreft de moord op… mijn collega,’ ging ze verder, ‘doet u niks. Uw team en u bemoeien zich daar niet mee.’

‘Wanneer gaan we?’ vroeg hij.

‘Ik stuur u mijn huisadres. Maak dat u stipt om half elf bij mij beneden bent. Goedendag, professor.’

24

Zaterdagochtend

Ze verlieten Madrid rond elf uur. In noordoostelijke richting, naar Aragón, de grens met de Pyreneeën.

De dag ervoor had Lucia de begrafenis van Sergio bijgewoond in de kerk Catedral de las Fuerzas Armadas, ook wel bekend als de Iglesia del Sacramento, in de Calle del Sacramento 11, in Madrid. Het was steenkoud in de kerk. Een trieste novemberdag. Een betrokken lucht en een even sombere stemming. Aanwezig waren de minister van Binnenlandse Zaken, de directeur-generaal van de Guardia Civil, kolonel Pilar Molina Marcos, generaals, luitenant-generaals, officieren, mannen met andere rangen, vrienden, naasten en collega’s. Ze had zich voorbereid, ze had zich gepantserd. Ze had onverschillig naar de homilie van de bisschop geluisterd en daarna de officieren en tot slot de weduwe, die Sergio allemaal met bewoordingen hadden herinnerd die alleen rouw opwekt. Ze hadden hem postuum een fucking versiersel toegekend: het kruis in de Orde van Burgerlijke Verdienste van de Guardia Civil. Alles ging goed, ze hield het uit. Ze had schijt aan dit hele hypocriete circus, ze had zich voorgenomen om niet te gaan huilen.

Totdat Peña… Peña had gezegd: ‘Een goede vader, een goede echtgenoot, een goede collega, een dienaar van de staat en een voorbeeldige vriend: dat was Sergio Castillo Moreira. We gaan je missen, man!’ Dat was het. Niks meer. Maar het was genoeg. Want Peña, de harde jongen, stond daar te huilen. En alsof het besmettelijk was had Lucia de tranen voelen opwellen. Niet in staat ze te stoppen, ze was ’m gesmeerd om buiten meer lucht te krijgen.

Terwijl ze haar tranen droogde wist ze dat Sergio’s geest haar tot het laatst zou blijven achtervolgen. Dat ze zich zijn glimlach, zijn gelach, de zoenen die ze elkaar hadden gegeven, zijn lichaam, al die nachten die ze samen in de burgerauto hadden doorgebracht terwijl ze verdekt stonden opgesteld en hun harten voor elkaar openstelden, en natuurlijk ook dat ding aan het kruis dat wel en niet Sergio Moreira was, zou herinneren. Dat die herinneringen op de moeilijkste momenten zouden opkomen om haar eraan te herinneren dat er geen tijd te verliezen is, dat we plannen voor de toekomst maken, maar dat de toekomst niet bestaat: er is alleen het nu.

Peña was bij haar komen staan en had een sigaret opgestoken. ‘Wist je dat ze in de bergen van het eiland Sulawesi regelmatig formaline in het lichaam van de overledene spuiten, elke dag een praatje met hem maken en hem elke drie jaar uit het graf halen, een peuk geven, dansen en de bloemetjes met hem buitenzetten? Fuck, het laatste wat ik zou willen is dat dezelfde mensen die me mijn hele leven hebben geïrriteerd dat na mijn dood blijven doen…’

‘Jezus, Peña,’ had ze geprotesteerd, maar ze had een glimlach niet kunnen onderdrukken.

Ze had Sergio’s kinderen ook gezien en de blik gekruist van de weduwe die uit de kerk kwam. Een blik die zei: ik weet wat er tussen mijn man en jou was. Verdomme…

‘Peña,’ had ze daarna gezegd, ‘ik ga een paar dagen vrij nemen. Ik moet er even tussenuit.’

Hij had geknikt. ‘Doe maar. We hebben twee complete teams op de moord op Sergio. Arias en ik houden je op de hoogte. Dat is goed: je bent sowieso emotioneel te veel betrokken.’

Op de snelweg die hen die zaterdagochtend naar het noorden voerde keek ze naar de asgrijze hemel, de eentonige strook. Ze had het gevoel dat hen daar iets enorms te wachten stond. In het noorden. Aan het eind van de weg.

‘Hoe ervaar jij de dood van je maat?’ vroeg Salomón naast haar.

Ze haalde haar ogen eventjes van de weg – ze merkte op dat hij haar was gaan tutoyeren – om hem een vernietigende blik toe te werpen.

‘Wat denk je? Hoe zou jij het beleven?’

‘Slecht,’ antwoordde hij. Je legt je hele ziel erin, hè? Voor de uco werken doe je dag en nacht.’

Ditmaal antwoordde ze niks.

Ze bleven noordwaarts rijden en kwamen rond twee uur bij de stad Zaragoza aan en nog geen uur later in Huesca. En er kwam sneeuw. Aanvankelijk in de vorm van witte plakken op de velden. Na nog eens tweeënveertig minuten waren ze in Barbastro, met zeventienduizend inwoners, waar Lucia via het zuiden omheen wilde rijden, daar waar de N240 en de N123 bij elkaar komen, om het stadje te vermijden. Maar Borges wees haar op het bord waarop stond ‘barbastro / alquézar / sierra de guara’ vlak na een hotel aan de rand van de weg, een cafetaria en een Repsol-tankstation die haar onvermijdelijk aan Francisco Manuel Mélendez deden denken.

‘Neem die weg,’ zei hij.

Dat deed ze, en ze liet zich door het doolhof van straatjes in het centrum leiden. Toen ze er via de Avenida de los Pirineos weer uit reden, passeerden ze een bakstenen gebouw met een dak vol antennes: de kazerne van de lokale Guardia Civil.

‘Daar hebben ze de zaak destijds waarschijnlijk onderzocht,’ zei hij.

Ze dacht aan het dossier dat, opgeborgen in haar rugzak, in de kofferbak van haar suv lag.

De weg was breed, in uitstekende staat, met lange rechten stukken en brede bochten. Lucia reed iets boven de maximaal toegestane snelheid; om hen heen ontvouwde zich onder de nog altijd grijze en monotone hemel een landschap dat even monotoon was: lage heuvels, bouwland en wijngaarden. Maar aan de horizon tekenden zich al witte bergen af. En bij de aanblik ervan kreeg Lucia gemengde gevoelens van ongeduld en vrees. Die verre bergen leken hen uit te dagen: ze hadden hun geheim zo lang bewaard. Denken jullie dat jullie het ons gaan ontfutselen terwijl dat zoveel andere mensen niet is gelukt? leken ze te zeggen.

Onder het dikke wolkendek waren de eerste heuvels wit van de sneeuw. De weerkaatsing deed pijn aan hun ogen en lichtte hun blik op. Het bergachtige, volledig kale landschap deed aan het decor van een winterse western denken. Op de radio – die Lucia had aangezet toen ze door alle gespreksonderwerpen heen waren – kondigde een stem aan dat november 2019 goed op weg was de natste en koudste november sinds vijfendertig jaar in de regio rond Jaca te worden: ‘De grote hoeveelheid sneeuw die op 8 november is gevallen – op sommige plekken is wel achttien centimeter gemeten – is blijven liggen, want de temperatuur daalt nog elke dag, met afgelopen nacht een minimumtemperatuur van vier graden onder nul. Het ziet ernaar uit dat de winter dit jaar vroeg is gekomen.’

Na een paar kilometer begon de N123 licht te stijgen boven de brede bedding van een vrijwel droge rivier, die met grote lichte kiezels was bezaaid, waar de weg langs liep.

‘We komen in de buurt,’ zei Salomón terwijl hij Google Maps op zijn telefoon raadpleegde.

Er kwam een haarspeldbocht en daarna verscheen de eerste tunnel terwijl de N123 tegelijkertijd in een kloof dook die ingesloten was door door de rivier uitgesleten hoge stenen wanden, door de winter kaal geworden bomen en door van sneeuwvlokken wit geworden naaldbomen. De tunnels volgden elkaar op. Lucia reed voorzichtiger. De bergengte werd smaller, dieper, de kalkstenen wanden verengden, de lucht werd teruggebracht tot een smalle grijze strook.

‘Daar,’ zei Salomón, toen ze onder twee donkere gewelven reden die in de rots zelf waren uitgehouwen en omgeven werden door stalactieten.

Ze remde. Links, in de bocht, vlak na de tunnel, was een klein tankstation waar ze met knarsende banden stopte. Ze zette de motor uit en de stilte daalde op hen neer. Warm gekleed – hij met zijn wollen jas en grijze sjaal die onder zijn kin was dichtgeknoopt, zij met een witte parka met een bontcapuchon die aan een winters camouflagepak deed denken – stapten ze uit de auto.

Lucia voelde de ijskoude lucht meteen als naalden door haar spijkerbroek prikken. Ze hield haar adem in bij het bekijken van de bergengte. Het kwam vast door alle details die ze in het dossier had gelezen, maar het leek alsof ze het stel bijna naakt langs de kant van de weg, tussen het busje en het ravijn, zag. Dat ze uit het verleden opdoken. Zoals in de tv-serie Hannibal, waarin iemand door zijn ogen te sluiten alles wat er op een plaats delict was gebeurd in zijn hoofd kon reconstrueren, visualiseren. Ze had die gave graag willen hebben.

‘Je moet je deze plek in de zomer voorstellen,’ zei hij zachtjes naast haar met een dampwolkje voor zijn mond. ‘Vroeg in de ochtend. Een groot deel van de weg ligt nog in de schaduw, maar de zon schijnt al op de toppen en de temperatuur is veel gematigder. Het is al warm, het is zaterdag. Er komen weinig mensen voorbij. Maar toch was het heel riskant.’

Hij praatte zachtjes. Alsof ze in een kerk waren – of op een begrafenis. Alsof hij bang was de doden te wekken.

‘Als we de foto’s moeten geloven, was de weg destijds in slechte staat, vol kuilen,’ zei ze. ‘Hij was niet zo goed onderhouden als nu. Die metalen vangrails waren er ook niet, alleen betonnen blokken om de weg van de afgrond te scheiden.’

Geconcentreerd probeerde ze zich erin te verplaatsen.

‘Het busje stond daar waar de auto nu staat,’ legde ze wijzend naar de plek uit.

De wind bleef waaien in de bergengte. Hij veranderde plotseling van richting om hen midden in het gezicht te slaan en in hun wangen te bijten. Ze had het hier veel kouder dan in Madrid. Ze bibberde. Ze zette een paar stappen. ‘En de schutter stond waarschijnlijk daar, op circa vier meter voor het busje. Hij heeft ze waarschijnlijk gebaard om te stoppen. Daarna heeft hij zijn wapen tevoorschijn gehaald en door de voorruit geschoten. Twee schoten. Midden in hun hoofd. Hij was een goede schutter, al was de afstand niet groot.’

‘Hij?’

‘De statistieken over vrouwen die met zo’n precisie schieten om te doden zijn bijzonder laag.’

‘Waar kwam hij volgens jou vandaan?’ vroeg hij. ‘Hij moet met de auto gekomen zijn. Hij kende de weg goed.’

‘Ja… Iemand uit de buurt.’

‘Mogelijk. Of iemand die de weg vaak nam. Sporen?’

‘Geen een,’ antwoordde ze. ‘Hij heeft zelfs de hulzen meegenomen. Verdampt. Gevlogen. Alsof hij nooit heeft bestaan. Net als het kind.’

Ze had de tijd gehad om de foto’s te bestuderen die destijds door de Identificatiedienst van Barbastro waren genomen. En ze zag ze: het lege busje, het uitgeklede stel dat langs de weg was neergezet, tussen het busje en het ravijn, de vrouw zittend op de grond met haar rug tegen de betonnen paal en haar gezicht naar het busje, met blote borsten en haar benen uit elkaar; de man op zijn knieën tussen haar dijen, met zijn rug naar de weg, over haar heen gebogen, een arm om het bovenlijf van de vrouw.

‘Een schilderij,’ bevestigde ze, zich herinnerend wat Salomón onderweg had gezegd. ‘Maar welk?’

Ineens daalden er grote donzige vlokken uit de zwarte lucht neer, dwarrelend om hen heen. Vanwege de kou smolten ze niet op hun kleren. Ze merkte dat ze klappertandde en knoopte haar parka dicht. Weer zwegen ze, alsof ze zich bezonnen. Ze hoorden niks anders dan het gieren van de wind tussen de wanden van de kloof.

‘Laten we naar het dorp gaan,’ zei ze uiteindelijk, ‘we komen straks terug.’

‘Ja,’ zei hij en hij liep in grafstilte naar de auto. Zijn adem tekende kleine wolkjes voor zijn doodsbleke lippen af. ‘Het is hier verduiveld koud.’

Ze durfde hem niet te zeggen dat het woord ‘verduiveld’ gepast was.

25

Zaterdagmiddag

Bij het verlaten van de laatste tunnel kwam de weg hoog boven een kunstmatig meer uit dat voor driekwart leeg was. Grote moddervelden scheidden de oevers die met lariksen en kale bomen waren bezaaid van het grijze en stilstaande water waarin de wolken in het midden werden weerspiegeld.

‘Dit meer is ’s zomers ongetwijfeld vol,’ zei ze. ‘En de oevers zijn vast aangenaam groen. Volgens het verslag van destijds kwamen veel mensen er wanneer het warm was in het weekend zwemmen, waterskiën, kajakken. Dat gold ook voor dit stel: ze wilden de dag aan het meer doorbrengen na de leveranties van de vader. Misschien heeft de moordenaar ze hier wel voor het eerst gezien, heeft hij zich hier op hen gefocust.’

‘Een gelukkig gezin…’ zei hij.

‘Ja, net als het stel van Segovia en dat van Benalmádena…’

‘Wie gaan we zien?’

‘Een van de twee agenten die als eersten ter plekke arriveerden en de plaats delict afbakenden. Hij is nu met pensioen.’

‘En de andere?’ vroeg Salomón.

‘Die heeft zelfmoord gepleegd.’

‘Zelfmoord?’

‘Hij is thuis opgehangen aangetroffen. Een paar maanden na het misdrijf.’

‘En jij denkt dat er een verband is?’

‘We zijn hier om daarachter te komen,’ zei ze zonder haar ogen van de weg te halen.

Acht kilometer verderop, terwijl ze de loop van een rivier volgden die tussen de bomen kronkelde en daarna tussen twee rotsige steile hellingen door reden die een soort natuurlijke poort vormen, verscheen het stadje.

Graus. Drieduizenddriehonderd inwoners.

Een lange en brede straat die zijn perspectief voor hen ontvouwde, waar het zout dat over het wegdek was gestrooid en de autobanden de sneeuw in een grijzige brij hadden getransformeerd. Rechts van hen liep een promenade langs de rivier en links, boven de witte daken, torende een donkere rots waarop een monumentale kathedraal hoog boven de straten van het dorp stond. Daarboven, op de rots, torende een groot standbeeld in de grijze lucht: een Christus aan een kruis – en net als op de heuvel deed dit beeld haar aan een ander beeld denken. Er hing hier een sfeer die op haar direct een tikje verderfelijk overkwam – maar dat kwam waarschijnlijk doordat zij zich alleen in de stad goed voelde.

Daarna reden ze de straatjes in, die tot het asfalt waren schoongeveegd en waarvan de stoepen verdwenen onder de zwarte sneeuwhopen die door de sneeuwschuiver waren achtergelaten. Door de aanwijzingen van de gps te volgen reden ze tussen de rijen balkons door en langs etalages van winkels tot aan een plein met een rotonde. Ze sloegen rechts af voor de verrassend eigentijdse gevel van een hotel – roodgeschilderde raampartijen en beton – staken de rivier met kolkende golven over en reden nog achthonderd meter door tot aan de kazerne van de Guardia Civil.

Het moderne bakstenen gebouw met vier verdiepingen stond buiten de stad. Lucia bekeek het gebouw en begreep dat de kantoren zich op de begane grond moesten bevinden en de appartementen van de functionarissen en hun gezinnen daarboven. Ze vroeg zich af wat voor soort agenten hier waren overgeplaatst – waarschijnlijk jonge mensen die net waren afgestudeerd en die zich als cowboys zagen en oude agenten die in hun geboortestreek hun pensioen zaten af te wachten. Zodra ze de kleine poort door waren gegaan, verscheen er een agent in een groen-zwart uniform op het bordes. Lucia toonde haar badge.

‘Ik kom voor kapitein Bustamante,’ zei ze. ‘Professor Borges is criminoloog aan de universiteit van Salamanca. Hij vergezelt mij.’

‘Dat ben ik,’ zei de officier terwijl hij glimlachend haar hand schudde. ‘De uco hier, dat is ongewoon.’

Ze had de man aan de telefoon gesproken. Hij had verrast geleken dat ze na al die jaren in Madrid hadden besloten ‘de zaak van de tunnels’ te heropenen. Ze had hem niet verteld dat het vooralsnog haar eigen initiatief was.

Bustamante behoorde tot de tweede categorie: die teruggekomen waren naar hun geboortestreek om hun pensioen af te wachten. Lucia schatte in dat hij rond de vijfenveertig jaar was, maar met zijn kraaienpootjes en diepe groeven in zijn voorhoofd leek hij wel tien jaar ouder. Zijn wangen verdwenen onder zijn slecht getrimde baard. En in zijn blik was een doffe schittering te zien die erop wees dat hij moeilijkere posten had gekend, posten die sporen achterlaten.

‘Kom maar mee,’ zei hij. Hij ging ze voor in een halletje waar ze een lange en magere, slecht geschoren man tegenkwamen met handboeien om zijn polsen die Lucia met de ogen van een uitgehongerde rat bekeek voor hij door twee andere agenten naar buiten werd gesleept. In het voorbijgaan mompelde hij iets onverstaanbaars. Iets wat leek op pera of perra.6

‘We brengen hem naar Boltaña,’ legde Bustamante uit. ‘Er zijn hier geen cellen voor voorlopige hechtenis meer sinds ze aan de top hebben besloten dat ze niet aan de norm voldeden. Idem dito voor de meeste kazernes in de regio. Iedereen die in voorlopige hechtenis gaat wordt dus naar Boltaña gestuurd. Hij gaat er de nacht doorbrengen. En daarna gaat hij morgen naar de rechtbank van Barbastro.’

‘Boltaña, Hoe ver is dat van hier?’ vroeg Lucia.

‘Veertig minuten rijden. Ik weet het, het is inderdaad tijdsverspilling.’

Rechts van haar zag ze een opschrift intervencíon de armas: het kantoor waar jacht- en wapenvergunningen werden gecontroleerd. Bustamante bracht ze door een gang naar de andere kant. Hij liet ze binnengaan in een vertrek dat met de gebruikelijke foto’s van de koning, diploma’s, medailles en trofeeën was versierd die je in alle kazernes in de provincie vindt. De kapitein ging op een hoek van zijn bureau zitten en wees hen op de twee stoelen voor hem. ‘Ik heb hier jonge mensen die ervan dromen om bij de uco te gaan,’ zei hij terwijl hij Lucia aankeek.

‘Daar moeten ze nog maar eens goed over nadenken,’ antwoordde ze. ‘Je hebt geen vaste werktijden en geen privéleven bij de uco, de selectie is heel zwaar en veel mensen houden het niet vol: we hebben een vrij groot verloop. Wat voor soort delicten heeft u hier?’

‘Wat diefstallen, maar geen enkele met geweld, gewone, kleine criminaliteit: vandalisme, lekgestoken banden en wat cocaïne. De hasj is verdwenen. Het is tegenwoordig meer wiet. Maar van de twintig keer dat we dit jaar zijn opgetreden had het zeventien keer met gendergerelateerd geweld te maken.’

Lucia dacht even terug aan de man die haar net had beledigd.

‘Ik neem aan dat u hier niet bent gekomen om een vragenlijst over onze activiteiten in te vullen,’ voegde hij er nog aan toe. ‘De zaak van de tunnels, toch? Ik werkte hier destijds nog niet. Maar iedereen hier heeft erover gehoord.’

Hij kwam van zijn bureau af en liep eromheen om op zijn stoel plaats te nemen – alsof hij een afstand tussen hen, en dus tussen de zaak en hem, wilde creëren.

Lucia liet haar blik een ogenblik afdwalen naar de dikke sneeuwvlokken die achter de jaloezieën naar beneden kwamen. Toen ze haar ogen weer op hem richtte, begreep ze uit zijn onthutste houding dat ze iets te lang… afwezig was geweest.

‘César Bolcán,’ zei ze, ‘een van de twee agenten die deel uitmaakten van de patrouille die de lichamen heeft ontdekt. We komen voor hem. Woont hij nog altijd in de buurt?’

Hij knikte. ‘Ja, ik zal u zijn adres geven. Zijn collega…’

‘… heeft zich verhangen, dat weet ik al. Waar was dat?’

Hij keek ze om de beurt aan. ‘Thuis. Zijn vrouw was vlak daarvoor met de kinderen vertrokken…’

‘Het is een paar maanden na de dubbele moord in de tunnels gebeurd, toch?’

Hij wierp haar een doordringende blik toe. ‘Ja. Maar ik ben niet de beste persoon om u hierover te vertellen. Het was lange tijd voor ik hier werd aangesteld.’

Lucia meende enige terughoudendheid in zijn stem te horen. De boodschap was duidelijk: het ging hem niet aan. Een stilte, gedurende welke hij iets op een Post-it krabbelde. Ze luisterde naar de pen die als een insect op het papier kraste.

‘Maar u heeft toch wel geruchten gehoord…’ hield ze vol.

Hij hief zijn ogen naar haar op en reikte haar de Post-it aan.

‘U bent bent hier in een zeer beperkte bevolkingsgroep,’ merkte hij op. ‘Iedereen kent elkaar in Graus en in de omliggende dorpen. Stelt u zich de verdenkingen voor, de geruchten, de paranoia, de kloof die zo’n gebeurtenis indertijd heeft kunnen opwekken… Die heeft onuitwisbare sporen in het collectieve geheugen achtergelaten. Niemand is dit verhaal vergeten. En de jongen al helemaal niet… Een jochie van negen jaar, beseft u dat…’

Ineens kreeg ze geen lucht meer. Ze had het gevoel dat de muren van het kantoor op haar afkwamen. Een claustrofobieaanval. Ze stond op. Bedankte hem haastig. Liep de gang snel door.

Buiten, op de treden van het bordes, zoog ze haar longen vol koude, vochtige lucht, met open mond voorzag ze zich weer van zuurstof.

‘Gaat het?’ vroeg Borges toen hij bij haar aankwam.

‘Ja, ja… het gaat wel…’ Ze ademde in.

‘En toen was alles weer leeg,’ declameerde de criminoloog terwijl hij zijn ogen naar de bewolkte hemel richtte en zijn haarkrans door de wind opwaaide.

‘Wat?’

‘Niks. Dat is een citaat van Edgar Allan Poe, uit Samenspraak van Monos en Una.’7

‘We gaan,’ zei ze kortaf en ze daalde de treden af.

6 Pera betekent peer in het Spaans en perra is teef.

7 Het complete proza van Edgar Allan Poe, deel 3, Pantheon, 2015, vertaling van Mariëlla de Kuyper.

26

Zaterdagmiddag

Ze parkeerden in wat de hoofdstraat van het dorp moest zijn, de Calle Barranco, een brede en kromme verkeersader omgeven met terrassen, parkeerplaatsen en winkels, die licht omhoogliep naar de rots.

Ze liepen onder een poort door, volgden een straatje dat donker en diep als een bergengte was en kwamen onverwacht in een decor uit vervlogen tijden uit – een middeleeuwse enclave in de eenentwintigste eeuw: een met booggewelven omgeven plein waarvan de gevels religieuze fresco’s hadden en de voordaken met houtsnijwerk waren versierd.

‘Magnifiek!’ riep Salomón uit. ‘Het lijkt hier wel Italië. Een piazza in Toscane of Emilia-Romagna!’

‘Het is nog iets hoger, de Calle Prior,’ zie Lucia terwijl ze haar telefoon raadpleegde.

Ze staken het plein met een iets hellend betegelde grond over. De zeldzame gestalten die ze tegenkwamen liepen zo snel mogelijk door de donkere straten om hun warme huizen op te zoeken. Het was bijna vijf uur en de vroege novemberavond viel al als een lijkwade.

Het adres van de gepensioneerde agent was een hooggelegen huis dat er luguber uitzag en dat tussen andere gevels zat ingeklemd en tussen twee straatjes een rechte hoek vormde, op enkele meters van de Plaza Mayor. Een intercom bij de deur. Lucia belde aan en zag een cameraatje boven de intercom. Een klik en de deur ging meteen open naar een kleine vestibule, een smalle trap en een piepkleine liftcabine. Hij was gewaarschuwd voor hun komst. Ze kozen de trap.

‘Hier is het!’ riep een stem toen ze op de overloop van de eerste verdieping aankwamen.

Een ijskoude gang, nog smaller dan de trap. In dit soort huizen was geen vierkante centimeter te veel en toch hadden ze een manier gevonden om er een lift in te plaatsen, dacht Lucia bij zichzelf. Ze liepen een woonkamer binnen waarvan Salomón dacht dat hij minstens evenveel boeken als die van hem bevatte, al was hij drie keer zo klein. Overal waren boeken, honderden, duizenden: op de planken van de boekenkast, opgestapeld op de grond, op de fauteuils en op de pronktafeltjes. De geboende parketvloer kraakte onder hun stappen. Alles was verduisterd, alsof het bedekt was met een grijze stof.

‘César Bolcán,’ zei de gastheer. ‘Jullie zoeken mij.’

Zijn zware en diepe stem leek de lettergrepen als noten te kraken. Zijn lange en bleke hand, met door artrose vervormde vingers, was daarentegen zo zacht en licht toen Lucia hem schudde dat ze het gevoel had dat ze een aai kreeg in plaats van een hand. Ze keek omlaag en begreep waarom er een lift was.

‘Doorrijden na een ongeluk,’ zei de man met zijn onderarmen op de leuningen van zijn rolstoel. ‘Ik ben omvergereden door de auto van de voortvluchtigen. Vervroegd pensioen. Maar het is al zo lang geleden dat ik het gevoel heb altijd in deze rolstoel te hebben gewoond.’

Ze rilde. Niet vanwege de rolstoel, nee: vanwege zijn gezicht. Zijn kop was kaal, bedekt met ouderdomsvlekken, maar zijn grijze haar hing in warrige lokken in zijn nek, zijn huid zat vol diepe rimpels en zijn gezicht was ingevallen. Uit zijn dikke wollen trui en een gestreepte zijden peignoir stak een rimpelige nek. Maar het was iets anders dat Lucia ongewild had doen rillen: de linkerkant van zijn gezicht was volledig bedekt met een grote, donkere wijnvlek die van zijn voorhoofd tot zijn kin liep – en waarin een blauw oog zo scherp als van een adelaar als een diamant schitterde; de rechterkant had de normale bleekheid die bij het seizoen paste. De scheidslijn tussen het halve donkere gezicht en het andere volgde ongeveer de linkerneusvleugel en de mondplooi vlak daaronder.

In het halfduister was de blik van het vreemde tweekleurige masker aandachtig en vorsend. César Bolcán liet zijn rolstoel draaien met een gepiep van de wielen op het parket. ‘Kom. Til die boeken op,’ zei hij. ‘Leg ze maar op de grond en ga zitten.’

Lucia’s ogen gingen over een omslag. Metamorfosen van Ovidius. Het boek, dat van een boekenlegger was voorzien, lag boven op de stapel die ze optilde om te gaan zitten.

Zware stappen achter de deur. Lucia draaide haar hoofd om en zag de deur geopend worden door een veel jongere man, rond de vijfendertig, duidelijk een fanatiek bodybuilder. Ondanks de temperatuur – die niet hoger was dan negentien graden – droeg hij een mouwloos T-shirt waaruit zijn armen staken die net zo gespierd waren als die van Arnold Schwarzenegger. Ondanks zijn leeftijd had hij wat pukkels op zijn gezicht, en de huid van zijn armen was net zo kaal met stoppels als die van een kip. Een fanatiek bodybuilder die steroïden gebruikt… Die er alles aan deed om gigantische gewichten te heffen en een lichaam te vormen dat hij als de norm van mannelijke schoonheid zag. Lucia kende de bijwerkingen die met de injectie van anabole steroïden werden geassocieerd: onvruchtbaarheid, volumeafname van de testikels, een hoge bloeddruk – en ook prikkelbaarheid, agressiviteit en gewenning…

‘Heeft u iets nodig, César?’ vroeg Mister Universe terwijl hij ze gemeen aankeek.

‘Nee, dank je, Ángel.’

‘Dan ga ik een rondje lopen,’ zei Ángel.

Hij keek ze indringend aan voor hij verdween. Een vreemde blik, dacht ze, hij had niet de moeite genomen ze te begroeten. Lucia vroeg zich ook af wat voor rondje hij bedoelde. Haar jarenlange ervaring had haar meer mensenkennis bijgebracht dan die van een hele hoop psychiaters. En die mensenkennis zei haar één ding dat zeker was: Ángel zat in de categorie ‘smeerlappen’.

‘Ángels naam past goed bij hem,’ zei Bolcán tegen hen. ‘Hij is een engel. Hij helpt me met mijn dagelijkse taken.’

Lucia knikte zonder veel overtuiging. Ze had een ander idee van engelen.

‘Ik beweeg hier niet veel,’ ging de oude man verder, ‘maar ik reis door middel van boeken.’ Hij gebaarde naar de planken van de boekenkast. ‘Alles wekt mijn nieuwsgierigheid: wetenschappen, geschiedenis, filosofie, poëzie, sociologie, mythologie, religie, de oudheid…’

‘Een man naar mijn hart,’ zei Salomón.

‘Bent u ook van de Guardia Civil?’ vroeg Bolcán sceptisch.

‘Nee, ik ben criminoloog. Aan de universiteit van Salamanca.’

‘En bent u ook in deze oude zaak geïnteresseerd?’

‘Dat is een lang verhaal,’ antwoordde Salomón. ‘Laten we zeggen dat we de zaak onlangs op de universiteit hebben ontdekt…’

‘We?’

‘Ik leid een team dat zich over cold cases buigt,’ legde de criminoloog uit. ‘En deze zaak is ons zeer onlangs ter ore gekomen…’

César Bolcán knikte terwijl hij Borges met zijn blauwe en vloeibare irissen aankeek. Daarna ging al zijn aandacht weer naar Lucia. ‘Wees niet verbaasd dat ik op de hoogte ben, kapitein Bustamante heeft me gebeld om te zeggen dat u zich interesseert voor deze zaak van dertig jaar geleden.’

‘Vindt u het erg?’

‘Helemaal niet. Ik heb hier geen gebrek aan tijd. Meer aan manieren om mijn tijd te besteden. En je mag me tutoyeren: we zijn tenslotte collega’s.’

Zijn dunne lippen lieten een lachje zien dat de rest van zijn gezicht niet bewoog.

‘Had jij dienst toen de Guardia Civil werd gebeld?’ begon Lucia.

‘Mijn collega en ik…’

‘Die collega die zelfmoord heeft gepleegd?’

‘Die ja. Ik neem aan dat jullie willen dat ik er iets over vertel.’ Hij stopte even om zijn herinneringen op te halen. ‘Zoals altijd zijn er dingen die niet in het verslag staan.’

‘In mijn tijd waren er geen vaste werktijden,’ begon hij. ‘Als zoiets je aan het eind van je dienst overkwam, nou, dan werkte je gewoon vierentwintig uur extra en dat was het dan. En als je niet geslapen had, geen probleem, dan was het niet anders. Als zoiets tegenwoordig gebeurt, dan bellen ze de volgende patrouille en gaan ze naar huis alsof er niks aan de hand is, hun werkdag is voorbij, wat de omstandigheden ook zijn. Zoals je weet hebben we geen vakbond, maar de vakvereniging van de Guardia Civil is wel heel machtig. Er worden echt geen overuren meer gemaakt. Met als gevolg dat er, omdat er niet meer personeel is dan voorheen, minder missies worden uitgevoerd en ook op minder efficiënte wijze. Om nog maar te zwijgen van de voertuigen met driehonderdduizend kilometer op de teller. Er gaat geen dag voorbij zonder dat er eentje pech krijgt. Ik ben blij dat ik met pensioen ben: dit soort dingen zouden me gek hebben gemaakt.’

‘Maar je bent nog wel op de hoogte,’ stelde Lucia vast.

‘In mijn tijd was het anders,’ ging hij verder zonder erop in te gaan. ‘We hadden meer bewegingsvrijheid. En je had niet al die mensen die je met hun telefoon filmen zodra je ergens ingrijpt. Binnenkort hebben jij en je collega’s allemaal een bodycam, je bent zo bang dat je een stommiteit begaat die je carrière verknalt dat je helemaal geen initiatief meer durft te nemen. Je neemt genoegen met het minimumloon, je mijdt gedonder en keert rustig naar de kazerne terug zonder gedoe te veroorzaken. En je laat de wereld naar de mallemoeren gaan en de mensen het zelf maar uitzoeken.’

Lucia had dit soort redeneringen al tientallen keren uit de mond van andere agenten gehoord. Ze wilde dat hij ter zake kwam, maar liet de gepensioneerde zijn verhaal vertellen.

Plotseling verscheen er in het oog dat in de donkere helft van zijn gezicht zat een ontembare schittering.

‘Maar goed, Miguel en ik waren die ochtend gelukkig niet aan het eind van onze dienst: we waren net begonnen. Kortom, toen we op de plek aankwamen, begrepen we al snel dat we nooit zouden vergeten wat we daar zagen…’

Een pauze. Ze wisselde een blik uit met Salomón. Net als zij hield hij zijn adem in.

‘Ik neem aan dat jullie al weten hoe die lichamen waren neergezet, toch? Maar de foto’s zien is één ding, het is iets anders om die standbeelden van vlees ’s ochtends vroeg vrijwel naakt langs de weg te ontdekken. Zij met haar blote borsten, hij met zijn rug naar ons toe, beiden met een gat in hun voorhoofd, in die bizarre, absurde houding. Ik was destijds bijna vijftig, ik was geen groentje meer, maar het ergste wat je in dit beroep kunt tegenkomen, zijn verkeersongelukken… Ik was echt in shock, ik zweer het. En dan heb ik het nog niet over Miguel: die was net dertig, en veel sneller onder de indruk.’ Met zijn roze tong bevochtigde hij eventjes zijn lippen. ‘En dan was er nog dat schuine licht dat op hen viel, die mooie ochtendzon… Vergeet niet dat het zomer was. De vogels zongen in de bomen onder in het ravijn. Ik had echt het gevoel dat de moordenaar een beeld had willen reproduceren dat hij ergens had gezien: een kunstwerk, als jullie snappen wat ik bedoel.’

Lucia wisselde weer een blik uit met Salomón.

‘Ze heetten Isabel Almunia Rueda en Josep Pastor Cister, een jong werkend stel dat bij iedereen geliefd was, en hun zoontje, Óscar, dat volgens zijn grootvader een schat van een kind was…’

Hij keek ze aan. Lucia kreeg een rilling.

‘Ze kweekten groente en fruit in de huerta van Barbastro, die ze vervolgens aan de groentekwekers van de regio verkochten: roze tomaten, de specialiteit van hier, bernagie, paarse asperges van de Somontano; die zijn heerlijk gegrild met wat grof zout. Je kwam ze vaak in het dorp tegen. Iedereen die ze kende zei hetzelfde: dat ze van elkaar hielden, dat ze gelukkig waren, dat ze geld opzijzetten en wachtten tot het vakantie was om te gaan kamperen aan de Costa Brava.’ Hij haalde zijn neus op en schudde bedroefd met zijn hoofd. ‘We hebben iedereen die die weg regelmatig nam ondervraagd of ze de dagen daarvoor iets verdachts hadden gezien. Zonder resultaat. We hebben in hun verleden gegraven, in dat van hun familie, we hebben hun klanten ondervraagd, hun buren, hun schuldeisers. We hebben bijna alle mensen kunnen achterhalen die het strand van het meer dat jaar bezochten – meer dan honderd in totaal – en we hebben ze een voor een ondervraagd. We hebben een publieke oproep gedaan. We hebben een helikopter en een hond laten komen om het gebied te doorzoeken. En zelfs speleologen… We hebben ook een beroep gedaan op helderzienden, die beweerden dat ze wisten waar de jongen was. Nou, wat dacht je. Niets. Geen spoor van het kind, geen motief, geen verklaring, nada…’

Ze knikte. ‘Je had het over details die niet in het verslag staan. Weet je iets?’

‘Nee, maar ik heb goede redenen om te denken dat er die ochtend meer dan één moordenaar was. Dat ze minstens met z’n tweeën waren. Naar mijn bescheiden mening was er iemand anders om de weg iets verderop in de gaten te houden.’

Lucia ging rechtop zitten in haar fauteuil. ‘Heb je bewijzen van wat je nu beweert?’

‘Geen een. Behalve de innerlijke overtuiging van degene die het eerst ter plekke was. En je weet dat dat belangrijk is…’

Ja, dacht ze, de eerste indruk benaderde vaak het meest de werkelijkheid.

‘En dan is er nog die eerste stop van een minuut, volgens de zwarte doos van het busje, een paar honderd meter daarvandaan. Waarom stoppen ze die eerste keer? Daarna vertrekken ze weer. Voor ze driehonderd meter verderop voorgoed stoppen. Daar waar ze zijn vermoord.’

Bolcán was nu echt in vervoering. Tijdens het praten keek hij hen beurtelings aan, alsof hij hun reacties afwachtte.

‘Heeft je collega vanwege deze zaak zelfmoord gepleegd?’ vroeg Lucia zachtjes.

Het tweekleurige gezicht draaide naar haar toe. ‘Hij heeft geen zelfmoord gepleegd. Ze hebben hem opgehangen gevonden, dat is niet hetzelfde.’

‘Wat bedoel je?’

‘Hij had me de avond ervoor gebeld. Om me te vertellen dat hij wist wie het was.’

Lucia had het gevoel dat het halfduister in de kleine woonkamer annex bibliotheek nog dichter was geworden. Buiten luidde een klok zeven uur in de duisternis die alsmaar donkerder werd. Een fragiel, schor maar geruststellend geluid. Een geluid dat de inwoners van deze plek eeuwenlang had getroost in de voortdurende strijd tegen de demonen die ze om zich heen dachten te hebben. Terwijl die demonen in henzelf zaten.

‘Heeft hij je een naam gegeven?’

‘Nee. Hij heeft zijn ontdekking mee het graf in genomen. Hij wilde me er live over vertellen. Maar hij had eerst bewijzen nodig.’

Ze dacht na.

‘Heb je het over een andere moord?’

‘Ja,’ antwoordde hij. ‘Absoluut. Ik hoef jullie niet te vertellen dat ik al die jaren ook veel aan dit verhaal heb gedacht. Ik werd er bijna gek van. En daarna was ik het zat om erover na te denken. En dan had je natuurlijk ook die jongen nog…’

Die laatste woorden bedroefden Lucia.

‘Ja… Wat is er volgens jou met die jongen gebeurd? Heb je een theorie?’

Hij aarzelde en keek haar eindeloos verdrietig aan. ‘Ik weet niet wat erger is: een kind zoeken dat dood is of een kind dat misschien nog leeft of nog een tijdje heeft geleefd voor je stopt met zoeken…’

Dat idee trof Lucia diep.

‘Heb je kinderen?’ vroeg hij zomaar ineens.

‘Ik heb een zoon,’ antwoordde ze na een aarzeling.

‘Welke leeftijd?’

Ze had ineens een droge mond.

‘Negen jaar.’

‘Precies de leeftijd die Óscar had,’ zei hij met zijn doordringende blik op haar gericht. ‘Ze zijn geweldig op die leeftijd.’

Ze huiverde. Ze had plotseling zin om dit gesprek te beëindigen. Misschien voelde hij haar ongemak, want hij liet zijn rolstoel op het parket draaien, reed naar de boekenkast, pakte een in zwart leer gebonden schrift van een plank, kwam bij hen terug en boog voorover om de band aan Lucia te geven.

‘Als de sleutel tot dit mysterie ergens is, zit hij hierin,’ zei hij. ‘Maar ik heb hem niet kunnen vinden. En toch heb ik het gelezen en herlezen: het is het dagboek dat Miguel, mijn collega, voor zijn dood bijhield. Het zat tussen zijn spullen toen er een huiszoeking bij hem werd gedaan. Ik heb het bewaard. Zoals ik jullie al zei, was ik lange tijd geobsedeerd door dit verhaal.’

27

Zaterdagavond

Het was elf uur toen Lucia opkeek van wat ze aan het lezen was. Ze zat het dagboek van Miguel Ferran al twee uur door te nemen. Ze was bijna vergeten waar ze was.

Ze was in de greep van het dagboek. De woorden van die man hielden haar in de greep, de man die werd achtervolgd door de dood van een jong stel en vooral door het lot van een jochie dat letterlijk van de aardbodem was verdwenen. Een man die al zijn energie in het zoeken naar de waarheid had gestopt en die door deze strijd uiteindelijk zowel geestelijk als lichamelijk kapot was gemaakt. Alle rechercheurs hebben op een dag wel een uitzonderlijke zaak die ze niet loslaat. Het lukt de meesten die zaak op een afstand te houden, te relativeren. Maar sommigen raken er zo door geobsedeerd dat ze niet meer eten en slapen, hun gezin verwaarlozen, zich afzonderen en bijna gek worden. Lucia wist dat dat zou gebeuren als ze de moordenaar van haar teamgenoot niet zou kunnen identificeren.

Helaas beschreef het dagboek meer de steeds somberder gedachten van de schrijver dan de voortgang van het onderzoek. Tijdens het lezen kreeg je het gevoel dat het psychisch steeds slechter met hem ging. Dat zijn stemming langzaam omsloeg in een depressie en daarna in krankzinnigheid. Misschien was het vooral het feit dat de onschuld van een kind werd gekoppeld aan die verschrikkelijke gebeurtenis die Miguel Ferran gek had gemaakt. Hij had eerst vermoed dat er een pedofielennetwerk achter de ontvoering zat. Maar waarom dan die mise-en-scène? Dat klopte niet. En als die mise-en-scène nu juist de kern, het doel van de moordenaar was, wat was er dan met het kind gebeurd? Steeds dezelfde vragen. En geen enkel antwoord. De agent miste duidelijk een belangrijk stukje van de puzzel. En toch had hij César Bolcán gebeld om hem te zeggen dat hij wist wie de schuldige was. Voor hij zich ophing.

Of wás opgehangen…

‘Ik heb weer een nachtmerrie gehad,’ schreef hij. En verderop: ‘De dagen gaan voorbij, en in mijn hoofd komt steeds meer plaats voor ontzetting.’ ‘Ik slaap niet meer, ik eet bijna niet meer, mijn alcoholinname is verontrustend, mijn collega’s kijken me raar aan.’ En ook: ‘Hoewel het pure speculatie van mijn kant is vraag ik me af of theorie B wel de juiste is.’ Lucia sprong op. Theorie B? Welke theorie B? Ze bladerde terug, zocht overal, maar vond geen enkel spoor van theorie A of B. Hij had bepaalde woorden ook onderstreept: ‘Schilderij? Kunstwerk?’, ‘jeugd: beroep van zijn vader’, ‘de data komen overeen’. Welke data? Welke vader? Over wíé had hij het? Hij had het duidelijk op iemand voorzien.

Alleen in deze hotelkamer en in dit voor haar vreemde stadje voelde Lucia, terwijl ze af en toe ergens aan het eind van de gang een deur hoorde dichtslaan, de obsessies en angsten van Miguel Ferran op haar overgaan, ze werden de hare. Toch was de kamer behaaglijk, geruststellend met zijn muur van kale steen aan het hoofdeinde van het bed, de schemerlampen met originele kappen en zware ruitjesgordijnen die haar tegen de kou van buiten beschermden.

Plotseling begon haar telefoon op de gewatteerde deken te trillen. Ze wierp een blik op het scherm. Mónica. Ze twijfelde. Misschien was het een noodgeval – was er iets met hun moeder gebeurd. Ze antwoordde. ‘Mónica?’

‘Ik kom net terug van mama,’ zei haar oudere zus zonder haar te begroeten of te vragen hoe het ging. ‘Ze wist niet welke dag het was en het stonk… Verschrikkelijk! Ik denk dat ze zich al dagen niet heeft gewassen. En ze heeft de boodschappen in de koelkast en de kasten nauwelijks aangeraakt: ik vraag me af wat ze eet…’

Lucia sloot haar ogen. Pijn in haar buik. Ze wist wat er ging komen.

‘Lucia, we moeten haar ergens onderbrengen, ze kan niet meer alleen wonen. We moeten een tehuis voor haar vinden… Het is zover.’

‘Geen sprake van.’

Stilte aan de andere kant van de lijn.

‘Godverdomme, Lucia! Mama raakt de kluts kwijt! Ze vergeet zich dagenlang te wassen en dan wast ze zich ineens meerdere keren op een dag omdat ze zich niet meer herinnert dat ze het al heeft gedaan!’

‘Hoe weet je dat?’ antwoordde ze vinnig. ‘Je komt haar nooit opzoeken!’

‘Jawel hoor! Minder dan jij, dat klopt. Ik woon aan de andere kant van Madrid, mag ik je daar even op wijzen, niet op dezelfde overloop. En ik heb twee kinderen groot te brengen…’

Dat meen je niet! dacht ze. Twee jongens van vijftien en zeventien die prima voor zichzelf konden zorgen. Twee intelligente jongens, die Lucia erg mocht en zij haar ook, maar die door hun moeder nog als kinderen werden behandeld.

‘Je had beloofd voor haar te zorgen,’ zei Mónica kwaad, ‘maar je bent er nooit. Ze is aan zichzelf overgeleverd! We kunnen niet van je op aan!’

Lucia zuchtte. Ze wilde zich niet in de zoveelste onenigheid met haar zus storten. Niet nu. Ze had wel wat anders aan haar hoofd.

‘Ik zal erover nadenken,’ zei ze voor ze ophing, een leugen.

Ze liep op het raam af en bekeek de nachtelijke hemel waarin een grote ronde maan boven de daken tussen de wolken glipte. Waarom waren Mónica en zij zo anders, zo slecht in staat elkaar te begrijpen? Jarenlang had ze geprobeerd haar oudere zus te behagen. Ze had zich ziekelijk aan het idee vastgeklampt dat zij en haar moeder haar op een dag zouden vergeven en blijk zouden geven van hun liefde. Maar dat was nooit gebeurd. En ze had uiteindelijk ingezien dat ze in de ogen van haar moeder en Mónica altijd het lelijke eendje zou zijn dat liever met jongens omging en dat dronken thuiskwam, het meisje met de tatoeages, het mislukte kind – de dochter die tijdens het eten met het gezin altijd een andere mening had. En vooral degene wegens wie…

Uiteraard kende ze de oorzaak van deze vijandigheid. Verdorie, het was al negentien jaar geleden… Zouden we dat niet achter ons kunnen laten?

Rafael… Lucia was twee jaar ouder dan haar broertje. Als tieners waren Rafael en zij altijd samen. Daar waar je de lange, gekromde gestalte van de een zag, zag je de ‘kleine grote zus’ die hem te vuur en te zwaard verdedigde tegen de hele wereld. Ze hadden dezelfde muziek- en kledingsmaak, kleedden zich volledig in het zwart, luisterden naar dezelfde depressieve nummers en keken naar films over onbegrepen tieners. Rafael was ontegenzeglijk een genie. Hij excelleerde in alles wat hij deed – of het nu Chopin op de piano spelen was of de eerste beginselen van de plantkunde, de fotografie of de tekenkunst onder de knie krijgen. Hij was enorm geboeid door dingen als de sterren, filosofie, exacte vakken, het componeren van muziek, poëzie, films… Hij kon haar ingewikkelde concepten zo helder uitleggen dat zij ze voor het eerst begreep, maar hij kon zich ook uren in stilte en zwijgzaamheid opsluiten. Hij was lange tijd de hoop van zijn ouders geweest, tot ze merkten dat Rafael… anders was. Het was een zachtaardige jongen, met een buitengewone intelligentie, een onuitputtelijke nieuwsgierigheid, ziekelijk gevoelig… en schizoïde. Met een duidelijke neiging de menselijke samenleving te ontvluchten om zich in zijn eigen wereld terug te trekken – daar waar hij de wetten, regels en uitdagingen zelf bedacht. Rafael trok zich niks aan van wat anderen van hem dachten – met een belangrijke uitzondering voor Lucia –, maar hij was altijd bang dat ze zijn identiteit zouden ondermijnen. Daardoor bracht hij zijn vrije tijd vooral door met bier drinken en muziek luisteren op zijn kamer. Toen Lucia had ontdekt dat Rafael drugs was gaan gebruiken, had ze geprobeerd hem daarvan af te brengen terwijl ze het zorgvuldig verborgen hield voor hun oudere zus en hun ouders. Toen hij was begonnen met het schrijven van melancholische gedichten vol sinistere en bloemrijke beelden waarin hij vurig naar de dood verlangde, was ze ongerust geworden, maar had ze ook zijn talent erkend.

En toen was er die zomer in de Pyreneeën met hun ouders geweest. Mónica had besloten de vakantie met vriendinnen aan de Costa Brava door te brengen. Lucia was achttien, Rafael zestien jaar. Ze dacht bij zichzelf dat het de laatste zomervakantie was die ze met haar ouders zou doorbrengen en dat ze het jaar daarop Rafael zou meenemen.

Ze hadden een huisje aan de oever van een beekje onderaan een hoge rots gehuurd, met een mooi terras en een boomgaard ernaast, waar haar moeder de was ophing. ’s Ochtends maakte Lucia haar broertje wakker en liepen ze naar het dorp, waar ze sigaretten kochten en in de zon op een terrasje gingen zitten om een cola te drinken, voorbijgangers te bekijken, lol te maken en te zitten niksen. Lucia werd van niemands gezelschap zo gelukkig als van dat van Rafael, geen enkele jongen buiten hem, zelfs niet die uit haar vriendengroep, met wie ze best wel lang kon praten.

Maar die ochtend waren Rafaels kamer en bed leeg. En het raam stond open. Zijn kamer kwam uit op de hoge rots. Ze was uit het raam gaan hangen en had instinctief opgekeken. Ze had de gestalte daarboven meteen gezien, in de ochtendzon, met zijn armen in een kruis. En ze had het begrepen: begrepen dat hij dit moment had afgewacht om naar beneden te springen. Dat hij had gewacht zodat zij hem zou zien… Dat hij dat laatste moment ook met haar wilde delen…

Daarna hadden ze Lucia volgestopt met kalmeringsmiddelen. Maandenlang. Vervolgens waren de eerste verwijten gekomen. Ze werden nooit openlijk uitgesproken, maar haar moeder en zus waren van de ene op de andere dag twee vijandige blokken geworden waaraan zij zich stootte. Ze werd verstoten door de familiekring. We kunnen niet op je vertrouwen, had haar zus aan de telefoon gezegd. En er waren dagen dat Lucia het wel met haar eens was…

Een andere persoon die nooit over Rafaels dood heen was gekomen, en die de woede van de twee vrouwen in huis had ondergaan, was haar vader. Hij was bijna net zo klein en fijn als Lucia, een charmante, aardige en grappige man. Haar vader maakte het leven leuk door zijn grapjes en lieve gebaren. Na Rafaels dood was hij echter veranderd. Hij was zwijgzaam, verdrietig en onverschillig geworden. Hij had ook steeds vaker de toorn van zijn echtgenote ondergaan. Die hij met stilte beantwoordde. Tot de dag waarop hij aan een hartaanval was overleden.

De verdoving kwam. De verdoving die zich altijd van haar meester maakte als ze daar niet nog een keer aan wilde denken. Zoals ze er evenwel sindsdien elke dag van haar leven aan had gedacht. Het was een hele tijd geleden dat ze huilde om de herinnering aan Rafael; hij deed haar zelfs glimlachen. Maar het schuldgevoel, dat was anders. Dat schuldgevoel verliet haar nooit. Want ze had hem kunnen redden, ze had hem kunnen weerhouden…

Ze hoorde opgewonden stemmen buiten. Besefte dat die stemmen al een tijdje langs haar bewustzijn rondwaarden, maar dat ze er, in beslag genomen door haar gedachten, tot dat moment geen aandacht aan had besteed. Ze deed het raam open. Beneden op het plein was een oploopje ontstaan. Jongeren. Waarschijnlijk uit de naburige bar gekomen. Een botellón.8 Er stonden een stuk of twaalf jongeren om een persoon die op een bankje zat en die Lucia van achteren zag. Ze leken geboeid door wat hij hun vertelde. De agente van de Guardia Civil concentreerde zich op de man in een bruine jas in het midden van het groepje. En glimlachte. Salomón…

Meteen vergat ze de onheilspellende woorden van Miguel Ferran in zijn dagboek en de verwijten van haar zus. Wat voor de duivel vertelde de criminoloog hun? Verhalen over plaatsen delict en seriemoordenaars? Ze moest er het fijne van weten. Ze deed het raam weer dicht, trok haar hoody, witte parka en laarsjes aan, deed haar kamer op slot en liep naar beneden. Toen ze het plein op liep, hoorde ze Salomóns heldere stem.

‘De mens is een sociaal en gewelddadig wezen bij uitstek, daar kun je niks aan doen: dat is nu eenmaal zo. En zoals bij de meest geëvolueerde dieren ontstaat geweld niet tussen individuen maar tussen groepen. Neem bijvoorbeeld de gorilla’s uit de bergen van Centraal-Afrika. Die zijn heel anders dan King Kong. Dian Fossey, die de gorilla’s twintig jaar lang heeft bestudeerd, beschreef ze als de vreedzaamste dieren ter wereld. Maar wanneer twee groepen gorilla’s tegenover elkaar staan, worden ze echte killers. Vierenzeventig procent van de geobserveerde mannetjes heeft ernstige verwondingen door oorlogen tussen sociale groepen…’

‘Het zijn altijd weer de mannetjes,’ riep een jonge vrouw.

‘Vertel ons nog een verhaal!’ zei een jongeman.

Lucia glimlachte. Ze wist niet op welk moment Borges naar beneden was gegaan en het gesprek was begonnen. Maar het was duidelijk dat hij zijn beroep niet voor hen verborgen hield.

‘Katherine Knight,’ zei hij, ‘een Australische vrouw met een bril en krullen, en een volkomen onschuldig uiterlijk. In de nacht van 29 februari 2000, nadat ze seks gehad had met haar man, stak ze hem zevenendertig keer met een mes. Hij had geprobeerd zich naar de voordeur te slepen, hij had de voordeur zelfs geopend, maar zij sleurde hem weer aan zijn voeten naar binnen en maakte hem af. De politie, die was gewaarschuwd door de werkgever van de man die zich over zijn afwezigheid verbaasde, ontdekte zo’n beetje overal bloedvlekken, de huid van de man hing aan een haak in de woonkamer, zijn hoofd stond met groenten in de oven te bakken en de rest van zijn lichaam was als biefstuk met aardappels aan zijn kinderen geserveerd. Kathy Knight had haar eerste man al tijdens de huwelijksnacht proberen te wurgen, haar twee maanden oude dochtertje op een spoorrails achtergelaten om haar proberen te doden en verbleef regelmatig in een psychiatrisch ziekenhuis. O… en ze hield van haar werk: ze doodde dieren in een slachthuis.’

Mijn god, Salomón, dacht Lucia met een nog grotere glimlach.

‘Wat een monster!’ verzuchtte een meisje.

‘Dat kan niet!’ riep een jongen. ‘Dat heeft u zelf bedacht!’

‘Nee hoor.’

Gelach en geroep in het groepje. Alsof ze iets had gevoeld draaide Lucia haar hoofd naar links, naar de hoge kant van het pleintje, waar een donker steegje begon. Daar stond iemand die het groepje observeerde. Een lange gestalte, met een schouder tegen de muur aan het begin van het steegje, die geen woord van wat Salomón zei miste. Op die afstand kon Lucia zijn trekken niet onderscheiden. Temeer daar de gestalte ver van de straatverlichting stond. Een grote en potige persoon.

Salomón had hem niet opgemerkt: hij zat met zijn rug naar het hoge deel van het pleintje op het bankje. En de jongeren hingen zo aan zijn lippen dat ze niet merkten dat ze werden geobserveerd.

Ze keek op en zag rechthoeken geel licht achter de balkons, de flikkerende gloed van tv’s die her en der aanstonden. Aan het pleintje waren ruim tien gevels, maar met deze kou zat iedereen binnen. Behalve de jongeren die naar buiten waren gegaan om te roken en te drinken.

En die eenzame gestalte…

Zonder te weten waarom vond ze de manier waarop hij daar roerloos naar het groepje stond te kijken niet prettig. ‘Hij’ omdat aan zijn gestalte duidelijk te zien was dat het om een man ging. Er ging een elektrische rilling door haar heen. Ze begon langzaam in zijn richting te lopen. Stap voor stap. Alsof er niks aan de hand was. De man draaide zijn hoofd naar haar toe. Het ogenblik daarop was hij in het steegje verdwenen. Ze versnelde haar pas. Toen ze bij de toegang tot het steegje kwam en de hoek om ging, zag ze dat hij verderop, tussen twee gevels, treden beklom. Het lijkt wel of je ineens gehaast bent, terwijl je net nog alle tijd had…

Ze liep nu snel. Ze holde de trap op, in de dichte duisternis van de huizen, en kwam op een grote cementen helling uit die aan een kant zachtjes in de richting van het dorp omlaagliep en aan de andere kant omhoog over de heuvel naar de basiliek en de rots. De helling was op regelmatige afstand verlicht door lantaarnpalen met een botergele gloed. Daarachter, aan de voet van de rots, waren zwarte dennen te zien, en ze onderscheidde grote blauwe plakken sneeuw tussen de boomstammen.

Lucia draaide om haar as naar links. In plaats van af te dalen naar het dorp klom de gestalte nu naar het monumentale gebouw. Het geheel bestond uit drie delen. Twee lange rijen arcaden boven elkaar vormden de gevel aan de linkerkant, die vooruitstak boven een bosje en de dicht op elkaar gelegen daken van het dorp eronder. Een tweede, zeer massief en hoog gebouw, dat de kerk huisvestte, vormde het centrale deel. Aan het gebouw was rechts een zeshoekige toren vastgeplakt die zich oprichtte naar de hemel alsof hij door het wolkendek wilde prikken en de vlakbij gelegen rots wilde ondersteunen.

De man zonder gezicht was in de richting van die gebouwen vertrokken. Ze volgde hem op de voet en liep achter hem aan de helling op. Toen hij zich omdraaide en zag dat ze hem volgde, begon hij te rennen. Shit! ‘Hé! Stop!’ riep ze.

Hij versnelde. Aan de kant waar de helling omhoogliep naar de basiliek zigzagde de cementen helling tussen de dennen. Het tweede deel van de zigzag was bedekt met ronde keien. De man rende er in volle vaart over en begon aan het derde en laatste deel van de helling – die uitkwam op het portaal dat toegang gaf tot de onderste arcade.

‘Stop!’

Lucia had terrein gewonnen, maar niet veel. Ze kwam op haar beurt bij de ingang van de galerij aan en keek even op; de enorme massa van het bouwwerk torende boven haar uit. Terwijl ze weer op adem kwam, vroeg ze zich af of die kerel haar niet in de val lokte. Ze had haar wapen in de kluis van haar hotelkamer laten liggen…

Daarna liep ze door het portaal langs de arcaden en rende ze door de licht hellende bogengang. Links van haar, tussen de zuilen door, zag ze een blauw, zwart en wit landschap – de maan scheen namelijk door het wolkendek heen. Forse bergen en dalen, zilveren reflecties op de rivier, smalle en donkere steegjes als breuklijnen tussen de witte daken onderaan de heuvel.

Ze hoorde de man op de stenen rennen, maar hij was aan het eind van de bogengang verdwenen, rechts omhoog. Lucia had het niet meer koud, ondanks de tocht. Ze ging ook rechtsaf, beklom een paar treden en kwam uit op een binnenplaats die tussen de rots en de bogen van de bovenste galerij zat ingeklemd. In het midden van de besneeuwde binnenplaats stond een grote boom. Het hoofdgebouw van de basiliek torende achter de boom en maakte bijna een rechte hoek met de arcade.

Lucia zag de gedaante een laatste trap op rennen en in de kerk verdwijnen. Met haar handen op haar dijen ademde ze de ijzige lucht in. Toen haar hart minder snel klopte, rende ze weer verder en beklom zij ook het gladde bordes. Ze duwde de deur open en haastte zich naar binnen. Er kwam een geur van wierook, koude stenen en was uit de donkere diepten, de rijen banken rechts van haar en het koor links. Door de weinige glas-in-loodramen sijpelde een heel zwak licht. Waar was hij naartoe gegaan? Het was doodstil in het schip. Er waren heel wat hoekjes om je te verstoppen. Rechts van haar een zacht geluid. Hij had zich waarschijnlijk ergens aan gestoten. Ze liep langs de rijen stoelen naar het einde van het schip, dat van muur tot muur met een groot balkon was bekroond, tegenover het koor. Lucia zag een open deur onder het balkon, in het donker. Ze pakte haar telefoon en zette de zaklamp van het toestel aan. Glipte de deur door. Een wenteltrap. Ze stak haar hoofd erin.

Een geluid van stappen. Hij liep omhoog.

Ze probeerde haar ongerustheid te laten verdwijnen, maakte aanstalten om de hoge stenen treden te beklimmen en volgde hem. Een beklimming in een smalle buis, die haar claustrofobisch maakte. Bij elke trede raakte ze de cilindrische muur licht aan. Haar slapen klopten zo hard dat ze het geluid van de stappen die op het metaal boven haar weerklonken bijna niet hoorde. Waar ging hij heen? Toen ze zich uit het trappenhuis wurmde, begreep ze het: ze bevonden zich boven het gebogen plafond van het schip maar onder het gebint en het dak, in een lage ruimte die haar dwong voorover te buigen.

Misschien was het plafond onder haar wel zwak of werd het opgeknapt, toch moest ze om deze ruimte door te steken een route nemen die bestond uit metalen roosters die als loopplanken onder de verzameling schuine balken, spanten en spruiten van het gebint waren gegooid. Voorovergebogen begon Lucia te rennen, met het licht van haar telefoon. Het metalen pad trilde en schokte onder haar voeten, de trillingen liepen langs haar kuiten omhoog. Door de kleine openingen aan de zijkanten kwam slechts een zuinig grijs licht. Ze vond dit niet fijn. Of hij zou haar van zich afschudden en dan moest ze de uitgang in de duisternis vinden, of ze zou aan het eind van dit doolhof oog in oog met hem komen te staan.

Ze stootte haar hoofd keihard tegen een onderdeel van het gebint. Ze vloekte en zag sterretjes in het donker. Ze checkte of ze niet bloedde. Vertrok weer. Ze bereikte de andere kant en aarzelde een seconde voor ze de volgende deur doorging. Nog een trap. Ze moest nu boven het koor zijn, in de zeshoekige toren. Twee minuten later kwam ze op een platform uit, ter hoogte van de klokken. Er kwamen harde rukwinden door de grote openingen, die haar haar deden opwaaien. Ze zag de witte daken van het stadje beneden, tegen elkaar aan gedrukt als een kudde schapen. Ze telde drie grote en twee kleine klokken, eentje per opening. Er was maar één uitgang. Een tweede deur – en nog meer treden… de laatste ditmaal… Ze probeerde na te denken. En kreeg een gedachte. Hij probeerde niet meer te vluchten. Hij wachtte haar daarboven op, op het dak. In de buitenlucht. Die gedachte deed haar trillen op haar benen, ze slikte haar speeksel weg. Ze had altijd al hoogtevrees gehad. Ze was buiten adem. En zonder wapen.

Was hij het? De persoon die ze zochten? Was hij van plan haar naar beneden te duwen?

Ze kon er altijd nog van afzien en weer naar beneden gaan. Maar diep vanbinnen wist ze dat ze dat niet zou doen: Lucia Guerrero was niet het type dat opgaf. Ze draaide haar rug naar de twee grote zwijgzame klokken toe en ging op weg naar de laatste trap. Haar hart klopte als een cimbaal toen ze de laatste treden nam en op het dak uitkwam. Dat niet plat maar piramidevormig was en omgeven door een smal zeshoekig platform, dat er helemaal omheen liep. Ze kreeg een droge mond toen ze vaststelde dat het enige obstakel dat haar van een val van tientallen meters scheidde een stenen rand was die tot haar kuiten reikte. En dat er niet veel ruime tussen de piramide en de rand was.

Ze trilde op haar benen door de hoogtevrees; bij het zien van de afgrond spoot de adrenaline in haar bloed. Ze zette nog een stap. Trillende dijen. De wind die in haar gezicht blaast. De kracht die uit haar lichaam wegtrekt. Ze sloot haar ogen. Deed ze weer open, legde haar linkerhand tegen de stenen zijkant van de piramide.

‘Hebben we hoogtevrees?’

Hij blijkbaar niet, want hij stond vlak bij de rand met zijn rug naar haar toe, roerloos in de rukwinden. Zijn grote gestalte stak af tegen de nachtelijke hemel.

‘Draai je om,’ riep ze bijna buiten adem, ‘en handen omhoog!’

‘En als ik weiger?’

De stem was rustig. Ze had hem herkend.

‘Doe geen gekke dingen! Weet je wie ik ben?’

‘En dus? Dat geeft je niet alle recht, voor zover ik weet,’ antwoordde Ángel, de met steroïden opgepompte verzorger die langzaam gehoorzaamde op het moment dat de maan weer even tussen de wolken verscheen. Met zijn door sarcasme vertrokken gezicht keek hij haar lange tijd gemeen aan. In zijn ogen zat een schittering verscholen die Lucia niet aanstond. Ze werd nog gespannener.

‘Leg je handen op de piramide,’ zei ze.

Hij wiegelde met zijn hoofd, de ene helft van zijn gezicht verlicht door de maan en de andere helft in de schaduw, en heel even leek hij een jonger evenbeeld van de oude agent in de rolstoel te zijn.

‘Ben je hier zonder wapen naartoe geklommen?’

‘Leg je handen op die fucking piramide!’

‘Op de wat?’

Toch gehoorzaamde hij en hij legde zijn handen nonchalant voorovergebogen op de schuine stenen. Ze liep kortademig vooruit en hield hem wantrouwig in het oog.

‘Je gaat toch niet van de gelegenheid gebruikmaken om me te betasten, hè?’ fluisterde hij met een lachje. Hij draaide zijn hoofd naar haar toe en zag haar op hem afkomen, terwijl hij gemeen glimlachte. ‘Ik heb het trouwens nog nooit met iemand van de Guardia Civil gedaan,’ fluisterde hij met een te trage, te trillende stem. Weer dat spottende lachje.

Lucia voelde hoe de woede in haar opkwam en hoe ze tegen de hoogtevrees en angst vocht. Er zat iets tegen haar billen… Haar handboeien… Ze had ze in de achterzak van haar spijkerbroek laten zitten. Ze moest glimlachen en haalde ze tevoorschijn. ‘Doe je handen op je rug,’ zei ze terwijl ze haar stem verhief en de wind in haar oren gierde.

‘Wat?’

‘Handen op je rug!’

Hij gehoorzaamde. Ze deed ze om. Daarna trok ze hem naar achteren, liet hem omdraaien en duwde hem onverschillig naar de rand.

‘Hé!’ blafte hij.

Ze gaf hem nog een extra duwtje. Zijn hele lichaam verstijfde en bood weerstand tegen haar duw. ‘Waarom ging je ervandoor?’ vroeg ze terwijl ze de handboeien stevig vasthield.

‘Zullen we niet een stukje naar achteren gaan? Ik hou van heftige gevoelens, maar dit is wel heel heftig.’

Een laatste poging om op te scheppen – maar hij was zijn trotse zelfverzekerdheid kwijt.

‘Waarom ging je ervandoor? Wat voer je in je schild?’ Ze duwde hem nog iets verder. Een piepklein duwtje… Zijn gezicht was nu boven de afgrond. Lucia deed haar best om niet naar beneden te kijken. Ze wist wat ze zou zien: de duizelingwekkende steilte van de toren, de cementen helling die naar het dorp afdaalde, de zwarte dennen eromheen en de opeengepakte daken – heel ver weg… Het was hier een en al afgrond, stenen en wind.

‘Fuck, doe geen stomme dingen…’

Ze duwde hem nog iets verder. Zijn grote gestalte stak af tegen de wolken, die iets lichter dan de donkere nacht waren en op grote snelheid voortgingen. ‘Geef antwoord.’

‘Hé, doe normaal! Ik deal! Een beetje wiet, een beetje sneeuw. Niks ergs! Je hebt niet het recht dit te doen! Ik ga je aangeven!’ Zijn stem trilde van woede, maar vooral angst.

‘Wat nog meer?’

‘Dat is alles!’

Een fractie van een seconde dacht ze dat ze hem nog maar een klein duwtje hoefde te geven om hem als een vogel te zien vliegen.

‘Wat heb je vanavond genomen?’

‘Een lijntje coke…’

‘Eentje maar, weet je het zeker?’

Hij gaf geen antwoord. Ze ontspande. Hij was te jong – en niet slim genoeg – om de persoon te zijn die ze zochten. Ze haalde de handboeien los en stopte ze weer in haar zak.

‘Fuck, je hebt me de stuipen op het lijf gejaagd,’ zei hij terwijl hij over zijn polsen wreef.

Maar toen hij zich omdraaide was ze al verdwenen.

8 Gewoonte van de Spaanse jongeren, die elkaar in het weekend op straat treffen om te drinken en naar muziek te luisteren.

28

Zaterdagavond

Het is pikdonker. Ze staat midden op de weg en ziet de koplampen op zich afkomen – twee gloeiende bollen. Naast haar steekt Rafael zijn hand op, hij gebaart de vrachtwagen te stoppen. Gepiep van remmen. Een hydraulisch of pneumatisch gezucht. Ze hoort de vrachtwagen snuiven en briesen. Daarna komt het voertuig met een laatste zucht tot stilstand.

De chauffeur dimt de koplampen om hen niet te verblinden, en ze ontwaart drie gedaantes achter de voorruit. Twee volwassenen en een kind tussen hen in, op de drie stoelen. Ze kijkt ze even aan. Ziet hun verbaasde, verwarde blikken. Dan een opkomende boosheid in de ogen van de vader achter het stuur. Hij vraagt zich waarschijnlijk af wat zij midden in de nacht op de weg doen en waarom ze hem hebben laten stoppen. Ze brengt haar aandacht naar haar broer. Ziet hem een wapen tevoorschijn halen en op hen richten. Ze kijkt in de richting van de vrachtwagen, naar het jongetje tussen de twee volwassenen, dat net als zijn ouders zijn ogen heeft opengesperd.

Nee! roept Lucia in haar hoofd. Het moet een vergissing zijn. Nee, dat zijn ze niet!

Want het is Álvaro, haar zoontje, die in die vrachtwagen zit, en naast hem zitten Samuel, haar ex-man, en Alicia, zijn partner.

‘nee! stop!’ roept ze tegen Rafael. ‘nee! dat zijn ze niet!’

Ze wordt wakker door de ontploffing van het schot.

Het is één uur ’s nachts, ze doet het licht aan en inspecteert de onbekende kamer om haar heen.

Alejandro wierp een blik op zijn horloge. ‘Ik ga nokken, man.’

Ulysses keek niet op van zijn scherm.

‘Assa wacht op me,’ zei de Spanjaard ter verduidelijking.

De Engelse student knikte. ‘Wegwezen,’ zei hij. ‘Je mag niet te laat komen. Dat zal mevrouw niet leuk vinden.’

‘Wat bedoel je?’

‘Niks, niks, tegenwoordig beslissen de vrouwen, nietwaar?’

‘Wat ben je toch een zak soms.’ Hij zei het zonder vijandige toon. Alejandro wist dat Ulysses diep vanbinnen graag met hem zou willen ruilen. Hij haalde de dikke haardos van de Engelsman door elkaar.

‘Ik hou ook van jou, klote-Brit,’ zei hij. ‘Je moet wat vaker uitgaan. Het is zaterdag, man, ga lekker op stap. Een paar shotjes en weg is je agorafobie. Seks, drank en Unamuno,’9 riep hij vrolijk voor hij de tent verliet.

Ulysses glimlachte nu ook, nog altijd met zijn ogen op het scherm. Hij hoorde de jonge Spanjaard het laboratorium verlaten, de deur achter zich dichttrekken en snel in de richting van de trap lopen.

‘Ik hou van je, English bastard!’ riep Alejandro nog een keer bij het betreden van de trap.

Hij barstte in lachen uit. Nu het weer stil was, concentreerde Ulysses zich op zijn taak: een ‘dubbel gelinkte lijst’ – hij moest de verwerking in overeenstemming daarmee aanpassen, twee pointers in plaats van één om te updaten. En natuurlijk was hij, zoals altijd, degene die zich daarop toelegde. Maar dimas werd zienderogen steeds groter, evolueerde – als een autonome entiteit, als de kunstmatige intelligentie die het was.

Plotseling richtte hij zijn hoofd op. Draaide zich om. Wat was dat? Hij dacht dat hij een geluid had gehoord. Hij was gewend om dit deel van het gebouw op dit late tijdstip voor zichzelf te hebben. Het kwam van buiten het vertrek. Hij luisterde. Niks. De stilte was teruggekeerd. Alejandro? Nee: Alejandro was al even vertrokken. Cordélia, Haruki of Verónica? Nee, die hadden hem al uren geleden gedag gezegd voor ze ervantussen waren gegaan. En die waren zeker ergens aan het feesten, aan het drinken. Zaterdagavond… Maar ook donderdag, vrijdag… Aan drank en drugs was zeker geen gebrek in de stad.

Seks, dat was wel iets lastiger. Dat vroeg iets meer inzet. Menselijke relaties, noemden ze dat: een gebied waar hij niet zo goed in was. Te veel variabelen, te veel fuzzy logic. Bij het openen van een computer was hij wel in staat om elk onderdeel te herkennen. En hij vond het geruststellend dat een computer maar twee waarden kende: 0 en 1. En dat gold ook voor programmeren: je hoefde alleen maar een methode, een bepaalde logica te volgen. En hoewel programmeren een kunst was, was het een rationele kunst. Maar telkens wanneer hij had geprobeerd de taal van het verleiden te begrijpen, had hij zich bij de feiten moeten neerleggen: die taal sprak hij niet. Hij beheerste de syntaxis en het vocabulaire en ook de grondbeginselen niet. In tegenstelling tot Alejandro, die volkomen tweetalig leek – en daar was hij, om eerlijk te zijn, jaloers op. Hij was niet iemand die met oogkleppen op liep.

Hij gaf zichzelf op zijn kop voor deze afleiding en wilde zich weer op zijn taak concentreren toen hij het weer hoorde.

Het geluid.

Het was waarschijnlijk niks. Maar ‘niks’ kon zorgwekkende proporties aannemen als je om één uur ’s nachts in je eentje in het souterrain van een waarschijnlijk verlaten gebouw zat – dat tegelijk makkelijk toegankelijk was voor wie een magnetisch pasje had, dat wil zeggen voor een paar honderd mensen op zijn minst. En helemaal wanneer de muren van het vertrek waar je in zat met portretten van seriemoordenaars waren behangen en je zelf het grootste deel van je avonden de afschuwelijkste moorden bestudeerde.

Goed dan, er was een oplossing: gaan kijken. Hij overwoog een provisorisch wapen mee te nemen – een roestvrijstalen buis die hij van de kapstok zou schroeven, bijvoorbeeld – maar hij dacht dat hij er bespottelijk uit zou zien als hij oog in oog met Cordélia zou komen te staan die iets was vergeten. Bad buzz… Dat zou gespreksstof tot het eind van het universitaire jaar geven. Hij verliet de tent en opende de deur naar de gang. Niemand.

‘hallo! is daar iemand?’

Was dat niet een beetje schijterig? Gelukkig was geen van zijn maten er om hem te horen. Maar aan de andere kant van de gang was er licht in het kantoor van Assa en Cordélia. Door de glazen wand kwam een rechthoek licht heen die zich tot aan de trap uitstrekte. En de deur was open… Alsof er iemand was geweest en ’m weer tijdig was gesmeerd… De tocht in zijn nek gaf hem kippenvel. Hij liep naar het verlichte vertrek. Leeg. Ging naar binnen. Alles in deze piepkleine ruimte was wit; de vloer, het plafond, de drie muren, de meubels en de planken. Alleen de boeken en computers gaven wat kleur.

Er lagen vellen papier en een open kartonnen dossiermap op een van de bureaus. Dat van Assa… Zo gingen ze hier niet te werk. Helemaal niet zelfs. Assa was ontzettend netjes – een controlfreak naar zijn bescheiden mening, die hij echter niet met Alejandro had gedeeld. Hij werd steeds ongeruster, maar hij bewoog niet. ‘Is daar iemand?’ zei hij nogmaals, nu zonder enige schaamte. Door de glazen wand keek hij naar de donkere gang. Als er iemand was geweest, had die nu de benen genomen. Maar wie zou er belang bij hebben om ’s nachts in Assa’s papieren te komen snuffelen? Assa’s papieren of die van het team, dacht hij. Is er verband met dimas? Hij stopte de papieren weer in de map, deed hem dicht, deed het licht uit en haastte zich naar het criminologielaboratorium – waarvan hij de deur op slot deed.

Het was verrekte koud. Hij had zich warmer moeten kleden. Zijn jack was te dun voor de tijd van het jaar en Alejandro Lorca werd bevangen door de doordringende kou van de gure wind toen hij door de lange Avenida de los Maristas liep. Die deze avond eerlijk gezegd veel te lang was – hij had al lang gearriveerd willen zijn.

Hij liep langs de gevel waarop een kruis van de maristen was geplaatst toen hij de stappen hoorde.

Licht maar duidelijk.

Hij draaide zich om. Zo’n twintig meter achter hem liep een man. Hij ging dezelfde kant op. Behalve zij tweeën was er niemand in de straat. Alejandro liep verder naar de Paseo de San Vicente, waar hij links afsloeg. Hij waagde het om achterom te kijken. De gedaante was er nog, op minder dan dertig meter. Hij was op hetzelfde punt als hij afgeslagen en hem op de voet gevolgd. En dus? Dit was de verplichte route voor wie van de faculteitsgebouwen naar het stadscentrum liep. Zo’n honderd meter verderop stak de student de straat en daarna de tegenovergelegen stoep over. Hij liep een paar treden af om een parkje in te gaan waarvan hij de naam was vergeten, maar dat de kortste weg naar de Calle Úrsulas was en derhalve ook naar de Gatsby en de Camelot.

De bomen van het park, van hun bladeren ontdaan, bekrasten de bewolkte nacht waarin een verre en irreële maan rondzwierf; het was volkomen stil, op het geritsel van de droge takken na die door de wind werden bewogen. Hij stopte, spitste zijn oren. Hij hoorde de stappen niet meer. Gelukkig maar. Hoewel er niet echt iets was om je zwaar ongerust over te maken. Maar toch: met die kou waren de straten vrijwel leeg, met uitzondering van die in het centrum. Hij was niet zo dapper als hij wilde doen geloven en van al die misdaadverhalen kreeg hij toch wel de zenuwen.

Hij liep net weer verder toen hij de stappen weer hoorde. Nog altijd dezelfde. Lichte stappen. Zonder haast. Rustig. Achter zijn rug… Hij draaide zich om. Zag de gedaante die tussen de bomen door dichterbij kwam, zonder haast, zijn kant op. Zijn bloed begon sneller te stromen. Hij weigerde te gaan rennen vanwege een gedaante die achter hem liep. Het was geen horrorfilm waarin studenten worden doodgestoken, zoals in Black Christmas of Urban Legend. Maar hij versnelde toch. Vooral toen hij het park had verlaten om de lege Calle Úrsulas in te lopen, die met straatlantaarns en even oude als onbewoonde gebouwen was omgeven – waaronder de hoge en naargeestige gevel van het klooster van de Anunciación, waar hij vergeefs toeverlaat zou hebben gezocht.

Zodra hij de hoek van de Calle Bordadores was omgeslagen, werd hij onthaald door het geroezemoes van groepjes studenten die buiten stonden te roken en drinken. Dronken lui, maar die hem opbeurden. Met een opgelucht gevoel, waar hij zich bijna voor schaamde, liep hij naar het bomvolle pleintje tussen de Gatsby en de Camelot.

Stomme sukkel van een bangerik.

Hij kreeg zin om te lachen. Keek nog een laatste keer om. Als die persoon hem tot hier was gevolgd, zou hij elk moment verschijnen, en nu zou hij dichtbij genoeg zijn dat Alejandro zijn gezicht zag. Maar hij zag niemand. Hij haalde zijn schouders op en zocht de warmte van de bar op.

9 Miguel de Unamuno, dichter, schrijver, toneelschrijver en filosoof, was rector van de universiteit van Salamanca en daarmee een voorbeeldfiguur. Je komt zijn naam overal in de stad tegen.

29

Zondagochtend

Een bleke zonnestraal verlevendigde de fresco’s van de Plaza Mayor van Graus toen Lucia zich de volgende ochtend bij Salomón voegde. Ondanks de kou zat hij, warm ingepakt, op een terras. Hij dronk een dampende kop koffie en bewonderde de subtiele kleuren van de gevels en de geruststellende harmonie van het pleintje met de bogengangen. ‘Goed geslapen?’ vroeg hij haar.

‘Het was een beetje een onrustige nacht. Er was gisteravond een grapjas die de jongeren uit het dorp onder mijn raam mobiliseerde.’

Salomón glimlachte. ‘Die jongeren zijn ontzettend leuk. Ze hebben me verteld dat hun ouders een bar hebben waar ze elkaar treffen om de wereld te verbeteren, te drinken en jointjes te roken zoals toen zij twintig waren. Ze wilden me erheen brengen, maar dat aanbod heb ik afgeslagen.’

‘Dat is niet het enige wat er gisteren is gebeurd,’ zei ze. Ze vertelde hem over het voorval in de basiliek en zag hem zijn wenkbrauwen fronsen en weer serieus worden.

‘Was het niet een beetje riskant om hem in je eentje te achtervolgen? Zelfs voor een officier van de uco… Neem je dat soort risico’s vaak?’

Ze ging er niet op in.

‘Heb je iets in het dagboek van de andere agent gevonden?’ vroeg hij daarna.

‘Niet echt. Behalve misschien dit: Miguel Ferran heeft het over een “theorie B” en data die overeenkomen. Hij heeft ook de woorden “jeugd” en “beroep van zijn vader” onderstreept.’

‘Ik zou het graag lezen, als je dat goedvindt.’

Ze knikte en keek op haar beurt naar de fresco’s van het plein. César Bolcán had hetzelfde woord als Salomón gebruikt over de mise-en-scènes: schilderijen… Ze vond het jammer dat ze niks van schilderkunst wist. Ze had wel gereisd, musea bezocht, met haar detective-oog de overdaad aan gewelddadige details bekeken die de schilderkunst aan Bijbelse of mythologische scènes bevatte. Moest er in die richting worden gezocht? Ze was geen psychoanalyticus, maar vroeg zich wel af of de moordenaar hun met zijn composities niet bewust of onbewust een boodschap overbracht. Of het niet de eerste treden waren die naar de diepte van zijn psyche afdaalden. En ineens kreeg ze een idee: Adrián. Natuurlijk. Waarom had ze daar niet eerder aan gedacht? ‘De uco heeft een team dat gespecialiseerd is in kunstwerken en misdaden tegen het erfgoed,’ zei ze. ‘Diefstal, zwendel… Ze beheren geautomatiseerde archieven waarin gestolen kunstwerken en veroordeelde personen zijn opgenomen. Ze hebben contact met verschillende kunstinstellingen en musea. Ik heb… een vriend die daar werkt.’

Ze zag dat ze zijn belangstelling had gewekt. Hij zette het dampende koffiekopje neer. ‘Dat lijkt me een uitstekend idee.’

Lucia stond op en liep naar de bogengangen. Ze belde het nummer.

‘Lucia?’ zei de verbaasde stem van Adrián. ‘Wat is er? Je belt me nooit zo vroeg op de dag…’

‘Je moet iets voor me doen,’ begon ze meteen.

Een zucht aan de andere kant van de lijn. ‘Natuurlijk… Wat ben ik dom… Je belt me alleen als je me nodig hebt. Zie je, ik ben dom: ik dacht even echt dat je gewoon zin had om mijn stem te horen.’

In Adriáns stem zat geen vijandige toon, maar ze had nu geen zin om in een ruzie te belanden. ‘Adrián, ik…’ begon ze schuldbewust.

‘Het is oké, wat wil je?’

Ze zei het hem. Toen hij het woord weer nam, wist ze dat ze hem voor zich gewonnen had.

‘Misdaadscènes die op meesterwerken zijn geïnspireerd? Wow! Dat lijkt me supercool! Als ze er echt zo uitzien als jij beschrijft, dan doet dat vooral aan de renaissance en de barok denken. Stuur me wat je hebt via WhatsApp, ik zal zien wat ik kan doen.’

‘Bedankt, Adrián.’

‘Waar werk je precies aan? Een moordenaar die van kunst houdt en schilderijen reproduceert? Zoiets kostelijks heb ik nog nooit gehoord…’

Lucia bemerkte de opwinding in zijn stem. ‘Dat leg ik je wel uit tijdens een etentje.’

‘Dat heeft het minstens verdiend.’

‘En Adrián,’ voegde ze er nog aan toe, ‘het is dringend.’

‘Natuurlijk. Oké. Zodra ik ze ontvang, ga ik aan de slag.’

Salomón bekeek haar van een afstand. Ze liep naar hem toe.

‘En?’

‘Hij gaat er werk van maken,’ antwoordde ze. ‘Hoelang duurt het om naar Segovia te gaan?’

Hij stopte een bankbiljet onder het schoteltje en stond op. ‘Gaan we al?’ vroeg hij. ‘Voor we vertrekken zou ik nog even daar naar boven willen gaan.’ Hij wees naar het standbeeld van Christus hoog op de rots. Ze huiverde. Ze kon hem niet zeggen aan wie dat standbeeld haar deed denken. ‘Het kikkerperspectief voor het adelaarsperspectief verruilen,’ zei hij er nog bij. ‘Dat is van Spengler.’

Het landschap dat zich voor hun voeten uitstrekte was leesbaar als een kaart: lage, uitgesleten reliëfs, wegen, droge bergtoppen en door de winter kaal geworden bomen in de dalen, bij de beddingen van de rivieren en de beekjes, en alles onder een wit laagje sneeuw. De verre lijn van de Pyreneeën die de horizon afsloot en het dorp dat zich onder hen uitstrekte, tussen de waterloop en de rots. Lucia zag gebouwen aan de andere kant van de rivier en hogerop aan de zwarte, rechte weg die door de vlakte naar de bergen liep. Piepkleine gehuchten in de verte, schoorstenen die rookten. Hoeveel inwoners in totaal?

‘Deze plek doet me denken aan De woestijn van de Tartaren,’ zei hij.

‘Aan wat?’

‘Jij leest niet veel, hè?’

‘Is dat een probleem?’

‘Nee, maar de man die we zoeken is waarschijnlijk een belezen persoon – een ontwikkelde, misschien zelfs erudiete man…’

‘Bedoel je dat ik niet intelligent genoeg ben om hem te pakken?’

Ze zag hem rood worden. ‘Helemaal niet. Eerlijk gezegd ben je intelligenter en scherpzinniger dan veel academici die ik ken.’

‘Zit je me een compliment te geven?’ vroeg ze glimlachend.

Hij glimlachte terug. ‘Daar lijkt het wel op.’

Maar ineens verhardde Lucia’s gezicht. Ze dacht aan de jongen van de tunnels. Aan de kleine Óscar. Wat als hij nog leefde? En ergens woonde? Was hij niet de sleutel tot dit alles?

Ze bleef ver weg van de rand. Haar hoogtevrees maakte haar duizelig. Toen ze zich omdraaide, hief ze haar ogen op naar het tien meter hoge beeld achter hen dat zijn zegening met open armen aan de regio gaf. Plotseling wist ze het. ‘Ik weet zeker dat alles hier is begonnen,’ zei ze.

‘Ik heb lang nagedacht over wat de moord op jouw teamgenoot met de andere moorden verbindt,’ verklaarde hij van zijn kant.

Ze keek hem aan. ‘En?’

‘Gabriel Schwartz… je zei toch dat hij jouw naam had gespeld toen hij in zijn cel in de camera keek? Volgens mij deed hij dat omdat de schim die achter dit alles zit hem heeft gezegd dat te doen. Dat betekent dat degene die verantwoordelijk voor dit alles is wilde dat jij er op de een of andere manier bij betrokken zou worden, dat hij jou of in elk geval je reputatie kent. Je bent hier niet toevallig, Lucia. Door je collega te doden en jouw naam door Schwartz te laten spellen wilde hij dat je aan het spel ging meedoen. En hij leidt het, niet wij.’

‘Een vreemd spel,’ zei ze.

‘Een duivels spel,’ meende Salomon, en ze vond die formulering juist, al was die wat bombastisch.

30

Zondagavond

De schemering deed de stadsmuren en klokkentorens van Segovia vlammen toen ze de stad binnenkwamen na zes uur, plus een lunchpauze, door de vlakten van Aragón en de hoogvlakten van de meseta te hebben gereden. Gebouwd op een hoge rots nam de stad ’s avonds goudbruine kleuren aan. Achter het stuur van de suv nam Lucia de oude Romeinse weg, die eerst was geasfalteerd en later bestraat, in de richting van de hoge stad toen het immense aquaduct als een soort trait-d’union tussen twee heuvels voor hen verscheen. Het was een van de indrukwekkendste dingen die ze had mogen aanschouwen, dit gigantische monument dat zich midden tussen de gebouwen verhief, met zijn duizelingwekkende contouren die duidelijk afstaken in het schemerlicht, en zich duidelijk onderscheidde van de huizen en bouwwerken eromheen.

‘Twintigduizend blokken steen en geen grammetje metselspecie,’ zei Salomón. ‘Gebouwd onder keizer Trajanus, dat wil zeggen rond 100 na Christus. En nog net zo intact alsof het gisteren was gebouwd.’

Lucia nam het zichzelf kwalijk dat ze een dergelijk wonder nooit aan Álvaro had laten zien terwijl ze maar een uurtje rijden verderop woonde. Ze vroeg zich af of Samuel en zijn sletje dat wel hadden gedaan. Bij het volgen van de aanwijzingen van de gps, die haar in vreselijk smalle en kronkelige straatjes stuurde, nam ze zich voor hier op een dag met hem naartoe te komen. ‘Een vijfsterrenhotel?’ zei ze terwijl ze voor hotel Cenobio Capuchinos parkeerde.

‘Ik nodig je uit,’ antwoordde Salomón Borges. ‘Ik heb een zwak voor grote hotels. En je kamer is betaald.’

Zodra ze de glazen deuren door waren, stelde ze vast dat de plek geweldig was. Een oud klooster waarvan de aloude en dikke muren, de deuren met romaanse bogen en de stenen kapitelen bewaard waren gebleven terwijl er door middel van de verlichting, de vloer en meubels een moderne draai aan was gegeven.

Haar kamer was groter dan haar woonkamer in Madrid en was een mengeling van soberheid en luxe. Ze zette haar reistas op het bed en schoof de gordijnen open. Het hotel, dat op de stadsmuren was gebouwd, stak hoog boven het besneeuwde landschap uit dat door de laatste zonnestralen roze en oranje tinten had. Er werd op de deur geklopt. ‘Goedenavond,’ zei luitenant Beatriz Manrique van de Guardia Civil van Segovia.

Met haar kastanjebruine haar, haviksneus, aangezette groene ogen, directe blik en stevige handdruk bevestigde luitenant Manrique de goede indruk die ze aan de telefoon op Lucia had gemaakt. Toen Salomón zich bij hen had gevoegd, liet zij ze in haar dienstwagen stappen, een Toyota rav4, en reed ze door het doolhof aan straatjes van de oude stad. Ter hoogte van de Puerta de Santiago wurmde ze zich eruit en ging ze door de bossen onderaan de stadsmuren rijden, over de Paseo Santo Domingo de Guzmán. Tien minuten later parkeerde ze bij een grote parkeerplaats met populieren, die zich uitstrekte tussen een rotsachtige, met grotten bezaaide inzinking en een meanderende rivier, bij de noordelijke toegang tot de stad. ‘We lopen tot de oude stenen brug die we daar beneden aan de linkerkant zien,’ zei ze. ‘We steken het water over en volgen het pad dat over de heuvel omhoogloopt tot we het Alcázar tegenover ons hebben. Daar is het gebeurd. Er ligt zeker een bos bloemen, zelfs na al die tijd.’

Er was in de wijde omgeving geen woning te zien, behalve een achter de bomen verborgen klooster, en toch was de weg tussen de rivier en de rots overspannen door een met barokke standbeelden versierde stenen boog, een vermoedelijk overblijfsel van de oude grenzen van de stad. De brug bevond zich vlak voor de boog, aan de linkerkant, en leek nog wel ouder dan de boog. Het water kabbelde eronder, in het donker. Ze staken de brug over en beklommen de heuvel tussen lariksen en sparren.

Het werd snel donker, en de hemel kreeg een blauwige kleur, net als de sneeuw. Ze waren op meer dan duizend meter hoogte, en de wind die hen geselde was ijzig koud, maar Lucia had een wollen muts die ze onderweg had gekocht onder haar capuchon opgezet.

Ze vertrapten de sneeuw en de bevroren grond, hun adem vormde kleine pluimpjes voor hen en ze gingen voort in een stilte die duidelijk niemand van hen wilde verbreken. Ze baanden zich een weg tussen de met wit bepoederde bomen. Zo’n honderd meter verderop verscheen het grote kasteel als de boeg van een schip op een rotsige uitloper. Met zijn donjons, kantelen en cilindervormige torens met puntdaken leek het gebouw regelrecht uit een sprookje te komen. Lucia dacht meteen aan het kasteel van Doornroosje, dat ze als kind ontelbaar vaak op tv had gezien omdat de Disney-programma’s er altijd mee begonnen.

Boven de torens hing een grote ronde en doorschijnende maan, die nauwelijks zichtbaar was aan de nog lichte hemel. Het was een ongelofelijk decor. De sfeer was feeëriek én onheilspellend.

‘Daar,’ zei Beatriz Manrique achter hen.

Ze draaiden zich om. Een bos bloemen onderaan een boomstam, bestrooid met sneeuwvlokken, die het boeket ter plekke hadden bevroren. Het was steenkoud, de noordenwind brandde op Lucia’s wangen. Maar de rillingen kwamen door iets anders. Ze haalde het verslag van de Guardia Civil uit haar rugzakje, bladerde door de bladzijden, verlichtte ze met behulp van haar telefoon en las hardop voor: ‘Juan Ignacio Roldan, dertig jaar, en Teresa Isabel Ortíz, tweeëndertig jaar. Getrouwd, geen kinderen. Hij was gids in het Alcázar,’ voegde ze er nog aan toe, wijzend op het sprookjeskasteel dat er, in het maanlicht, zowel grandioos als verontrustend uitzag. ‘Zij werkte in een bibliotheek van de stad. Ze kenden elkaar sinds ze pubers waren. Bij iedereen geliefd, volgens de ondervraagde personen.’

‘Wat niet veel wil zeggen,’ verbeterde Salomón haar.

Lucia knikte. Haalde de foto’s tevoorschijn en bekeek ze in het witte licht van haar telefoon. ‘Gevonden door een wandelaar op een ochtend in 2015,’ ging ze verder. ‘Ze hadden veertig messteken in hun bovenlijf, gezicht en genitaliën gekregen.’

De diepe wonden op de foto’s waren korte zwarte lijntjes met open randen, die alle kanten op gingen, alsof de moordenaar met een enorm geweld blindelings had toegeslagen. Ze nam het autopsieverslag van de vrouw door en ging meteen naar het overzicht van het traumatologisch onderzoek:

‘Bij de lijkschouwing heeft het lijk de volgende letsels:

Letsel door een scherp en snijdend voorwerp van 3 cm lang en 0,7 cm breed met een stompe onderkant, gelokaliseerd in de regio posterolateraal links van de nek, gesitueerd op 4 cm van de posterieure middellijn van de nek en op 3 cm onder de externe occipitale protuberantia. Overeenkomstig met de andere letsels veroorzaakt door een puntig voorwerp met ten minste één scherpe kant, zoals een mes of iets soortgelijks (letsel nr. 1).

Letsel door een scherp en snijdend voorwerp van 2 cm lang en 0,8 cm breed met een stompe rechterkant, gelokaliseerd in de regio van het linkerschouderblad, gesitueerd op 0,7 cm links van de posterieure middellijn van het lichaam en op 11 cm onder de externe occipitale protuberantia. Overeenkomstig met de andere letsels veroorzaakt door een puntig voorwerp met ten minste één scherpe kant, zoals een mes of iets soortgelijks (letsel nr. 2).

Letsel door een scherp en snijdend voorwerp in de vorm van een zwaluwstaart van 4 cm lang en 1 cm breed, gelokaliseerd in de dorsale zijde van de arm, gesitueerd op de posterieure middellijn van de rechterarm op 8 cm boven de rechterelleboog. Overeenkomstig met de andere letsels veroorzaakt door een puntig voorwerp met ten minste één scherpe kant, zoals een mes of iets soortgelijks (letsel nr. 3)…’

Vijftien in totaal voor de vrouw. Ze sloeg de bladzijden om:

‘hoofd: Aponeurose op de schedel: geen letsel. Schedelbot: geen letsel. Hersenvlies: geen letsel.

gezicht: Slijmvlies van de lippen: geen letsel.

hals: letsel nr. 1, penetrerend letsel aan de postero-laterale zijde van de hals, met laceratie van de arteria carotis interna en de arteria vertebralis links, laceratie van de slokdarm met een beschadiging van de 4e halswervel. Schildklier, farynx, larynx, trachea: geen letsel.

thorax: Thorax: bloedinfiltratie ter hoogte van het subcutane weefsel overeenkomstig met letsel nr. 5 dat in de borstholte komt via de derde intercostale ruimte lateraal links, en letsel nr. 9 dat in de borstholte komt via de tweede intercostale ruimte lateraal links en onderweg de arteria thoracalis suprema en arteria axillaris lacereert. Mediastinum: normaal. Rechterlong: geen letsel. Klaplong links, laceratie ter hoogte van de onderste longkwab overeenkomend met de steekrichting van een mes (letsel nr. 5), gewicht 180 gram…’

Lucia ging snel door de letsels in het gezicht en de genitaliën heen en vloog naar de conclusies:

‘De dood van Teresa Isabel Ortíz is veroorzaakt door een geweldsdaad als gevolg van een hartstilstand, die is veroorzaakt door een hypovolemische shock ten gevolge van de letsels van een messteek.’

Ze sloot haar ogen even en zag de vrouw steeds maar weer met een waanzinnige razernij gestoken worden door een gestalte die uit het niets was opgedoken en met een mes gewapend was.

‘Ze zaten in een heel bizarre houding,’ vulde luitenant Manrique aan, ‘de man zat op zijn hurken met zijn rug tegen de boomstam, de vrouw zat tussen zijn knieën, ze hield een arm op zijn linkerdij. Ze waren allebei naakt, alleen aan hun voeten droegen ze sandalen die niet met hun schoenmaat overeenkwamen. De man had alleen een rode sluier over zijn schouders, de vrouw een groene sluier over haar dijbenen.’

‘Een schilderij…’ zei Salomón peinzend, terwijl hij het verwelkte en bevroren boeket bekeek.

‘En steeds maar weer de kleuren groen en rood,’ zei Lucia.

‘Al had de moordenaar ditmaal wel een paar extra verfijningen toegevoegd,’ verbeterde hij haar, leunend over het verslag dat Lucia verlichtte. ‘Die sandalen, maar ook een bosje witte bloemen dat hierop leek en een tennisracket…’

‘Weer een stel…’

‘Ogenschijnlijk gelukkig,’ zei de criminoloog nadenkend.

‘Ja,’ antwoordde luitenant Beatriz Manrique met gefronste wenkbrauwen. ‘Ze vierden elk jaar hun huwelijksdag. Zegt u nou dat er andere, identieke plaatsen delict zijn?’

‘Twee andere,’ bevestigde Lucia. ‘Niet identiek, maar wel op elkaar lijkend.’

‘Waar?’ wilde luitenant Manrique weten.

‘In het noorden van Aragón, bijna dertig jaar geleden: een stel dat op een opmerkelijk verwante wijze is neergestoken en “neergezet”, en aan de Costa del Sol afgelopen jaar: nog een stel dat is neergestoken in een huurhuis. Helaas zijn er vrij weinig details in de media gekomen, in elk geval geen details waarmee de link gelegd had kunnen worden.’ Het noemen van deze moorden, van dit geweld, gaf Lucia een ongemakkelijk gevoel. Toch had ze wel meer vreselijke dingen gezien. Het was waarschijnlijk dat beeld van het geschonden geluk…

‘Denk je dat het iemand is die in zijn privéleven niet gelukkig kan zijn?’ vroeg ze aan Salomón.

Hij keek haar strak aan. ‘Een groot deel van de mensen voldoet aan die beschrijving, niet?’

Ze deed haar best om niet knalrood aan te lopen.

‘In zijn dagboek schrijft Miguel Ferran over zijn jeugd, over zijn vader,’ fluisterde ze.

‘Ja. Een eenzaam, ongelukkig kind dat door zijn vader werd mishandeld, dat zijn moeder verheerlijkt… misschien is het dat… Echt een klassieker…’

‘Maar waarom dat bosje bloemen en dat tennisracket?’

Lucia keek naar luitenant Beatriz Manrique, die haar schouders ophaalde.

‘We hebben alle sporen onderzocht,’ antwoordde ze, ‘en geen van beiden tenniste. We hebben ons afgevraagd of er mensen in hun omgeving waren die tennisten, een minnaar of minnares bijvoorbeeld, maar dat heeft niks opgeleverd. En dat boeket en die sandalen zijn net zo mysterieus…’

‘Ik krijg kippenvel van deze plek,’ zei Salomón.

‘Oké,’ zei Lucia. ‘Laten we gaan.’

Ze parkeerden voor de kathedraal, in de hoge stad.

‘Weet je een plek waar we iets kunnen eten?’ vroeg Salomón aan luitenant Manrique.

‘Volg mij maar,’ zei ze terwijl ze het plein vol terrasjes overstak in de richting van een geplaveide straat die naar beneden liep. Tweehonderd meter verderop wees ze hun de deur aan van een etablissement dat Casa Duque heette. ‘Hebben jullie de lokale specialiteit al geproefd?’ vroeg ze.

‘Het geroosterde speenvarken?’ vroeg Salomón. ‘Natuurlijk. Segovia ligt niet zo ver van Salamanca en ik geef toe dat ik een gulzigaard ben…’

‘Ik weet niet of ik genoeg honger heb voor…’ begon Lucia.

‘Sst,’ onderbrak de criminoloog haar. ‘Geen woord meer. “Koken is de oudste kunst, omdat Adam nuchter werd geboren.” Dat is van Brillat-Savarin, een Franse edelman die een van de basiswerken over de gastronomie heeft geschreven.’

‘Ik laat jullie alleen,’ verklaarde Beatriz Manrique, ‘ik heb nog van alles te doen. Goedenavond.’

Het interieur was zo laag en donker als een grot. Een ongelofelijk samenraapsel van borden en porselein, keukengerei en kookboeken, strengen van uien en maiskolven, zwartgeblakerde schoorstenen en petroleumlampen. Bij het binnenlopen van de achterzaal werd Lucia als een zachte deken gehuld in het geroezemoes en de aangename warmte van de plek. Toen ze echter het hele speenvarken serveerden – met kop, snuit, oren en poten – en de gastvrouw het knapperige en goudbruine vel en daarna het zachte, roze vlees volgens de traditie met behulp van de zijkant van een bord doorsneed, werd Lucia doodsbleek en dacht ze weer aan de foto’s van het autopsieverslag.

‘O nee, nee, dat gaat ’m niet worden.’

‘Echt niet?’ vroeg Salomón, die zijn komende maaltijd al met zijn ogen verslond, verbaasd.

Een paar minuten later, terwijl ze haar bord nauwelijks had aangeraakt, nam ze het woord weer. ‘Ik heb nagedacht over wat je me vanochtend zei. Weet je wel, het feit dat ik hier niet toevallig ben.’

Hij keek op en stopte met het ontleden van zijn deel van het speenvarkentje met mooie tanden. Hij had de veranderde toon waargenomen.

‘Jij bent er ook niet toevallig,’ ging ze verder. ‘Als degene die mijn teamgenoot heeft vermoord en die Gabriel Schwartz “Lucia” heeft laten zeggen ook degene is die de dubbele moorden heeft gepleegd, dan is de moord op Sergio op exact hetzelfde moment dat dimas de link tussen de moorden legt misschien ook wel geen toeval…’

Hij fronste zijn wenkbrauwen. ‘Bedoel je dat de moordenaar van mijn onderzoeken zou weten en van… dimas?’

‘Ik bedoel dat hij ons er allebei bij heeft willen betrekken, Salomón. Door mijn teamgenoot te vermoorden en lijm te gebruiken heeft hij ons bij elkaar gebracht. Je hebt gelijk: hij leidt het spel vanaf het begin – en hij kiest de spelers.’

‘Waarom óns erbij betrekken?’ zei hij terwijl hij haar aankeek. Ze zag dat hij ongerust was. ‘Waarom zou hij óns gekozen hebben? Denk je dat hij… ergens verborgen zit in onze respectievelijke verledens?’

Ze keek hem ook aan, maar antwoordde niet.

31

Zondagavond

Toen ze het restaurant verlieten, was het buiten donker geworden. De temperatuur daalde snel. De winkels hadden hun rolluiken naar beneden gelaten. Aan de heldere hemel schitterden een paar sterren en ze liepen op hun dooie gemak terug naar het hotel.

‘En heb je een theorie over het kind?’ vroeg Lucia onderweg.

‘Bedoel je de dubbele tunnelmoord? Volgens mij maakte het jochie geen deel uit van het aanvankelijke plan. Misschien sliep hij achter de stoelen van zijn ouders en was hij niet te zien vanaf de weg. Dat hij wakker werd door de schoten en dat hij de moordenaar heeft verrast. Of hij heeft hem meteen vermoord, of hij heeft hem gekidnapt en de moordenaar of moordenaars hebben zich later van hem ontdaan. In alle gevallen hebben ze hem laten verdwijnen en is hij sinds lange tijd dood. Ze konden geen getuige achterlaten.’

Lucia huiverde. Het mysterie van het verdwenen jongetje was de grootste en donkerste onzekerheid van al deze duisternis.

Bij aankomst in het hotel liepen ze langs de receptie om naar hun kamers te gaan. De jonge vrouw achter de balie wenkte. ‘Er is een envelop voor u,’ riep ze tegen Lucia.

‘Voor mij?’

Omdat ze van mening was dat deze vraag geen antwoord behoefde, legde ze de bruine envelop op de balie. Lucia bestudeerde hem. Haar voor- en achternaam waren er met blauwe balpen in hoofdletters op geschreven. Er zat geen postzegel op.

‘Wie heeft hem nog meer aangeraakt?’ vroeg ze.

De jonge vrouw keek op en nam Lucia met dichtgeknepen ogen van top tot teen op. ‘Hoe bedoelt u?’

‘Wie, behalve u, heeft deze envelop aangeraakt?’

‘Niemand.’

Lucia haalde handschoenen uit haar zak, trok ze aan om de envelop aan te nemen en deed hem open. Er zat een dubbelgevouwen papier in. Dat ze openvouwde. Zinnen die met een tekstverwerker waren geschreven. Ze las:

Lucia,

Je moet je concentreren. Zo moeilijk is het niet. Ik heb al wat hints gegeven: het kopje met de ayahuasca, de lijm, de schilderijen…

Wat telt, is niet wat je ziet, Lucia, maar je blik. Waar kijk je naar? Weet je zeker dat je in de goede richting kijkt? Nog gecondoleerd overigens met je teamgenoot. Maar er zat niets anders op. Hij heeft niet geleden, als dat een troost kan zijn.

Wat die arme Gabriel betreft, zijn geest was in die staat toen ik hem ontmoette. Het was betreurenswaardig. Maar Ricardo heeft orde op zaken gesteld. Onze Gabriel heeft talloze psychiatrische onderzoeken ondergaan en toch heb ik meerdere andere, onontdekte persoonlijkheden bij hem gevonden, dankzij de ayahuasca. En natuurlijk heb ik de persoonlijkheid van Ricardo doen ontstaan…

Ricardo bestond niet voor ik verscheen, snap je? Was dat niet ingenieus?

Je bent een opmerkelijke vrouw, Lucia. We hebben veel meer gemeen dan je denkt. Wanneer je hebt gevonden wat we gemeen hebben, dan heb je mij ook bijna gevonden.

Ik weet ook wat je op dit moment voelt: haat, woede. Ik verwacht niet dat je me begrijpt. In jouw ogen ben ik een weerzinwekkend persoon. Ik heb er inderdaad genoegen in gehad om ze te doden, om het bloed van de lammeren te vergieten. Een enorm genoegen. Weet dat ik geen enkele schuld voel, geen enkele spijt. Ik ben een roofdier, een carnivoor, ik ben geen herbivoor; herbivoren wekken slechts minachting bij mij op. Ik weet welke vraag je het meest bezighoudt: wat is er met het kind gebeurd? Ik ben bang dat je het antwoord daarop in je eentje moet vinden, Lucia. Reken niet op mij om je alle antwoorden te geven.

Ondertussen is dit een nieuwe aanwijzing:

Mijn smart om jou heb ik mijzelf bezorgd! Mijn rechterhand is door jouw dood veroordeeld, ik ben oorzaak van je sterven! En toch, waar ligt mijn schuld? Tenzij het discusspel de schuld moet krijgen, of wij schuldig zijn, omdat wij minnaars waren.

‘Fuck, fuck, fuck!’ riep ze uit.

De receptioniste haalde haar neus van haar papieren en keek haar boos aan.

‘Wie heeft je die gegeven?’ vroeg Lucia haar.

De jonge vrouw haalde haar schouders op. ‘Geen flauw idee,’ antwoordde ze op gezwollen toon. ‘Hij zat in de brievenbus.’

‘Heb je een plastic zakje of een ander soort zakje?’

‘Nee, het spijt me,’ verkondigde de jonge vrouw op een toon die te kennen gaf dat het haar helemaal niet speet. ‘Dat hebben we niet.’

Ze dook weer in de papieren die door de balie aan het zicht werden onttrokken en schudde haar hoofd om duidelijk te maken dat dit soort gedrag te ver ging. Lucia zuchtte, boog over de balie heen en duwde haar badge onder de neus van de receptioniste. ‘Doe je stinkende best om een zakje te vinden: ergens moet er wel een liggen, toch? en schiet op, ik heb nog wel wat anders te doen!’ riep ze tegen de werkneemster, die leek te denken dat receptioniste zijn in een vijfsterrenhotel haar de prinses van Asturië maakte. Of kwam haar houding door het feit dat Spaanse toeristen minder uitgeven van Amerikanen en Chinezen? De jonge vrouw achter de balie verloor haar verwaandheid en maakte zich snel uit de voeten.

‘Heel interessant,’ zei Salomón, die over haar schouder had meegelezen. ‘Het lijkt wel of hij ons wil leiden, ons wil helpen bij ons onderzoek…’

‘Of ons op een verkeerd spoor wil zetten,’ zei ze terwijl ze een nerveuze spanning begon te voelen.

De criminoloog herlas de brief. ‘Het citaat is in een ouderwetse stijl geschreven,’ stelde hij vast. ‘Het zou uit een klassiek werk kunnen komen of hij heeft het zelf bedacht. In beide gevallen hebben we er een behoorlijke kluif aan… Hij weet dat we de herkomst van dat citaat gaan achterhalen en er de betekenis van gaan zoeken…’

‘Denk je echt dat dat citaat iets betekent?’

‘En dan is er nog de zin: “Wanneer je hebt gevonden wat we gemeen hebben, dan heb je mij ook bijna gevonden.” Daarbij verwijst hij weer naar het verleden… Hoe het ook zij, hij is hier geweest. En hij wist dat jij er zou zijn… dat wíj er zouden zijn…’

Hij keek ongerust naar de hal achter hen en daarna naar de grote, lege ontvangstsalon rechts van de balie.

‘Het zit me niet lekker,’ zei Lucia, terwijl ze ook rondkeek. ‘Is er vlak na ons een gast aangekomen?’ vroeg ze aan de receptioniste, die net terugkwam.

Beschaamd raadpleegde ze het scherm van haar computer. ‘Nee, niemand… U bent de laatste gasten van vandaag.’

Ineens voelde Lucia zich kwetsbaar; ze keek nogmaals om zich heen. ‘Niemand weet dat ik hier ben. Misschien heeft hij ons wel gevolgd vanuit Graus of nog eerder. Ik moet mijn telefoon en auto laten checken, en jij ook. Voor het geval hij ons op een gegeven moment zou hebben “getrackt”.’

‘Hij voelt zich sterk,’ zei Salomón. ‘Hij daagt ons uit. Hij heeft een bijna obsessieve behoefte aan macht en controle. Hij voelt zich oppermachtig. En slimmer dan de rest. Dat is iets goeds. Hij gaat een fout maken.’ Maar zijn toon verried zijn onzekerheid. En ze zag steeds meer ongerustheid in zijn gezicht. Lucia liep het straatje voor het hotel in, gevolgd door Salomón. Ze keken om zich heen. Het was bijna middernacht, alles was rustig en verlaten.

‘We gaan er morgen verder over nadenken,’ zei ze terwijl ze het hotel weer in ging. ‘We sluiten ons vannacht in onze kamers op en gaan slapen. Als je ook maar iets verdachts aan je deur hoort, dan bel je me. Hoe laat het ook is. Aarzel vooral niet. Je zei het al: hij is hierheen gekomen. En hij is er misschien nog.’

‘Bedankt voor de geruststelling,’ zei hij ironisch. ‘Welterusten, Lucia.’

Wanneer je hebt gevonden wat we gemeen hebben, dan heb je mij ook bijna gevonden. In de lichtkrans van het nachtlampje viel die zin haar steeds op als ze hem las. Ze zat aan het hoofdeind van haar bed, tegen de grote witte hoofdkussens geleund die schoon roken met het doorschijnende zakje met het papier voor haar neus. Waar wilde hij naartoe? Over welke gemeenschappelijke punten had hij het? Was het alleen maar om haar uit de tent te lokken, te misleiden? Of meende hij het serieus? Wat telt, is niet wat je ziet, Lucia, maar je blik. Waar kijk je naar? Weet je zeker dat je in de goede richting kijkt? En dat? Wat betekende dat? Wat zag ze? Gelukkige stellen die door een zieke en jaloerse vent waren afgeslacht. Wat zag ze niet? In welke richting zou ze moeten kijken? En dan was er nog dat citaat: ‘Mijn smart om jou heb ik mijzelf bezorgd! Mijn rechterhand is door jouw dood veroordeeld, ik ben oorzaak van je sterven! En toch, waar ligt mijn schuld? Tenzij het discusspel de schuld moet krijgen, of wij schuldig zijn, omdat wij minnaars waren.’

Ze had het citaat vergeefs gezocht op internet, dat haar het Wetboek van Strafrecht en de complete werken van een zekere Francisco Martínez de la Rosa had gegeven, maar de voorgestelde citaten hadden slechts zijdelings met dat van haar te maken.

Ze gaapte. Keek steeds naar haar telefoon. Eén uur ’s nachts. De spanning en de woorden uit de brief hadden haar wakker gehouden, maar nu nam de vermoeidheid de overhand en veroorzaakte de daling van adrenaline een toename van vermoeidheid. Haar ogen vielen dicht. Plotseling richtte ze haar blik op de deur, in de aangrenzende zitkamer, op ruim acht meter van haar bed. Stappen in de gang… Gedempt, zachtjes… Was het maar een indruk of stopten ze voor haar deur? In de stilte die heerste keek ze strak naar de vergrendelde deur. Haar hart ontplofte toen er een geluid weerklonk van een sleutel die iemand in het slot probeerde te steken. Ze had de lade van het nachtkastje al geopend en haar linkerhand op haar wapen gelegd toen ze een vrouwenstem met een dubbele tong van de drank hoorde zeggen: ‘Het is niet de goede kamer, sukkel…’ Gegiechel, onderdrukt gelach, stilte – daarna zei de vrouw nog zachter, maar toch nog te hard: ‘Wil je me hier neuken?’

Fuck, dat gingen ze toch niet voor haar deur doen…

Het stel liep uiteindelijk weg en ze hoorde dezelfde sleutel in het slot van de kamer naast haar wroeten. Ze stond op en liep de badkamer in. Vond in haar toilettas een medicijn tegen hoofdpijn en een ander tegen maagzuur. En een slaapmiddel en twee oordopjes. Ze hoopte dat ze daarmee wat kon slapen. Jammer genoeg had ze niks tegen nachtmerries.

32

Zondagnacht

My Chemical Romance in zijn koptelefoon. Gerard Way die ‘I Don’t Love You’ zong met een depressieve toon. Ulysses Joyce stopte de muziek in de tent. Het was laat. Hij had slaap. Op dat moment hoorde hij het geluid. Hij zette zijn grote witte koptelefoon af. Spitste zijn oren. Niks te horen. Hij wilde zijn koptelefoon net op zijn buik leggen, zijn nek op het kussentje in de slaapzak leggen en zijn ogen dichtdoen, toen hij stappen op de treden naar boven hoorde gaan, buiten het criminologielaboratorium. Om twee uur ’s nachts… Er was nooit iemand daar beneden op dat tijdstip. Behalve Alejandro, die hem tijdens de lange nachten waarin ze dimas samen hadden ontwikkeld gezelschap hield.

Hij ging rechtop zitten op het veldbed dat hij gebruikte als hij laat doorwerkte en geen zin had om de verlaten stad te voet door te gaan: hij trok alleen zijn schoenen uit en ging met zijn kleren aan pitten. Zijn bloed stroomde ietsje sneller. Een halve seconde later zat hij rechtop op de rand van het veldbed. De seconde daarop had hij de tent met het licht van zijn telefoon verlaten. Twee seconden later had hij de tl-verlichting aangedaan en de deur van het laboratorium naar de gang en het trappenhuis geopend.

Het souterrain was in duisternis gehuld, maar op de begane grond was licht. Daar waar geen licht hoorde te zijn… Rustig maar, misschien is het… misschien is het wat? Een geest die het licht aan kan doen? Er is nooit licht op dit tijdstip, dat weet je…

Ulysses rende de trap op. Hij kwam uit in de ruimte tussen de grote patio, die blauwig was verlicht door de maan achter de glazen wand, en de gang van de leslokalen. Het kort gemaaide gras schitterde in de maneschijn door het glas heen; het langgerekte silhouet van de grote sequoia torende naar de sterren. Hij voelde paniek opkomen. Hij vond zichzelf belachelijk. Waar was hij nou eigenlijk bang voor? Hij draaide zich om naar het trappenhuis. Hij stond op het punt om weer naar beneden te gaan toen hij weer een geluid hoorde.

Shit, wat was dat? ‘Dat’ kwam van het einde van de gang achter hem: uit een van de leslokalen. Ulysses draaide zich om en liep de verlichte gang door met een veel te zware pas voor die totale stilte. Hij had liever gehad dat er geluid was, véél geluid. Maar er was niemand meer in het gebouw. Behalve hij en… de man of vrouw die die geluiden had gemaakt, natuurlijk. Met een droge keel liep hij verder de gang in. De deur van een van de lokalen stond een paar centimeter open.

Super, dacht hij. En wat nu? Hij voelde de angst in zijn buik. Langzaam duwde hij de deur open. Stopte abrupt. Een ijzige rilling langs zijn wervels: er was iemand beneden… Op het podium. Gezeten aan het docentenbureau, tegenover de rijen lege stoelen, omgeven door een zwakke lichtkrans van een lamp die de enige lichtbron in het leslokaal was.

De persoon die daar over papieren voorovergebogen zat hief zijn hoofd op en keek in zijn richting. Op zijn lippen verscheen een zuinig lachje. Grijze ogen achter een bril, trillende ogen… ‘Goedenavond, Ulysses, slaap je nog niet?’

Professor Alfredo Güel.

‘Eh… goedenavond, professor… Nee, ik… ik werkte in het laboratorium…’

‘Dan zijn we twee nachtuilen, jij en ik,’ zei Güel vriendelijk, met een vervormd gezicht door een lichte grijns en met zijn grijze ogen op Ulysses gericht. De professor stond op, keek op zijn mooie Omega Speedmaster-horloge en verzamelde zijn papieren. Alfredo Güel onderwees rechtspsychologische evaluatie en forensische psychiatrie aan derdejaarsstudenten en zedenmisdrijven aan vierdejaarsstudenten. Onder andere. Zijn lessen waren boeiend, maar Ulysses vond Güel iets te veel een showman en zijn grappen niet altijd zo leuk als die van Salomón. Hij liep tegen de vijftig. Lang, dun, breedgeschouderd. Sommige studenten vonden hem leuk, andere ronduit lichtzinnig. Die nacht droeg hij een spijkerbroek en een zwarte coltrui.

‘Het is laat, ik geloof dat ik maar eens ga,’ zei de docent terwijl hij zijn goed gesneden wollen jas aantrok. ‘Loop je altijd op dit tijdstip door de gangen?’

Ulysses verzamelde moed. ‘Bent u… in het souterrain geweest?’

‘Wat?’

‘Er is net iemand… naar beneden gekomen.’

Weer trilde de grijze blik achter de bril. Toch was er geen licht in die ogen aanwezig, alsof ze leeg waren. En ook geen woede, humor of sympathie. Eerder… onverschilligheid.

‘Vertel me eens waarom ik midden in de nacht naar beneden zou zijn gegaan?’

‘Sorry, het was gewoon een vraag.’

‘Om jou te… bespioneren, jou en je team? Denk je dat?’ Zijn stem trilde ook – als de E-snaar van een gitaar. ‘Denk je dat, jongeman?’

‘Nee, natuurlijk niet.’

Met zijn roodbruine aktetas onder zijn arm begon Güel de treden tussen de rijen stoelen in zijn richting te beklimmen zonder zijn strakke blik van hem af te halen. ‘Weet je het zeker?’

‘Goedenacht, professor.’ Ulysses verliet het lokaal gehaast. Hij liep snel door de gang zonder zich om te draaien.

Rebeca Gracián Sixto studeerde theoretische natuurkunde aan de faculteit voor natuurwetenschappen van de universiteit van Salamanca. Ze had twee passies: fundamentele natuurkunde en feesten. Ze had zich de afgelopen uren aan die laatste passie gewijd toen ze rond één uur ’s nachts terugkwam in haar kamertje in de stad. Ze was niet zo dronken dat ze de ene voet niet meer voor de andere kon zetten, maar aangeschoten genoeg om de sleutel wel drie keer opnieuw in het slot te moeten steken.

Ze dacht aan het bekende onzekerheidsprincipe van Heisenberg, waarbij elke grootheid – snelheid en plaats – met de grootste precisie gemeten kan worden mits we die de kennis van de andere grootheid geven. Ze kirde van het lachen bij de gedachte dat dat ook haar probleem was: de verplaatsingssnelheid en de positie van de sleutel in verhouding tot het slot bepalen.

Maar ze kirde niet lang.

Iemand duwde tegen haar rug precies op het moment dat de deur eindelijk openging, en ze werd met een krachtige stoot naar binnen geduwd. Een secondelang dacht ze aan de tweede wet van Newton: de verandering van de impuls is recht evenredig met de resulterende kracht en volgt de rechte lijn waarin de kracht werkt.

Haar geest dreef op dat moment nog de spot met de situatie, waardoor zijzelf nog in een grap van een van de studenten uit het gebouw geloofde. Maar toen een vreemde en schelle stem in haar oor fluisterde: ‘Schreeuw niet, doe niks, anders vermoord ik je’, werd ze duizelig. Ze verstijfde. Alle energie was weg. Vervangen door angst. Die geen energie of kracht is. In haar geval eerder een gebrek aan beide.

Ze slikte. Hoorde het kloppen van haar hart. Ze werd al door haar trui en spijkerbroek door handen betast, haar oorschelp werd door een warme adem gestreeld en een groot lichaam zat tegen dat van haar aan geplakt. Versteend, doodsbang dacht ze aan die andere theorie, die ‘kwantumverstrengeling’ wordt genoemd en die ervan uitgaat dat wanneer twee kwantummechanische objecten met elkaar in contact komen hun respectievelijke kwantumtoestanden met elkaar worden verstrengeld en hun lot vanaf dat moment nauw verbonden blijft, wat de afstand die hen in de toekomst scheidt ook is. Ze vermoedde dat het op de een of andere manier ook zo zou zijn na wat haar ging overkomen. Want dat had een naam. Verkrachting.

De man achter haar, die niets van een kwantummechanisch object had, gooide haar plat op haar buik op het bed. Ze schreeuwde toch. Fuck you met je bedreigingen. Ze wilde niet doodgaan, maar ze wilde ook niet verkracht worden. Op datzelfde moment werd er hard op de deur gebonsd en was een luide stem op de overloop te horen: ‘Rebeca! Rebeca! Wat gebeurt er?’

De gestalte liet haar los. Ze schreeuwde: ‘Luis!’

De deur vloog met kracht open. Luis, haar buurman op de overloop, die scheikunde studeerde en even oud was als zij, stormde de kamer binnen.

‘Hij probeerde me te verkrachten!’ riep ze wijzend op het open raam.

De scheikundestudent rende op het raam af. Het keek uit op een lagergelegen terras. Hij zag een gedaante van het terras op de binnenplaats daaronder springen. De seconde daarop kwam hij op het terras neer en stormde hij op de balustrade af. De man rende in de richting van het open hek, dat in de Calle Caldereros uitkwam.

Luis aarzelde. Het was verdomd hoog. Minstens vier meter. Daarna nam hij een besluit, hij stapte de balustrade over en stortte zich in de afgrond. Hij kwam soepeltjes, met gebogen benen, op het asfalt van de binnenplaats neer en zette de achtervolging van de verkrachter in.

Hij wist dat er op dat moment een groot aantal c9h13no3-moleculen door zijn bloed stroomden, beter bekend als epinefrine of adrenaline. Dat een verhoging van de bloeddruk met zich meebracht, van het ejectievolume van het hart bij elke hartslag, een verwijding van de bronchiën en dus een energiestoot.

Gore klootzak, ik zal je pakken, dacht Luis, die naast zijn scheikundestudie aan hardlopen deed.

De voortvluchtige was aan het eind van het straatje rechts afgeslagen, in de Calle Consuelo, die hij in ijltempo doorliep. Een mooie stijl van lopen, dacht Luis, die geen duimbreed week. Maar ook niet op hem inliep. Daarna naar links, in de smalle Calle Varillas met de gekleurde graffiti die David Bowie, Prince en een ruimtevaarder met gitaar voorstelden. Zonder tempo te verliezen kwamen ze na elkaar op de Plaza del Mercado aan. De gedaante met capuchon beklom razendsnel de treden aan de noordwestkant van het plein die naar de Plaza Mayor voerden en schoot daarna onder de bogengang van dat plein door in de richting van de poort die op de Calle Zamora uitkwam.

Shit, is die kerel een marathonloper of zo?

Luis wist dat hij in zijn lever en spieren een energiebron op voorraad had die bestond uit een groot molecuul, dat weer bestond uit meerdere glucosemoleculen die met elkaar verbonden waren: het glycogeen. Dat glycogeen was zowel brandstof voor de spieren bij intensieve inspanning als de belangrijkste energiebron van het zenuwstelsel. De glycogeenreserves hingen echter samen met de conditie. Het was dus belangrijk om te weten of de persoon die vluchtte een slechtere of betere conditie had dan hij.

Ze renden nog ongeveer tweehonderdvijftig meter, de Plaza de los Bandos over en voor het monumentale gebouw van de Banco de España langs, voor de man ineens de grote straat verliet om rechts af te slaan. Luis kwam aan bij de smalle passage, rende er ook in en kwam uit op een ruitvormig pleintje tegenover de opmerkelijke gevel met witte en grijze tegels van de Escuela de Arte de San Eloy, de Kunstacademie. Op vijf straatlantaarns en een bankje na was het plein verlaten. Waar was hij heen? De boekwinkel Letras Corsarias – waarvan Luis, die geen letteren maar scheikunde studeerde, niet wist dat die zijn naam aan een werk van Pier Paolo Pasolini te danken had – was op dat tijdstip gesloten. Er was een andere uitgang. Achteraan het plein. Luis rende ernaartoe en kwam uit op de Calle Vázquez Coronado. Niemand te zien. En drie mogelijkheden: naar rechts, naar links en rechtdoor.

Met zijn handen op zijn knieën kwam hij op adem. Die smeerlap was in vorm. En hij had hem van zich afgeschud… Een fractie van een seconde vroeg hij zich af wat hij had gedaan als hij hem had kunnen inhalen. Op het moment zelf had hij zich die vraag niet gesteld. Wat was er gebeurd als de voortvluchtige zich tegen hem had gekeerd, als hij bijvoorbeeld een mes tevoorschijn had gehaald? Zou hij het gevecht zijn aangegaan of had hij hem laten lopen? Vergeet het maar weer… De vraag hoefde niet gesteld te worden: de man was verdwenen.

Verstopt in een portiek op nummer 22 van de straat, met zijn rug tegen het smeedijzeren hek, hijgde de voortvluchtige, zijn longen brandden en het zweet stroomde als water over zijn gezicht. Godverdomme, hij was hem maar net ontsnapt.

Gelukkig liep hij twee keer per week hard… Hij moest in het vervolg nog voorzichtiger worden. En er even niet mee doorgaan. Hij bevoelde zijn rechterpols. Hij had hem verdraaid toen hij op de binnenplaats sprong, toen zijn knie en hand op het asfalt terecht waren gekomen. Maar hij was de pijn vergeten en had de kiezen op elkaar geklemd vanwege die kerel die hem op de hielen zat. Nu werd hij aan de pijn herinnerd door de gloeiende kloppingen langs zijn onderarm.

Hij wachtte tot de stappen zich verwijderden om uit zijn verstopplek te komen. Het verlichte uithangbord van de naburige apotheek gaf aan dat het maar drie graden was, maar hij was bezweet. En hij had een steek in zijn zij. Hij begon heel langzaam door het nachtelijke Salamanca te lopen. Een schim tussen de schimmen. Transpirerend en alleen.

33

Maandagochtend

Ze kwam uit de douche met een handdoek om haar borsten geknoopt toen haar telefoon overging. Lucia liep op het nachtkastje af en boog zich over het scherm.

Shit, Samuel.

‘Álvaro heeft weer gevochten,’ zei hij toen ze op het groene knopje had gedrukt.

Ze kreeg een stomp in haar maag.

‘Hij heeft op het schoolplein gevochten. Het schijnt dat hij dit keer is begonnen. Hij zegt dat hij werd geprovoceerd door de anderen. Hij weigert erover te praten. Ik moet de schooldirecteur vandaag ontmoeten, maar ik heb hem al aan de telefoon gehad: hij wil dat Álvaro naar een psycholoog gaat.’

‘Wat ga je doen?’

‘Wat gaan wíj doen: het is ook jouw zoon, weet je nog wel.’

‘Een psycholoog, dat lijkt me een goed idee. Ik ken er wel een…’

Een zucht aan de andere kant van de lijn.

‘Dat soort ken ik wel. Álvaro is geen crimineel, Lucia. Hij hoeft niet ontleed te worden, hij heeft gewoon behoefte aan een luisterend oor…’

‘Dat weet ik, Samuel.’

‘De directeur vroeg me ook nog iets anders: of Álvaro zijn moeder vaak zag. Ik zei van niet.’

Een zure oprisping in haar maag. Een golf van verdriet deed haar bijna stikken.

‘Geef hem even,’ zei ze zachtjes.

‘Daar is geen tijd voor. Ik breng hem zo naar school. Vanavond, als je wilt… Je moet weten dat Álvaro steeds vaker om je vraagt…’

Bij het horen daarvan kon ze een glimlach niet onderdrukken.

‘Telkens wanneer je zegt dat je het weekend komt en me daarna verplicht om hem te melden dat je niet komt, dan dwing je mij om hem pijn te doen, snap je dat of niet? Ik weet eigenlijk niet of de oplossing is dat je hem vaker ziet of juist minder vaak…’

Ze werd overspoeld door schuldgevoel.

‘Wat bedoel je?’

‘Ik bedoel dat ik soms denk – en ik denk dat hij het ook af en toe denkt – dat het voor iedereen bijna beter zou zijn als je uit ons leven zou verdwijnen.’

Ze voelde de tranen in haar ogen opwellen.

‘Besef je dat je zojuist echt iets heel naars hebt gezegd?’

‘Het kan me geen reet meer schelen wat jij voelt, Lucia. Het enige wat mij interesseert, is wat onze zoon voelt. Míjn zoon. Want als ik je hem niet had zien baren, zou ik kunnen denken dat-ie van iemand anders is…’

‘Wat ben je toch een klootzak!’

‘Nee, gewoon een vader…’

Hij had opgehangen. Ze smeet de telefoon bijna tegen de muur, maar dacht bij zichzelf dat ze juist om zulke impulsieve reacties zo’n puinhoop van haar leven had gemaakt. Deed ze, zonder het te willen, iedereen om haar heen pijn? Adrián? Álvaro? Sergio? Rafael…

Ineens zag ze, met haar ogen vol tranen, de geboorte van haar kind weer voor zich. Zijn voetjes, zijn handjes, zijn mondje. Piepklein. Delicaat. Ongelofelijk kwetsbaar. En zijn grote ogen… Die haar bekeken. Háár… En niemand anders.

Álvaro, mijn jongen, ik herinner me nog dat je geboren werd. Jij weet dat niet meer, maar ik wel: ik herinner het me voor twee personen. Ik ben jouw geheugen én dat van mij, ik herinner me alles, Álvaro: elk detail, elk moment. Het spijt me dat ik geen betere moeder ben geweest. En ook dat ik helemaal geen moeder ben geweest. Je vader heeft gelijk: ik had je voor mijn werk moeten laten gaan. Ik beloof je dat ik meer aanwezig zal zijn zodra dit onderzoek voorbij is. Ik ga veranderen. Ja: ik ga voor jou veranderen.

Geloofde ze het echt? Hoe vaak had ze dat soort beloftes al gedaan?

Ze liep de ontbijtzaal binnen en stelde vast dat Salomón er nog niet was. Liep naar een tafel zonder het meisje dat haar ontving op te merken en legde het dikke dossier naast zich neer.

‘Thee, koffie?’ vroeg een ober.

‘Koffie, zonder melk en suiker, alstublieft.’

Haar linkerbeen bewoog onder de tafel. Haar geest stond op imploderen. Een moment lang was ze geneigd om naar de fitnessruimte te gaan als die er was en zich af te sloven op de machines. Maar er klonk een signaal in haar telefoon. Ze keek erop. Een bericht van Adrián.

Bel me zodra je kunt.

Ze zette de kop koffie zo hard neer dat er een beetje koffie over het tafelkleed werd verspreid en mensen zich naar haar omdraaiden. Hij had niet geschreven: ‘Ik heb niks gevonden.’ En ook niet: ‘Ik heb misschien iets.’ Nee: ‘Bel me zodra je kunt.’ Wat ze deed.

‘Adrián?’

‘Hallo! Ik heb de onderzoeken gedaan waarom je had gevraagd. Zie je, ik heb het niet uitgesteld.’

Er zat een opwinding in zijn stem die meteen haar nieuwsgierigheid wekte.

‘En?’

‘Ik heb de herkomst van je plaatsen delict gevonden, Lucia,’ zei hij. ‘En om eerlijk te zijn, is het ongelofelijk.’

Bij het binnenlopen van de ontbijtzaal zag Salomón Borges luitenant Guerrero aan een tafel zitten. Ze zwaaide met haar hand toen ze hem zag. Salomóns hart begon ietsje sneller te kloppen. Ze zat aan de telefoon te praten – of eigenlijk luisterde ze – en het enthousiasme dat op haar mooie gezicht was te lezen en de schittering van haar ogen spraken boekdelen: er was nieuws. Hij begroette de jonge vrouw bij de ingang en ging tegenover Lucia zitten.

‘Rustig aan, Adrián,’ zei ze. ‘Leg me uit hoe je het hebt gedaan. Praat tegen me alsof ik een kind van zes ben. Of iemand die niks van schilderkunst weet.’

Salomón slikte. Adrian had de herkomst van de schilderijen gevonden…

‘Wat je me gisteren aan de telefoon vertelde deed me meteen denken aan schilderijen uit de renaissance of de barok. Bij het zien van de positie van de lichamen, de smachtende houdingen, het rood en het groen van de stoffen op de foto’s die je me had gestuurd werd mijn overtuiging bevestigd,’ zei Adrián Sanz in het toestel. ‘Het had natuurlijk een andere periode kunnen zijn, maar ik weet het niet… in de schilderkunst van die periode zit een vervoering in de lichamen, een passie voor anatomie en houdingen…’

Hij ging ze toch niet om acht uur ’s ochtends een lesje kunstgeschiedenis geven? Lucia zat voorovergebogen, net als Salomón, en had de telefoon tussen hen in gezet. Ze durfde de luidspreker niet aan te zetten vanwege de andere gasten die aan naburige tafels zaten te ontbijten.

‘Adrián…’ onderbrak ze hem.

‘Ja, kortom, ik heb de beelden van de plaatsen delict in Google gegooid en ben gaan zoeken.’

Potverdikkie, dacht ze bij zichzelf, waarom had ze daar zelf niet aan gedacht? Dat was logisch!

‘En de zoekmachine gaf aan dat een van de beelden de dood van Hyacinthus voorstelde, een thema dat aan de Metamorfosen van Ovidius is ontleend, en stelde ook gelijksoortige beelden voor. Het eerste was een schilderij dat zich in Madrid bevindt, in het Thyssen-museum, maar de positie van de lichamen klopt niet. Ik heb nog niet het schilderij dat er exact mee overeenkomt, maar ik ben ervan overtuigd dat het bestaat en dat al onze plaatsen delict in werkelijkheid illustraties uit de Metamorfosen van Ovidius zijn. Dat was buiten de Bijbel de belangrijkste inspiratiebron van de schilders van de renaissance en de barok. Ik heb ook gezocht of er boeken zijn met een groot aantal werken dat is geschilderd aan de hand van de Metamorfosen. En ik heb een boek gevonden dat circa tweehonderd schilderijen verzamelt die tussen het eind van de zeventiende en het begin van de achttiende eeuw in Italië, Spanje, Frankrijk en de landen van Noord-Europa zijn geschilderd, tweehonderd schilderijen die uit deze bron putten: “Las Metamorfosis” y el arte barroco van Arístides de Artiñano. Ik krijg het binnenkort.’

‘Uitstekend gedaan, Adrián,’ zei ze. ‘Maar nu moeten we nog begrijpen waarom hij deze schilderijen koos…’

‘Dat is jullie werk. Maar ik ga er ook over nadenken.’

Ze bedankte hem en keek naar Salomón. Zijn wenkbrauwen waren zo gefronst dat zijn ogen er bijna door werden afgedekt.

‘Die Adrián is meer dan een collega, hè?’

Ze was verbaasd – en geïrriteerd – door de vrijpostigheid en ongepastheid van de vraag.

‘Waarom zeg je dat?’

‘Iets in de manier waarop je je tot hem richt… Sorry,’ zei hij bij het zien van haar vuile blik, ‘ik bemoei me met iets wat me niet aangaat. Laten we ons concentreren op wat we net hebben vernomen. Het is een heel belangrijke ontdekking, Lucia. Misschien komt het citaat in de brief ook wel uit de Metamorfosen van Ovidius. Heb je dat boek gelezen?’

Ze schudde haar hoofd. ‘Buiten handboeken over criminologie lees ik niet veel.’

Er verscheen een klein lachje op zijn gezicht en daarna werd hij weer serieus. ‘Dat geldt niet voor mij. Zoals, eh… Adrián zei… was de Metamorfosen een van de belangrijkste inspiratiebronnen voor kunstenaars in de renaissance. Ovidius vond de stof voor zijn verhalen in de Griekse en Romeinse mythologie. Je moet weten dat de Griekse en Romeinse goden net zo gewelddadig, ontuchtig, jaloers en pervers waren als wij mensen dat zijn. Ze waren ons evenbeeld. Om die reden staat de Metamorfosen vol met verhalen over overspel, misdaden, incest, jaloezie, wraak en wrede tuchtigingen.’

Hij liet het lepeltje in zijn kopje draaien. ‘Wat Ovidius zelf betreft, het bekendste feit uit zijn leven was zijn ballingschap ver van Rome. Dat is een van de mysterieuste zaken uit de oudheid. Ovidius was een bewierookte, vermaarde dichter. En in die tijd waren dichters even beroemde mensen als acteurs dat tegenwoordig zijn. Maar in het jaar 8 van onze jaartelling wordt hij op bevel van keizer Augustus onverwachts verbannen. En niet zomaar ergens naartoe: naar de rand van de bekende wereld – naar Tomi, een sinister, donker en ijskoud gehucht, waar de mensen geen Latijn spreken en veel minder verfijnd dan de Romeinen zijn. Tomi ligt tegenwoordig in het oosten van Roemenië, aan de oever van de Zwarte Zee. Ovidius moet dus van de ene op de andere dag zijn vrouw, familie, vrienden, zijn grondbezit, zijn mooie Romeinse leven en carrière achterlaten om in te schepen op een schip met bestemming die territoria aan de grenzen van het rijk. Hij keert nooit meer terug naar Rome. Hij sterft in ballingschap, alleen, ver van zijn naasten en zijn huis. Als een hond. Hij heeft brieven geschreven die tot de schokkendste en aangrijpendste van de hele literatuur horen. Ze zijn verzameld in twee bundels: Tristia en Epistulae ex Ponto of Ballingschapsgedichten – want de verre landstreek waar hij was verbannen heette destijds Pont-Euxin.’

Hij sloeg zijn ogen neer en keek naar de bodem van zijn kopje. Lucia zag dat hij aangedaan was. Alsof de verschrikkelijke straf die keizer Augustus de ongelukkige dichter had opgelegd hem na al die jaren nog van streek maakte.

‘Die brieven zijn een schreeuw van pijn, wanhoop en ook smeekschriften. Want hij smeekt zijn oude vrienden hem te helpen weer bij Augustus in de gratie te komen, naar Rome terug te keren of in elk geval te regelen dat de keizer hem naar een minder verschrikkelijke plek verbant. Want in Tomi zijn de winters lang en streng, de rivieren met ijs bedekt, de sneeuw – die een Romein nauwelijks kent – bedekt de daken en muren, de gewoonten zijn gewelddadig en er woedt voortdurend oorlog met de hordes naburige barbaren; de oorlog bereikt zelfs de poorten van de stad. Kortom, Tomi was de hel voor Ovidius.’

Hij keek haar strak aan. ‘De verbanning van Ovidius is een van de raadselachtigste onderdelen van de oudheid. Waarom een dergelijke tuchtiging? Officieel was het om hem te straffen voor de onzedelijkheid van zijn werk Ars amatoria, oftewel De kunst van het beminnen. Maar het werk was zonder enige strubbeling al zeven jaar daarvoor gepubliceerd. In werkelijkheid denkt men dat dat wellicht niet zijn enige misstap was, dat hij in de ogen van de keizer nog een grotere misstap had begaan om zich zo’n tuchtiging op de hals te halen. Maar die misstap is geheim gebleven. Er is geen enkel spoor van gevonden, behalve dan dat Ovidius in zijn brieven zelf zinspeelt op die tweede misstap, die erger is dan de eerste maar ongewild was, en die volgens hem de echte reden van zijn verbanning was. Hij schreef ongeveer zoiets: ik ben gestraft omdat mijn ogen zonder het te willen iets hebben gezien en mijn enige fout was dat ik ogen had. Iets wat noodzakelijkerwijs keizer Augustus betrof… Het mysterie waardoor deze zaak is omgeven heeft al tweeduizend jaar tot tal van theorieën en veronderstellingen bij specialisten over de oudheid geleid, met inbegrip van die van de universiteit van Salamanca…’

Hij dronk zijn kopje leeg en zette het weer neer. ‘Misschien heeft de moordenaar ook een soort ballingschap meegemaakt,’ ging hij verder, ‘misschien dat het lezen van Ovidius zijn eigen verbanning goed weergaf. Anders gezegd, onze man zou zich verbannen hebben gevoeld naar Graus, in deze afgelegen regio, ver van de grote steden, helemaal in het noorden van Spanje en van Aragón.’

Lucia keek peinzend naar Salomón. De oudheid boeide haar totaal niet, maar de criminoloog was een goed verteller. Ze dacht bij zichzelf dat Adrián en hij goed met elkaar over kunst, oude boeken en oude beschavingen zouden kunnen praten.

‘We moeten inlichtingen inwinnen over de mensen die enige tijd voor de dubbele moord in het dorp of de regio zijn aangekomen,’ ging hij verder.

Ze bleef hem aankijken. Ze dacht net aan iets – een beeld, een herinnering – maar die herinnering had haar bewustzijn slechts geprikkeld en was daarna weer verdwenen.

‘Of die mise-en-scènes verwijzen niet naar Ovidius maar naar de Metamorfosen zelf,’ stelde hij voor. ‘De moordenaar vertelt ons in feite over zijn eigen transformatie. Over wat hij is geworden: een monster.’ Hij wilde nog iets zeggen, maar stopte ineens met praten. Ze zag in zijn blik dat hij een idee had gekregen.

‘Heb je het dossier over de laatste dubbele moord daarin zitten, die van Benalmádena?’ Hij wees naar de dikke dossiermap die op de ontbijttafel lag. ‘Ik heb de procedure gelezen die de vrijwilligers van de Guardia Civil, die het programma al twee jaar van data voorziet, erin hebben gestopt,’ zei hij. ‘Als mijn geheugen goed is, was er melding gemaakt van een bewoner van het naburige huis die als verdachte werd gezien. Iemand die het huis ernaast had gehuurd en die het bewoonde toen de Engelsen zijn vermoord. Iemand die we nooit hebben kunnen identificeren en die nooit is opgedoken. Hij is lange tijd de hoofdverdachte geweest, maar we hebben hem nooit kunnen vinden. Hij had klaarblijkelijk een valse identiteit aangenomen. Wil je eens kijken of er een kopie van het huurcontract van het huis in je dossier zit?’

Ze keek even tussen de papieren tot ze de kopie van het tijdelijke huurcontract vond. ‘Naso,’ zei ze, ‘de onbekende buurman heeft Naso in het contract geschreven. Een valse naam, kennelijk. Er is geen enkele overeenkomstige Naso gevonden.’

Salomón stemde in met een knikje van zijn hoofd. ‘Publius Ovidius Naso: dat was Ovidius’ echte naam. De moordenaar is inderdaad de man die het naburige huis heeft gehuurd voor hij verdween. Dit keer is er geen twijfel meer, Lucia. Je vriend heeft gelijk: onze man haalt inderdaad inspiratie uit Ovidius en zijn Metamorfosen. En hij wilde dat we dat ontdekten. Hij heeft overal hints rondgestrooid. Hij laat ons vanaf het begin naar zijn pijpen dansen. Hij speelt met ons als een illusionist met zijn publiek speelt. Hij weet wie we zijn – en wat we doen.’

Er daalde een stilte neer. Daarna stond Lucia op. De criminoloog volgde haar. Toen ze naar de uitgang liepen, legde ze een hand op Salomóns arm. De herinnering was bij haar teruggekomen – duidelijker, preciezer. ‘Ik heb dat boek gezien,’ zei ze, ‘Metamorfosen.’

Salomón keerde zich om. ‘Waar?’

Ze concentreerde zich. ‘In Graus… Bij César Bolcán!’

‘Weet je het zeker?’

‘Honderd procent! Ik ben bang dat we weer terug moeten rijden. We weten dat alles daar begonnen is… Misschien eindigt alles daar ook wel…’

34

Maandagmiddag

Zes uur later belden ze aan bij de intercom van de Calle Prior. Ze hadden dit keer geen lunchstop gemaakt en waren de hoogvlakten van de meseta en de vlakten van Aragón doorgestoken zonder te stoppen. Lucia had drie keer geprobeerd César Bolcán te bellen. Zonder succes. Ze was telkens op het antwoordapparaat gestuit.

De hemel was grijs en bewolkt, en de straten van Graus waren even donker als de laatste keer dat ze op de bel had gedrukt. En ze dacht aan dat sinistere gehucht Tomi, aan de oevers van de Zwarte Zee, in het jaar 8, waar Ovidius naartoe verbannen was. Dacht bij zichzelf dat ze hetzelfde ervaren zou hebben als ze haar hierheen hadden gestuurd. Ze had behoefte aan de stad, aan rumoer, aan drukte en auto’s om te voelen dat ze leefde. Zelfs een industriegebied leek haar plezieriger dan de natuur in haar originele staat. Niet echt een milieufreak, dat wist ze.

Ze belde nogmaals aan. Geen antwoord. Aan de aangrenzende deur verscheen een vrouwtje met een gezicht dat een raster van rimpels was.

‘Zoekt u César?’

‘Ja,’ zei Lucia, ‘weet u waar hij is?’

‘Hij is gisteren naar de finca vertrokken, met Ángel.’

De finca – de boerderij, het landgoed.

‘Welke finca?’ vroeg Lucia terwijl ze haar badge liet zien.

‘Die ze daarboven in de heuvels hebben,’ zei de oude vrouw met een vaag gebaar in de richting van het noorden en de bergen die achter de huizen moesten liggen. ‘U moet de weg naar Benasque nemen. Daarna verlaat u de weg in de richting van Panillo. Na een paar kilometer ziet u rechts een onverharde weg verschijnen, die afdaalt naar Ejep. De boerderij ligt iets verderop. U kunt haar niet missen: ze is de enige in de wijde omtrek.’

‘Bedankt,’ zei Lucia.

Ze zag de oude vrouw weglopen met een boodschappenmand onder haar arm.

‘Wat doen we?’ vroeg Salomón.

Ze keek hem ontstemd aan. ‘Ik weet het niet…’

‘Weet je zeker dat je de Metamorfosen daarbinnen hebt gezien?’

Lucia antwoordde niet. Ze twijfelde, haar hartslag ging iets omhoog. ‘We moeten er het fijne van weten,’ zei ze ten slotte.

‘We hoeven hem alleen maar die vraag te stellen,’ stelde hij voor.

Een beeld: Sergio aan het kruis gelijmd, met zijn gezicht naar de hemel. Ze ademde uit.

‘Ik ben zo terug,’ zei ze. ‘Blijf hier.’

Ze liep terug naar de auto, deed de kofferbak open, pakte een lap waarin gereedschap zat dat ze al jaren niet had aangeraakt – en dat ze nooit meer dacht te gaan gebruiken. Waarom had ze het daar dan gelaten, achter in de kofferbak, terwijl het gebruik niet alleen tegen alle regels was, maar zelfs tot haar ontslag kon leiden. Ze had geen flauw idee. Ze had het vergiftigde ‘cadeau’ lang geleden van een inbreker gekregen die ze had gepakt en die haar met een knipoog had gezegd: ‘Waar ik naartoe ga heb ik geen gelegenheid meer om het te gebruiken.’ Een set om een slot open te steken. Ze had hem in haar hele carrière maar één keer gebruikt. Toen ze een meermaals veroordeelde verkrachter had verdacht van het opsluiten van een tiener die twee straten van zijn eigen huis was verdwenen. De rechter had een huiszoeking geweigerd. Onvoldoende elementen, had hij ter rechtvaardiging gezegd. Aangezet door het spoedeisende karakter, door de overtuiging dat dat arme kind in dat huis zat en door de gedachte aan wat het daar onderging, had ze gewacht tot de bewoner naar zijn werk was gegaan om het gebouw te betreden. Ze had het telefoontje gekregen toen ze het huis van de verdachte van de kelder tot de zolder doorzocht: het lichaam van de tiener was op een vuilnisbelt gevonden… twintig kilometer van de plek waar Lucia zich bevond. Ze had het zichzelf kwalijk genomen dat ze naar binnen was gegaan, tot ze een met bloed doorweekt slipje in maat 34 in het bed van de man had gevonden. Lucia herinnerde zich wat de moeder van de tiener had gezegd: dat ze ongesteld was op de dag dat ze verdwenen was. Ze had het team dat op de vuilnisbelt was direct gebeld. ‘Heeft ze haar slipje aan?’ had ze gevraagd. Het antwoord was: nee, dat was het enige kledingstuk dat ontbrak.

‘Is dat legaal?’ vroeg Salomón met grote ogen toen hij haar handschoenen zag aantrekken en de haaksleutel in het slot zag steken nadat ze een laatste blik om zich heen had geworpen.

Een minuut later waren ze binnen. In de vestibule, die in stof en duisternis was gehuld, heerste een complete stilte. Ze gaf Salomón een paar handschoenen, die lang aarzelde voor hij ze aantrok. Daarna beklommen ze de treden en liepen de gang van de eerste verdieping in. Geen enkel geluid in het huis. Dezelfde planken vol boeken met oude banden, dezelfde zware gordijnen, hetzelfde parket dat onder hun passen piepte, dezelfde geur van was, inkt en ouderdom.

‘Daar,’ zei Salomón ineens.

Hij haalde een boek uit de rijen en toonde het omslag in het zwakke daglicht dat door de ramen kwam:

ex. p. ovidii nasonis

metamorpho

seΩn libris xv

electorvm

libri totide

vltimo integro

Een oude editie. In het Latijn.

‘Dat is niet het boek dat ik heb gezien,’ zei ze. ‘Ik ken geen Latijn. Ik zou het verband zeker niet gelegd hebben. Hij bezit blijkbaar meerdere edities,’ voegde ze eraan toe, wijzend op het boek dat ze al op een fauteuil had zien liggen.

‘Wat doen we nu?’ wilde Salomón weten met enige besluiteloosheid in zijn stem.

‘We gaan het huis doorzoeken.’ Ze wees op de laden onder de planken van de boekenkast.

‘En als hij terugkomt van de finca?’

‘Dan zitten we in de shit.’

In de eerste laden was niks te vinden. Rekeningen, bankafschriften, boodschappenlijstjes, Kleenex, pennen, batterijen, ledlampen, doktersrecepten en medicijnendoosjes.

Daarna vond ze in een andere lade een serie zwart-witfoto’s. Ze hield ze bij een lamp. Ze herkende oude foto’s van religieuze processies. Mannen met puntige kappen zoals die van de Ku Klux Klan, maar dan zwart, droegen een beeld van Maria; oude vrouwen schreeuwden, huilden en trokken hun haar uit alsof ze het lijdensverhaal zelf herbeleefden; een jonge vrouw in een bruidsjurk liep op blote voeten en met een gebogen hoofd door een vies steegje vol vuilnis, met haar armen aan een zwaar kruis gebonden; een vrijwel naakte man plaste met zijn onderbroek omlaag lollig op straat met een fles wijn in zijn hand; dwergen in torerokostuums, kinderen die in doodskisten lagen… Een hysterisch sfeertje van religieuze waanzin – maar ook van bacchanalen en heidense feesten – dat haar deed huiveren.

Lucia had al eens soortgelijke foto’s gezien. Wat ze nu onder ogen had was het Spanje van de jaren zestig en zeventig, het voorvaderlijke, ware Spanje, dat ver verwijderd was van de toeristische routes, het Spanje van Franco en het katholieke geloof. Het werk van de levensdrift en de doodsdrift. Het mysticisme, het bovennatuurlijke en het masochisme. Het gevoel van heiligheid, van het religieuze dat zich vermengt met troebelere, obscenere levenskrachten. Had César Bolcán in zijn tijd aan deze processies meegedaan? En konden deze foto’s voor hun onderzoek dienen? vroeg ze zich af. Zou het kunnen dat de aanwezigheid van de Metamorfosen bij hem thuis een simpel toeval was? Haar instinct fluisterde haar in dat dat niet zo was. Hij kwam uit deze regio, hij kende de slachtoffers… Er was een verband, wat dat ook was…

Plotseling merkte ze een detail op. Op alle foto’s stond ten minste één kind… In communiekleding, met een kruis en achter een priester aan lopend, spelend met andere kinderen of dansend in folkloristische kledij. Lucia vermoedde dat zij het echte onderwerp van deze foto’s waren, ook al stonden ze nooit centraal in beeld. Ze liet ze aan Salomón zien.

‘De jaren zestig, zeventig,’ zei hij. ‘Het oude, katholieke, vrome, mystieke en bijgelovige Spanje.’

‘Is het je opgevallen dat er steeds minstens één kind op de foto’s staat?’

‘Ja… En dus?’

‘Weet je nog wat er in het dagboek van Miguel Ferran stond over de verdwijning van die jongen?’

‘Bedoel je die theorie over een pedofielennetwerk? Lucia, dit zijn maar foto’s. Dat bewijst nog niks…’

Ze dacht na.

‘Zou jij dit soort foto’s verzamelen? Er is iets mee… Kijk: er is er geen een waarop geen kind staat.’

‘Ja,’ zei hij plotseling in gedachten verdiept. ‘Indertijd was er nog geen internet; dit was alles wat ze hadden: illegaal genomen foto’s van kinderen… Hij heeft ze vast als aandenken bewaard.’

‘In dat geval zijn er zeker meer,’ zei ze.

Ze verlieten het huis na circa twintig minuten. Zonder iets te hebben gevonden. Toch voelde Lucia bij zichzelf steeds meer de spanning toenemen. Ze kwam midden op straat tot stilstand. Haar instinct riep dat de oplossing daar, vlakbij, lag, en dat de oude agent er deel van uitmaakte.

‘We gaan naar de finca,’ besloot ze. ‘We gaan Bolcán ondervragen.’

Ze zag dat Salomón ongerust was.

‘Weet je zeker dat het een goed idee is om alleen met hem en Ángel op zo’n afgelegen plek te zijn? Weet iemand dat we hier zijn?’

35

Maandagmiddag

De lucht was metallic grijs en koud, bezaaid met donkere wolken die aan grafietstof deden denken. Het landschap was uitgestrekt en monochroom. Onbegroeide heuvels, kort gras, een uitgesleten bodem en rotspuin. Alles wit en gerond door de sneeuw.

Ze vonden het begin van de onverharde weg zoals aangegeven. Ze waren Graus via het noorden over de A139 uit gereden, een mooi gladde weg die een zwart en recht lint in al die witheid vormde, en hadden de weg bij een gehucht verlaten om een andere weg vol kuilen en scheuren te nemen die de heuvels in liep. Daarna de onverharde weg. Een steenachtige bodem met bandensporen die licht glooiend afliep naar een wijd dal, dat door de witte heuvels werd omzoomd.

‘Drie kilometer hiervandaan is een boeddhistisch klooster,’ zei Salomón met zijn neus in zijn telefoon om het ijs tussen de schokken door te breken. ‘Hier staat dat het in 1984 door lama Kalou Rinpoché is opgericht, een authentieke meester in Tibetaanse meditatie, omdat dit stukje Pyreneeën hem aan Nepal deed denken.’

Hij besefte dat ze maar nauwelijks luisterde. Geen huis te zien in de omgeving, behalve de gebouwen van een iets lagergelegen boerderij. Daar was het. De finca van César en Ángel… Een pad leidde er vanaf de onverharde weg naartoe. Lucia nam het. Ze werden nog meer heen en weer geschud door de hobbels. Ze parkeerde voor het hoofdgebouw.

Het uitgestrekte bouwwerk leek onbewoond. De luiken waren gesloten. De gevel was vervallen. Ze claxonneerde. Niks. Niemand. Ze trok weer op, draaide om en liet een wolk van steengruis opkomen. Ze reed de auto terug naar het begin van het pad, zo’n honderd meter daarvandaan. Stopte en opende het portier. ‘Jij blijft hier,’ zei ze tegen Salomón terwijl ze uitstapte.

Ze stak haar hand in haar zak en haalde haar telefoon eruit. Controleerde of ze bereik had. Eén streepje. Zwak maar voldoende. ‘Jij houdt de wacht. Als er iemand komt, dan bel je me, oké?’

Hij knikte in stilte, met een bezorgde blik. ‘Weet je zeker dat het een goed idee is?’ zei hij tot slot. ‘Misschien moeten we de Guardia Civil waarschuwen.’

‘En wat zeggen we dan? Dat we hebben ingebroken bij een gepensioneerde agent? Dat hij thuis een exemplaar van de Metamorfosen van Ovidius en foto’s van religieuze processies met kinderen had?’

Lucia gaf hem een knipoog en begon naar de boerderij te lopen. Salomón zag de kleine vrouw zich verwijderen in de richting van de gebouwen en voelde een hevige bewondering voor haar opkomen.

Ze daalde het toegangspad af en bestudeerde het huis, dat was omgeven met besneeuwd doornig struikgewas dat tot haar middel reikte. Geen enkel teken van leven. De plek leek verlaten door de bewoners. Toch had de buurvrouw gezegd dat ze naar de finca waren vertrokken. Waar waren ze dan? Haar pas was snel en haar blik was op de gebouwen gericht.

Al die rust gaf haar een ongemakkelijk gevoel. Maar dat kwam misschien door de plek, door de stilte van het platteland die slechts werd verstoord door het fluiten van de wind en de bewolkte lucht.

Plotseling stopte ze, ze boog omlaag. Bandensporen: je had die van haar suv die – met de heen- en de terugrit – vier identieke voren in de dunne sneeuwlaag hadden achtergelaten. En die van een ander voertuig. Dat vier bredere en bijna parallelle voren had gemaakt.

Ze waren gekomen en weer weggegaan…

Ze liep langs een houten schuur die door weer en wind zwart was geworden. Haar zolen knarsten op de kiezelsteentjes die onder de sneeuw lagen. Ze kwam bij het hoofdgebouw aan. Geen bel. Ze trok een nieuw paar handschoenen aan en bonsde op de deur. Geen antwoord. Ze bonsde nogmaals, ze trommelde zelfs. Riep. Geen enkele beweging. Ze dacht weer aan Sergio en haalde haar ‘gereedschap’ voor de tweede keer in nog geen uur tevoorschijn.

Dertig seconden later was ze binnen. Ze wierp een laatste blik op haar Hyundai, die bovenaan het pad was geparkeerd, zo’n honderd meter verderop, en deed de deur weer dicht. Luisterde naar de stilte. Ze kreeg altijd dezelfde mix van stress, opwinding en zenuwen als ze een onbekende plek binnendrong. Waarvan ze nog niet wist of er gevaar kon zijn. Ze keek om zich heen. In het halfdonker onderscheidde ze een kleine hal van vier bij vier met rechts twee brede treden, die naar een tussenverdieping voerden, met aan weerskanten een deur. Daarna weer andere treden, die naar een grote woonkamer leidden. Naast de treden was een metalen schuine helling voor de rolstoel.

Ze haalde diep adem. Er was helemaal niets te zien in de hal met witte muren. Ze beklom de eerste treden naar de tussenverdieping. Ze opende de rechterdeur: een piepkleine bergkast vol emmers, bezems, dweilen en huishoudelijke producten. Ze opende ook de linkerdeur. Een kleine wasruimte.

Lucia liep verder en ging de grote en hoge woonkamer met gebint binnen. Het vertrek had de afmetingen van een balzaal: minstens honderd vierkante meter, misschien wel meer. Aan de rechterkant een zithoek met leren banken, een salontafel en fauteuils, vlak bij de ramen met dichte luiken. Een boekenkast – César Bolcán hield duidelijk van boeken – en een monumentale schoorsteen van ruwe steen achterin. Langs de muren pronktafeltjes en oude meubels met schemerlampen. Een zwarte piano. Door de gesloten shutters sijpelde een zwak licht. Ze liep op de radiator af. Warm… Iemand was hier recent geweest…

Achter haar was een deur links. Ze liep ernaartoe en bewoog de deurklink. Achter de deur een korte helling voor de rolstoel en daarna een smalle, met licht grenen gelambriseerde gang die naar het binnenste van het huis voerde – en die, als ze de indeling van de ruimte zoals ze die in haar hoofd had moest geloven, achter het toilet en de hal langs liep.

Lucia deed de schakelaar aan en liep de gang in. Geen specifieke geur, behalve wat muffigheid. In het voorbijgaan bleef haar blik op een rij foto’s aan de linkermuur in de gang hangen. Ze liep erop af. De foto’s waren achter glas ingelijst in lijsten van goedkoop hout. Op de eerste foto leek César Bolcán staand te poseren met drie mensen. Gearmd lachten ze naar de camera met een aanstekelijke energie en enthousiasme. Op een kaartje onderaan de lijst stond een handgeschreven onderschrift: Kerstmis 1983. Volgens Lucia’s berekeningen moest Bolcán op deze foto in de veertig zijn. Hij was lang, dun, stukken jonger, maar zijn vreemde tweekleurige gezicht met de donkere wijnvlek aan één kant was makkelijk herkenbaar. Ze ging naar de volgende foto. Augustus 1991. Bolcán in het gezelschap van andere vrienden. Dezelfde pose als eerst: gearmd. Maar nu waren ze met z’n vijven. Daarna de derde foto. Allerheiligen 1994. Op de verschillende foto’s poseerden steeds andere mensen; slechts een handvol stond op meerdere foto’s. En steeds maar weer een datum onderaan het lijstje. Kerstmis 1993. Juni 1997.

Ze voelde zich niet op haar gemak bij het zien van deze beelden. Voelde zich onrustig worden. Er was iets met deze foto’s… Iets wat haar een onprettig gevoel gaf. Er waren geen vrouwen, alleen mannen… Nee, het was iets anders. Ze ging er nog dichter op staan, met haar neus bijna tegen het glas. Toen begreep ze het. Hun blikken… Het zat in hun blikken… Al die mannen hadden dezelfde blik, hun ogen schitterden met een intensiteit en kwaadwilligheid die haar koude rillingen gaven. Ze waren high of ze waren… opgewonden. Wie waren deze mannen? Jagers? Feestbeesten? Hadden ze geen echtgenoten, vriendinnen, gezinnen? Waar kwamen ze vandaan? Wat deden ze daar? Lucia had genoeg blikken moeten ondergaan van bepaalde mannen die zich als roofdieren gedroegen om te weten dat de mannen die ze nu bekeek daarbij hoorden. Ze dacht bij zichzelf dat ze niet graag alleen met hen in hetzelfde vertrek zou willen zijn.

Over vertrekken gesproken, alle foto’s waren duidelijk in de grote kamer voor de schoorsteen genomen. Wat kwamen deze mannen in dit afgelegen gat doen? Bij elkaar telde ze er bijna dertig. En een stuk of tien foto’s, uitgespreid over bijna twintig jaar. Lucia hield haar adem in. Wat gebeurde er hier? Ze wist niet of het door de foto’s of de stilte kwam – maar in dit huis hing een macabere sfeer. Of haalde ze zich maar wat in het hoofd?

Ze liep verder. Links in de gang nog twee deuren. Ze opende ze. Deed het licht aan. Twee slaapkamertjes. De bedden waren niet opgemaakt, in het eerste kamertje waren kleren over de rugleuning van een stoel gegooid. De twee mannen sliepen duidelijk gescheiden, maar gingen niet uit elkaar. Wat was precies de aard van hun relatie? Het was niet moeilijk om te begrijpen wie waar sliep: in de eerste kamer lag een stapel boeken op het nachtkastje, een oude leesbril, een tube Forxiga 10 mg, een medicijn tegen diabetes, en er stond een glas op. In de tweede een Samsung-tv met een 58-inch-scherm, een ps4-spelcomputer, grote halters en op het nachtkastje benodigdheden om een joint te draaien. Bovendien was de wasruimte van de eerste kamer ingericht voor iemand in een rolstoel.

Ze liep terug naar de grote woonkamer, langs de foto’s achter glas. Ze had zin om weg te gaan, maar ze was ervan overtuigd dat dit huis zijn geheimen nog niet had prijsgegeven. Als er iets te vinden was, dan was het hier.

Ze moest de verleiding weerstaan om zich te willen haasten. Ze concentreerde zich, roerloos, midden in de woonkamer. Liep op een van de pronktafeltjes af. Er lag een stapel tijdschriften op. Toen ze erop afliep, zag ze dat het stripboeken waren. Mortadelo, Tío Vivo, Spirou Ardilla, El Capitán Trueno… Alleen maar oude strips, uit de jaren zeventig en tachtig, gedrukt op slecht papier, van het soort dat inktvlekken op je vingers achterlaat. Ze was nog niet eens geboren toen sommige van die tijdschriften in de kiosken verschenen en door honderdduizenden kinderen werden gelezen. Want het waren uitsluitend kinderstrips.

Ze herinnerde zich de foto’s van kinderen in de laden van César Bolcán in Graus. Het was alsof er koelvloeistof voor auto’s direct door haar aderen stroomde. Voor zover ze wist had Bolcán geen kinderen en al helemaal geen kleinkinderen. Wat deden die kinderstripboeken dan in zijn woonkamer? Een vleugje nostalgie? Een simpele verzamelwoede? Of iets anders? Ze keek op haar horloge. Er waren al vijfentwintig minuten verstreken sinds ze naar binnen was gegaan.

Een onverwacht geluid deed haar opschrikken. Een secondelang klopte haar hart razendsnel. Haar telefoon! Salomón.

‘Lucia, alles oké? Is er niemand?’

‘Nee, het huis is leeg.’

‘Heb je iets gev…’ vroeg hij.

‘Foto’s van mannen aan de muur, stripboeken voor kinderen… Dat is alles.’

‘De klok tikt door.’

‘Ik weet het. Waarschuw me als er iemand komt.’

‘Luci… je moet… ze komen t…’

De verbinding was slecht, de communicatie hortend. Ze hing op en dacht na. Liep nogmaals door de woonkamer, voor de schoorsteen, de boekenkast en de zithoek langs.

Er kwam een gedachte bij haar op. Waar was de toegang tot de kelderverdieping? In dit soort gebouwen was altijd een kelder. Ze oriënteerde zich inwendig. Liep terug naar de gang. Die werd afgesloten door een grote eikenhouten kast; die leunde tegen de achtermuur, voorbij de twee slaapkamerdeuren. Lucia liep ernaartoe. Deed de deuren open. Aan de ene kant planken met linnengoed, dekens, wasgoed dat naar lavendel en mottenballen rook, en aan de andere kant een roede met kleerhangers. Maar er hing geen enkel kledingstuk aan. Lucia haalde haar hand over het eikenhouten paneel achterin, onder de hangers, op zoek naar een geheime doorgang, zoals in films. Tevergeefs. Het was gewoon een halflege kast. Wat beeldde ze zich in?

Ze deed de deuren weer dicht en wilde weglopen toen ze iets opmerkte. De kast had geen pootjes, de onderkant stond op de grond. Ze was ervan overtuigd dat hij, net als alle antieke kasten, ooit vier pootjes had gehad, die eraf waren gezaagd. Ze deed het meubel nogmaals open, boog voorover in het gedeelte waar de hangers hingen en legde haar hand op de bodem. Ze duwde erop. Yes. Het paneel zakte een paar millimeter weg. Het zat niet vast… Door haar hand al duwend van links naar rechts te verschuiven zag ze het paneel van multiplex horizontaal verschuiven en geleidelijk een donker en vierkant gat onthullen.

Ze probeerde haar hartslag, die tegen haar borstkas tikte, omlaag te krijgen. In de rechterwand waren metalen stangen bevestigd, die dof glinsterden in het halfduister. Ze stak haar linkerhand in het weinig uitnodigende donkere gat, betastte het plafond rondom, vond een schakelaar en alles werd verlicht. Het gat was niet heel diep: minder dan drie meter. Het kwam uit op wat op een kelder met een lemen vloer en heel oude muren leek. Op dat moment ging haar telefoon. Salomón. Zijn stem klonk ongerust.

‘Lucia… wat doe… Je bent er al meer dan veertig… Ze zullen… je zou…’

‘Ik heb iets gevonden.’

‘Luc… in vredes…’

‘Geef me nog iets meer tijd.’

‘Ik hoor je sle… Ben je…’

Weer verbrak ze de verbinding, ze draaide zich om om achterstevoren het gat in te gaan, waarbij ze zich vasthield aan het deurkozijn van de kast en met haar voet blind een van de stangen zocht. Ze probeerde de nerveuze spanning te verjagen, niet te denken aan wat ze daar beneden zou vinden, zich af te sluiten voor alle voortijdige beelden. Ook al vermoedde ze dat wat onder in dit gat verborgen lag geen prettige aanblik zou zijn.

De ene na de andere stang. Ze kwam aan op de lemen vloer. Checkte haar telefoon. Nul streepjes. Geen bereik meer. Als er daarboven iets zou gebeuren, zou ze daar niet over worden geïnformeerd. Salomón kon César Bolcán zo nodig in zijn eentje waarschijnlijk nog wel overmeesteren, maar Ángel was er ook nog, de opgepompte dealer die aan de Winstrol zat…

Ze bevond zich in een soort voorvertrek van twee bij vier meter met achteraan een metalen deur. Een groot slot op de deur. Ze verstijfde. Zette twee stappen en trok eraan. Al tastend vond ze de lichtschakelaar bij de deurpost, aan de andere kant. Deed hem aan. Ze wist niet wat ze moest verwachten, maar zeker niet dit…

Salomón hief zijn blik door de voorruit op naar de bewolkte lucht. Hij keek op zijn horloge. Hij werd ongeduldig. Ineens spitste hij zijn oren. Een vaag geronk in de verte. Hij draaide zijn hoofd naar de plek waar de hobbelige weg op de gewone weg uitkwam, zevenhonderd meter verderop. Deed het raampje omlaag en liet wat frisse lucht binnenkomen. Luisterde nog aandachtiger. Het geluid van een motor…

In de verte zag hij een zwarte 4x4 in een bocht aan komen rijden. Het voertuig reed snel over de weg, de uitlaat rookte in de koude lucht en de motor ronkte. De jeep verliet de hoofdweg om dezelfde onverharde weg als zij te nemen. Een massieve zwarte Jeep Wrangler. Die dichterbij kwam. Er zaten twee mannen in.

Lucia verjoeg de beelden die in haar hoofd opkwamen. Ze moest rustig en geconcentreerd blijven. Zich niet laten afleiden… Toch voelde ze haar bloed stollen toen de verschrikkelijke realiteit van wat ze zag tot haar doordrong. Want wat ze zag, was een uitgestrekt vertrek met een laag plafond van circa acht bij vijf meter, met een lemen vloer. Een… slaapzaal in een soort grot. Met vrolijke kleuren, want aan de muren waren bontgekleurde – gele, roze, paarse, koningsblauwe, groene, fuchsia – doorschijnende doeken opgehangen. Een stuk of twaalf bedden. Kinderbedden. Maar ook zachte en dikke tapijten in verfijnde kleuren, in roze, goud en blauw geverfde nachtkastjes van Ikea, met lampen in de vorm van witte bollen erop die een zacht, melkachtige paarlemoeren licht gaven en dekbedovertrekken met verschillende motieven verlichtten, en op de dekbedovertrekken poppen, plastic speelgoed, knuffels in alle maten – beren, katten, honden, panda’s, tijgers – en stripboeken. Ze sloot haar ogen en deed ze weer open. Keek naar het vertrek zonder het echt te zien, alsof haar geest geblokkeerd was. Hoeveel kinderen waren hier tegelijkertijd verbleven? Hoeveel waren er in de loop der jaren voorbijgekomen? Ze zag de data op de foto’s weer voor zich: 1983, 1991, 1993, 1994, 1997. Twíntig jaar… Ze had de bevestiging van wat ze vreesde sinds ze die foto’s bij Bolcán had gezien: ze wist nu waarom er alleen maar mannen op die foto’s stonden, en wat ze op deze afgelegen plek waren komen doen.

Haar benen trilden. Ze kon niet meer nadenken, alsof de zuurstoftoevoer naar haar hersenen was afgesloten. Het begin van een flauwte benevelde haar hoofd en ze ademde een paar keer diep in en uit.

Vieze vuile gore klootzakken…

Ze liep verder het vertrek in. De bedden waren opgemaakt. De nachtkastjes en bollampen waren bedekt onder een dikke laag grijzige stof. En die stoflaag was gelijkmatig, bevatte geen sporen van vingers of vegen. Toen ze van dichterbij keek, ontdekte ze ook een heleboel spinnenwebben. In elk geval was hier heel recent geen kind geweest, dacht ze – voor wat dat waard was. Sinds César Bolcán dat ongeluk had gehad en niet meer in staat was geweest hierheen af te dalen? Sloot hij de kinderen in een ander vertrek op?

Ze verliet de kelder, beklom de metalen sporten weer naar de kast, liep de gang door in de richting van de woonkamer en stopte voor de foto’s.

Ineens maakte en onbeheersbare woede zich van haar meester, die haar geest zwart maakte als een wolk inktvisinkt. Ze gaf een van de lijstjes een stomp, en het glas barstte uit elkaar. Haar latexhandschoen werd verscheurd door puntige en scherpe scherven, die zich in de bovenkant van haar vingers dreven en tot in het bot sneden. Met een bloedende vuist haastte ze zich naar de grote woonkamer, stak hem door naar de boekenkast en smeet de boeken tierend op de grond.

Salomón zag de 4x4 dichterbij komen. De twee mannen die erin zaten – die hij niet kende – reden voor hem langs en vervolgden hun weg naar de onverharde weg. Misschien gingen ze naar Ejep, het gehucht waarover Bolcáns buurvrouw had gesproken.

Lucia, wat spook je in godsnaam uit?

Hij pakte zijn telefoon.

Een dagboek… Ze had dat net achter in de boekenkast ontdekt, verstopt achter de boeken die ze in haar woede-uitbarsting op de grond had gegooid. Het grote boek had een sluiting van verguld messing, een soort klein opengewerkt haakje dat het een vintage uitstraling gaf. Maar dat was het enige elegante aan dit voorwerp, dat ze eigenlijk zo snel mogelijk weer wilde loslaten toen ze erin begon te lezen. Want ze werd misselijk vanaf de eerste regels.

25 december 1983. Het is middernacht. Vannacht begin ik dit dagboek. Deze kerst zal in de annalen een van de meest bijzondere kerstfeesten zijn die ik ooit heb meegemaakt. Ik denk dat ik in mijn leven nog nooit zulke mooie cadeaus heb ontvangen als van die twee kinderen. Leandro, die ik in het leger heb leren kennen, had ze meegenomen. Ze sliepen als engeltjes, verdoofd en roerloos, tegen elkaar aan geleund, een jongen en een meisje, broer en zus, op de achterbank van de 4x4 toen Leandro voor de finca parkeerde. Wat een heerlijk gezicht… Daarna, toen ze doodsbang ontwaakt waren, werd het iets ingewikkelder: we moeten een manier vinden om ze gerust te stellen, of in elk geval te kalmeren, ze rustig te maken, ze te laten begrijpen dat ze er plezier aan kunnen beleven… De dokter zal ons helpen. Hij weet wel wat hij ze moet geven…

De zinnen die volgden waren zo ondraaglijk dat Lucia dat smerige dagboek moest weggooien. Maar ze deed zichzelf geweld aan, ze moest het doen. Ze haalde diep adem voor ze weer verderging met lezen.

12 augustus 1991. Ik ben trots op wat we hebben bereikt. Op het afgelegde traject. Hoeveel schepsels, voorbestemd tot de duisternis, tot de opoffering, hebben we vanaf het begin aan onze verlangens onderworpen? Hoeveel duistere rituelen tussen deze muren, hoeveel triomfen en hoeveel slachtoffers? Ik heb er drieëntwintig in nog geen acht jaar geteld. Drieëntwintig… Toch moeten we een manier vinden om het tempo te versnellen. Mijn honger en mijn behoeften, en die van mijn maten, nemen toe naargelang onze ondeugden, onze verbeelding en onze lust geraffineerder, tomelozer, wilder worden. Wat die arme schepsels ondergaan vervult me met een enorme kracht. Deze plek is ons Paradijs en hun Hel, de Alfa en de Omega, het yin en yang, de absolute dualiteit… Niks op de wereld overtreft wat wij hier in dit huis doen, zo’n overwinning van de duisternis op het licht… ja, wij zijn duivels.

Fucking vieze vuile prietpraat, dacht ze, idiote en incoherente quasifilosofie om hun walgelijke daden met moeilijke woorden in te kleden. stelletje idioten. Ze sloeg de bladzijden om, met een trillende hand en een maag die zo overstuur was alsof ze spaghetti bolognese met bedorven vlees had gegeten. En bewust dat als ze Bolcán nu voor zich had gehad, ze haar wapen waarschijnlijk wel tevoorschijn had gehaald.

Allerheiligen 2003. Internet is een buitengewone uitvinding. Mensen zoals wij kunnen elkaar er eindelijk ontmoeten, herkennen, ontdekken dat we niet alleen zijn, dat er in werkelijkheid duizenden zijn. We zijn met heel veel. Het is duidelijk dat internet in de komende jaren het succes, de opkomst zal zijn van alles wat deze planeet aan gekken, ontaarden, criminelen en fanatici kent. De mensen die internet hebben bedacht hebben de grootste doos van Pandora van de gehele geschiedenis van de mensheid geopend. Een niet te stoppen orkaan van waanzin, misdrijven, verval, razernij en bloed die alles in het voorbijgaan zal meenemen. En wij bevinden ons op het puin van de oude wereld, de beschaving, de moraal, om de triomf van het Kwaad, van de vrolijke apocalyps te vieren…

Die Bolcán was gek. Stapelgek. En hij was niet alleen… Daarbij, dat wat hij schreef veronderstelde dat de verdwijningen van kinderen in de regio waarschijnlijk niet voldoende waren geweest om hun gruweldaden te voeden. Ze hadden kinderen uit andere plekken in Spanje moeten laten komen, misschien zelfs wel uit het buitenland. Deze plaats ver van alles was de ideale plek om ze op te sluiten. En om ze te…

Ditmaal kon ze zich niet meer beheersen. Ze haastte zich naar het toilet en braakte voorovergebogen bittere galstralen in de pot. Haar slokdarm brandde en haar maag trok zich pijnlijk samen. Met een bezweet voorhoofd ademde ze lang uit, ze veegde haar neusgaten en mond met toiletpapier schoon, trok door en verliet het toilet. Ze besefte dat haar vingers, die door het glas van de lijst waren ingesneden, bloed verloren dat op de grond druppelde.

In de keuken, die aan de andere kant van de grote woonkamer lag, links van de schoorsteen, trok ze de handschoen uit, ze waste haar hand onder de kraan, trok een andere handschoen aan en stopte de gescheurde handschoen in haar zak. Aan haar vingertoppen was hij niet gescheurd – ze had dus geen vingerafdrukken achtergelaten.

Ze liep terug naar de woonkamer, pakte het dagboek en opende het nog een keer op een willekeurige plek.

Het sadisme en de wreedheid van onze rituelen overtreffen alles wat je je kunt voorstellen. Het werk van de levensdrift en het werk van de doodsdrift brengen ons naar extremen die de gewone sterveling nooit kan bevatten of kennen. We zijn wreed, we zijn meedogenloos, we zijn funest, we zijn mooi, we zijn oppermachtig. Ik zou zeggen dat we als God zijn, als we niet zo ver van hem af zouden staan; als onze weerzinwekkende daden geen fluim in zijn vernederde gezicht zouden zijn. Onze uitspattingen doen hier een oneindige, onvoorstelbare werkelijkheid ontstaan: deze heilige plek die plaats biedt aan onze heidense feesten, waar sperma, zweet, tranen en bloed worden vermengd.

Met een klap sloeg ze het dagboek dicht. Walgend. Misselijk. Buiten zinnen en vol haat.

Ze liep terug naar de gang, pakte haar telefoon en maakte van elk lijstje een foto. Ze zou al die inferieure mensen vinden en hun voor hun misdaden laten boeten. Haar telefoon trilde. Salomón.

‘Wat spook je uit?’

De verbinding was ineens beter. Dat kwam misschien door de plek waar ze was.

‘O, mijn god, Salomón, het is verschrikkelijk…’

‘Wat heb je gevonden?’

‘Dat vertel ik je als ik klaar ben.’

‘Lucia, je moet dat huis meteen verlaten! Je bent al bijna een uur binnen!’

‘Ik ben bijna klaar.’

‘In hemelsnaam, Lucia, ga daar weg! Ze kunnen elk moment terugkomen!’

‘Vijf minuten en dan ben ik klaar…’ Ze verbrak de verbinding voor de derde keer. Hij had gelijk. Ze overdreef. Ze bracht zichzelf in gevaar, en ze bracht hem daarmee ook in gevaar. Bovendien zouden alle dingen die ze had gevonden nietig worden verklaard in de rechtbank vanwege de omstandigheden waarin ze ze verkregen had. Maar ze had raak geschoten. En ze was niet van plan om ermee te stoppen nu ze zo goed op dreef was.

Ze daalde weer af in het gat, ondanks de vreselijke afkeer die ze van die plek had. Met haar onderarmen vol kippenvel maakte ze met de camera van haar telefoon foto’s van de slaapzaal terwijl ze haar best deed om niet te trillen. Daarna deed ze het slot weer dicht, ze haastte zich om naar boven te gaan en stopte halverwege de stangen. Had ze een geluid gehoord? Ze spitste haar oren. Niks. Die oude huizen kraakten aan alle kanten.

Ze kwam uit het luikgat in de kast. Deed het meubel weer dicht. Liep naar de woonkamer en de boekenkast, waar ze de boeken weer lukraak terugzette. Ze zou het dagboek meenemen… Ze moest een manier vinden om een huiszoekingsbevel te krijgen, en dan zou ze het onopvallend achter de boeken terugzetten, wanneer niemand haar zou zien. Als ze het hier zou laten, zou ze het risico lopen dat het vernietigd werd.

Ze zou de foto’s die ze beneden had genomen anoniem naar kapitein Bustamante sturen met het adres waar ze ze had genomen en het woord ‘pedofielen’ erop.

Ze keek nog een keer op haar horloge. Je moet echt gaan, schat… Maar ze moest nog iets doen. Ze liep terug naar de keuken, maakte een theedoek nat en veegde op haar knieën systematisch alle druppels bloed die ze had achtergelaten weg. Dat zou zeker niet voldoende zijn als de Guardia Civil de vloer met Blue Star of een ander opsporingsmiddel voor bloed zou behandelen, maar de kans was klein dat ze dat zouden doen; het was immers geen plaats delict. Echt? Hoe zou je het dan noemen?

Daarna veegde ze de scherven in de gang onder het gebroken lijstje op, ze gooide ze in het toilet en trok door. Ze maakte nog een laatste rondje – schiet op! – liep eindelijk naar de voordeur, ging de treden naar de hal af en kwam buiten in de grijze en sneeuwachtige dag. Ze haalde diep adem en inhaleerde de koude lucht, waar de sneeuwvlokken weer neerkwamen. Ze bleef roerloos staan. Een gestalte in de schuur voor haar… Ze kneep haar ogen samen. Wat was dat? Ze schrok op: een man die in een rolstoel zat… Op minder dan tien meter van Lucia was zijn donkere gestalte maar nauwelijks in de schemer te zien. Een secondelang gaf ze bijna toe aan de paniek.

Waar was Ángel?

36

Maandagmiddag

Met haar blik op de schuur gericht haalde Lucia haar Beretta uit de holster en ze hield hem met twee handen en uitgestrekte armen in de voorgeschreven houding. Toch was ze aandachtig op wat er om haar heen gebeurde, terwijl ze zich nogmaals afvroeg waar Ángel was. Tenzij ze daar al vanaf het begin waren…

Het was drie over vier en de grauwheid daalde neer, waardoor alle kleuren eender werden en het contrast werd verminderd. Met knarsende zolen vanwege het dunne sneeuwlaagje op de binnenplaats en de kiezelsteentjes eronder liep ze in de richting van de schuur en de roerloze vorm daarbinnen. Zittend in zijn rolstoel leek César Bolcán op haar te wachten. Hij bewoog niet in het minst. Ze dacht bij zichzelf dat hij haar uit de schaduw zag aankomen, als een dier in zijn hol. Ze kon zijn gezicht en zijn handen niet onderscheiden. Slechts een vage zwarte vorm. Een schepsel dat half mens, half machine was. Een mechanische centaur. Was hij ook gewapend? Wachtte hij tot Ángel in actie kwam? De kou drukte zich als een masker tegen Lucia’s wangen terwijl het in de holte van haar nek heel warm werd en ze een lichte hartklopping in haar borst voelde. Ze probeerde langzaam te ademen. Al haar spieren waren niettemin veel meer aangespannen dan normaal.

‘Bolcán, handen omhoog!’ riep ze. ‘Handen omhoog!’ Geen reactie. Godverdorie. Wat was hij aan het doen? En waar was die ander? ‘Handen omhoog, klootzak!’ Geen reactie. Ze zette nog een stap. En nog een. Er klopte iets niet. Het hoofd was te ver verwijderd van de rolstoel. Alsof César Bolcán ineens in een reus was veranderd of door een geheimzinnige kracht als kauwgom was uitgerekt.

Er daalden wat sneeuwvlokken neer tussen het huis en de schuur toen ze die bereikte. Ze drong de donkere schaduw van de latten binnen, haar wapen nog altijd gericht op de agent, die geen millimeter bewoog.

In eerste instantie begreep ze niet echt wat ze zag. Bolcán zweefde op enkele centimeters boven de rolstoel, zonder iets onder zijn billen of benen, waarvan de kuiten de voorkant van het zitvlak raakten. Het leek wel een fakir uit het variététheater in een levitatienummer. Wat was dit nu weer voor een nieuw wonder na Sergio die in de lucht had gehangen? Daarna zag ze het touw dat verticaal omhoogliep langs zijn nek tot aan het gebint en het toestel daaronder: een takel, die je vroeger in veel schuren aantrof, te weten twee dikke houten katrollen die met een touw, dat meerdere keren om beide katrollen was opgerold, met elkaar waren verbonden. Het geheel hing boven een grote stalen haak waaraan het tweede touw was vastgemaakt – het touw dat had gediend om César Bolcán op te hangen. Met zo’n soort takel werd de kracht van degene die eraan trok verdubbeld, dus die hoefde zich helemaal niet in te spannen.

Lucia begreep hoe Bolcán te werk was gegaan: hij had de schuifknoop eerst om zijn nek gedaan en daarna het touw aan de haak van de takel bevestigd, die hij naar zijn hoogte had gebracht. Daarna had hij aan het tweede touw getrokken, het touw dat de takel in beweging zette. Tot zijn lichaam, door het effect van de trekkracht, loskwam van de rolstoel. Hij had het touw daarna meteen aan een dikke spijker vastgebonden en de nodige tientallen seconden gewacht tot hij definitief buiten bewustzijn raakte.

César Bolcán had zich opgehangen… Net als Miguel Ferran… Zonder zijn rolstoel te verlaten. Een buitengewone onderneming… Die klootzak had besloten de wereld vaarwel te zeggen liever dan dat hij verantwoording moest afleggen voor zijn misdaden. Lucia voelde de woede weer opkomen. Ze had zin om die rolstoel een trap te geven, maar het was een bewijsstuk.

Ze verliet de schuur en stond plotseling voor Salomón, die met een hoogrood gezicht en buiten adem opsprong en daarna zijn ogen liet afglijden naar het wapen, dat ze nog altijd voor zich uit had gericht.

‘Lieve god, wat gebeurt hier? Alles oké?’

Zonder een woord te zeggen gebaarde ze hem haar naar binnen te volgen.

‘Mijn god!’ riep hij uit toen hij de rolstoel en de gehangene ontdekte.

Ze vertelde hem wat ze in het huis had gevonden. Salomón bleef een lang ogenblik stil. ‘Denk je dat hij het kind van het stel uit de tunnel heeft doen verdwijnen?’ vroeg hij.

‘Wie anders?’

‘Maar hij heeft gezegd dat hij het gevoel had dat hij altijd in die rolstoel heeft geleefd. Hij zit er dus al heel lang in. Dat moeten we checken. Gesteld dat hij het stel van de tunnels heeft vermoord, hoe kan hij dan in deze… staat de moordenaar van de twee andere stellen zijn?’

‘Ángel is er ook nog… Die zou hem geholpen kunnen hebben…’

Al pratende in de ijzige duisternis stegen er vluchtige wolkjes voor hun lippen op. Salomón liet een bezorgde blik over hem heen gaan. ‘Waar is hij naartoe dan? Heb je een idee?’

‘Geen enkel.’

De criminoloog knikte. ‘Er klopt iets niet. De man die we zoeken, kent ons, hij wilde ons betrekken bij dit verhaal, hij manipuleert ons vanaf het begin als marionetten. Weet je zeker dat je César Bolcán nooit eerder had gezien?’ vroeg hij wijzend op het lijk.

‘Zo’n gezicht zou ik me wel herinneren. Honderd procent zeker. En Ángel ook niet. Jij?’

‘Hetzelfde…’

Ze zag de doordringende blik van de professor in het halfdonker: twee scherfjes mica.

‘De man die wij zoeken is duidelijk intelligent, manipulatief en extreem begaafd in schaken,’ zei hij. ‘En Bolcán was dat waarschijnlijk allemaal. Desondanks zie ik niet in waarom hij ons hierin heeft willen meesleuren terwijl hij ons niet kende. Er is iets wat niet klopt.’

Ze keek hem peinzend aan, doordrongen door de vochtige kou die in de schuur hing. ‘César Bolcán en iemand anders?’

Ze dacht aan de mannen die ze op de foto’s had gezien.

Hij knikte. ‘Mogelijk…’

Ze haalde haar telefoon tevoorschijn. ‘We moeten Bustamante waarschuwen. Dat hij naar de dependencia van Barbastro moet gaan. We vertellen ze dat we Bolcán zo hebben gevonden, en uiteraard ben ik nooit naar binnen gegaan. Ik heb dit ook meegenomen,’ zei ze, zwaaiend met het dagboek dat ze in haar zak had.

‘Wat is dat?’

‘Het dagboek van een pedofiel met de naam César Bolcán, die zich met andere gore smeerlappen zoals hij aan zijn perversie wijdt.’

Ze liep op het huis af. ‘Ik ga het weer op zijn plek leggen voor ze hier met grof geschut komen en de technische recherche het vindt. Ik moet ook een beetje opruimen binnen en een laatste keer controleren of ik niet overal bloed heb achtergelaten. En dan zijn er nog de deur van de kast en het luik: die moeten openblijven. Dat zal hen helpen om te vinden wat er te vinden is… We hebben geen tijd te verliezen…’

Hij sperde zijn ogen open. ‘Welke kastdeur? Welk bloed?’

‘Dat leg ik je nog wel uit.’

37

Maandagavond

Het was donker. De schijnwerpers verlichtten de binnenkant van de schuur als een theaterpodium. César Bolcán hing nog altijd in zijn vreemde houding aan het touw, boven de rolstoel.

Toen ze de lichten hadden aangedaan, had Lucia vastgesteld dat zijn paarsige, bijna zwarte tong als een stuk bedorven vlees uit zijn mond hing, midden in zijn tweekleurige gezicht, en dat hij zijn darmen in zijn broek had geleegd. Met zijn lichtblauwe uitpuilende ogen leek de agent de leden van de technische recherche, die uit Barbastro of Huesca waren gekomen en om hem heen druk in de weer waren, aan te staren.

Lucia liep terug naar het erf. In het huis heerste dezelfde bedrijvigheid. Ze hadden er de deuren en ramen opengezet, die lichtpoelen op de blauwachtige sneeuw veroorzaakten terwijl de gedaantes in witte overalls in en uit gingen.

Een paar minuten daarvoor had Lucia Peña bij de uco gebeld. Haar baas was stomverbaasd. ‘Ik dacht dat je met verlof was,’ had hij gezegd.

‘Laten we zeggen dat ik door omstandigheden onderzoek moest doen in het noorden van Aragón. Die jongens van de universiteit van Salamanca en hun professor hebben uitzonderlijk werk gedaan.’ Ze had hem net een opsomming gegeven van de afgelopen dagen en van wat dimas had gevonden. ‘Dankzij hen weten we nu dat de moord op Sergio aan andere moorden is gelinkt. Een dergelijk spoor kon ik toch niet negeren.’

‘Je had het aan Arias kunnen overlaten. Wanneer was je van plan ons erover te vertellen?’

‘Dat doe ik nu.’

Ze had hem horen zuchten.

‘Godver, Lucia, we zijn een team, weet je nog! Ben je het niet zat om in je eentje te werk te gaan?’

‘Ik ben niet alleen, professor Borges is er ook nog.’

‘Die niet bij de afdeling hoort,’ had Peña aan de telefoon verduidelijkt. ‘Die niet de vereiste opleiding heeft. Die gewoon een dromerige, van de werkelijkheid afgesneden universiteitsdocent is. En die niet bevoegd is om een onderzoek te leiden, zeg ik nog maar even.’

‘Peña, zonder professor Borges en zijn studenten zouden we nog op hetzelfde punt zijn, te weten nergens! We zouden eerder nog eens moeten doornemen wat we al hebben en kijken waar ons dat brengt in plaats van ons af te vragen wie wat doet!’

‘Guerrero,’ had haar baas met een toon van ingehouden woede geantwoord, ‘je moet dit onderzoek niet alleen doen. In feite zou je het helemaal niet moeten doen, rekening houdend met je relatie tot het slachtoffer.’

‘Ik praat alleen maar met mensen, ik stel vragen, dat is alles.’

‘Je hebt net een lichaam gevonden, verdomme! Wat gaan we tegen de rechter-commissaris zeggen? Dat je toevallig in de buurt was?’

‘Gelukkig hebben we dat gevonden. Anders zou hij opgevreten worden door de dieren hier voor iemand het zou vinden.’

Ze had zich nogmaals afgevraagd waar Ángel was gebleven. ‘Bolcán had een verzorger,’ had ze nog gezegd. ‘Een kerel met de naam Ángel. Een dealertje van marihuana, coke en anabolen. Een smeerlap. Hij is verdwenen. We moeten hem zo snel mogelijk vinden… Hij is zeker bekend bij de Guardia Civil van Graus.’

‘Heel goed,’ had Peña gezegd. ‘Ik zoek het met hen uit.’

Ze had gedacht dat iemand ook de afdeling Misdrijven tegen minderjarigen van de uco moest waarschuwen. Dat zou ze aan Bustamante melden wanneer ze het onzalige hok hadden uitgekamd. Ze zou hem verzoeken om zelf contact met de afdeling op te nemen.

‘Lucia?’ had Peña aan de andere kant van de lijn gezegd. ‘Oké: we gaan zo verder. Jij met de professor, ik met Arias en de eenheid. Maar ik wil bijgepraat worden over de voortgang van jullie onderzoek, je doet dagelijks verslag aan Arias en die professor is er alleen maar als waarnemer, afgesproken?’

‘Ja, baas.’

‘Ben je klaar voor overmorgen?’

Ze was verstijfd. ‘Wat denk je zelf?’

Plotseling klopte het bloed in haar slapen. Hoe had ze klaar kunnen zijn? Ze zag Francisco Manuel Mélendez vermomd als vrouw weer voor zich in de toiletten langs de snelweg, de blondine met de te opvallende rode lippenstift, gekleed in een jurk die ook rood was, die zich als een slang die toeslaat op haar wierp. Ze wist dat hij het proces in eerste aanleg ongeduldig afwachtte in zijn cel.

Zijn advocaat had onthullingen beloofd. Hij zou er alles aan doen om haar zwart te maken, haar voor te stellen als een labiele, onbedwingbare persoon, die belust was op publiciteit. Die zijn cliënt had aangevallen en niet andersom. Dat zou zij in zijn plaats hebben gedaan. Er was geen andere strategie.

Nee, ze was er niet klaar voor…

Ze kreeg een gedachte, een vreemde, onverwachte gedachte: dat ze het fijn zou hebben gevonden als haar broer erbij was geweest… Het was bizar om dat te denken. Maar ze zag Rafael ineens achter haar in de zaal van de rechtbank zitten, zijn lange, magere gestalte op een van de bankjes, voorovergebogen, aandachtig, met gefronste wenkbrauwen, die naar voren boog om in haar oor te fluisteren: ‘Maak je maar niet druk, zusje, het komt goed.’

En ze wist dat ze aan hem moest denken om kracht te vinden.

Vijfde deel - Metamorfosen

38

Dinsdagochtend

De volgende dag zat Salomón Borges in de keuken van zijn appartement op de bovenste verdieping van het Dania Palace te ontbijten en de krant te lezen. De keuken kwam uit op een groot terras met een prachtig panorama over de daken en klokkentorens van Salamanca, waar hij in het voorjaar, de zomer en het najaar altijd zijn koffie dronk. Maar inmiddels was het te koud.

Hij liet het lepeltje in zijn kopje ronddraaien. Hij doopte gewoonlijk amaretti morbidi in zijn ochtendkoffie, Italiaanse amandelkoekjes die hij uit de Abruzzen liet komen. Alleen omdat hij van het woord morbidi hield, dat in het Italiaans zacht betekent, maar in het Spaans op iets pathologisch of abnormaals wijst. Terwijl hij de bladzijden van de krant omsloeg kwam hij op een artikel uit:

morgen begint het proces van

francisco manuel mélendez,

de hamermoordenaar

Morgen, woensdag 20 november, wordt voor de strafsectie nr. 7 van de provinciale rechtbank van Madrid het proces in eerste aanleg geopend van Francisco Manuel Mélendez, beter bekend met de bijnaam ‘de slager van de snelweg’, de ‘F2M’ of de ‘hamermoordenaar’.

We verwachten de aanwezigheid en getuigenis van de luitenant van de uco Lucia Guerrero, die beroemd geworden is door deze zaak. Zij heeft F2M gearresteerd onder bijzonder gewelddadige omstandigheden die nog niet helemaal zijn opgehelderd. Francisco Mélendez riskeert de maximale straf, dat wil zeggen de herzienbare permanente gevangenschap, zoals die in 2015 is ingevoerd door de herziening van het Wetboek van Strafrecht voor de zwaarste misdrijven, met een minimum van vijfentwintig jaar gevangenschap. Wat het vonnis ook zal zijn, het is niet definitief, omdat de verdediging zich kan wenden tot het Hooggerechtshof van Madrid en, in dit geval, het Oppergerechtshof. De advocaat van de verdediging, meester Rubio, heeft onthullingen beloofd…

Onder bijzonder gewelddadige omstandigheden die nog niet helemaal zijn opgehelderd: Salomón herkende daarin een typisch voorbeeld van journalistieke onbetrouwbaarheid, een zeer gluiperige manier om de lezers voor het proces te doen smullen. Welke onthullingen? vroeg hij zich af. Verontrustte dat Lucia? Zonder de minste twijfel. Alleen iemand die nog nooit met justitie te maken had gehad zou met een gerust gemoed naar een rechtbank gaan. Hij sloeg de krant dicht en hoorde stappen in de gang.

‘Goedemorgen,’ zei Lucia bij het binnenlopen van de keuken.

‘Goed geslapen?’

Ze hadden elkaar afgewisseld en allebei een deel van de nacht gereden. Toen ze tegen drie uur ’s nachts in Salamanca waren aangekomen, had hij haar aangeboden te blijven logeren.

Ze antwoordde niet. Ze had in werkelijkheid geen oog dichtgedaan, verscheurd door de spanning voor het komende proces en het verdriet, vermengd met woede en walging, dat ze van de herinnering aan de slaapzaal voor kinderen in de finca kreeg. Om nog maar te zwijgen van haar verlangen om Álvaro te bellen. Ze liep recht op het koffiezetapparaat af.

‘De kopjes staan erboven,’ zei hij. ‘Er staat een pak koekjes naast en de suiker staat op tafel.’ Hij zag hoe ze het kastje opende, een kopje pakte, ging zitten en twee suikerklontjes in haar koffie deed. Ze was hard, maar ze hield van zoet, stelde hij vast.

‘Mooi uitzicht,’ zei Lucia terwijl ze zich naar het terras draaide. ‘Ligt het aan mij of is het niet warm?’

‘Negentien graden. Ik hou er niet van om de verwarming te hoog te zetten. Dat verwekelijkt de hersenen en verwoest de planeet.’

‘Als jij het zegt… Ik ga de brief die ik in het hotel heb gekregen aan de experts geven,’ ging ze verder. ‘Hoewel ik betwijfel of onze man sporen heeft achtergelaten, gaan we toch alles na: de herkomst van het papier, het type printer… Maar denk je dat we daarvoor die kwestie van het citaat kunnen ophelderen?’

Hij knikte. ‘We gaan een boekverkoopster zien die ik ken. Zij weet misschien wel waar die zin uit komt.’

‘Hoef je geen les te geven?’

Hij glimlachte. ‘Ik ben catedrático aan de universiteit, geen onderwijzer.’

Boekhandel La Galatea ging om half elf open. Het was negen voor half elf. Ze wachtten op de stoep in de ijskoude en mistige Calle de los Libreros. Om exact één voor half elf kwam er een slanke vrouw van in de vijftig met gezwinde pas op hen af. ‘Salomón?’ zei ze terwijl ze over haar halve bril naar hem keek. ‘Heb je zoveel haast om vanochtend boeken te komen kopen?’

‘Ik heb een specifiek boek nodig,’ antwoordde hij.

Ze opende de winkel. Ze liepen de smalle hal door en gingen linksaf de echte boekwinkel in. ‘Welk boek?’

‘De Metamorfosen van Ovidius… zegt dat je iets?’

Door haar doffe brillenglazen wierp de boekverkoopster hem een vernietigende blik toe. Ze had een lang en ingevallen gezicht. ‘Met wie denk je dat je te maken hebt? Ik geloof dat ik er twee edities van heb.’

Hij pakte het doorschijnende zakje met het briefje dat Lucia had gekregen uit haar handen en gaf het aan de vrouw.

‘Wat is dat?’ vroeg ze.

‘Denk je dat dit uit de Metamorfosen komt? Deze passage hier…’ voegde hij eraan toe, wijzend op het einde van de tekst.

Ze boog naar voren, las de tekst en knikte. ‘Dat zou kunnen. Laat me even zoeken…’

Ze pakte drie boeken in kwartoformaat in marokijnleer met drie vergulde lijntjes op het voor- en achterplat en bladerde er zo lang in dat Lucia’s benen begonnen te slapen. ‘Kijk. Dit is het. “Jij, mijn misdaad, bent mijn reden tot droefheid. Mijn hand heeft jou gedood, dat moet op je graf staan. Ik ben je moordenaar. Wat is mijn schuld dan? Tenzij men kan zeggen dat spelen een misdaad kan worden genoemd en ook beminnen een misdaad kan heten.”’ ‘Dat komt uit De dood van Hyacinthus.’

‘Adrián heeft het over De dood van Hyacinthus gehad toen hij op Google naar afbeeldingen zocht,’ herinnerde Lucia zich.

‘Het is niet helemaal dezelfde vertaling,’ merkte hij over de brief gebogen op, terwijl hij de tekst met die van de anonieme brief vergeleek. ‘Sommige woorden zijn anders.’

‘Dit is de vertaling die ik heb.’

‘Je had het over twee edities.’

Ze liep naar het aangrenzende vertrek en kwam terug met een ander exemplaar, een enorm boek in folioformaat, gebonden in gelooid schapenleer, dat wel drie kilo moest wegen. Ze hield het onhandig vast. ‘Sorry,’ zei ze nadat ze het overeenkomstige verhaal had opgezocht en had vergeleken met de zin die op het papier stond geschreven, ‘deze zin is ook niet de juiste.’

Hij draaide zich om naar Lucia. ‘Of het is uit het Latijn vertaald door degene die het briefje heeft geschreven, of er zijn meerdere vertalingen…’

De boekhandelaarster bekeek hen boven haar halve bril uit met de scherpte van een boomvalk die op een zwaluw jaagt. ‘Waar gaat dat briefje precies over?’

‘Sorry, Paloma,’ zei Salomón. ‘Het is een zeer gevoelige zaak. Lucia is van de uco: het heeft te maken met een misdaadonderzoek…’

‘Ik begrijp het,’ zei de boekhandelaarster met een ironische glimlach en een blik op het wapen dat Lucia op haar heup droeg, ‘we spelen Maigret of Mike Hammer in het gezelschap van de Guardia Civil… Je blijft me verbazen, Salomón.’

‘Je weet niet hoe waar dat is!’ riep hij terwijl hij naar de uitgang liep.

Toen ze op straat stonden, draaide hij zich naar Lucia toe. ‘De bibliotheek van de rechtenfaculteit. Daar is misschien een andere editie. We weten nu dat het citaat inderdaad uit de Metamorfosen komt, en dat César Bolcán er twee exemplaren van had.’

‘Als we op dat moment hadden geweten waar we moesten zoeken, hadden we kunnen controleren of de vertalingen overeenkwamen,’ zei ze. ‘Ik ga Bustamante waarschuwen, me ervan verzekeren dat ze Bolcáns exemplaren verzegelen.’

Ze verlieten de Calle de los Libreros via de Calle Traviesa en gingen door het doolhof met glimmende straatstenen. Daarna namen ze de Avenida de los Maristas in de richting van het gebouw van de rechtenfaculteit.

Drie keer – bij de Plaza de San Blas, de Calle Espejo en op de kruising van de Paseo de San Vicente en de Avenida de los Maristas – zagen ze kleine aanplakbiljetten aan de straatlantaarns of aan de muren vastgeplakt. De kop was vrij groot, om de aandacht te trekken:

verkrachter vergrijpt zich aan studenten

Ga ’s avonds niet alleen naar buiten, ga altijd in een groepje

‘Wat is dat?’ vroeg Salomón.

Lucia liep erop af. ‘Het zijn geprinte A4’tjes,’ zei ze. ‘Het is misschien een hoax. Of het is door studenten opgehangen. We moeten het navragen bij de Guardia Civil. Denk je dat het verband kan houden met onze zaak?’ vroeg ze terwijl ze weer verder liep.

‘Waarom zou het? Er zijn dit jaar in Spanje tweeduizend “aanrandingen met penetratie” – zo worden ze officieel genoemd – geweest. Ze zijn met tien procent toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Tien procent, dat is enorm veel. Tenzij er meer aangiften zijn gedaan. Dat kan. Kortom, dat er roofdieren zijn die naar de clubs van Salamanca gaan op zoek naar studenten die te veel hebben gedronken en kwetsbaar zijn, dat is niet verbazingwekkend. We zoeken een seriemoordenaar, geen verkrachter.’

Ze liepen snel door, vanwege zowel de kou als hun ongeduld. De bibliotheek Francisco de Vitoria was een lang, modern gebouw dat haaks op de achterkant van de rechtenfaculteit stond. Je kon die via de faculteit betreden, en dat deden ze ook.

‘Er staan daar meer dan tweehonderdduizend boeken,’ zei Salomón terwijl hij de binnentrap beklom die naar de balie op de eerste verdieping leidde. Salomón liep op de drie vrouwen af die achter de balie zaten en vroeg of hij met de directrice kon spreken.

‘Wie kan ik zeggen dat er is?’ zei een van de drie.

‘Zeg maar gewoon dat Salomón er is.’

Ze stond op zonder al te veel haast te maken en verdween net zo traag de gang rechts van de balie in. Twee minuten later verscheen er een vrouw met bruin haar. Ze was lang, gekleed in een strakzittend leren pak en laarzen die zo uit De Wrekers leken te komen, en piekfijn opgemaakt. Ze zag er totaal niet uit als een bibliothecaresse. ‘Beste Salomón,’ zei ze. Ze torende ruim vijftien centimeter boven Lucia en tien centimeter boven Salomón uit.

‘Vanessa,’ zei Salomón met een emotie die Lucia niet van hem kende, ‘dat is een eeuwigheid geleden.’

Ze was slank, met een opvallend goed geproportioneerd lichaam, maar Lucia zag kraaienpootjes bij haar ogen en wat rimpels om haar mond. Ze keek Lucia aan met haar bruine ogen alsof ze een mooie Chinese vaas in de etalage van een antiquair bekeek.

‘Dit is Lucia Guerrero,’ zei Salomón, ‘ze is van de uco…’

‘De uco?’

De directrice van de bibliotheek stak een verrassend grote en stevige hand uit en hield Lucia’s hand iets te lang vast. ‘Wat brengt een rechercheur van de uco naar ons toe?’

‘We zoeken een boek,’ antwoordde Lucia.

‘Welk boek?’

‘De Metamorfosen,’ zei Salomón.

‘Ovidius? Wat is de link met een onderzoek van de uco?’

‘Dat is nogal ingewikkeld.’

‘Als jullie willen dat ik jullie help, dan moeten jullie me iets meer vertellen.’

Salomón wisselde een blik uit met Lucia, die knikte. ‘We hebben een anoniem bericht ontvangen waarin een citaat uit de Metamorfosen is opgenomen. Maar we hebben het boek waaruit de schrijver van het briefje zijn vertaling heeft gehaald nog niet gevonden. Dat boek identificeren zou ons kunnen helpen om bij hem uit te komen…’

‘Ik snap het. Ik neem aan dat de schrijver van dat briefje iets anders heeft gedaan dan alleen schrijven om de aandacht van de uco te krijgen. Ik zal kijken wat wij in onze database hebben…’

‘Zou je ook in teseo kunnen kijken?’ vroeg Salomón.

teseo was de database van de proefschriften.

‘Natuurlijk, kom maar mee.’

Ze liepen de gang naast de balie in tot een deur aan de linkerkant. Het bureau van de directrice was versierd met filmposters: Genius, de biopic over Max Perkins, de uitgever die Hemingway, Fitzgerald en Thomas Wolfe had ontdekt, Capote, Total Eclipse, de film over Rimbaud en Verlaine, Shakespeare in Love en Tolkien. Toen het stoere wijf achter haar bureau vol paperassen ging zitten, piepte het leer van haar jumpsuit. Ze begon direct te typen. ‘We hebben twee exemplaren, twee verschillende edities,’ zei Vanessa terwijl ze de referenties op een Post-it schreef en daarna opstond. ‘Volg me maar.’

Ze liepen weer langs de balie, waarbij Vanessa’s hakken gebiedend op de grond tikten. Ze kwamen uit bij een groot vertrek dat aan de brug van een schip deed denken: twee lange parallelle galerijen boven de gigantische bibliotheek. Door het glazen dak kwam een prachtig najaarslicht. Lucia waande zich aan boord van een trans-Atlantisch passagiersschip, terwijl ze het benedendek tijdens een oversteek bekeek. Langs de bovengelegen galerijen waren werkplekken waar studenten aan tafels over hun werk gebogen zaten.

Vanessa liep op een van de werkplekken af, neusde even rond, trok een boek uit een rek en gaf het aan Salomón, die zich er voor hij erin ging bladeren van vergewiste of het niet een van de edities van La Galatea was. ‘Ook niet de goeie,’ stelde hij teleurgesteld vast terwijl hij het dichtsloeg.

‘Het andere staat in het magazijn, in de kelder. Kom maar mee.’

Deze vrouw geeft graag bevelen, dacht Lucia. Zou ze in haar privéleven een zweep en een gagball gebruiken? Ze liepen nogmaals langs de balie en gingen weer naar de begane grond, waar ze een trap namen die uitkwam op een zaal met een laag plafond, die werd verlicht door rijen tl-buizen. Een soort ondergronds magazijn in de krochten van de bibliotheek. Blauwe planken, duizenden boeken, stilte. Zeker geen plek waar je na een bepaald tijdstip nog graag naartoe zou gaan.

‘De boeken uit het magazijn zijn alleen op aanvraag toegankelijk voor onderzoekers en promovendi,’ preciseerde Vanessa.

Aan hun linkerkant stonden grote boekenkasten van grijs metaal op rails die met behulp van zwarte sturen werden bediend. Vanessa wierp een blik op de referentie die ze op de Post-it had geschreven en draaide aan het stuur dat onder de vermelding ‘2b’ stond. Twee kasten gleden over de rails en bewogen onmiddellijk uit elkaar, waardoor er een smalle ruimte tussen ontstond waar de directrice in stapte. Ze pakte een werk uit de rijen boeken. ‘Hier,’ zei ze, en ze gaf het aan Salomón, die ook in de smalle ruimte was gaan staan.

Hij nam het aan, bladerde het door, stopte en begon nauwgezet te lezen door steeds van de tekst naar de anonieme brief en andersom te gaan. Lucia zag zijn borstelige wenkbrauwen zich fronsen naarmate hij verder las. En voelde spanning opkomen.

‘Het is inderdaad deze vertaling,’ zei hij. ‘Het is een tweetalige Latijns-Spaanse uitgave uit 1969,’ zei hij daarna met een verrassend ontroerde stem en een blik op het schutblad en het kartonnen omslag. ‘Uitgeverij Alma Mater… Het moet lang geleden zijn dat deze uitgave in boekhandels en mediatheken te vinden was.’

Lucia begreep waar hij heen wilde. ‘Zou het kunnen dat de man die wij zoeken zijn citaat precies in dit exemplaar heeft gevonden? Dat hij naar déze bibliotheek is gekomen?’

Er volgde een stilte. Iedereen woog de gevolgen van een bevestigend antwoord op deze vraag af.

‘Zo zeldzaam is deze uitgave niet,’ zei Vanessa nuancerend. ‘Een wat oudere persoon, een handelaar in tweedehandsboeken of een andere bibliotheek zou dit werk ook kunnen bezitten…’

‘Heb je de namen van de personen die het onlangs hebben geraadpleegd?’ vroeg de criminoloog aan Vanessa.

De directrice knikte. ‘Uiteraard. Zoveel kunnen het er niet zijn.’

Ze liepen terug naar haar kantoor. Lucia en Salomón wachtten in stilte terwijl het in leer geklede stoere wijf iets op haar toetsenbord typte. Ze wachtten tot ze hun een naam zou geven zoals een goochelaar een konijn uit zijn hoed tovert. Dat ze een goochelkunstje voor hen zou doen dat eruit bestond hen eindelijk dé naam te geven… De naam waarop zij een gezicht konden plakken. Een naam voor hun klopjacht en een naam voor dimas. Met haar leren pak en haar uitstraling vond Lucia haar zeker het soort vrouw dat zo’n wonder kon verrichten.

39

Dinsdagochtend

Lucia hing op en keek naar Salomón. ‘Hij zit niet in intpol.’ intpol was de file van antecedenten van de Guardia Civil, opgesteld conform de beschikking van het ministerie van Binnenlandse Zaken int/1202/2011 van 4 mei 2001, dat de files met persoonlijke gegevens van het ministerie reglementeerde.

De criminoloog keek lelijk. ‘Heel goed, laten we gaan,’ zei hij terwijl hij weer door de gangen van de rechtenfaculteit begon te lopen.

Aan de manier waarop hij zijn hoofd tussen zijn schouders trok, vermoedde Lucia dat hij gespannen was. De database van de bibliotheek Francisco de Vitoria had haar oordeel geveld: in de afgelopen drie jaar had slechts één persoon de vertaling van de Metamorfosen in het magazijn geraadpleegd. Een collega van Salomón, professor Alfredo Güel.

Salomón kende Güel goed. Hij wist bijvoorbeeld dat zijn collega ervan droomde zijn plaats in te nemen. Dat hij ook jaloers was op de band die hij tijdens zijn lessen met zijn studenten creëerde. En dat hij die studenten tegelijkertijd achter zijn rug weinig academisch noemde. Maar dat maakte hem nog geen seriemoordenaar.

‘Hier is het,’ zei de criminoloog met een sombere stem. Hij duwde de deur open. Güel zat achter een bureautje op het podium, beneden in het schuin oplopende leslokaal. Bij het horen van het piepen van de deur hief hij zijn hoofd op. Hij leek verrast zijn collega te zien.

‘Salomón?’

‘Hallo, Alfredo. Dit is luitenant Lucia Guerrero van de uco. Ze wil je een paar vragen stellen.’

‘Van de uco?’ zei Güel verbaasd, terwijl hij het huiswerk links liet liggen en hen zag afdalen door de centrale gang.

Lucia ging op de eerste rij zitten, rechts van de gang, recht tegenover de professor, alsof ze een studente was die zijn college bijwoonde. Op die manier zat ze boven hem en moest hij naar boven kijken. Bovendien had ze een perfect uitzicht op wat hij deed.

Salomón ging op dezelfde rij zitten, maar ruim tien stoelen links van haar, aan de andere kant van de gang. Lucia begreep zijn bedoeling: zo kon Alfredo Güel ze niet tegelijkertijd zien.

‘We doen onderzoek naar een moordzaak,’ zei ze.

Ze gaf niet meer uitleg en de professor stelde ook geen vragen. Het leek of hij wachtte om erachter te komen wat ze van hem wilden. Hij wierp een korte blik op zijn mooie horloge, een Omega Speedmaster, om hen te kennen te geven dat hij nog wel meer dingen te doen had. Hij had een grote donkerblauwe brace om zijn pols en duim.

‘Houdt u van bergsporten?’ vroeg ze hem ineens op een nonchalante toon.

Güel zette grote ogen op achter zijn bril. ‘Ja, hoezo?’

‘Kent u het gebied van de Ribagorza?’

‘Nee, waar is dat?’

‘In de provincie Huesca, op de weg van Benasque, in de Prepyreneeën.’

‘O ja, daar ben ik een keer geweest… Een mooi skioord, Cerler.’

‘Wanneer was dat?’

‘Dat vind ik lastig te zeggen… Het is heel lang geleden…’

‘Meer dan twintig jaar geleden?’

Nu leek Güel verbluft. ‘Huh? Ik weet het niet, dat zei ik al… Het zou kunnen.’

‘Was het in de zomer of de winter?’

‘In de zomer, dacht ik. Ja. In de zomer.’

‘Waarom heeft u het dan over een skioord?’

‘Wat? Ik weet het niet… Gewoon.’

‘Wat heeft u daar gedaan als u niet heeft geskied?’

De universiteitsdocent leek steeds meer in de war te raken door de wending die het gesprek nam. ‘Raften, canyoning, bergbeklimmen… Maar ik…’

‘Het meer van Barasona, vlak bij Graus, kent u dat?’

‘Het… Ik weet het niet… misschien… Ik herinner me dat er veel meren in de regio waren… Ik ben de namen vergeten.’

‘Heeft u gezwommen?’

‘Ik zei al dat ik canyoning heb gedaan.’

‘Waren er tunnels? Herinnert u zich of u tunnels heeft genomen?’

Güels blik ging van Lucia naar Salomón en weer terug, alsof hij een tenniswedstrijd volgde. ‘Huh? Wat bedoelt u nou eigenlijk? Is er iets gebeurd in de regio? Wat heeft dat met mij te maken?’

‘Kent u Benalmádena?’ ging Lucia verder zonder acht te slaan op zijn opmerking.

Hij liet een diepe zucht horen. ‘Van naam. Ik ben er nooit geweest. Te veel beton en toeristen naar mijn smaak…’

‘En Segovia?’

‘Wat, Segovia? Natuurlijk ken ik Segovia! Dat ligt op nog geen twee uur rijden hiervandaan!’

‘Gabriel Schwartz, zegt die naam u iets?’

‘Nee! Zou dat moeten?’

Hij draaide zich om naar Salomón, die hem onthutst aankeek. ‘Is dit een verhoor of zo? Salomón, kun jij me uitleggen wat er gebeurt?’

‘Heb je de Metamorfosen in de bibliotheek geraadpleegd?’ vroeg de criminoloog zonder de vraag te beantwoorden.

Als Güels verbijstering geveinsd was, dan deed hij een perfecte imitatie, dacht Lucia.

‘De Metamorfosen? Van Ovidius? Die heb ik niet eens gelezen! Ik heb andere interesses… Wat zijn al die vragen?’

‘Uw naam staat anders wel in het register van de bibliotheek Francisco de Vitoria,’ zei Lucia. ‘Aan het begin van het jaar heeft u het uit het magazijn laten komen…’

Güel leek stomverbaasd. ‘Wat? Nooit van mij leven!’ Hij haalde diep adem. ‘Ik begrijp niets van wat jullie vertellen!’ Hij leek nog iets te gaan zeggen, maar stopte ineens, hij leek na te denken. ‘Wacht: sommige van mijn tweedejaarsstudenten hebben weleens boeken nodig die alleen toegankelijk zijn voor promovendi. Dan geef ik soms mijn kaart en raadplegen ze het boek in kwestie op mijn naam. Misschien dat dat gebeurd is. Maar ik zie niet in waarom een van mijn studenten… Ovidius zou moeten bestuderen. En wat heeft dat met een… móórd te maken?’

‘En het interesseert u niet om te weten welke boeken uw studenten op uw naam raadplegen?’ zei Lucia.

Güel wierp haar een woedende blik toe. ‘Sinds wanneer is een boek een wapen? Het enige wat ze op mijn naam in een bibliotheek kunnen doen, is lezen. En sinds wanneer interesseert de uco zich voor de uitgeleende boeken in een universiteitsbibliotheek?’

‘Sinds die ons naar een moordenaar kunnen leiden,’ zei Lucia. ‘Wat is er met uw pols gebeurd?’

Ze zag hem duidelijk aarzelen voor hij antwoordde.

‘Niks, ik ben op mijn hand gevallen, ik heb mijn pols verdraaid, meer niet. Een stom ongeluk.’

Hij loog. Al die verhalen over lichaamstaal waren grotendeels onzin. Zoals die legende dat drieënnegentig procent van de communicatie non-verbaal is. Een bewering die geen enkele wetenschappelijke onderbouwing had. Of de bewering dat je liegt wanneer je je gezicht aanraakt of wegkijkt. Dat kon simpelweg emotioneel ongemak van een gevoelig persoon uitdrukken. Of de bewering dat psychopaten je altijd recht in de ogen kijken wanneer ze liegen omdat ze geen emoties ervaren. Kletspraat, onzin. Al die zogenaamde trucjes van communicatiecoaches en -goeroes werkten alleen in films en boeken. Wat daarentegen zekerder was, was dat een leugenaar minder details gaf en de neiging had in herhaling te vallen. Het was dan ook niet de lichaamstaal die de meeste informatie gaf, maar wat mensen zeiden en de manier waarop ze het zeiden.

Gewond aan zijn pols… In welke omstandigheden? Ze noteerde deze informatie in haar hoofd. Haar hersenen, die gewend waren om te ordenen, te registeren en te sorteren, werkten op volle toeren. ‘Dank u, dokter Güel,’ zei ze terwijl ze opstond.

‘Bedankt Alfredo,’ zei Borges.

‘Salomón, wil je me uitleggen wat dat te betekenen heeft?’ riep de universiteitsdocent met ingehouden woede tegen hun rug, terwijl zij weer door de gang liepen in de richting van de deur. De toon was agressief, bijna beschuldigend.

‘Later, Alfredo… later…’

‘Jouw indruk?’ vroeg Salomón toen ze de deur door waren gegaan.

‘Hij verbergt iets, dat is duidelijk. De vraag is: wat?’

40

Dinsdagavond

‘Wat is dat voor verhaal van die verkrachtingen? Hebben jullie die aanplakbiljetten gezien?’ Salomón Borges bekeek de leden van zijn team om de beurt. Zoals zo vaak antwoordde Assa Diop als eerste.

‘Het gerucht gaat dat meerdere vrouwelijke studenten van de usal na het uitgaan zijn aangerand. De meisjes gaan ’s nachts dus niet meer alleen naar buiten. Sommige studenten stellen zelfs voor om een soort militie te vormen die door de straten van de stad patrouilleert.’

‘Er was gisteravond een bijeenkomst in de aula van de faculteit voor natuurwetenschappen,’ voegde Alejandro Lorca eraan toe.

‘Waren jullie daarbij?’

‘We waren er met Assa en Cordélia, ja,’ antwoordde de Spanjaard. ‘We hebben nog nooit zoiets gezien: er waren meer dan duizend studenten en sommigen moesten buiten blijven.’

‘De gemoederen raakten al snel verhit,’ vulde de Deense nog aan. ‘Sommigen hadden het er zelfs over om een parallel onderzoek in te stellen en met de verkrachter af te rekenen alvorens hem anoniem bij de politie of de Guardia Civil aan te geven.’

‘Af te rekenen, wat betekent dat?’ vroeg Lucia met een ernstig gezicht.

‘Het ziekenhuis in slaan, neem ik aan,’ antwoordde Alejandro vaag. ‘Niemand hier wil een moordenaar worden…’

Er heerste een paar seconden stilte voor Salomón het woord weer nam. ‘Als ik verneem dat iemand van jullie aan die militie heeft deelgenomen, dan wordt hij of zij onmiddellijk uit het team gezet, begrepen? Orde scheppen, dat is de taak van de politie.’

‘En als de politie niks doet?’ zei Verónica met een hevigheid en lef die iedereen verbaasde.

Salomón draaide zich naar haar toe. ‘Je moet eerst zeker weten dat dat gerucht meer dan een gerucht is,’ wierp de criminoloog tegen. Hij bekeek de studente zonder zijn verbazing te verbergen, want dit soort uitlatingen was niks voor Verónica.

‘Het is geen gerucht,’ bevestigde ze.

‘Hoe weet je dat?’ vroeg Assa geïrriteerd.

Ze zagen Verónica lijkbleek wegtrekken. ‘Een goede vriendin is aangerand door die man,’ antwoordde ze met een trillende stem, kijkend naar de punt van haar schoenen. ‘Hij zou haar hebben… verkracht als niemand had ingegrepen…’

Assa bekeek de pleister die ze op haar voorhoofd had. ‘Weet je zeker dat je vriendin geen onzin uitkraamt om te pochen? Er zijn hier een hele hoop leugenaars…’

‘ik weet het zeker! ze is geen leugenaar!’

Verónica had bijna geschreeuwd. Iedereen zweeg. Iedereen keek haar aan.

‘Sorry, Verónica,’ begon Alejandro. ‘We wilden niet…’

Voor hij zijn zin had afgemaakt, had ze het vertrek al verlaten.

‘Nou…’ zei Assa zachtjes.

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg Alejandro.

‘Ik weet het niet, maar ik ga me informeren,’ zei Salomón bezorgd.

‘Men zeg dat de verkrachter twee nachten geleden bijna is gepakt,’ kwam Assa tussenbeide, ‘dat hij maar net ontkomen is.’

‘Wie zegt dat?’

‘Dat gerucht gaat onder studenten,’ antwoordde Haruki. ‘Het komt van de faculteit voor natuurwetenschappen. Een natuurkundestudente zou in haar kamer zijn aangerand, maar een andere student zou tussenbeide zijn gekomen en de jongen op straat hebben achtervolgd.’

‘Oké,’ concludeerde Lucia, die een beetje op een afstand tegen de wasbak achter in het vertrek stond geleund, ‘het advies dat op de aanplakbiljetten wordt gegeven, blijft gelden: meisjes, ga ’s avonds niet alleen de deur uit. Als jullie je niet veilig voelen, als jullie het gevoel hebben dat iemand je achtervolgt of in de gaten houdt, als jullie bang zijn, bel me dan, hoe laat het ook is.’

Salomón gaf ze daarna een samenvatting van wat ze in Graus en Segovia hadden ontdekt. Toen Lucia de gebeurtenissen in de finca noemde, zag ze hun gezichten somber en boos worden. Salomóns stem werd nog luider. ‘Ik wil dat jullie allemaal nadenken over deze nieuwe gegevens en aantekeningen maken over alles wat in je hoofd opkomt. Ik weet dat jullie al veel op je bordje hebben, maar dat is dan jammer: jullie zullen nog minder slapen dan je al doet en jullie zullen vooral minder uitgaan, sorry.’

Ze knikten. In dit stadium hoefden ze nauwelijks gemotiveerd te worden. De adrenaline stroomde door hun aderen. De ogen van het groepje schitterden in de lichtkrans van de lichtbak zonder dat Lucia kon onderscheiden of ze nieuwsgierig, opgewonden, boos of ongerust waren.

‘Waar doet het jullie aan denken?’

‘Dat hij ontwikkeld is, hij leest veel,’ begon Alejandro.

‘Dat is duidelijk,’ zei Ulysses spottend.

‘Soms moet wat duidelijk is uitgesproken worden,’ corrigeerde Assa hem.

‘Als hij zich door schilderijen heeft laten inspireren, dan werkt hij misschien in een omgeving die met kunst of schilderijen te maken heeft,’ opperde Cordélia. ‘Een museumconservator, een galerie-eigenaar…’

‘Een kunstenaar…’ vulde Assa aan.

‘We kunnen kunstwerken op internet gaan zoeken die een scène uit de Metamorfosen uitbeelden,’ stelde Haruki voor.

‘Ja, goed idee,’ beaamde Lucia.

‘Om tijd te winnen gaan we de taken verdelen,’ zei Salomón tot slot. ‘Assa en Alejandro, jullie gaan in de tekst zoeken met welke mythen de mise-en-scènes overeen kunnen komen, Haruki en Cordélia, jullie doen hetzelfde maar dan met de schilderijen die jullie op internet vinden… We weten al dat een van de mise-en-scènes overeenkomt met De dood van Hyacinthus, maar de andere hebben we nog niet. Ulysses, jij gaat de nieuwe informatie die we hebben in dimas invoeren. Programmeer die zo dat er gezocht kan worden of er in de database andere misdrijven zijn die door een schilderij of tekst zijn geïnspireerd…’

De criminoloog wist dat ambtenaren van de Guardia Civil en politie dimas elke week vrijwillig van nieuwe gegevens voorzagen. Maar er waren nog maanden nodig – en meer middelen – voor de database compleet was. Hij klapte in zijn handen. ‘We komen steeds dichterbij, jongens. Laten we nog even extra hard ons best doen.’

‘Aan de slag!’ riep Alejandro. ‘Vanaf nu, minder drank, minder feesten en meer Ovidius!’

Er werd wat verlegen gelachen. Salomón gaf Lucia een sleutel en een bloedrode chipkaart. ‘Dat is de sleutel van het laboratorium en de kaart waarmee je het gebouw kunt betreden,’ zei hij. ‘Je bent nu officieus lid van de groep.’

Ze was ongewoon ontroerd. Er werd kort geapplaudisseerd.

‘Laten we een stukje lopen,’ zei Salomón bij het verlaten van het gebouw, ‘ik wil je graag iets laten zien.’

Het was vijf uur ’s middags en de zon ging snel onder. Het was frisjes toen ze de smalle straten van het centrum bereikten. Toen ze niet ver van het beroemde Casa de las Conchas waren – het Schelpenhuis met een gevel met driehonderd sint-jakobsschelpen –, zag Lucia dat hij haar naar de plek bracht waar ze ’s ochtends waren geweest: de Calle de los Libreros. Maar ze liepen zonder te stoppen langs de etalage van La Galatea om tien meter verderop door de poort van het historische universiteitsgebouw te gaan en op de kloostergang uit te komen waar Salomón iets langer dan een week terug had vernomen dat dimas iets had gevonden.

Lucia hief haar hoofd op om de grote sequoia te bekijken die zich tussen de gevels verhief. Als ze iets van architectuur had geweten, had ze kunnen zien dat de overheersende stijl de renaissance was, met invloeden van de gotiek en de mudejarstijl. En ze had het schitterende kruisribgewelf kunnen bewonderen waar ze net onderdoor was gelopen voor ze de patio op liep.

‘Daarheen,’ zei Salomón terwijl hij rechtsaf de bogengang in ging die om de kloostertuin heen liep. Hij stopte onderaan een grote trap en liet haar het fraai gebeeldhouwde bas-reliëf op de stenen balustrade zien. ‘Deze trap dateert uit de zestiende eeuw en telt drie trapdelen,’ legde hij haar uit. ‘En drie bas-reliëfs die de drie fasen van het leven voorstellen: de jeugd, de volwassenheid en de ouderdom. Op het eerste bas-reliëf is de jeugd te zien, weergegeven door een Moorse dans en een feestelijke sfeer, narren, een courtisane en jongleurs. Het is een allegorie van de gevaren en verleidingen waar de jonge student mee te maken krijgt, en het losbarsten van passies, wat bij die leeftijd hoort.’

Hij nam het eerste deel van de trap en wees haar op de tweede reling – die een rechte hoek met de eerste vormde. ‘Op het tweede bas-reliëf verschijnt de volwassenheid door middel van de tegenstelling tussen het Goede en het Kwade. Hier zie je het Goede, belichaamd door een ruiter die een vrouw berijdt als metafoor voor de beheersing van de passies, tegenover een vrouw die een man berijdt, wat de zonde symboliseert.’

Hij zag Lucia ontstemd reageren en haar wenkbrauwen fronsen.

‘Ja, ik weet het: het is op z’n minst… eh… seksistisch. Maar we gaan toch niet een meesterwerk uit de zestiende eeuw vernietigen vanwege een piepklein bas-reliëf? Alleen barbaren vernietigen de werken van de vorige beschavingen uit naam van hun eigen waarden. Want wat verzekert ons dat onze hedendaagse waarden in de komende eeuwen niet ter discussie worden gesteld?’

Hij beklom nog een paar treden, tot het derde en laatste deel. ‘Het derde bas-reliëf symboliseert de overwinning op de passies en het Kwade door middel van deze ruiter, die een speer in een stier steekt.’ Hij draaide zich naar haar toe. Hij stond een trede hoger en stond boven haar in de toenemende duisternis. Op dat moment zag ze hem zoals hij was: een oude wijze man die te veel slagen had geleverd, die naar rust verlangde, maar die wist dat hij nog een laatste strijd moest voeren, de gevaarlijkste van allemaal.

‘Onze studenten, de geweldige en innemende leden van mijn team, horen bij het eerste bas-reliëf,’ zei hij. ‘Jij, Lucia, bij het tweede: de volwassenheid. En ik… nou, ik… ik val uiteraard binnen het derde: de ouderdom… al heb ik soms het gevoel dat ik mijn passies helemaal niet zo beheers en dat ik me de meeste tijd een tiener voel…’ Hij glimlachte krampachtig. ‘Maar wat ons interesseert, is hém. Degene die we zoeken is rond de vijftig jaar of ouder, als we rekening houden met het eerste misdrijf.’ Hij wees naar de bas-reliëfs en de allegorieën. ‘Hij heeft ons geleid naar waar hij wilde. Elke stap die we hebben gezet, heeft hij besloten. Hij manipuleert ons. Ik heb daarover nagedacht. Misschien is César Bolcán bij de eerste moord zijn handlanger geweest, maar die sinistere plek die we daar hebben ontdekt, heeft niks met onze man te maken: hij is niet in kinderen geïnteresseerd. Volwassenen zijn zijn doelwit, zoals we hebben gezien: jonge, gelukkige stellen of in elk geval stellen die hun geluk laten zien. Dat geluk, dat probeert hij te vernietigen. Zijn brandstof is haat, afgunst, jaloezie.’

Hij daalde weer een trede af, ging op haar hoogte staan en zij kon zijn mentholadem ruiken. Ze zag dat hij hevig trilde. Misschien vanwege de kou. Ze zag de ongerustheid en spanning in zijn ogen.

‘Wij zijn zijn kleine theater, zijn marionetten,’ zei hij met een extreem gespannen stem. ‘Ik wed dat hij niet ver is… helemaal niet ver…’

‘Güel?’ stelde ze voor.

‘Misschien… In dat geval was hij heel jong tijdens de eerste moorden, maar waarom niet?’ Hij wees weer op de bas-reliëfs, met hun groteske figuren die langzaam door de duisternis werden opgeslokt, hij sprak zachter, met een plechtige stem die uit het diepste van de duisternis kwam. ‘Hoe dan ook, het moet iemand zijn die door beelden, symbolen en klassieke teksten is gefascineerd. Deze stad, zoals je wel hebt kunnen vaststellen, zit vol met beelden, symbolen en mannen die lijken op de man die ik net heb beschreven. Ik ben ervan overtuigd dat hij hier is, dat hij al onze stappen volgt, dat hij iemand van ons is… Lucia, we moeten aan iedereen denken die we hebben ontmoet.’

De duisternis was nog dichter geworden in de galerijen van het gebouw en daalde als een patina op de oude stenen neer. Kwam dat door haar stemming op dat moment? Lucia had het gevoel dat de schemering korter was, dat de duisternis die avond eerder inviel.

‘Laten we teruggaan,’ zei hij terwijl hij haar aankeek. ‘Ik ben een oude praatzieke professor en jij moet uitrusten.’

41

Dinsdagavond

Soldaten die voortgingen met de bajonet op het geweer, kanonnen, paarden, tenten: meerdere groepjes stonden verspreid opgesteld op de heuvels. Klaar voor de aanval. ‘Hier waren driehonderdvijfenzeventig jagers te paard van de garde,’ legde Salomón uit, ‘daar achtenveertig soldaten van de garde en zevenhonderdzes grenadiers. Ze vielen de Russen aan met de kreet: “Laten we de dames van Sint-Petersburg aan het huilen brengen!” Er waren die ochtend in Austerlitz in totaal vijfenzestigduizend mannen aan de Franse kant en vijfentachtigduizend aan de kant van de Oostenrijks-Russische coalitie.’

Lucia boog over de tinnen soldaatjes heen. Het waren er ruim honderd op de maquette die in een hoek van de grote woonkamer stond. Wat een slagveld, dacht ze. Deze figuurtjes die in hun beweging waren verstijfd deden haar denken aan alle oorlogen van de afgelopen eeuwen die er maar één waren: de oorlog die de mensheid voor eeuwig verloor tegen de dood.

‘Dat daar zijn voetknechten van de Oostenrijkse infanterie,’ ging hij verder, ‘daar staat een artillerist van de keizerlijke garde. En dat is natuurlijk de keizer te paard, met zijn escorte van twintig jagers die een aanval van de kozakken afslaan.’ Salomón sprak geanimeerd. Lucia glimlachte. Hij hoorde ongetwijfeld het gehinnik van de paarden, het geschreeuw van de kozakken die ’s nachts aanvielen, het geraas van de cavalerie en het geklapper van de vanen. Hij zag dat het haar amuseerde, want hij gaf haar een knipoog. ‘Genoeg gepraat over mijn manie, zullen we iets drinken?’

Hij liep op de flessen en karaffen op het buffet af. Lucia koos een scotch zonder ijs. Salomón pakte een geslepen karaf met een cognac Grande Champagne premier cru erin. Hij schonk de cognac in een cognacglas en ging in een van de oorfauteuils zitten; Lucia was al in de andere neergeploft.

‘Voorheen waren de meeste moorden en gewelddadige misdrijven makkelijk te begrijpen,’ zei hij. ‘Een jaloerse echtgenoot, een roofmoord of een aanval van waanzin, de motieven waren altijd hetzelfde. Tegenwoordig zijn de dingen veranderd. Zinloos geweld, afrekeningen, zedenmisdrijven, doodsbedreigingen op social media: overal is geweld. Ook in veel van onze handelingen, van onze woorden en in de shows en programma’s die we dagelijks zien. De techniek en wetenschap hebben veel voortuitgang geboekt ten dienste van het onderzoek, maar de beweegredenen zijn complexer geworden, men gaat vaker tot actie over, de motieven zijn subtieler en het onderzoek is aan meer juridische teugels gebonden. Het resultaat is dat de technologie vooruitgaat, terwijl het aantal opgeloste zaken steeds lager wordt.’

Hij stond op. Liep op de boekenkast af. Haalde er de Belijdenissen van Sint-Augustinus in een oude editie uit. ‘Sint-Augustinus leerde ons al dat we mensen bewust pijn kunnen doen, en dat de herkomst van dat kwaad in het verlangen en de hoogmoed van de mens ligt.’

Hij zette het boek terug en pakte een ander boek: The Illustrated Stratford Shakespeare in een uitgave van de Chancellor Press. ‘“Now is the winter of our discontent, made glorious summer by this sun of York.” Richard iii. Heb je dat gelezen? Nee, dat is waar ook, je leest niet…’ Er zat geen enkele laatdunkendheid in zijn stem, het was gewoon een vaststelling. ‘Het is het verhaal van een misvormde, gebochelde, gewetenloze koning die zijn eigen broer, neefjes en vrouw doodt om de troon te bemachtigen. De man die wij zoeken is ook misvormd. Maar dan vanbinnen. Het is waarschijnlijk dat hij door een ongelukkige jeugd is misvormd. Hoeveel disfunctionele ouders hebben monsters voortgebracht? Vast duizenden…’

‘Het is wel makkelijk om te geloven dat monsters monsters voortbrengen, hè?’ zei ze ‘En toch zijn er ook monsters die een gelukkige jeugd hebben gehad, die door liefhebbende ouders zijn opgevoed, Salomón.’

Hij glimlachte, zette het dikke boek weer terug en pakte nog een ander boek. ‘De 120 dagen van Sodom van markies Donatien Alphonse François de Sade. Misschien wel het werk dat het verst ging in het ondraaglijke, de wreedheid: verkrachtingen, martelingen, incest, moorden, pedofilie, coprofagie… Alles is er bij De Sade, die zelf getroebleerd was… Tot slot De gebroeders Karamazov,’ zei hij nog terwijl hij een laatste boek pakte, ‘de opstand tegen God voor het niet te rechtvaardigen leed van kinderen… Geloof je in het Kwaad, Lucia?’

‘Heel erg.’

‘Waarom?’

‘Omdat ik het heb gezien.’

‘Francisco Manuel Mélendez?’ Hij zag haar ietsje gespannen worden: het proces was binnenkort.

‘Niet alleen…’

‘Hoeveel dingen over het Kwaad brengt de literatuur ons bij,’ zei hij dromerig. ‘Maar ik wed dat het niets is vergeleken bij wat je leert als je er echt mee wordt geconfronteerd, is het niet?’ Hij keek haar aan en liet zijn cognac bijna op een hypnotische manier in zijn handpalm draaien. Daarna stond hij op, ging een elpee pakken tussen de platen die tegen de plint stonden en legde hem op de draaitafel. ‘Elektra van Strauss,’ zei hij. Hij draaide zich om naar Lucia. ‘Elektra is een opera die over de moord op Agamemnon door zijn vrouw Klytaemnestra en haar minnaar, Aegisthus, gaat en daarna, ter vergelding, de moord op Klytaemnestra door haar eigen zoon. Dirigent Daniel Barenboim heeft de opera de “wreedheid in muziek” genoemd.’

De eerste sombere, dramatische noten weerklonken. Lucia’s gedachten dwaalden af. Ze dacht aan dat boek in de kelder van de rechtenfaculteit dat de moordenaar wellicht had geraadpleegd, aan Alfredo Güels blik op haar van achter zijn bril, aan de verkrachter die door de straten van Salamanca trok, aan het lichaam van César Bolcán dat boven zijn rolstoel hing, aan de smerige details van het autopsieverslag dat ze op de heuvel in Segovia had doorgenomen, aan de slaapzaal voor kinderen in de kelder van de finca. Ze dacht aan Álvaro.

‘Je ziet er belabberd uit,’ zei Salomón op vaderlijke toon na een stilte. ‘Als je mijn dochter was, zou ik je onmiddellijk naar bed sturen met een kamille-oranjebloesemthee en een kruik voor je voeten.’

‘Maar ik ben je dochter niet… Heb je kinderen?’

‘Nee. Begoña, mijn overleden vrouw, wilde ze niet.’

‘Is zij dat op de foto?’ Lucia wees naar het lijstje op het buffet.

‘Ja…’

‘Is het indiscreet om te vragen waarom ze ze niet wilde?’

Hij aarzelde. ‘Op een dag, toen we in een weiland zaten te picknicken, aan het begin van onze relatie, vroeg ze me of ik kinderen wilde. Ik zei haar dat ik daar nog niet over had nagedacht. Ze zei me toen dat ik, als ik ze wilde, naar iemand anders op zoek moest gaan. Omdat zij ze niet wilde. Ze zei dat het een heel slecht cadeau was om ze in zo’n lelijke wereld geboren te laten worden.’

Lucia wierp nogmaals een steelse blik op de ingelijste foto op het buffet. ‘Je hield veel van haar, hè?’

‘Ontzettend veel… Ik wilde niet sentimenteel worden, maar in de Chinese mythologie is er een concept dat tian shéng yi dui heet, “een stel dat door de hemel is gekozen”: een god kiest bij de geboorte de voorbestemde relaties door toekomstige echtgenoten door een rode draad met elkaar te verbinden. Dat sluit aan bij de mythe van Plato van de oorspronkelijke androgyn: de mensheid zou in het begin uit wezens met vier armen, vier benen en twee gezichten hebben bestaan, en Zeus zou ze doormidden hebben gesneden omdat hij bang was voor hun macht, waardoor ze veroordeeld waren om hun ontbrekende deel te zoeken. Of de Joodse mythe van Bachert: de persoon die God voor je heeft voorbestemd, de andere helft van jezelf.’

Hij keek naar de bodem van zijn glas. ‘Ik heb altijd gedacht dat Begoña voor mij was voorbestemd. Vanaf het eerste moment dat ik haar zag. Dat iemand of iets – God, het lot, maar zeker niet het toeval – haar op mijn pad had gezet en dat ze daar altijd zou blijven. Dat het zo moest zijn. O, ik weet dat rationalisten, specialisten van de chemie van de hersenen en sceptici het niet met me eens zouden zijn. Maar dat komt doordat ze nooit zoiets hebben meegemaakt.’

Tot Lucia’s grote verrassing begon hij te neuriën.

‘Why she had to go I don’t know she wouldn’t say, I said something wrong, now I long for yesterday… Ze was een geweldige vrouw… Ze leek op die actrice van Ingmar Bergman: Bibi Andersson. Heb je Wilde aardbeien en Het zevende zegel gezien?’ Lucia gebaarde van niet. ‘Het was die soort natuurlijke schoonheid, zonder gekunsteldheid, gewiekstheid, maar niet zoals die van de intellectuelen van wie er zoveel op de universiteit waren. Vanaf ons eerste etentje wist ik dat zij de vrouw van mijn leven zou zijn…’

Hij zette zijn cognacglas op de salontafel. ‘Nu ga ik naar bed, als je dat niet erg vindt. En jij zou ook moeten gaan slapen. Welterusten, Lucia.’

‘Welterusten, Salomón.

‘Ángel Benavente,’ zei Arias in de telefoon. ‘Veroordeeld tot voorwaardelijke straffen voor handel in anabolica en verstoring van de openbare orde. Het laatste signaal dat zijn telefoon heeft uitgezonden is in Lleida. Hij heeft misschien de trein naar Barcelona genomen nadat hij zich had ontdaan van zijn telefoon en zijn auto. We maken een rondje in de telefoonwinkels, in Lleida en ook in Barcelona rond station Sants. En bij verkopers van prepaidtelefoons. We zoeken zijn auto ook. Monnikenwerk.’

Ze zat aan het hoofdeinde van het bed, in een van de slaapkamers van de criminoloog, de dikke dons om haar heen vanwege de kou, haar voeten op de warme kruik onder de lakens, een dampende en geurige kruidenthee op het nachtkastje – Salomón had het plezier niet kunnen weerstaan om haar te vertroetelen. Ze had Arias over hun laatste ontdekkingen verteld en ook over haar gesprek met Alfredo Güel.

‘Wil je niet dat we hem in voorlopige hechtenis nemen?’ had hij haar gevraagd.

‘Nog niet.’

Ze kreeg het signaal van een ander telefoontje.

‘Is dat alles?’ vroeg ze.

‘Voor nu wel.’

‘Ik heb een belletje. Tot later. Bedankt, Arias. We houden elkaar op de hoogte.’ Ze nam het telefoontje aan. Het was Adrián.

‘Lucia, ik heb ontdekt waar jullie moordenaar zijn mise-en-scènes vandaan haalt,’ kondigde hij triomfantelijk aan.

42

Dinsdagnacht

Ze voelde een elektrische rilling door zich heen gaan.

‘Ik heb het boek dat ik verwachtte ontvangen, waarin meer dan tweehonderd schilderijen staan die tussen het eind van de zestiende en het begin van de achttiende eeuw in Italië, Spanje, Frankrijk en de landen van Noord-Europa zijn geschilderd. Jullie mise-en-scènes zitten ertussen.’

‘Hoe bedoel je?’

‘Ik stuur je de afbeeldingen,’ zei hij. ‘De eerste mise-en-scène, die van 1989, komt overeen met het schilderij van een anonieme kunstenaar uit de zeventiende eeuw: Cephalus en Procris.’

Ze opende WhatsApp:

Lieve hemel! Adrián had gelijk: de vrouw die met gespreide benen zat en de man tussen haar knieën, met zijn rug naar de kijker, naar de vrouw gebogen met een arm om haar bovenlijf terwijl zij een hand op zijn schouder had gelegd. Alles klopte. Op de plaats delict had de man een rode doek om zijn onderlijf en de vrouw een groene doek tussen haar knieën en dijen… ‘Het is ongelofelijk,’ riep ze uit, ‘het klopt precies!’

‘De tweede afbeelding komt overeen met jullie tweede plaats delict, die van Segovia. Het betreft een schilderij van een Italiaanse school uit de zeventiende eeuw: De dood van Hyacinthus…’

‘Kijk,’ zei hij, ‘het zijn dezelfde houdingen. De man op zijn hurken, met opgetrokken benen, alsof hij tegen de boom zit, de vrouw tussen zijn knieën gezeten, met haar rug tegen zijn torso, een arm op zijn linkerdij. De man heeft een rode doek om zijn schouders, de vrouw een groene doek over haar dijbenen, behalve dat het op dit schilderij geen vrouw is. Op dat detail na klopt alles. Zelfs de sandalen die ze aan hun voeten hebben en die niet hun maat waren, het bosje witte bloemen en… het tennisracket!’

‘Shit,’ verzuchtte Lucia.

‘En dat is nog niet alles. Dit is de derde: de dubbele moord van Benalmádena. Hij is hier geïnspireerd door het werk van Jean-François de Troy, een minder bekende Franse schilder: Pyramus en Thisbe, geschilderd tussen 1708-1710. Ook hier komt alles overeen,’ ging hij verder, ‘de man die op zijn rug ligt, met een open overhemd, zijn linkerarm langs zijn lichaam, zijn rechterhand op zijn torso, sandalen aan zijn voeten en een dik touw om zijn enkels, een rode deken over zijn bekken, de vrouw ligt naast hem, op haar zij, naakt tot aan haar middel, een lange dolk tussen haar borsten gestoken.’

‘Mijn god!’ liet Lucia zich ontvallen. ‘Zou hij dit boek in handen hebben gehad?’

‘Dat zou kunnen, vergeet niet dat er in 1989 nog geen internet was.’

‘Bedankt, Adrián,’ fluisterde ze. ‘Het is fantastisch, wat je hebt gevonden.’

Een stilte. Ze vermoedde dat hij glimlachte.

‘Geen dank… Lucia? Vergeet niet wat je me hebt gezegd; dat dat een etentje verdient…’

‘Dat vergeet ik niet.’

Zodra ze had opgehangen, riep ze Salomón tot twee keer door de deur; ze hoorde zijn zware stappen naderbij komen. Hij klopte. ‘Mag ik binnenkomen?’

‘Ja!’ antwoordde ze.

‘Wat is er?’ vroeg hij ongerust.

Ze liet hem het scherm van haar telefoon zien en zag zijn ogen wijd opengaan nadat hij zijn bril op zijn neus had gezet en naar het toestel was gebogen.

‘Krijg nou wat,’ zei hij met een trilling in zijn stem, ‘het lijkt wel of de dingen duidelijker worden.’

43

Dinsdagnacht

‘Je zit vast, Assa,’ zei Alejandro.

‘Dat komt door de stress, door dat kutverhaal…’ Ze lag plat op haar buik op bed. Slechts gekleed in een roze slipje met het woord rihanna in grote oranje letters op haar billen geschreven. De Spanjaard drukte zijn vingers in de losgemaakte spieren van de studente en kneedde haar delta-, monnikskap- en brede rugspieren met de behendigheid van een fysiotherapeut soepel en los.

Assa begon te spinnen. Alejandro begon daarna aan haar kuitspieren, vlak onder de knie, en ging toen langzaam omhoog naar haar dijen, bilspieren en adductoren. Assa werd overspoeld door een zachte warmte toen Alejandro’s handen het driehoekje van roze stof naderden. Ze liet een lachje horen. Ze vond het fijn dat hij haar onder handen nam. Maar toen hij zijn vingertoppen onder de dunne stof liet glijden, daar waar de hitte zich concentreerde, brulde ze, ze deed haar spillebenen iets uit elkaar en haalde haar buik op een obscene manier van het bed. Hij vond de vochtige plooien van haar grote schaamlippen, stelde vast hoe nat ze was en kreeg direct een stijve. Hij pakte het condoom en voelde de warmte waarmee Assa was doordrenkt door het condoom heen toen hij haar penetreerde. Hij voelde de interne spieren van de jonge vrouw hem over de hele lengte masseren. Ze kreunde. Alejandro pakte haar harde tepels tussen zijn vingers vast en kwam als een stier boven haar ruggengraat omhoog.

‘Ik heb niet om een happy ending gevraagd,’ zei ze als grapje. Maar haar stem klonk nu hees. Het ogenblik daarop drukte hij haar op het bed en drong hij zo diep mogelijk bij haar binnen. In reactie op zijn heen en weer gaan begon ze enorm te hijgen, te kreunen. Zweet, speeksel, vloeistoffen, zuchten. De verfijnde vorm van haar schouderbladen, haar stevige, compacte rondingen, haar billen tegen zijn buik, de inzinking van haar wervelkolom onder haar zwarte huid.

Twintig minuten later, nadat ze drie verschillende standjes hadden gedaan, ging ze het condoom in de vuilnisbak gooien en bracht ze twee Mahou-biertjes mee terug uit de koelkast. ‘Hoe zie jij hem, de man die we zoeken?’ vroeg ze terwijl ze schrijlings op hem ging zitten en haar bier uit het flesje dronk.

‘Ik weet het niet… En hoe zie jij hem?’

Ze dacht na. ‘Ik denk dat hij vrij groot is, aantrekkelijk, ontwikkeld, intelligent, in de vijftig…’

Hij grinnikte. ‘Dat is geen profiel, dat is een fantasie!’

Ze barstte in lachen uit. Zette de ijskoude onderkant van haar flesje op zijn torso. Hij rilde en kreeg kippenvel. ‘Fuck, dat is koud!’

Hij duwde haar van zich af, waardoor ze over het bed rolde en een beetje bier morste. Stond op. Liep naar de deur. Toen hij zich omdraaide, was ze verbaasd door de intense blik die hij haar toewierp, en heel even dacht ze dat ze een heel andere persoon voor zich had.

‘En als we het vanaf het begin mis hebben?’ zei hij met een andere stem.

‘Hoe bedoel je?’

Er was iets ongewoons in zijn toon, in zijn stem. Iets wat ze niet kende. En ze kreeg een rilling.

‘Laten we eens aannemen dat de laatste dubbele moorden en de eerste niet door dezelfde persoon zijn gepleegd.’

‘Dat wil zeggen?’

‘Je hebt het zelf in de Camelot gezegd, weet je nog? Een copycat… Op de een of andere manier is hij details te weten gekomen over de eerste dubbele moord. Hij heeft begrepen dat de moord een imitatie was van de Metamorfosen van Ovidius en besloot die na te doen. Dat zou al die jaren waarin er niks is gebeurd verklaren… Misschien is de eerste moordenaar dood, wie weet? En dat er een nieuwe is…’

Hij zag dat zijn theorie Assa’s aandacht had getrokken. Ze ging rechtop zitten. ‘Ga door…’

‘In dat geval zou de situatie met betrekking tot zijn leeftijd veranderen,’ zei hij, ‘en komen we uit bij de traditionele theorieën: een man die tussen de vijfentwintig en vijfendertig jaar oud is, misschien iets ouder of iets jonger.’ Alejandro sprak gehaast, met vergrote pupillen. Hij liep op het bed af. Ze zag een schittering in zijn ogen die helemaal niet bij hem paste. En ze wist niet echt zeker of ze die Alejandro wel leuk vond. ‘Het zou zomaar kunnen,’ mompelde hij, ‘dat het een van ons is, iemand uit ons team: Ulysses of… ik.’

Nu deinsde ze een paar centimeter naar achteren. Verstijfde. ‘Hou op met dat spelletje… Je bent niet grappig.’

‘Misschien is het wel geen spelletje,’ fluisterde hij terwijl hij een knie op het bed zette en naar haar toe klom met zijn zwarte pupillen voortdurend op haar gericht.

‘Als je nog dichterbij komt, krijg je een stomp in je gezicht, lul! Of in je ballen…’

Hij richtte zich weer op. ‘Jezus, Assa, het is maar een grapje!’ riep hij terwijl hij zijn armen opende.

‘Er staat iemand achter de deur…’

‘Wat?’

‘Ik hoorde een geluid… Er staat iemand…’

‘… achter de deur, ja, ik hoorde je.’

Hij draaide zich om. ‘Dat moet Jordi zijn,’ zei hij.

‘Nee, Jordi is al eerder vanavond thuisgekomen.’

‘Blijf zitten,’ fluisterde hij. Zonder geluid te maken liep hij naar de deur. Legde zijn oor erop. Luisterde. Niks. Behalve het bloed dat in zijn slapen klopte. Daarna trok hij de deur uit alle macht open. De overloop was leeg, maar het trappenhuis was verlicht: iemand had de schakelklok vlak daarvoor aangedaan. ‘Er is niemand,’ zei hij niettemin om haar gerust te stellen.

Maar precies op dat moment hoorde hij de voordeur van het gebouw dichtgaan.

44

Woensdagochtend

Het dreigde te gaan regenen toen Alejandro en Assa de volgende ochtend het gebouw van de rechtenfaculteit betraden. Ze namen de gang rechts en liepen langs de leslokalen tot aan de trap die naar het souterrain voerde. Ze liepen op de laatste treden van die trap toen ze de lange, in het rood geschreven zin ontdekten – hetzelfde rood dat voor de vitores10 werd gebruikt die op de muren van de universiteit waren geschilderd. De zin was als volgt: ‘En vond haar, halfdood, haar met bloed bespatte kleren bevlekkend, terwijl ze – o, ik rampzalige – uit haar wond de geschonken spies trok.’

‘Shit!’ riep Assa uit.

‘Hij is vannacht hier geweest,’ zei Alejandro.

De deur van het criminologielab ging open en Ulysses verscheen slaperig en met verwarde haren en een dampende beker in zijn hand. ‘Hallo, wat zien jullie eruit, zeg…’ Hij volgde de richting van hun blik en zijn ogen sperden zich open. ‘Wat is dat?’

‘We moeten Salomón waarschuwen,’ zei Alejandro. ‘Nu meteen!’

‘Fuck,’ riep Ulysses uit. ‘Ik denk dat hij ook in het lab is geweest: iemand heeft mijn glas en mijn tandenborstel gejat…’

10 Vitores zijn muurschilderingen en symbolen die van het Christusmonogram zijn afgeleid en die overal op de muren van de universiteit van Salamanca te vinden zijn, ook in de hal van de rechtenfaculteit. Ze zijn tevens het embleem van de doctoren.

45

Woensdagochtend

De regiominister van Onderwijs van de regioraad van Castilië en León, Héctor Delgado, bekeek zichzelf graag in de spiegel. Hij was slank, gladgeschoren en knap, en nam alle tijd om zijn blauwe stropdas van Ermenegildo Zegna te knopen en zijn grijze pak van Hugo Boss op een wit overhemd aan te trekken zonder zijn ogen van zichzelf te halen. Héctor Delgado hield van zichzelf. Hij was geslaagd. Hij was waar hij wilde zijn. De rest was bijzaak. Hij was altijd goed in mensen om de tuin leiden en zijn toehoorders een beeld van vitaliteit, macht en kundigheid laten zien. De beslommeringen van het leven gleden als water op de veren van een zwaan van hem af.

Hij verliet zijn slaapkamer en liep naar de trap. Van de begane grond kwamen stemmen en geschreeuw. Hij vond dat hij een prachtige vrouw en prachtige kinderen had. Zijn enige zorg was zijn leeftijd. Die fucking pijl van de tijd. Die vloog altijd maar één kant op. Je hoefde geen Einstein of Ludwig Boltzmann te zijn om dat te begrijpen: gezond verstand was genoeg. Je hoefde maar naar de rimpels op zijn voorhoofd en bij zijn ooghoeken te kijken. Hij had een facelift overwogen, maar hij wilde er zeker niet uitzien als een belachelijk uitdrukkingsloos masker van was.

Hij, de briljante regiominister, de pater familias, de liefhebbende en zorgzame echtgenoot, liep te keuken binnen, kuste zijn vier dochters en zoon aan tafel en eindigde met een vluchtige kus op de heerlijke lippen van Manuela.

‘Papa! Papa!’ Zijn dochters barstten meteen los en bestookten hem met verzoeken en vragen. Hij heerste soepeltjes en met overwicht over zijn wereldje, en deed zijn geweldige echtgenote kirren.

Hij verslond zijn wafel met een gepocheerd ei en spek, zijn stuk bananenbrood en dronk zijn aangelengde koffie – tijdens een verblijf in de Verenigde Staten had hij de smaak van het Amerikaanse ontbijt te pakken gekregen. Hij veegde zijn mond af en pakte zijn dikke aktetas van bruin leer. ‘Tot vanavond, liefjes,’ zei hij.

Hij nam plaats achter het stuur van zijn Mercedes E-klasse met een glimlach om zijn lippen. Zoals telkens wanneer hij naar Segovia vertrok, vroeg hij zich af hoe zijn vrouw zou hebben gereageerd als ze van zijn geheim wist. Ze zou zeker een echtscheiding hebben aangevraagd. Ze zou hebben gewalgd. Er was zo’n kloof tussen de Héctor die zij kende en de Héctor die hij diep vanbinnen was, tussen het leven dat hij leidde met zijn grote, hechte gezin en zijn geheime, intieme fantasieleven, dat die arme Manuela waarschijnlijk verbijsterd zou zijn of aan haar eigen geestelijke gezondheid zou gaan twijfelen als ze dat leven zou zien.

Voor hij naar Segovia ging, parkeerde hij op de parkeerplaats van de regioraad van Castilië en León, in Valladolid, een gebouw dat, ingeklemd tussen de heuvel van het park Mirador de Parquesol en de rivier en met zijn hoektorens en vierkante binnenplaatsen, aan een gevangenis uit de renaissance deed denken. Eenmaal in zijn kantoor pakte hij een paar papieren en kondigde hij zijn secretaresse aan dat hij in de ochtend een meeting met de rector van Salamanca had.

‘Volgens uw agenda is dat vanmiddag,’ zei ze.

‘Lastminuteverandering. Tot vanavond, Ines.’

Hij deed er anderhalf uur over om via de A601 van Valladolid naar Segovia te rijden en kreeg altijd een kortstondig gevoel van angst bij het rijden over de oude Romeinse weg in de richting van het grote aquaduct. Een beeld dat hem met zijn eigen eindigheid, het ouder worden confronteerde. Want het monument had generaties mannen zoals hij zien passeren en zou er nog veel meer voorbij zien trekken.

Het was 10.18 uur toen hij, na zijn grijze Mercedes op de Plaza San Nicolás bij de gelijknamige kerk te hebben geparkeerd, het oude gebouw binnenliep en de trap op vloog. Er was geen lift. En ook geen bel. Hij klopte aan. De deur werd vrijwel meteen geopend door een middelgrote man van in de veertig met een buikje en een kaal hoofd in een zijden indigo peignoir met gouden strepen.

‘Hallo,’ zei Héctor Delgado.

‘Hallo…’

Ze kusten elkaar met de gretigheid van twee minnaars die elkaar lange tijd niet hebben gezien, en hij voelde zijn geslacht meteen stijf worden toen de man het door de stof van zijn pak masseerde. Nog geen drie minuten later lagen ze in bed, en toen hij zijn partner penetreerde ervoer hij een genot dat de kut van zijn echtgenote hem nooit had gegeven.

‘Koffie?’ zei Rodrigo toen hij tien minuten later opstond.

Hij volgde Rodrigo naar het balkon, waar het panorama het omliggende platteland omvatte. Het was een mooie najaarsochtend en hij richtte zijn blik op de stralende heuvels en de weggetjes die over de hellingen kronkelden. Rodrigo kwam terug met een glazen kan met koffie, twee kopjes en de krant. ‘Binnenkort zitten we al honderd dagen zonder regering, dit land maakt zich met het uur belachelijker,’ zei hij terwijl hij de krant op de ronde tafel gooide.

Rodrigo was wethouder bij de gemeente Segovia. De politieke malaise waar hij het over had duurde in werkelijkheid al meer dan vier jaar. Vier jaar dat Spanje al zonder kompas voer, dat de budgetten geblokkeerd waren, dat de crisis voortduurde. En wat was de oorzaak? Broederstrijd, ego-oorlogen, tactische veto’s, parlementaire versnippering… Kortom, de overwinning van partijdige ego’s ten koste van het algemeen belang.

‘Politici die niet in staat zijn anders te handelen dan alleen in hun eigen belang,’ ging Rodrigo verder. ‘Ik vind hun cynisme verschrikkelijk. Het volk kan ze geen flikker schelen.’

De glimlach van zijn minnaar liet opnieuw het smetteloze email van zijn tanden zien.

‘Het volk, het volk… Wat spreekt links dat woord toch altijd uit alsof de massa heilig is, alsof ze alle waarheid in pacht hebben, alsof het godslasterlijk is om het volk te bekritiseren? Ik vind de doorbraak van Vox evenwel interessant,’ zei hij er nog bij.

Vox was de extreemrechtse partij. Rodrigo was zich perfect bewust dat het pure provocatie van Héctor was, maar hij reageerde er toch op.

‘Hoe kun je zo reactionair zijn,’ zei hij schijnbaar diep gekrenkt en vol afkeer.

‘“Fascist” is het woord dat je in je hoofd hebt, schatje,’ zei Héctor Delgado glimlachend. ‘Zeg het dan. Ik ben een vuile fascist. En jij bent een fucking communist, liefje… En ik ben je preken strontzat.’

Rodrigo barstte in lachen uit. ‘Ik begrijp nog altijd niet hoe wij samen in bed zijn beland! Jij die in God gelooft, die een mooi gezin heeft en ik die… Het heeft iets van een wonder, vind je niet? Ik zou er bijna religieus van worden!’ Hij bracht het kopje naar zijn lippen. Delgado glimlachte. ‘Ik bedoel,’ ging Rodrigo verder, ‘wat zie je in mij? Jij bent knap, ik niet. Jij bent rechts, ik ben links. Jij bent met een prachtige vrouw getrouwd, je hebt mooie kinderen, je leven is op orde, en ik ben zo gay als het maar kan.’

‘Daar hebben we het al honderden keren over gehad, schatje. De wet van de aantrekkingskracht, weet je nog wel? Zo eenvoudig is het nooit…’

‘Wil je weten wat ik denk? Ik denk dat jij van de transgressie houdt… De wetten van je eigen kamp overtreden: van je werk, je familie en je vaderland. Dat trekt jou aan, Héctor. Schenden, de geboden van je eigen fucking moraal en je eigen politieke familie overtreden. Je wentelen in wat jij denkt dat de modder is. Je bent een man vol tegenstellingen, Héctor. En net als alle moralisten ben je een verrekte hypocriet. Je wilt orde en moraal voor anderen en transgressie voor jezelf. Dat alles – die fascinatie, die aantrekking/afstoting voor wat je met het Kwaad associeert – komt waarschijnlijk uit je jeugd. Ik denk zelfs dat je iemand zou kunnen doden om de ultieme transgressie te ervaren,’ overdreef Rodrigo met zijn voorliefde voor hyperbolen.

Delgado lachte. ‘Ben je klaar? Oké dan! Ik moet ervandoor. Ik moet vanmiddag in Salamanca zijn, cariño.’

In de auto wierp hij voor het wegrijden een blik in zijn agenda: hij had om twee uur een afspraak met de rector. Daarna… Zijn telefoon ging handsfree over. Onoplettend boog hij naar voren. Borges… Wat wilde die van hem? Hij nam aan en luisterde naar wat de professor hem te vertellen had.

Toen hij had opgehangen, keek hij lange tijd door de voorruit naar de straat. Hij kreeg ineens een visioen uit zijn vroegste kindertijd: een dode kat, met uitgepelde ogen, het magere lijfje op een bedje van gedroogde bladeren, zijn tong uit zijn bek. Zijn hart ging ervan bonzen. Over zijn voorhoofd liep een stroompje zweet. Het was zo lang geleden… Hij dacht weer aan de zin van zijn minnaar: ‘Ik denk zelfs dat je iemand zou kunnen doden om de ultieme transgressie te ervaren.’

Héctor Delgado wierp een laatste blik op de zonovergoten stadsmuren en reed weg uit Segovia.

46

Woensdagochtend

‘Dames en heren,’ zei de president van de provinciale rechtbank van Madrid terwijl ze aan de slippen van haar zwarte gewaad trok en de rechtszaal over haar bril aankeek, ‘iedereen is er: het proces in eerste aanleg van de heer Francisco Manuel Mélendez kan dus beginnen.’

Lucia bekeek haar goed. Voor rechter Carmen Laporta stonden een laptop en een flesje mineraalwater en er lag een dikke stapel dossiers – de agente vermoedde dat ze die had meegenomen om indruk te maken op de toehoorders. Ze keek streng, maar Lucia wist uit ervaring dat dat niks betekende. Behalve dat had ze vet haar en was ze te zwaar opgemaakt.

Lucia kwam net uit Salamanca aan. Ze wierp een blik op de tafel van de verdediging. Ze stelde tevreden vast dat Mélendez er net geschoren en met een pak aan zelfs nog schuldig uitzag. Op zijn jukbeenderen en scheve neus zaten kleine littekentjes: de brandmerken, zelfs na lange tijd nog, van de hamerslagen die zij hem had toegebracht. De verdediging zou die littekens ongetwijfeld inzetten om het geweld van de aanval te benadrukken. Alsof hij haar blik had gevoeld richtte Francisco Manuel Mélendez die van hem op haar en hij glimlachte. Lucia kreeg plotseling het gevoel dat de temperatuur in de rechtszaal was gekelderd. Zelfs op die afstand schitterde het licht in de bruine ogen van de ‘hamermoordenaar’.

Toen ze zich omdraaide, zag ze dat er veel mensen waren, onder wie een hoop journalisten, die haar nieuwsgierig aankeken. Ze herkende er een paar: El Mundo, El País, La Razón, La Vanguardia, abc, La 1, La 2, Antena 3 en Telecinco. Mélendez’ advocaat was de afgelopen dagen bijna dagelijks geïnterviewd, en hij had daar telkens gebruik van gemaakt – met zijn welbespraaktheid en uitstraling van een ongelikte beer, maar toch altijd elegant – om Lucia verantwoordelijk te stellen. Alsof zij de beklaagde was en niet zijn cliënt…

Terwijl steeds meer mensen begonnen te praten verloor zij eventjes het contact met de werkelijkheid. Ze was weer in die plee, snakkend naar adem, met haar hoofd in de plastic zak die Mélendez erom had gedaan, en tegelijkertijd kon ze zijn goedkope, zware, bedwelmende, walgelijke parfum ruiken. Nog een flashback: ze sloeg hem keihard met de hamer en hoorde met woeste blijdschap de botten van zijn gezicht door de klappen breken. Hij schreeuwde. Verzette zich. En daarna verloor hij het bewustzijn.

Toen haar geest weer in rechtszaal nr. 7 was teruggekeerd, boog Mélendez’ advocaat zich naar de microfoon voor hem. Een topadvocaat. Peper-en-zoutkleurig haar en een scherpe, klinische blik. Bekend om het aantal vrijspraken dat hij in de loop van zijn carrière had bewerkstelligd. Hij keek Lucia recht in de ogen aan. Ze keek terug zonder te knipperen en deed haar best om koelbloedig te blijven. Een blik van pure kwaadwilligheid, die betekende: je krijgt een vreselijk kwartier, schatje. Daarna draaide hij zich naar de juryleden en veranderde zijn uitdrukking.

‘Dames en heren van de jury,’ begon hij op vleierige toon, ‘wij gaan bewijzen dat de hier aanwezige luitenant Guerrero mijn cliënt zonder reden heeft aangevallen. Dat geen enkele getuige die nacht mijn cliënt in het bezit van een hamer heeft gezien, maar dat de jongeman aan de kassa luitenant Guerrero daarentegen met een hamer in haar hand en… bedekt met bloed uit de toiletten heeft zien komen. We gaan ook bewijzen dat het een onmiskenbaar instabiele, gewelddadige, niet in de hand te houden persoon betreft die in het verleden al meerdere problemen met haar leidinggevenden heeft gehad. We gaan bewijzen dat ze die nacht niet alleen geen versterking heeft gebeld, maar zelfs dat geen van haar collega’s of haar directe baas op de hoogte was van haar nachtelijke uitstapjes.’ Hij tikte met de nagel van zijn wijsvinger op de tafel voor hem, alsof hij zijn verklaringen wilde ondersteunen. ‘Tot slot gaan we bewijzen dat mijn cliënt geen strafblad heeft, dat zijn buren hem een hulpvaardige en evenwichtige persoon vinden, in tegenstelling tot luitenant Guerrero – wie, dit terzijde, de voogdij over haar zoon is ontnomen –, en dat het geen misdrijf is om je te verkleden. En om af te sluiten gaan we bewijzen dat deze zaak niets meer is dan een streek van de Guardia Civil, zodat mijn cliënt veroordelen een enorme gerechtelijke dwaling zou zijn die de hier aanwezige jury, dat weet ik zeker, in de naam van het recht en de rechtvaardigheid graag zou willen vermijden.’

Slim, de woorden ‘rechtvaardigheid’, ‘recht’, ‘gerechtelijke dwaling’ in de peroratie ingelast. Die hadden altijd effect. Iedereen hield van de woorden ‘rechtvaardigheid’ en ‘recht’. Die woorden zouden lang in de hoofden van de jury blijven hangen. En alles uitgesproken met zo’n rustige, verstandige stem, met zo’n vanzelfsprekende toon dat zelfs Lucia aan haar eigen herinneringen kon gaan twijfelen.

Ze werd woedend. Die gore advocaat had niet geaarzeld om Álvaro in te zetten. Maar ze wist dat hij haar met opzet provoceerde, en dat zij het zich niet kon veroorloven haar woede te tonen, want dan zou ze de verdediging van munitie voorzien.

‘Luitenant,’ zei hij toen het zijn beurt was om Lucia te ondervragen, ‘iedereen zegt dat u een van de opmerkelijkste leden van de uco bent, een van de ervarenste, een van de personen die de meeste resultaten behalen. En we weten allemaal hoe voortreffelijk de resultaten van de uco zijn…’

Hij verplaatste zijn blik van de jury naar Lucia. Ze voelde kippenvel op haar onderarmen opkomen toen de tientallen ogen zich ook verplaatsten en zich op haar richtten. ‘Hoe kan zo’n getrainde, geharde agent zoals u,’ ging hij verder, ‘zich dan zo makkelijk laten verrassen? Ik heb er lang over nagedacht, en ik kan het niet begrijpen.’

‘Niemand wist op dat moment dat Francisco Mélendez zich als vrouw verkleedde, dus ik zocht een man,’ antwoordde ze rustig. ‘Bij het verlaten van de toiletten zag ik dat er een vrouw voor de wasbakken stond. Ik heb er geen aandacht aan besteed.’

‘U heeft er… geen aandacht aan besteed?’ Hij had zich als een hond op een bot op die zin geworpen. ‘U bent ’s nachts alleen in de toiletten langs de snelweg, u hoopt als lokaas te dienen voor een seriemoordenaar die zijn slachtoffers precies op dat soort plekken aanvalt en u… besteedt geen aandacht aan uw omgeving?’ De advocaat sprak op een echt ongelovige toon, die Lucia op de zenuwen werkte. Maar dat was zonder twijfel wat hij wilde: haar haar kalmte laten verliezen – om haar geloofwaardigheid te ondermijnen.

‘Natuurlijk wel,’ protesteerde ze zo rustig mogelijk. ‘Het eerste wat ik deed toen ik de toiletten verliet, was om me heen kijken. Maar toen ik die vrouw zag, ontspande ik…’ Ze aarzelde. ‘Ik was misschien ook wel moe, het was laat, ik had uren lang rondgereden…’

Nee, doe dat niet! Zoek geen excuses! Je hoeft jezelf niks te verwijten!

‘Hm… Maar,’ zei hij terwijl hij met een gouden pen waarvan ze zich afvroeg of het echt goud was op de punten van zijn verzorgde nagels tikte, ‘dames en heren van de jury, u moet toch toegeven dat het uiterlijk van Francisco Manuel Mélendez niets vrouwelijks heeft. Zelfs met een blonde pruik en een rode jurk zou u met een kort onderzoek vaststellen dat het geen vrouw is, of vergis ik me?’

Ze aarzelde. ‘Ik weet het niet… Hij is niet heel lang,’ zei ze.

Mélendez was één meter drieënzestig. Gelach in de zaal. Ze scoorde een punt.

‘U weet het niet… Vervolgens – nog altijd volgens uw verklaring – trekt hij een plastic zak over uw hoofd, probeert u te laten stikken, gooit u half bewusteloos op de grond en op dat moment lukt het u, door een wonderbaarlijke omkering van de situatie, zozeer de overhand te nemen dat hij op de grond van een van de toiletten wordt gevonden, vastgeklonken aan een buis en met een gezicht dat letterlijk verbrijzeld is van de hamerslagen. Bruce Lee had het niet veel beter gedaan, luitenant…’ Hij stopte even met praten omdat hij wat hoongelach verwachtte, maar dat kwam niet. ‘Behalve dat Bruce Lee geen hamer gebruikte,’ voegde hij eraan toe. ‘U beweegt uw linkerbeen steeds onder de tafel… bent u zenuwachtig, luitenant?’

Godverdomme…

Ze wierp hem een boze blik toe en zag meteen dat haar reactie hem tevredenstelde. Ze draaide zich naar de juryleden. Die bleven naar haar kijken. En ze vermoedde dat het gif dat de advocaat druppel voor druppel in hun overtuigingen liet sijpelen effect begon te sorteren, dat ze begonnen te twijfelen…

Godverdomme…

‘Ik heb het verprutst,’ zei ze bij het verlaten van de rechtszaal. Ze was meer aangedaan en bozer dan ze zich bij aankomst had voorgesteld. Ze had gezien met welke handigheid meester Rubio – die briljante topadvocaat die interviews in de Semana en de Spaanse Vogue gaf en zich in de stad vertoonde met topmodellen aan zijn arm – twijfel in de hoofden van de juryleden had gezaaid. Ze had het genot in zijn ogen gezien toen hij haar in haar tegenstijdigheden verstrikt had zien raken. Sommige advocaten, niet allemaal, ontwikkelden een echte vijandigheid jegens smerissen die bijna aan pure en simpele haat grensde.

‘Nee hoor,’ zei Peña matigend terwijl hij achter haar door de deur liep, ‘je hebt het prima gedaan. Mélendez maakt geen enkele kans om eronderuit te komen. Vergeet niet dat de juryleden kranten lezen. Bovendien had die zeveraar het niet over de voogdij van je zoon mogen hebben. Dat was een vergissing. Die opmerking, komend van een man die bekendstaat om zijn veroveringen en scheidingen, heeft hem alle vrouwen uit de jury gekost.’

‘Dat weet ik nog niet zo zeker. Ik vond dat de juryleden en de rechter erg gevoelig voor de argumenten van de verdediging waren.’

‘Als jij niet alleen en buiten de regels had gehandeld, dan zouden we hier niet zitten,’ merkte hij op terwijl ze door de gang liepen.

Die opmerking maakte Lucia wanhopig. ‘Als ik niet zodanig had gehandeld, zou Mélendez nog vrij rondlopen en moorden!’ antwoordde ze fel. ‘Wat gaat er gebeuren als hij weer vrijkomt?’

‘Hij komt niet meer vrij, Lucia, dat kan ik je verzekeren. Er is geen enkele kans dat dat gebeurt. Iedereen weet dat hij het is.’

Ze had het graag geloofd. Ze had al eerder advocaten en politici meegemaakt die een rode muur lieten zien en de juryleden of hun aanhangers overtuigden dat hij geel was.

47

Woensdagochtend

Lucia kwam leslokaal 001 ‘Francisco Tomás y Valiente’ binnenstormen alsof ze een student was die haar wekker niet had gehoord. Salomón wierp haar een blik toe vanaf het podium.

‘We zijn klaar voor vandaag,’ zei hij tegen zijn toehoorders. ‘De volgende keer gaan we aandacht besteden aan de drugseconomie en zullen we zien hoe “Freeway” Rick Ross, een ongeletterde jongen uit Los Angeles, in de jaren tachtig de Verenigde Staten overspoelde met crack door de drugs tegen dumpprijzen aan de allerarmste mensen te verkopen en hoe de drugsconsumptie op die manier in de arme wijken van Amerikaanse steden explodeerde voor dat ook bij ons gebeurde.’

Lucia liep het middenpad af tegen de stroom van de studenten die het lokaal verlieten.

‘Hoe is de zitting gegaan?’ vroeg hij terwijl hij zijn tas dichtmaakte.

‘Slecht, maar dat doet er niet toe: ik denk dat ik een fout heb gemaakt.’

Salomón keek op. ‘Mélendez?’

‘Nee, de man die we zoeken…’

‘Wat voor fout?’

‘Het komt door iets wat de advocaat van Mélendez zei…’

Ze liepen naar de uitgang.

‘Hij zei me: “Hoe kan zo’n getrainde, geharde agent zoals u zich dan zo makkelijk laten verrassen?” Ik dacht meteen aan Sergio: hij was ook een getrainde, geharde agent die op zijn hoede was. Hij zou zich ook niet zo makkelijk laten verrassen. Volgens de autopsie had Sergio’s schedel het spoor van een deuk occipitaal aan de achterkant van pariëtaal: een harde klap op de achterkant van de schedel om te versuffen. We weten dat ze met z’n tweeën in het appartement waren, Gabriel Schwartz en iemand anders. En ze waren waarschijnlijk ook met z’n tweeën op de heuvel: Schwartz heeft als lokvogel, als afleiding gediend. Hij heeft Sergio’s aandacht getrokken terwijl de echte moordenaar in een dode hoek aankwam. En hij heeft die andere smeerlap ook geholpen om Sergio aan het kruis te hijsen.’

Buiten het leslokaal namen ze de gang die in de richting van de trap naar het souterrain liep.

‘Maar dat is niet zijn fout,’ ging Lucia verder. ‘Zijn fout is dat hij Gabriel heeft gebruikt. Misschien omdat hij niemand anders bij de hand had. Of omdat Gabriel de meest manipuleerbare persoon was over wie hij beschikte. Maar zonder het te beseffen heeft Schwartz ons, met een van zijn meervoudige persoonlijkheden, een hint gegeven…’

Salomón stopte midden in de gang. ‘Hoe bedoel je? Wat voor hint?’

‘We weten dat we een ontwikkelde, intelligente man zoeken. Iemand die zijn sporen ook weet te wissen, er geen achterlaat – je hebt zelf gezegd dat het de eerste keer was alsof hij in rook was opgegaan –, maar hij heeft in werkelijkheid wel een spoor achtergelaten: in de geest van Gabriel Schwartz.’

Salomón keek haar nu intens aan en negeerde de stroom studenten die langs hen trok volledig.

‘Ik weet bijna zeker dat hij van uiterlijk is veranderd om Gabriel te benaderen, dat hij zich heeft vermomd. En Gabriel heeft zijn identiteit waarschijnlijk nooit gekend. Maar tijdens zijn verhoor zei hij iets. Hij sprak over de regen die die dag viel, zei dat het een echte “maandag der wateren” was. Op dat moment heb ik daar geen aandacht aan besteed. Ik vond de formulering alleen wat eigenaardig. Maar toen ik de rechtbank daarstraks verliet, kwam die formulering weer bij me op. Terwijl ik aan dat alles terugdacht, aan wat de advocaat van Mélendez in de rechtszaal had gezegd, aan Sergio, aan het verhoor van Schwartz… En mijn baas, Peña, die in de provincie Salamanca is opgegroeid, heeft me uitgelegd dat het de naam was van een feest dat alleen in Salamanca en omstreken werd gevierd: de maandag der wateren.’

Met gefronste wenkbrauwen stemde de criminoloog in. ‘Dat klopt. Het is een traditie die uit de zestiende eeuw dateert: koning Filips ii, die zeer vroom was, had de hele Goede Week verboden prostituees Salamanca binnen te laten. Wachtend op het eind van de festiviteiten werden ze naar de andere kant van de rivier verbannen. De maandag daarop, wanneer de Goede Week voorbij was, had padre putas – dat was zijn naam – de taak ze terug naar de stad te brengen, maar ze moesten de rivier per boot oversteken; ze mochten de Romeinse brug niet over, want ze leefden in zonde… Daar komt de naam “maandag der wateren” vandaan. Ik zie waar je naartoe wilt: je denkt dat Gabriel, die in Madrid en niet in Salamanca woont, deze uitdrukking alleen kon kennen omdat hij die uit de mond van degene die we zoeken heeft gehoord. En dat hij die alleen maar heeft herhaald. Dat bevestigt mijn intuïtie dat onze man hiervandaan komt en niet uit het noorden van Aragón, al is alles daar wel begonnen…’

‘Precies.’

‘Kom eens mee,’ zei Salomón ineens op samenzweerderige toon.

Lucia volgde hem. Ze daalden af naar het souterrain. Het grijze ochtendlicht kwam door de grote glazen wand die op de patio uitkwam; het verlichtte de lange, in het rood geschilderde zin op de muur.

‘We hebben dit een paar uur geleden ontdekt,’ zei Salomón. ‘We hebben niks aangeraakt.’

Lucia haalde haar telefoon al tevoorschijn.

‘Het is hetzelfde rood dat wordt gebruikt om de vitores te schilderen,’ ging hij verder, ‘de emblemen van de doctoren van de faculteit. Het lijkt erop dat jij gelijk hebt: hij houdt van tradities.’

Lucia belde een van haar contacten bij de secrim, de criminalistische dienst van de Guardia Civil. ‘Stuur een team naar de rechtenfaculteit van de universiteit van Salamanca,’ zei ze hem in de telefoon. ‘Naar het souterrain. Een klein team. Het betreft het opnemen van monsters van een graffiti.’ Ze stopte haar telefoon terug in haar zak en las de lange zin nogmaals: ‘En vond haar, halfdood, haar met bloed bespatte kleren bevlekkend, terwijl ze – o, ik rampzalige – uit haar wond de geschonken spies trok.’

‘Ik heb Vanessa in de bibliotheek ook gebeld,’ zei Salomón naast haar. ‘Het kunstboek waarover je vriend vertelde, dat met die schilderijen, is daar niet. Ze heeft wel ontdekt dat ze er enkele jaren terug een exemplaar van hebben gehad. Een exemplaar dat gestolen is…’

‘Gestolen?’ herhaalde Lucia. Met een verbaasde mimiek ging ze even op in haar gedachten. ‘De Metamorfosen,’ zei ze tot slot terwijl ze naar de zin op de muur keek. ‘Wederom… We komen dichterbij: de moordenaar is vlak bij ons.’

48

Woensdagochtend

De regiominister van Onderwijs van de regioraad van Castilië en León, Héctor Delgado, keek Salomón met een uitdrukkingsloos gezicht strak aan. De criminoloog dacht bij zichzelf dat hij meer op de ceo van een multinational leek dan op een regiominister.

‘Je zei dat er nieuws was over dimas?’

‘Inderdaad,’ antwoordde Salomón.

Héctor Delgado bracht zijn vingers onder zijn kin samen in een gebaar dat hij waarschijnlijk op tv had gezien. ‘Ik luister.’

Salomón haalde diep adem. Daarna vatte hij het belangrijkste van de ontdekkingen van de afgelopen tien dagen samen zonder in de details van het onderzoek te treden die hij niet mocht verspreiden. Tevreden zag hij dat die klootzak van een Héctor, ondanks zijn verwaandheid, zijn shock nauwelijks kon verbergen.

‘En jullie hebben dat allemaal dankzij dimas ontdekt?’

‘Laten we zeggen dat dat de onbewogen beweger was, om met Aristoteles te spreken,’ zei Salomón bevestigend.

‘Je zegt dat een agent van de uco zich bij jullie team heeft gevoegd?’ vroeg Héctor Delgado steeds verbaasder.

‘Ja. Luitenant Guerrero. Dat bewijst, als dat nog nodig was, het enorme belang dat dat programma voor de secrim van de Guardia Civil kan hebben en hoe ze het kunnen gebruiken in samenwerking met onze universitaire teams.’

‘Indrukwekkend,’ erkende Delgado. ‘Maar jullie hebben degene die deze moorden heeft gepleegd nog niet gevonden…’

‘Héctor, we zijn hem pas een paar dagen op het spoor… Geef ons wat tijd… We pakken hem, geloof me.’

Hij zag een vonkje in de ogen van de regiominister. ‘Echt?’

‘Ja. Die rechercheur is een geweldig goeie speurneus. En een slimme vogel. Het is een mazzeltje dat ze met ons meedoet.’

‘O ja?’ zei Héctor.

Salomón zag zijn grijze ogen zich duidelijk vernauwen, zodat ze twee spleetjes achter zijn bril werden. De regiominister leek ongerust.

‘Héctor, dimas heeft bewezen dat ons project werkt. We moeten naar een industriëlere fase. We moeten nieuwe protocollen kunnen opstellen, de functionaliteiten kunnen ontwikkelen, een grotere database op nationale schaal kunnen maken. Daar hebben we versterking voor nodig: informatici, mensen die gegevens invoeren, analisten… En dus hebben we een financieel extraatje nodig…’

Salomón boog naar voren over zijn bureau. Achter hem hingen ingelijste diploma’s en stonden boeken over criminologie. ‘Denk je niet dat het tijd is om iets te doen, Héctor? We hebben de zitvlakken van onze broeken op dezelfde schoolbanken versleten, we hadden dezelfde dromen om de universiteit te veranderen toen we studeerden, weet je nog? Ik weet dat dat allemaal lang geleden is, maar toch… Ben jij niet teleurgesteld in onze generatie? Toen we aan de universiteit kwamen studeren, leden we onder het conservatisme, maar we hebben dat uiteindelijk gereproduceerd. Er is heel veel conservatisme aan deze universiteit. Jij zou dat kunnen veranderen…’

Héctor Delgado rommelde met zijn Cartier-pen. Hij rechtte zijn rug en trok een serieus gezicht. ‘Je bent altijd een dromer geweest, Salomón.’

49

Woensdagavond

Het was twee minuten over zes toen Lucia en Salomón bij het provinciale gerechtshof van Madrid aankwamen nadat ze ruim boven de maximaal toegestane snelheid over de A50 en de A6 hadden gereden. Het proces had de hele dag geduurd en zou waarschijnlijk nog dagen duren, maar zij wilde kijken hoe de vlag erbij hing en Salomón had erop aangedrongen om met haar mee te gaan.

‘Een dergelijk proces,’ had hij gezegd, ‘interesseert de criminoloog die ik ben tenslotte ook.’

Ze had geglimlacht. Begrepen dat hij vooral niet wilde dat ze deze beproeving in haar eentje moest doorstaan. Hij had hoe dan ook het recht om het proces bij te wonen, net als iedere burger van dit land, een staatsrecht.

Ze parkeerde op een gereserveerde parkeerplaats na een parkeerbeugel te hebben verplaatst, en daarna renden ze naar het zevenentwintig verdiepingen tellende gebouw terwijl de lucht donkerder werd.

‘Luitenant Guerrero! Luitenant Guerrero!’

Lucia zag de oploop van journalisten voor de ingang; camera’s en microfoons werden haar kant op gericht zodra zij erop afliep. Als een schildpad trok ze haar hoofd tussen haar schouders en ze verdween zonder een woord te zeggen in de hal. Ze moest twee keer door het beveiligingspoortje toen haar sleutels in de zak van haar spijkerbroek het apparaat lieten piepen, en vertrok weer op een drafje toen ze er eenmaal door was. In de rechtszaal troffen ze Peña, die sinds die ochtend geen minuut van het proces had gemist.

‘En?’ vroeg ze.

‘Het is veel over de hamer gegaan,’ fluisterde hij terwijl hij zich naar haar toe boog. ‘Dat met bloed bevlekte ding in een plastic zak heeft grote indruk op de juryleden gemaakt, zoals wel te verwachten was. En die pedant kon wel zeggen dat niemand zijn cliënt ermee heeft zien zwaaien, maar de uitdrukking “hamermoordenaar” was wekenlang voorpaginanieuws, die zit nog in ieders hoofd. Geen jurylid zal geloven dat jij ermee aankwam. Die hamer is goed nieuws voor ons…’

Ze bekeek de rechter en de advocaat van de verdediging. De president had dezelfde strenge en ondoordringbare blik als die ochtend, de advocaat leek bezorgd. Heel goed… Ze besefte dat haar oren suisden. Peña boog zich weer naar haar toe. ‘Moet je dat hoofd van die pedant zien,’ fluisterde hij.

Lucia sloot haar ogen. Ze sloot zich even af van de buitenwereld. Haar gedachten brachten haar naar een strand van de Dominicaanse Republiek met ruisende palmbomen in een koel windje, kabbelende golven en de zon die op haar huid brandde.

‘Het is klaar voor vandaag,’ zei Peña met een kneep in haar bovenarm.

Ze deed haar ogen weer open, ze had weer controle over zichzelf. Ze liepen de gang in toen de advocaat van de verdediging hen inhaalde. ‘Denk maar niet dat u er zo makkelijk van afkomt, luitenant,’ zei hij tegen haar. ‘U heeft buiten alle regels gehandeld. U en ik weten dat dat soort gedrag niet kan worden toegestaan. Als de veiligheidskorpsen van de staat de regels overtreden, dan geldt er geen enkele wet meer. U bent de schande van uw korps, luitenant, en ik ben van plan dat te bewijzen…’

‘Meneer,’ kwam Peña tussenbeide, ‘ik vond u eerlijk gezegd welbespraakter en verfijnder toen u zich tot de pers richtte. Ik ben teleurgesteld: ik had grote bewondering voor uw welbespraaktheid.’

De topadvocaat keek hem boos aan en liep weg.

Alejandro Lorca verliet het gebouw van de rechtenfaculteit tegen tien uur ’s avonds. De maan die boven het gebouw hing lonkte naar hem. Hij had zin om naar Assa te gaan. Haar in zijn armen te nemen. Te zoenen. Aan te raken. Dat had hij nog nooit voor een meisje gevoeld: dat ongeduld, die behoefte, bijna de noodzaak om in elkaar op te gaan. Hij kreeg meteen zin om haar te bellen en zocht zijn telefoon. Hij bleef abrupt stilstaan. Shit, waar had hij die gestopt? Hij voelde in de zakken van zijn spijkerbroek en daarna in die van zijn jack, een keer, twee keer.

Fuck, het is niet waar, wat heb ik ermee gedaan?

Hij was net als iedereen van zijn generatie. Zonder zijn telefoon was een deel van hem geamputeerd. Alsof ze de navelstreng die hem met de wereld verbond hadden doorgesneden. Alsof hij uit de wereld was gegooid.

Zijn kantoor in het souterrain… Daar was hij hem waarschijnlijk vergeten. Hij herinnerde zich dat hij hem op een gegeven moment uit zijn zak had gehaald om iemand te bellen… Als dat het maar was… Zijn hele leven zat in die fucking telefoon.

Alejandro maakte rechtsomkeert op de stoep, liep terug naar het gebouw waarvan de onverlichte gevel onheilspellend in het maanlicht glinsterde, liep de treden op en hield zijn tag voor de lezer.

De gangen waren verlaten op dat tijdstip. Hij liep de lege hal door, ging naar rechts en toen naar links, en liep de stille gang tot aan de trap door. Hij liep voor de automaat met drankjes en tussendoortjes langs en liep de treden af. Zag dat er beneden nog licht was. Achter de glazen scheidingswand van het aangrenzende kantoor, terwijl de rest van het souterrain in duisternis was gehuld. Hij maakte gebruik van dat licht om naar zijn kantoor te lopen zonder de tl-verlichting aan te hoeven doen. Liep naar binnen zonder geluid te maken, terwijl ernaast zachtjes werd gepraat. Hij had geen zin om iemand tegen te komen. Hij wilde maar één ding: zijn toestel pakken en naar Assa gaan.

Het lag er. Zwart op de witte gelaagde tafel. Opgelucht haalde Alejandro diep adem. Daarna concentreerde hij zich op de stemmen in het aangrenzende vertrek.

‘Dat wijf, daar word ik zenuwachtig van, het is een echte bemoeial… Ik vind de wending die het neemt niet fijn. Wat als ze de waarheid ontdekt?’

Een stilte. Alejandro was geneigd om naar buiten te gaan hangen en om door de glazen wand in het vertrek te kijken. Dat hoefde niet. Hij herkende de stem. Hij spitste zijn oren.

‘Geen risico’s,’ zei een tweede stem. ‘We hebben al een verdachte die prima voldoet, vergeet dat niet… Wees blij, dit verhaal gaat dimas beroemd maken: dat is toch het doel?’

‘Ja, maar toch… we kunnen niet helemaal zeker zijn… En als ze doorheeft wat er aan de hand is? Daar word ik echt strontnerveus van!’

‘Ik vrees, vriend, dat je alle reden hebt om nerveus te zijn, zoals je zegt,’ merkte de eerste stem op.

Alejandro Lorca ademde zwaarder. De student voelde een koude tocht langs zijn nek gaan. Wat gebeurde er?

‘En als we haar uit de weg ruimen?’

‘Een lid van de uco… uit de wég ruimen? Ben je gek geworden? Besef je wel wat je zegt?’

‘En als we geen keuze hebben?’

‘Nee, dat kan niet… Wat we moeten doen is zorgen dat dimas haar op een verkeerd spoor zet, haar een zoethoudertje geven… Zoals ik zei, hebben we al een verdachte…’

Alejandro verstijfde. Had hij het goed gehoord? Nee, dat kon het niet zijn… Hij had het vast niet goed begrepen. Het leek te veel op een slechte detective.

Hij bleef roerloos staan, niet in staat te beslissen wat te doen. Om te beginnen, wegwezen, dacht hij, en er met Assa over praten… Zij weet vast wel wat te doen… Fuck…

Hij besefte dat hij een droge keel had. Dat zijn oksels nat werden door het zweet. En dat dat een naam had: angst. Hij had maar één wens: ’m smeren. Als het inderdaad was wat hij dacht, dan was hij zelf in gevaar door daar te zijn, in dat souterrain, en naar een gesprek te luisteren dat hij niet had mogen horen…

Godverdegodver… Wegwezen hier… En maak vooral geen geluid…

Hij probeerde niet te denken aan alles wat de flarden van het gesprek dat hij net had gehoord betekenden. Het maakte hem doodsbang. Hij zou er later wel aan denken. Eerst moest hij hier weg. En wel meteen. Zonder opgemerkt te worden…

Hij liep in de richting van de deur. Langzaam… Hij was er bijna toen zijn mouw langs een van de bureaus ging en in het voorbijgaan aan een nietmachine bleef haken. Het ding viel met een oorverdovend metalen gekletter op de grond.

Shit! Wat een sukkel!

Zijn hart maakte een driedubbele salto in zijn borstkas. Alejandro bleef roerloos staan. Spitste zijn oren, met kloppende slapen. Hij had het gevoel dat het zweet uit al zijn poriën tegelijk spoot. Het gesprek in het aangrenzende vertrek was gestopt. Hij slikte zijn speeksel door. Ik heb het verkloo-oot… Hij wist zeker dat ze hem hadden gehoord. Hij opende de glazen deur en liep de gang in. Stuitte op een bekend gezicht dat hem aankeek. ‘Alejandro, wat doe jij hier, man?’

‘En wat zei je tegen hem?’ vroeg Assa met opengesperde ogen. Ze keek hem aan zoals ze tv-keek wanneer ze samen een slasher of een torture porn keken – dat subgenre van horrorfilms waarbij de personages, vaak jonge mensen, vaak clichés, aan de willekeur van sadisten zijn overgeleverd die ze aan allerlei soorten diensten onderwerpen. Zo had Alejandro haar dingen laten ontdekken als Cannibal Holocaust, The Last House on the Left, Hostel i en ii, I Spit on Your Grave en de complete serie van Saw. Ze wist niet of ze de slappe lach moest krijgen of misselijk ging worden, en ze had hem gezegd dat hij een sicko was. Maar nu had hij helemaal geen zin meer in grapjes – en ook niet om die gore rotzooi te zien.

‘Ik was eigenlijk mijn telefoon vergeten,’ zei hij.

‘Wat een schrik,’ riep ze. ‘Klote zeg!’

‘Ja. Ik heb er geen goed gevoel over…’

‘Weet je zeker dat je het goed hebt gehoord?’ vroeg ze openlijk in dubio. ‘Ik bedoel: het is nog geen bewijs… En hij heeft je laten gaan. Denk je dat hij… dat hij dat had gedaan als hij dacht dat je hen… gehoord had? Ik bedoel, als hij dacht dat jij had gehoord wat je denkt te hebben gehoord…’

‘Assa, ik weet duizend procent zeker wat ik heb gehoord!’

‘Oké, oké! In dat geval moet je het aan Lucia vertellen,’ beval ze.

‘Ja!’ riep hij uit. ‘We moeten haar meteen bellen!’

‘Serieus? Het is bijna middernacht, Alejandro!’

‘Assa, je snapt het niet: het is superbelangrijk!’

‘Oké, oké.’

In Alejandro’s ogen zat een doodsbange schittering die haar uiteindelijk overtuigde.

‘Waar heb ik mijn telefoon gelegd?’ vroeg ze.

Ze schrokken ineens op. Er werd drie keer op de deur geklopt. Drie keer dringend en ongeduldig. Drie slagen zoals je ze hoort in de films waar ze zo van hielden.

‘Wie is daar?’ riep ze met een stem die ze graag wat vaster had willen doen klinken.

50

Donderdagochtend

Haruki Tanizaki beklom de smalle en ongelijke treden. De kleine, mollige student, met een grote zwarte lok en een enorme, nerderige bril, had slaap. Hij had de nacht op internet en in de boeken doorgebracht. Om de geschiedenis van de criminaliteit van zijn land te bestuderen. Vanaf de kabukimono in de zestiende eeuw – samoerai zonder meester die zich excentriek kleedden, een eigen taaltje hadden, reizigers op de wegen aanvielen en dorpen plunderden – de bosozoku, de ‘bliksemstammen’, de motorclubs die met gevechten Tokio en heel Japan in de jaren zeventig in de greep hielden, en de legendarische ‘K-Ko the Razor’ die, in hetzelfde tijdperk, een gang van vijftig sukeban leidde – middelbareschoolmeisjes in traditionele uniformen gewapend met kettingen en scheermessen, zoals in de film Kill Bill – tot de moderne yakuza. Japan had niet op het Westen gewacht om meisjesgangs uit te vinden, dacht hij bij zichzelf terwijl hij knalrood en buiten adem bovenaan de trap kwam.

Salomón had hem gevraagd een verslag voor te bereiden dat hij voor een van de voltallige klassen zou presenteren, en hij had zich met veel enthousiasme aan de taak gezet.

Tegenwoordig waren de vier belangrijkste clans die de meerderheid van de yakuza verenigden de Yamaguchi-gumi, de Sumiyoshi-kai, de Inagawa-kai en de Aizukotetsu-kai. Met uitzondering van de tweede clan, die een soort verbond van kleinere clans was, hadden ze allemaal een piramidevormige structuur, met een oyabun aan de top. Haruki had bedacht om zijn woorden te illustreren met foto’s van tatoeages van yakuza en ook foto’s van motorrijders met vaandels, bandana’s, bontgekleurde outfits en zwarte brillen. Hij wist zeker dat de toehoorders dat leuk zouden vinden en dat ze verbaasd zouden zijn over het aantal en de diversiteit aan gangs in Japan, een land dat als veilig en beschaafd werd gezien, en door de eigenaardigheid van hun gebruiken – merktekens of symbolen van een schizofrene maatschappij, die verscheurd was tussen tradities met wortels in een zeer oud verleden en een extreem avant-gardisme.

Haruki vond het totaal niet moeilijk om in het openbaar te spreken. Wat hem wel vreselijk ongemakkelijk maakte, waren een-op-eengesprekken, vooral wanneer de gesprekspartner een meisje was.

Bovenaan de trap aangekomen, onder het schuine dak, klopte hij op Assa’s kamerdeur… die vanzelf openging. Haruki keek naar de aangrenzende dichte deur, die van een student met de naam Jordi. ‘Assa? Alejandro?’ riep hij met een stemverheffing. Op het bed lag iets waarvan hij maar een deel zag. Voeten… Glimlachend schudde hij zijn hoofd. Hij stapte vrolijk naar binnen. En liet een lachje horen. ‘Hup, opstaan daaronder!’

Hij was dol op Alejandro en Assa. Het waren zijn vrienden. Vooral Assa. Zij begreep wat het betekende om in dit land een andere huidskleur te hebben of om je te moeten aanpassen aan een andere cultuur dan die van jezelf en een bepaald soort humor te moeten verdragen die kwetsend kon zijn. Hoewel Assa het totaal niet trok dat ze gekwetst kon worden en nog minder dat haar afkomst werd beledigd: ze kon iedereen op zijn plaats zetten, al die kusoyaro11 de mond snoeren, en die gelegenheid liet ze niet voorbijgaan.

Hij liep nog ietsje verder – niet veel: de kamer was zo nauw –, en stopte.

Kuso!12 Hij voelde de haren op zijn hoofd rechtop gaan staan terwijl zijn hart als een dolle bonsde. Wat hij zag, kon niet… écht zijn. Zoiets gruwelijks bestond alleen in de Koreaanse of Japanse films waar hij zo van hield. Of in de romans van Natsuo Kirino. Niet in het echt… Het was een monsterlijk, waanzinnig tafereel. Het leek of ze de liefde bedreven. Ze waren naakt, Alejandro lag op Assa. Haruki zag zijn witte, gespierde billen tussen de donkere dijen van de jonge vrouw, en dat beeld beschaamde hem vreemd genoeg meer dan al het verspreide bloed. Want ze waren letterlijk ontdaan van hun bloed. Om hen heen lag een scharlakenrode poel die de lakens bevlekte en op de muur zaten zoveel bloeddruppels dat het leek alsof iemand een emmer verf over het bed had gegooid. En – o nee, neeeeeee – Haruki ontdekte de gapende en scharlakenrode wond die Alejandro in zijn haar had, achter op zijn schedel, het wit van het bot te midden van al dat rood, en iets grijzigs dat misschien, dat waarschijnlijk, dat zeker, dacht hij terwijl hij zich misselijk begon te voelen, het hersenweefsel was…

Mijn god!

Hij rende naar het toilet, waar hij met lange teugen overgaf en zijn buik met zoveel kracht door de krampen werd samentrokken dat zijn bril in de pot viel. Hij braakte zijn hele ontbijt uit, stak zijn hand erin om zijn bril te pakken en veegde die en zijn mond met een grote hoeveelheid wc-papier af. Zijn maag was nog altijd van streek.

Daarna, na een lange, wanhopige kreun en een paar hysterische snikken, ging hij met door tranen bevochtigde wangen terug naar de kamer. De twee lichamen waren stijf, roerloos. De jonge Japanner vermoedde dat ze al uren zo lagen, dat als hij ze had durven aanraken – wat hij voor geen goud ter wereld zou doen – ze onder zijn vingers de koude stijfheid van marmer zouden hebben. Er ging een verwarde gedachte door hem heen. Nee, niet zij! Iedereen, maar niet zij! Hoe heeft men het gedurfd zo’n ontheiligende daad te plegen?

De woede won het nu van de weerzin in het hoofd van de student. Hoewel hij in shock was, vermande hij zich. Door de paniek sloegen zijn hersenen op hol. Wie moest hij bellen? Het alarmnummer? De politie? Hij probeerde zich de alarmnummers van Spanje te herinneren zoals hij ze op een kalender in zijn kamertje had opgeschreven. 112 of 061? 091? 062? Met zijn hoofd op volle toeren herinnerde hij zich dat 112 het nummer was dat je als eerste moest bellen – dat de telefooncentrale je daarvandaan doorverbond met de brandweer, de politie of een ambulance.

Hij belde. Terwijl de telefoon overging, zag hij een wit snoer dat van een telefoonoplader leek te komen en dat om het bed en ter hoogte van hun middel om zijn twee vrienden zat. Haruki betwijfelde of dat had gediend om ze vast te binden. Maar wat was dan de betekenis van dit detail?

Hij hoorde een stem hem iets antwoorden wat hij niet begreep. Hij zei toch maar iets, gehaast en hysterisch. De stem vroeg hem het te herhalen. Despacio. ‘Langzaam.’ Nu begreep hij het. En dat deed hij.

11 ‘Klootzakken’ in het Japans.

12 ‘Shit!’ in het Japans.

51

Donderdagochtend

Tien uur ’s ochtends. De straat stond vol agenten en voertuigen. Twee uur daarvoor waren de buurtbewoners gewekt door zwaailichten en sirenes. Zelfs de obers in hun zwart-witte pakken van de naburige cafés hadden hun klanten laten zitten om dit circus te volgen.

Onder de motregen die de straatstenen een laagje vernis leek te geven deden de wachters in uniform heel gewichtig jegens de nieuwsgierige voorbijgangers terwijl de echt belangrijke personen zonder iets te zeggen in het oude, vier verdiepingen tellende gebouw verdwenen.

Salomón en Lucia stonden binnen op de kleine overloop, bovenaan de trap, bij de deur naar de kamer, midden in de drukte. Zij kwam net uit Madrid en ze had zich ermee moeten bemoeien om de Guardia Civil de criminoloog mee naar boven te laten komen. Ze mochten niettemin de trap pas op nadat de technische recherche de overloop, het trappenhuis en de vestibule had uitgekamd en plastic markeringen had neergezet om de te volgen weg aan te geven, maar Lucia was er zeker van dat niet al te veel mensen de eventuele sporen hadden belopen voordat zij waren gearriveerd.

Salomón bekeek de kamer vanuit de deuropening alsof hij voor de poorten van de hel stond. Lucia zag dat hij rode ogen had. Ze legde een hand op zijn arm. ‘We gaan,’ zei ze zachtjes. ‘Het heeft geen nut om hier te blijven. Laten we hen laten werken.’

Hij knikte in stilte. De forensisch rechercheurs van de secrim in de kamer en het trappenhuis droegen witte overalls, handschoenen en veiligheidsbrillen. Met hun zaklampen en getrainde ogen zou hen geen enkel detail ontgaan. Hun monsters gingen naar het centrale laboratorium, dat negen departementen telde: Scheikunde, Milieu, Biologie, Engineering, Grafologie, Ballistiek en sporen, en nog een paar.

‘Ik zweer je dat ik die klootzak ga pakken,’ gromde ze terwijl ze naar beneden liepen.

Salomón zag er verslagen uit. Hij zei niks. Bij het verlaten van het gebouw liep Lucia naar Peña en Arias, die aan de overkant van de straat bij de voertuigen van de Guardia Civil stonden – waaronder de vrachtwagen van de secrim. Peña stond nerveus te roken. Hij was niet geschoren. De haren op zijn wangen leken op de stekels van een stekelvarken. Ze weigerde de koffie die Arias haar aanreikte.

‘Informeer jij de familie van de jongeman,’ zei ze tegen hem, ‘en bel de Franse politie om hun de familie van dat arme kind te laten informeren.’

‘Hoe heeft hij ze allebei kunnen doodsteken?’ vroeg Peña.

‘Zoals de andere keren. Hij is het gewend en is ze voor. Hij speelt met het verrassingseffect. Hij heeft de jongen waarschijnlijk neergestoken toen hij de deur opendeed, daarna heeft hij zich op het meisje geworpen en vervolgens heeft hij ze allebei… afgemaakt. Het meisje heeft hem zien aankomen: op haar handen zitten verdedigingssporen en niet op die van Alejandro.’

‘Maar ze heeft waarschijnlijk geschreeuwd…’

‘Het is een huurpand vol studenten. Er was misschien wel geluid of muziek op de benedenverdiepingen. En hun enige buurman, een student met de naam Jordi, was uit.’

Peña knikte. ‘Je moet iets zien,’ zei hij. Hij boog voorover naar het open portier van de Toyota achter hem, kwam weer omhoog en reikte Lucia een krant aan.

‘Wat is dat?’

‘Lees maar.’

De krant was opengeslagen, Lucia las de pagina in kwestie.

het criminologieteam van de usal op het spoor van een seriemoordenaar

Heeft hij iets te maken met de studentenverkrachter?

‘Fuck!’ riep ze uit. Ze las verder.

Binnen de rechtenfaculteit van de usal is een onopvallend criminologieteam, dat is opgericht door dr. Salomón Borges, een gezaghebbend en voortreffelijk specialist. Onder zijn bescherming en op zijn initiatief heeft dit team software ontwikkeld, dimas geheten. Dit revolutionaire programma zou in staat zijn zaken te correleren waarvan het verband de recherchediensten tot nu toe is ontgaan. Zo heeft dimas onlangs drie onopgeloste zaken aan het licht gebracht: drie stellen die dertig jaar na elkaar zijn vermoord. Omdat hij het onderzoek niet door zijn studenten wilde laten doen, heeft dr. Borges de hulp ingeroepen van de rijzende ster van de uco, luitenant Lucia Guerrero, bekend om de arrestatie van Francisco Manuel Mélendez, de ‘hamermoordenaar’, wiens proces in een eerste aanleg op dit moment plaatsvindt bij de rechtbank van Madrid. Deze informatie doet een vraag ontstaan: is de persoon die het team achternazit degene die onlangs in Salamanca enkele vrouwen heeft aangerand? Of gaat het om twee… […]

Ze stopte met lezen. Het artikel was geschreven door Candace Boix, de ambitieuze journaliste die tijdens hun eerste persconferentie wilde weten hoe een verdachte aan de waakzaamheid van de uco had kunnen ontsnappen en een eind aan zijn leven had kunnen maken. ‘Shit!’ zei ze kwaad. ‘Iemand heeft zijn mond voorbijgepraat.’ Lucia aarzelde. Ze draaide zich om naar Salomón. ‘Denk je dat het… een van jouw studenten kan zijn?’

Met een starende blik duurde het even voor de criminoloog antwoordde. Hij schudde zijn hoofd. ‘Ik heb geen idee, Lucia. En eerlijk gezegd is dat op dit moment mijn minste zorg. We hebben net twee geweldige jonge mensen met een grote toekomst voor zich verloren. En ik heb twee van mijn studenten verloren. Dus zelfs als we die klootzak… pakken is het al te laat.’ Met ogen vol tranen onderbrak hij zijn zin.

‘Het spijt me,’ zei ze verward.

Over Salomóns schouders, aan de andere kant van het afzetlint, zag ze Ulysses, Cordélia en Verónica tussen alle nieuwsgierigen staan. Ze zagen er afgestompt, verslagen uit. Haruki zat verwilderd achter in een ambulance met een reddingsdeken over zijn schouders, die door een onzichtbare last gebogen waren. ‘Je studenten zijn er,’ zei ze zachtjes.

De criminoloog draaide zich om. Ze zag dat hij begon te lopen, bukte en het lint optilde om eronderdoor te gaan. Daarna omhelsde hij zijn drie studenten. Lucia zag dat ze schokten door het snikken. Verónica huilde zonder zich in te houden, Cordélia probeerde zich goed te houden, maar de tranen glinsterden op haar wangen, Ulysses was bleek en ontdaan. Afwezig. Hij wierp een snelle blik op Lucia voor hij zijn kin op Salomóns schouder legde.

Peña zuchtte en gooide zijn sigaret op de grond. ‘Wat denk jij van wat er net is gebeurd?’ Zijn toon was neutraal, maar ze vermoedde dat hij vanbinnen kookte.

‘Hij is in paniek,’ antwoordde ze. ‘Hij voelt zich in een hoekje gedrukt, in het nauw gedreven. Hij heeft in de haast gehandeld. De mise-en-scène hier is minimaal. We moeten nog zien of die ook overeenkomt met een schilderij dat op de Metamorfosen is geïnspireerd…’

Ze haalde haar telefoon tevoorschijn, belde Adrián en kreeg zijn antwoordapparaat. Ze stuurde hem de foto’s die ze boven had gemaakt.

‘Waarom zij?’ vroeg Peña. ‘Waarom ineens studenten uit de groep te pakken nemen?’

‘Het is ook een gelukkig stel,’ stelde Lucia voor. ‘Zoals de anderen.’

‘Ja…’ bevestigde Salomón, die net bij hen was komen staan, verdrietig.

‘Hoe dan ook, met deze dubbele moord en het artikel van die andere journalist gaat de pers dit keer helemaal los,’ mopperde Peña chagrijnig.

Een ambulance gaf een kort maar schel signaal voor hij zich een weg baande door de toekijkers.

‘We komen steeds dichterbij,’ benadrukte Lucia. ‘We moeten reconstrueren wat Assa en Alejandro gisteren hebben gedaan en waar ze waren. Als eerste moeten we alle beveiligingscamera’s die ze hebben kunnen passeren opsporen en de opnames bekijken.’

Hij bekeek ze van veraf, door de ramen van het café. Ze stonden achter het afzetlint, bij de voertuigen van de Guardia Civil: Salomón en die luitenant van de uco. De twee anderen waren waarschijnlijk haar collega’s. De grote, ongeschoren kerel met snor had het voorkomen van een baas; dat kon je opmaken uit de manier waarop hij zich tot hen wendde en waarmee hij de operatie leidde.

Iets verderop stonden ook drie studenten van Salomóns team, die elkaar ondersteunden. Verónica huilde onophoudelijk, Cordélia wreef iets onopvallender in haar ogen. Ulysses huilde niet. Salomón zou waarschijnlijk verbaasd zijn geweest dat hij hun namen kende, maar hij interesseerde zich veel meer voor dimas dan hij liet blijken. Hij dronk zijn koffie op en zette het kopje neer.

Hij droeg die ochtend een pak van Paul Smith op een overhemd van Turnbull & Asser en een smalle zijden stropdas van Salvatore Ferragamo. Hij wierp een blik op zijn horloge. 8.16 uur. Het was tijd om terug te gaan naar Valladolid. De regiominister Héctor Delgado had de nacht in Salamanca doorgebracht.

Hij betaalde. Bekeek de kleine vrouw met bruin haar die volledig in het zwart was gekleed. Zwartleren jack, zwarte spijkerbroek. Hij vond haar knap. Zelfs van deze afstand kon hij zien wat voor een karakter ze had: koppig, eigenzinnig, onverschrokken en opvliegerig. Die agente, Lucia Guerrero, wist niet hoe dicht de duivel bij haar in de buurt was.

52

Donderdagochtend

Ze waren met zijn vijven in een vertrek van drie bij drie meter: Lucia, Peña, Arias, Salomón en de werknemer van de universiteit die toezicht hield op de schermen. Zij stonden en hij zat voor hen. Hij had roos op zijn uniform en een haardos die waarschijnlijk niet elke dag werd gekamd, en hij zweette als een otter. Lucia zag het transpiratievocht glinsteren op zijn stierennek, waar zwarte haren krulden. Ze dacht dat het door de stress kwam. Een onderzoek van de uco waarbij zijn beelden bekeken moesten worden, dat overkwam hem niet vaak.

‘Pablo, toch?’ zei ze iets na elven.

‘Ja…’

‘Pablo, om te beginnen willen we de beelden van de twee beveiligingscamera’s, die van de oost- en die van de noordingang, vanaf gisteren vijf uur ’s middags… Ik zie dat je twee schermen hebt. Speel ze tegelijk en versneld af, kan dat?’

‘Ik denk van wel,’ antwoordde Pablo terwijl hij slikte.

‘Super.’

De dikke man typte iets op zijn toetsenbord, en ze zagen gestalten via de twee toegangen in en uit het gebouw komen. Het was na vijven, dus er gingen veel meer mensen naar buiten dan naar binnen.

‘Daar,’ zei Lucia toen Assa en Haruki op het scherm verschenen toen ze de faculteit aan de kant van de Avenida de los Maristas verlieten. ‘Stop het beeld en ga een minuut terug.’

De man ging rechtop in zijn stoel zitten en deed wat hem werd gevraagd. Lucia zag het tijdstip. 19.03 uur. Oké dan. Die studenten werkten behoorlijk over. Ze kwamen vroeg aan en bleven tot lang na de lessen. Ze houden van wat ze doen… Haar keel kneep zich samen toen ze Assa nog levend zag, grappend met Haruki, die ook lachte. Ze onderdrukte een zucht. De Japanse student was het lachen voorlopig wel vergaan; de kans was groot dat hij vroegtijdig naar zijn land zou terugkeren, voor de rest van zijn leven gebrandmerkt, dat hij terugkerende nachtmerries zou krijgen en midden in de nacht wakker zou worden, badend in het zweet en met een hoofd dat suisde als een wind van dode bladeren in een vervallen paleis – het paleis van het verloren geloof in de goedheid van de wereld.

Lucia’s blik ging heen en weer tussen de versnelde beelden en de digitale teller die in een hoek van het scherm draaide. De minuten en daarna de uren gingen voorbij. De stroom van mensen die het gebouw verlieten werd steeds kleiner. En niemand ging nog naar binnen.

‘Stop,’ zei Arias plotseling, ‘spoel terug!’

Alejandro… Die was net bij de noordingang verschenen.

‘Het rechterscherm op normale snelheid, graag,’ zei Lucia. ‘Alles gaat goed, Pablo… Je doet het goed.’

Pablo’s dikke vingers lieten zweetsporen op het toetsenbord achter. Op het scherm liep Alejandro voor de tweede keer door de deur.

‘Ga door, Pablo,’ zei Lucia. ‘Normale snelheid…’

Pablo deed wat hem werd gevraagd. Lucia hield de deur in de gaten, in de hoop iemand achter de student naar buiten te zien gaan. Ze haalde haar ogen niet van het scherm.

‘Hij komt terug!’ riep Arias uit.

Ze boog nog verder naar voren. Alejandro was het gebouw inderdaad net weer binnengegaan, twee minuten nadat hij het had verlaten. ‘Spoel eens door,’ zei ze, ‘maar zorg dat je zo weer naar de normale snelheid kunt teruggaan…’ Ze keek naar de teller. Vijf minuten. Tien. Een kwartier… Ineens verscheen Alejandro weer. Hij zag er gehaast uit. En gestrest. Vlak voor de knappe student de trap af liep draaide hij zich om om achter zich te kijken. ‘Stop!’ riep Lucia.

Pablo schrok op. Drukte met zijn dikke wijsvinger op een toets. Het gezicht van de jonge Spanjaard verstarde op het scherm. Tot stilstand gebracht in een houding die geen twijfel leed. In zijn ogen was iets te zien wat leek op een zeer groot onbehagen.

Misschien zelfs wel op angst…

‘Ik heb het beloverzicht gecontroleerd,’ zei Lucia. ‘Alejandro heeft Assa een minuut na dit beeld gebeld, dat wil zeggen een minuut nadat hij de rechtenfaculteit voor de tweede keer had verlaten alsof de duivel hem op de hielen zat.’

‘En wat concludeer je daaruit?’ vroeg Peña.

‘Mijn theorie is dat Alejandro terug naar binnen gaat omdat hij iets is vergeten. Daar gebeurt iets wat hem bang maakt. Of hij betrapt iemand. En dan belt hij Assa zodra hij buiten is om het met haar te bespreken. Daarna gaat hij naar haar toe, neem ik aan. Wat hebben ze tegen elkaar gezegd? En vooral, wat heeft Alejandro gezien of gehoord wat hem in deze staat heeft gebracht?’

‘Je bedoelt dat ze vermoord zouden zijn vanwege hetgeen Alejandro afgelopen nacht in de faculteit heeft gezien of gehoord?’ wilde een tegelijk verbaasde en ongelovige Peña weten.

‘Dat is een mogelijkheid…’ hield ze aan. ‘Als Alejandro iets heeft gezien wat hen in gevaar heeft gebracht, moeten we koste wat het kost te weten komen wie er tegelijk met hem in het gebouw was. Ga verder, Pablo. Versneld graag.’

‘Tot uw dienst,’ antwoordde hij terwijl hij naar het scherm bleef kijken. Hij was zijn stress vergeten. Hij was zich ervan bewust dat hij aan een zeer belangrijk onderzoek meewerkte. Een onderzoek naar een dubbele moord. Dat was niet niks! Hij zat midden in de actie. Hij kon niet wachten om naar zijn vrienden in het café te gaan en indruk op hen te maken door hen te vertellen wat hij had gezien en gehoord.

‘En Pablo…’ zei de stem van de vrouw achter hem zo koud als zijn douche die ochtend voordat het warme water door de buizen stroomde, ‘geen woord hierover, tegen niemand, begrepen?’

Zijn schouders zakten onzichtbaar omlaag. ‘Ja, luitenant.’ Hij was niet van plan die laatste instructie op te volgen. Zelfs al joeg die mooie brunette hem de stuipen op het lijf. Lucia keek hoe de tijd voorbijging.

23.15.

23.16.

23.17.

23.18.

23.19.

Ineens verscheen er een nieuwe gedaante. Een dunne en lange gestalte, met een donkere jas en een bril. En een gezichtsuitdrukking die tegelijk bezorgd en hautain was.

Alfredo Güel.

53

Donderdagochtend

‘Shit,’ zei Lucia.

‘Fuck,’ riep Arias uit, ‘wie is dat?’

‘Een professor,’ antwoordde Salomón.

‘Onze vriend Alfredo… die ontkent dat hij de Metamorfosen in de bibliotheek heeft geleend. En die nog altijd een brace om zijn pols heeft,’ merkte Lucia op.

Ze herinnerde zich dat ze een twijfel had gehad toen hij, nadat ze hem had gevraagd wat er met zijn pols was gebeurd, over een ongeluk had gesproken. Ze had iets in zijn stem gehoord wat onwaar klonk. Ze pakte haar telefoon en zei: ‘Volgens de Guardia Civil van Salamanca is de verkrachter de laatste keer ternauwernood aan zijn achtervolgers ontsnapt.’

‘En dus?’

‘Misschien is hij tijdens de vlucht wel gewond geraakt…’

Toen de persoon die ze belde had opgenomen, stelde ze hem meerdere korte vragen en daarna wachtte ze op de antwoorden. Niemand in het kleine vertrek met de schermen zei nog iets, iedereen had zijn ogen op haar gericht. Haar ogen fonkelden toen ze ophing. ‘Volgens de verklaring van degene die de verkrachter door de straten van Salamanca heeft achtervolgd, is hij van een terras gesprongen dat zo’n vier meter boven de straat lag. Hij twijfelde zelf om dat ook te doen. Het is niet onmogelijk dat de voortvluchtige zich bij het neerkomen verwond heeft… aan zijn pols, bijvoorbeeld. Heeft iemand eraan gedacht navraag te doen bij ziekenhuizen en klinieken?’

Gezeten achter het stuur van zijn Mercedes trok de regiominister Héctor Delgado een mooi paar karamelkleurige lamsleren Bottega Veneta-handschoenen aan; daarna opende hij het dashboardkastje en haalde er de bruine envelop uit waarop met pen geschreven stond: Guardia Civil van Salamanca, ter attentie van luitenant Guerrero.

Hij keek om zich heen. De stoep was verlaten. Niemand in de buurt van de brievenbus. Circa twintig meter verderop was een kruispunt met een sportschool, een brillenwinkel, een drogisterij, een Dia-supermarkt, een groot caféterras en twee haaks op elkaar liggende voetgangerspassages, maar die waren ver genoeg om hem niet ongerust te maken. En het was ook al november, het miezerde en de passanten bleven niet lang staan.

Zeer goed. Hij stapte uit zijn Mercedes en stak de brede stoep zonder haast over in de richting van de brievenbus. Zijn hand trilde een beetje toen hij de envelop door de gleuf liet glijden, nadat hij een laatste keer om zich heen had gekeken. Hij wist ook weer niet zo weinig van criminele zaken af als Salomón dacht. Misdaad boeide hem juist ontzettend. En op het moment dat hij de envelop losliet dacht hij aan de beroemde Zodiac Killer, die de regio van de baai van San Francisco aan het eind van de jaren zestig terroriseerde en de autoriteiten tartte door de pers anonieme brieven te sturen waarin hij de politie belachelijk maakte en uitdaagde hem te pakken. Zijn identiteit was nog altijd niet bekend. Net als de identiteit van de minder bekende beul van Elizabeth Short, bijgenaamd ‘de Black Dahlia’, die op een ochtend van januari 1947 dood werd aangetroffen in de straten van Los Angeles. Naakt, verminkt en bij haar bekken in tweeën gesneden. Haar moordenaar had ook de politie uitgedaagd door berichten te sturen. Of misschien iemand die zich voor hem uitmaakte… Niemand wist het.

De lucht was koud en vochtig; toch voelde hij een warme vlaag langs zijn nek optrekken toen de envelop door de brievenbus werd opgeslokt. De teerling was geworpen. Geen manier meer om terug te krabbelen.

Hij stapte weer in de auto. Verderop, bij het kruispunt, stond een oude vrouw voorovergebogen over haar wandelstok naar hem te kijken. Het leek of de oude heks wist wat er werd bekokstoofd, dat ze zijn gedachten kon lezen. Doe niet zo paranoïde…

Hij reed weg.

‘We hebben alles nagetrokken,’ zei Arias toen hij drie uur later terugkwam. ‘Het academische ziekenhuis, het Virgen de la Vega-ziekenhuis, klinieken en zelfs twee fysiotherapieklinieken en een kliniek voor cosmetische chirurgie: niemand heeft in de nacht van 17 op 18 november of in de dagen daarop een gebroken of verstuikte pols behandeld.’

Bijna twee uur. Ze waren in een vertrek dat hen in de kazerne van Salamanca ter beschikking was gesteld. Het was normaliter waarschijnlijk een berghok, want het stond vol kartonnen dozen op metalen planken, lampen zonder peertjes en afgedankte computers. Maar er stonden ook een tafel, vier stoelen, waarvan er een stuk was, en een werkende koffiemachine.

‘Wie bewijst ons dat Güel de verkrachter is?’ protesteerde Salomón. ‘Zijn verwonding heeft er misschien wel niks mee te maken. En zelfs al was dat zo, wat is dan het verband met onze zaak? Zitten we onze tijd niet te verdoen?’

‘Jij bent de specialist,’ zei ze, ‘maar naar wat ik heb gelezen ligt de sleutel tot de persoonlijkheid van deze moordenaars in het psychoseksuele karakter van hun misdaden. Ze zijn niet in staat seksuele relaties met wederzijdse instemming te onderhouden en hun moorden komen overeen met fantasieën, zelfs als er geen verkrachting is geweest, of vergis ik me?’

‘Nee. We hebben deze discussie al gevoerd. Maar we hebben het over iemand die al tientallen jaren moordt, niet iemand die het voor het eerst doet… Waarom zou hij genoegen nemen met, sorry dat ik het zo zeg, zijn slachtoffers verkrachten als hij ze ook kan vermoorden? De man die die studentes heeft gepakt heeft enkelen van hen “alleen maar” betast. Dat komt niet overeen met het profiel…’

Peña volgde het gesprek met een bil op de hoek van de tafel. ‘Zou het niet kunnen dat hij naast die moorden zin had om vrouwen te verkrachten?’ vroeg hij.

‘Alles kan in de hoofden van dit soort mensen,’ antwoordde de criminoloog terwijl hij zijn schouders optrok. ‘Ze hebben zo’n rijke fantasie…’

‘Fantasie? Rijk?’ zei Lucia grijnzend, alsof ze iets vies had geroken.

‘Het is geen waardeoordeel, Lucia. Het is gewoon een feit, hoe onaangenaam ook.’

Lucia’s telefoon ging. Het was Adrián.

‘Mars en Venus betrapt door Vulcanus,’ zei hij zonder omwegen. ‘Het staat inderdaad in de Metamorfosen. Vulcanus heeft vernomen dat zijn vrouw, Venus, hem met Mars bedroog. Hij smeedt bijna onzichtbare banden. Zijn vrouw en de overspelige god liggen nog maar net in bed of ze raken verstrikt in deze banden… Daarna zet Vulcanus de deur open en toont hij de beschaamde minnaars aan de andere goden… Op dezelfde manier als jullie moordenaar deze twee jonge mensen heeft betrapt, heeft vermoord, het elektrische snoer om hun lichamen heeft gebonden en de deur op een kier heeft laten staan om ze aan iedereen te laten zien… Dit keer heeft hij zijn mise-en-scène tot het minimum beperkt. Sakkerloot, Lucia, wat is dat voor kerel? En wie zijn zijn slachtoffers? Ze zien er zo jong uit…’

‘Bedankt, Adrián,’ zei ze zonder hem verder te antwoorden. Ze hing op. Terwijl Adrián aan het woord was had ze een idee gekregen dat helemaal niks te maken had met wat hij net had verteld, maar wel met hun eerdere onderzoek, dat een verband had met de brace van Alfredo Güel.

‘En de apotheken?’ vroeg ze plotseling.

‘Wat bedoel je, de apotheken?’ zei Peña.

‘Er was natuurlijk een dienstdoende apotheek in de nacht van 17 op 18 november.’

Arias zat al op zijn telefoon. ‘In het centrum alleen al zijn er twintig apotheken,’ verkondigde hij vijftien seconden later.

Gedurende het daaropvolgende kwartier verdeelden ze de taken en pleegden ze zo’n twintig telefoontjes.

‘Apotheek Filiberto, Plaza del Mercado,’ riep Arias terwijl hij ophing. ‘Die is dag en nacht open. De apotheker herinnert zich dat er niet zo lang geleden midden in de nacht een man voor een verstuikte pols kwam.’

Lucia was al opgestaan. Ze pakte haar jack, dat ze over de rugleuning van haar stoel had gegooid. ‘We gaan erheen!’

Om drie uur liepen ze door de automatische deur. Meteen zag Lucia de camera links van de balie hoog in een hoek, die zowel de ingang als de schappen en de kassa filmde.

Ze stelde zich voor en liet haar kaart aan de werkneemster zien, die over haar kin wreef voor ze de eigenares ging halen. Dat was een hoekige vrouw met droog haar en een lange, puntige neus. Ze verklaarde dat ze de Guardia Civil dolgraag hielp, maar dat er de afgelopen maand een inbraak was geweest en dat ze nog altijd wachtte tot de schuldigen werden gevonden. Lucia deed net of ze het begreep. ‘Ik zal daar persoonlijk zorg voor dragen,’ loog ze. Daarna vroeg ze haar over haar beveiligingscamera te vertellen.

‘Heeft u een verdachte voor mijn inbraak?’ vroeg de apotheker hoopvol.

‘Dat betreft een andere zaak.’

De vrouw leek teleurgesteld. ‘Ik heb een camera in de winkel en nog een in het magazijn,’ zei ze, ‘die per wifi aan een videorecorder zijn verbonden. De verbinding hangt van de modem af. De camera’s zijn ook voorzien van infrarode leds voor nachtvisie hoewel we dag en nacht open en dus ook verlicht zijn. Ze worden in werking gezet zodra er een beweging is. Je kunt de beelden ook direct op je telefoon of op een pc zien.’

Wat heel handig is om je werknemers in de gaten te houden, dacht Lucia.

‘Wat is de opslagcapaciteit van de harde schijf?’ vroeg Arias.

‘Van vijf tot vijftien dagen, afhankelijk van de drukte in de winkel…’

Lucia maakte een rekensom: de vlucht van de verkrachter was vier nachten geleden.

‘Ik zou graag de beelden van 17 op 18 november vanaf middernacht willen zien,’ zei ze.

De vrouw liep langs een gordijn achter de balie en leidde hen naar een vertrek achter de winkel, waar de muren bedekt waren met laden die medicijnendoosjes in industriële hoeveelheden bevatten. De tonnen medicijnen die een volk als de Spanjaarden naar binnen kan werken, dacht Lucia. Het opslagsysteem voor de beelden stond op een tafeltje achterin: een rechthoekige doos van zwarte composiet die op elke willekeurige modem van een internetprovider leek. De apotheker ging op de enige stoel zitten, zoals de beveiliger voor haar had gedaan, opende haar laptop en begon iets op het toetsenbord te typen. Ze klikte op [Camera] en daarna op [Menu], liet data voorbijkomen, klikte op [18/11] en daarna op [00.00]. Het ogenblik daarop verschenen de beelden. Ze waren in kleur, maar in een lage resolutie en zonder audio.

‘Versnel maar, alstublieft.’

De vrouw verrichtte een nieuwe handeling. Lucia vloekte in zichzelf: de apotheek was leeg op dit tijdstip; de nachtdienst werd via een loket aan de straatkant, in de etalage, uitgevoerd, dus ver van de camera.

‘Heeft u geen camera buiten?’ vroeg ze.

‘Nee. Kijk,’ zei de apotheker, ‘dat is hem!’

Achter de etalage, bij het loket, verscheen een lange gestalte met een donkerblauwe hoody met witte stroken. Hij hield zijn pols vast. Hij was te ver… Ze zagen de apotheker op de film op het vierkante luik aflopen.

‘Normale snelheid, graag… Fuck, vanuit deze hoek zie je niks,’ mopperde Arias.

‘Wacht. Ik herinner me hem. Een zeer beleefde heer. Gezien zijn uitdossing ging ik ervan uit dat hij ondanks het late tijdstip net gesport had…’

Lucia ging er niet op in. Ze zag de apotheker op de video de winkel weer doorsteken om naar het vertrek erachter te gaan en daarna terugkomen naar het loket met een doosje in haar hand. Dat ze hem door het luik aanreikte.

‘Ik zei hem dat hij naar de spoedeisende hulp van het ziekenhuis moest gaan,’ zei de apotheker.

Op het scherm bewogen de lippen. De man knikte aan de andere kant van het loket, door de etalage, en hij zei iets, maar zijn gezicht bleef in de schaduw van zijn capuchon. Uiteindelijk trok hij de mouw van zijn hoody op om zijn pols vrij te maken.

Zet je capuchon af, smeekte Lucia in haar hoofd. Zet hem af… Maar dat deed de man niet, hij begon met een opgestroopte mouw de brace om zijn duim en pols te bevestigen.

‘Herinnert u zich hoe hij eruitzag?’ vroeg Lucia terwijl ze haar frustratie verborg.

‘Een vrij knappe man, lang, met een bril, in de veertig. Heel beleefd, charmant.’

Het was hem. Güel. Geen twijfel mogelijk. En het was precies dezelfde brace. Maar ze hadden geen andere beelden. Geen enkele rechter-commissaris zou hem op grond van dit filmpje in staat van beschuldiging stellen. Toen de brace op zijn plaats zat, trok Güel zijn mouw weer naar beneden. Shit, het is niet waar… Lucia had zin om ergens op te beuken.

‘Een ogenblik!’ riep ze uit, waardoor iedereen opschrok. ‘Ga terug!’

De apotheker gehoorzaamde met gefronste wenkbrauwen.

‘Normale snelheid,’ zei Lucia. ‘Daar! Stop!’

De vrouw stopte de video op een licht trillend beeld, op het moment dat de man zijn mouw opstroopte om de brace te plaatsen. Lucia boog naar voren. Het horloge… Niet het allerduurste exemplaar, maar duur genoeg. Niet het zeldzaamste klokje, maar ook niet heel gangbaar. Een Omega Speedmaster: het horloge dat Alfredo Güel om zijn pols had toen ze hem had gezien. Hoeveel mannen waren er in Salamanca met hetzelfde postuur die zich in de nacht van 17 op 18 november aan hun pols hadden verwond die een Omega Speedmaster hadden?

Het horloge, plus de brace, plus de datum, plus de lengte, plus de gestalte. Dat zou voldoende moeten zijn… En de apotheker zou hem herkennen in het geval van een identificatie.

54

Donderdagmiddag

Lucia keek hem aan. Het was 17.28 uur. Vijftig minuten daarvoor waren ze het lokaal binnengevallen waar Alfredo Güel lesgaf en hadden ze hem gearresteerd voor zijn stomverbaasde studenten. Er was vrij snel rumoer onder de studenten ontstaan, waarbij sommigen zich verzetten tegen de manieren van de Guardia Civil, maar een vrouwenstem riep: ‘Begrijpen jullie het niet? Hij is de verkrachter: weer zo’n fucking witte man!’

Ze hadden hem gevraagd of hij een advocaat of een arts wilde en hadden hem zijn rechten laten weten. Hij had zijn lippen stijf op elkaar gehouden.

Op dit moment, terwijl ze zijn appartement in de Calle Concejo doorzochten, keek hij ze aan met de arrogantie van Laurence Olivier in Marathon Man en de doortraptheid van Robert Mitchum in Cape Fear. Lucia was dan misschien geen lezer, ze hield wel van oude misdaadfilms.

‘Wilt u koffie?’ vroeg ze hem terwijl ze op haar eigen koffie blies en de drukte om hen heen bekeek.

Geen antwoord.

‘Professor Güel, waar is dat gebeurd?’ Ze wees op de blauwe brace om zijn pols. ‘Ik weet het, u heeft me al geantwoord: u bent gevallen. Weet u wat ik denk? Ik denk dat u verkeerd bent neergekomen toen u in de nacht van 17 op 18 november van dat terras sprong op de vlucht voor die student die u achtervolgde. Dat u uw pols heeft verstuikt en dat u naar apotheek Filiberto bent gegaan. U bent die nacht toch naar die apotheek gegaan?’

Geen antwoord.

Hij bleef recht staan en keek haar zonder te glimlachen aan. Maar zijn glimlach was niet ver, die zat in zijn sarcastische, hautaine blik. Geen probleem. Lucia was gewend aan dit soort confrontaties. In de loop van haar reeds lange carrière was ze zo’n beetje alle soorten mensen tegengekomen. De stomme was een klassieker. Ze zou uiteindelijk op de een of andere manier wel in zijn hoofd komen. Niemand was beter in dat spelletje dan zij.

‘Ik zie hier dat u lesgeeft in rechtspsychologische evaluatie, forensische psychiatrie en… zedendelicten,’ zei ze na een geveinsde aarzeling terwijl ze de papieren die ze in haar hand had raadpleegde. ‘Dat lijkt me interessant… Vooral zedendelicten, vindt u niet? Kijk eens, forensische psychiatrie ook nog… Vindt u dat een professor die zijn studenten na de les aanrandt en verkracht onder de psychiatrie valt? Wettelijk gezien, bedoel ik?’

Geen reactie.

Peña, die naast haar zat, nam het stokje over. ‘Bijna alle studenten die deze afgelopen weken zijn aangerand of verkracht woonden jouw lessen bij, professor… Of moet ik doctor zeggen? En waar vond je ze daarvoor, je slachtoffers? Je wordt geen verkrachter als je bijna vijftig bent, Alfredo. Je bent al veel eerder begonnen. Het is geen hobby die je pas op latere leeftijd ontdekt.’

Ze keek welk effect het overgaan op de voornaam op hem had. Stelde vast dat die munitie haar doel had gemist. Geen probleem. Ze hadden nog meer in het magazijn.

‘En als die professor… die doctor… die persoon ook stelletjes vermoordt omdat hij hun geluk niet kan verdragen, omdat hij alleen woont omdat zijn vrouw hem voor een ander heeft verlaten, dat geldt voor jou, toch? Vind je dat dat ook onder de rechtspsychologie valt?’ ging Peña verder.

Ze zag eindelijk een lichte huivering in zijn ogen. Er zat ook nog arrogantie in, maar ze hadden een eerste barst in de façade geslagen. Ze waren als golven die een klif wegvraten. De zee was altijd verwoestend. Ze wierp een snelle blik op de agenten, die elke vierkante centimeter van het appartement uitkamden in aanwezigheid van de landsadvocaat die de rechter-commissaris vertegenwoordigde. Volgende vraag. Kleine golfjes… Er was echter een verdomd groot verschil tussen de zee en hen: de zee had alle tijd, terwijl hun tijd zwaar werd beperkt door de grenzen van de wet. En Güel wist dat.

‘Het schijnt dat behoorlijk wat studenten seksuele fantasieën over je hebben, klopt dat?’ vroeg ze. ‘Winden ze je op? Ga je met ze naar bed? Of moet het onvrijwillige seks zijn om je op te winden, Alfredo?’

Geen antwoord.

‘Ulysses Joyce, weet je wie dat is?’ ging Peña meteen verder. ‘Hij had ontdekt dat iemand in de papieren van het criminologieteam had gesnuffeld en heeft tegen professor Borges gezegd dat hij jou in de nacht waarop hij geluiden in het souterrain had gehoord in het gebouw van de rechtenfaculteit heeft gezien… Hij denkt dat jij daar naar beneden bent gegaan… Was jij dat, Alfredo? En als jij het was, waarom zou je in de papieren van het team van professor Borges rondsnuffelen?’

Geen antwoord.

‘Je hebt de Metamorfosen in de bibliotheek van de rechtenfaculteit geleend, maar je weigerde dat toe te geven. Waarom? Je naam staat in het register, maar je hebt dat belachelijke verhaal verzonnen van studenten aan wie je je kaart leent… Dat was eerlijk gezegd behoorlijk teleurstellend… Ik zou van jou een subtielere list hebben verwacht…’

Geen antwoord.

‘Weet je wat ik denk?’ zei Lucia. ‘Ik denk dat degene die dit heeft gedaan een enorm ego heeft. Het is een man met een zeer hoog intellectueel niveau. Hij is geducht, slim, handig en voorzichtig. Hij bekleedt een hoge functie in de maatschappij: professor aan de universiteit, bijvoorbeeld. Hij is perfect geïntegreerd. Zoals alle perverselingen heeft hij een opvallend gebrek aan schuldgevoel en spijt ten aanzien van het lijden van anderen. Sterker nog, zijn genot is zo groot dat elke geslaagde moord zijn gevoel van almacht en zijn verlangen om weer toe te slaan versterkt…’

Ter begeleiding van Lucia’s woorden deed een donderslag de ramen trillen. En vrijwel direct daarna geselde een schuine regen de rij ramen met rondbogen die op de Calle Concejo uitkwamen.

‘Het is een geboren manipulator,’ ging ze verder. ‘Hij heeft een hoog niveau van raffinement en rijpheid bereikt, en hij is in staat de fascinatie die hij op zijn omgeving uitoefent – op zijn leerlingen bijvoorbeeld – te gebruiken om hun tekortkomingen, hun zwaktes op te sporen. Want zijn aard en de omgeving waarin hij is opgegroeid hebben een roofdier van hem gemaakt. Hij jaagt. Stelletjes midden op de dag vermoorden en ze in een mise-en-scène plaatsen, dat is niet eenvoudig. Hij heeft daar aanleg voor. Hij is ook een estheet. Een erudiet. Hij wil schoonheid in zijn moorden zien. Hij wil ze een betekenis geven… By the way, waarom de Metamorfosen, Alfredo?’

Peña begreep wat ze deed. Ze vleide het enorme ego van Güel, die het doorzoeken van zijn huis onverschillig volgde. Ze hoopte dat zijn intellectuele ijdelheid hem zou laten reageren. Er was weinig kans dat dat in dit stadium zou werken. Het was te vroeg. En Lucia wist dat. Maar zo spraken ze met twee monden, destabiliseerden ze hem en bereidden ze hem voor op de laatste aanval.

‘Wat is de zedenleer eigenlijk behalve een reeks sociale conventies, doctor?’ ging ze op dezelfde toon verder. ‘Die gemaakt zijn om de zwakkeren tegen de sterken te beschermen. Wat denk jij ervan? De natuur is veel echter, veel wreder: in de natuur is geen plaats voor zwakkelingen.’

‘Is dat niet nietzscheaans, doctor?’ suggereerde Peña in de hoop dat Güel, geraakt in zijn universitaire trots, zijn mond zou opentrekken om die twee losers die filosoofje speelden op hun plaats te zetten.

Maar hij bleef zwijgen.

‘Rustig ademen, doctor,’ suggereerde Lucia. ‘Ontspan. Ik voel dat je gestrest bent. Ben je gestrest?’

Peña vond dat hij er helemaal niet zo gestrest uitzag. Maar alle ongepaste opmerkingen van Lucia begonnen hem waarschijnlijk te irriteren, al liet hij daar niets van blijken. Buiten volgden de rukwinden elkaar op, miauwend als een kat door de straten.

‘Ik denk dat het alleen wonen je hersenen heeft verwoest,’ zei Lucia. Nadat ze hem gevleid had gebruikte ze nu bewust woorden die hem konden beledigen. ‘Ik denk dat je impotent bent bij vrouwen, dat je ze niet kunt bevredigen… Al die meisjes op de faculteit winden je op, ze maken je gek, maar ze hebben helemaal geen zin om met je naar bed…’

‘We hebben de lijm gevonden!’ riep een stem ineens aan de andere kant van het appartement.

Arias…

Ze haastten zich erheen. Een piepkleine werkkamer helemaal achter in het appartement, zonder raam, volgestouwd met paperassen en losse boeken op de planken en meubels. Het rook er stoffig en muf. Een klein opbergmeubel was van de muur gehaald. Ze boog naar voren.

Zes tubes extrasterke lijm in een gat in de muur…

Goeie god… Lucia staarde even in het niets. Daarna kwam ze overeind en liep ze door het appartement terug naar Güel. Hij had waarschijnlijk door dat er iets was gebeurd, want hij fronste zijn wenkbrauwen licht terwijl hij haar aankeek.

‘We hebben de lijm gevonden,’ kondigde ze triomfantelijk aan, speurend naar zijn reactie. ‘Ik wed dat de analyse zal bevestigen dat het inderdaad de lijm is die is gebruikt om mijn teamgenoot aan het kruis vast te plakken… en ook de stellen van Segovia en Benalmádena…’

Ze voelde een plotselinge opwinding. Daar, voor hun neus, had hij bijna iets gezegd, maar hij hield zijn lippen stijf op elkaar. En weer was het stil. Ze probeerden hem niet te breken. De vrucht was rijp… klaar om te vallen… Soms moest je wat tijd verliezen om tijd te winnen.

Weer een donderslag buiten. De buien trokken snel over de stad, onderbroken door opklaringen.

‘Je zou…’ zei ze tot slot. Ineens hield ze haar mond. Hij had zijn hand opgestoken om haar te onderbreken.

‘Hoort u dat?’ zei hij glimlachend. ‘De donder… in november… Komt vaker voor dan je zou denken. In tegenstelling tot zomeronweer, is onweer in het najaar en de winter het resultaat van een botsing tussen heel koude luchtmassa’s hoog in de lucht en zachtere lucht in de lagere lagen.’

Ze vroeg zich af waar hij naartoe wilde. Hij keek ze om de beurt listig aan.

‘Oké, dan,’ zei Alfredo Güel zonder de arrogante glimlach van zijn gezicht te halen, ‘laat maar zitten, ik ben de persoon die jullie zoeken: ik ben de “metamorfosenmoordenaar”.’

55

Donderdagavond

‘En?’ vroeg Salomón, die er wat rommelig uitzag met een slip van zijn overhemd uit zijn broek toen ze terug waren in de kazerne.

‘Hij heeft bekend,’ antwoordde ze. ‘En we hebben de lijm in zijn appartement gevonden.’

De criminoloog keek ze oprecht verbaasd aan. Waarop hij een diepe zucht liet horen. ‘Mijn hemel!’ Hij haalde een hand over zijn gezicht. ‘Dat is ongelofelijk! De rector en de decaan van de universiteit hebben me net gebeld. Ze willen morgenavond een persconferentie geven! Ik heb ze gezegd dat ik daar geen zin in had,’ zei hij erbij, en zijn stem werd een octaaf lager. ‘Ik denk dat ze het zelf gaan doen…’

Ze verstijfde. ‘Een persconferentie waarover?’

De verlegenheid tekende zich af in het gezicht van Salomón. Lucia hoorde de donder buiten.

‘Eh nou… over het succes van dimas… Het nieuws gaat blijkbaar snel rond. En ze zijn van mening aan het veranderen. Ze vinden dimas ineens een geweldige publiciteitsstunt voor de universiteit… “Een bewijs van de manier waarop deze universiteit de traditionele kennis met de modernste technologie verbindt en waarvan het speurwerk concreet op alle terreinen kan worden toegepast.” Dit zijn niet mijn woorden: het zijn de woorden van de rector zojuist!’

Ze wierp hem een omzichtige blik toe. ‘En is er geen manier om het te verhinderen?’

Salomón sperde zijn ogen open. ‘Lucia, al jaren strijd ik voor dit programma en loop ik tegen het conservatisme en de terughoudendheid van deze universiteit aan. En ik ben niet alleen: Alejandro en Assa hebben ook aan dit programma meegewerkt, vergeet dat niet. Net als de rest van het team. Iemand moet erover vertellen.’

‘En waar wordt die persconferentie gehouden?”

‘In Theater Liceo,’ antwoordde hij.

‘In een… theater?’

‘Daar houdt de universiteit vrij veel persconferenties,’ zei de criminoloog ter rechtvaardiging. ‘Naast toneelstukken, concerten en films… Het is een prachtige plek.’

‘Wij doen daar in elk geval niet aan mee,’ zei Peña woedend. ‘Het onderzoek is nog niet afgerond! En u noemt geen enkele naam, begrepen? Dat het duidelijk mag zijn dat wij Güels toekomstige advocaten geen enkele munitie geven! Ik wist dat het een slecht idee was om iemand van buitenaf bij dit onderzoek te betrekken,’ voegde hij er met een blik in Lucia’s richting aan toe.

Ze grijnsde.

‘Ik denk inderdaad ook dat deze persconferentie te voorbarig is,’ protesteerde ze.

‘We zullen het niet over Alfredo hebben,’ opperde Salomón. ‘Ze hoeven alleen maar te zeggen dat we een verdachte hebben aangehouden en uit te leggen hoe dimas de link tussen meerdere zaken heeft gelegd. Die informatie is trouwens toch al naar de pers gelekt… en het is ook een manier om jullie werk te erkennen…’

Ze vermoedde dat hij zijn enthousiasme probeerde te verbergen om ze niet nog meer te ontstemmen. Hij, zijn programma en zijn team – of wat er nog van over was – zouden nog veel succes krijgen. dimas en het criminologieteam van de usal zouden ongetwijfeld binnenkort bij het grote publiek bekend worden. En waarom ook eigenlijk niet, als dat hem zou helpen bij de rouwverwerking om zijn studenten?

‘Het is goed, professor,’ zei Peña uiteindelijk, terwijl hij op de koffiemachine afliep. ‘Ik neem aan dat de universiteit onze toestemming ook niet nodig heeft… Ik ga het er wel met mijn bazen over hebben. En noch Lucia noch een ander lid van de uco gaat aan uw zelfpromotie meedoen, heeft u mij begrepen?’

Hij stopte een muntstuk in het apparaat.

De muren trilden door een donderslag die harder dan de andere was, en ze stonden even in het donker tot de noodgenerator het overnam. Het licht kwam terug. Maar het was het zwakke, oranjeachtige en een tikje onheilspellende licht van de noodlampen aan de muur. De regen geselde de ramen op deze novemberavond, de wind trok door de straten en het onweer barstte los boven Salamanca.

Lucia wilde nog iets zeggen toen haar telefoon in haar zak overging. ‘Oké, bedankt,’ zei ze aan het eind van het telefoontje tegen de beller.

Peña keek haar aan.

‘Het was Arias. Er is nieuws.’

Alfredo Güel was weer de zwijgzaamheid zelve geworden. Met de grootste onverschilligheid keek hij hoe ze binnenkwamen. Lucia vond dat het vertrek met de oranje gloed van de noodverlichting op een met kaarsen verlichte gevangeniscel van vroeger leek.

Ze pakte een stoel en ging zitten terwijl Peña bij de deur bleef staan. In het vale licht zag Güel hun gedaanten als een fisheye door zijn bril. Ze bleef even stil terwijl ze naar het geruis van de regen luisterde. ‘Je bent een verkrachter,’ zei ze tot slot, ‘maar je bent niet “de metamorfosenmoordenaar”, zoals je hem noemt.’

Zijn gezicht vertrok.

Ze had eindelijk een echte reactie gekregen. Het pantser doorboord. Ze doorstond zijn verbaasde blik zonder te knipperen. En ze ging door. ‘Jij hebt die stellen niet vermoord, en mijn collega ook niet…’

Buiten gingen de ‘botsingen tussen de luchtmassa’s’ door met grote bliksemstralen rond de stad.

‘Je bent prat op iets gegaan wat je niet hebt gedaan.’

Hij leek licht geïrriteerd. ‘Jawel, ik was het wel.’

‘O ja? Waarom staan je vingerafdrukken dan niet op de tubes lijm die we bij je thuis hebben gevonden?’

Ze zag de verbazing in zijn ogen. Ze had het goed gezien.

‘Omdat ik ze heb weggeveegd,’ antwoordde hij.

Ze boog naar hem toe, met een wrede glimlach om haar lippen. ‘Vertel me eens waarom je je vingerafdrukken zou wegvegen en lijmtubes bij je thuis bewaart? Waarom zou je die, in plaats van ze weg te gooien, achter een meubel verstoppen? Dat is niet logisch. Iemand anders heeft alle vingerafdrukken weggeveegd nadat hij de lijm buiten jouw weten om bij je thuis heeft verstopt. En het waren niet jouw maar zijn vingerafdrukken die hij wilde wegvegen.’

‘Wat een onzin,’ zei hij op dezelfde geslepen toon. ‘Waarom zou ik zoiets verzinnen? U heeft lijm bij mij thuis gevonden. En u zei het zelf: ik heb de Metamorfosen in de bibliotheek geleend. Ik ben een verkrachter en een moordenaar. Ik heb die stellen vermoord door me op dat boek te inspireren omdat ik, zoals u heeft benadrukt, het geluk van anderen niet verdraag sinds mijn vrouw me heeft verlaten.’

‘Op het boek of de schilderijen?’ vroeg ze.

‘Wat?’

‘Heb je je geïnspireerd op het boek of de schilderijen?’

Weer een aarzeling in zijn ogen.

‘Je bent een gore klootzak, maar je bent niet de moordenaar die wij zoeken,’ herhaalde ze. ‘Je dacht misschien aan de “liftverkrachter”, die afgelopen maand zesennegentig jaar gevangenisstraf kreeg bij de zitting in Madrid,13 en je dacht misschien dat je, net als hij, niet uit de gevangenis zou komen voor je heel, heel oud was. Je hebt zo’n verschrikkelijk groot ego, je hebt zo’n behoefte aan publiciteit en lof, je hebt zo’n narcistische persoonlijkheidsstoornis, Güel, dat je liever schuld bekent voor misdrijven die je niet hebt gepleegd. Als je dan toch tientallen jaren de gevangenis in gaat, dan kun je maar beter de “metamorfosenmoordenaar” zijn dan een studentenverkrachter: dat heeft toch een andere uitstraling, hè, Alfredo?’

Hij keek haar gemeen aan in de oranje lichtkrans. Hij had op dit moment ongetwijfeld moordlust. Maar toen kwam zijn glimlach weer terug. ‘Ik blijf bij mijn bekentenis,’ zei hij. ‘De bezwarende feiten tegen mij zijn verpletterend. Als ik mijn bekentenis voor de rechter herhaal, dan word ik daar ook voor veroordeeld. Of u het leuk vindt of niet, luitenant, ik ben de metamorfosenmoordenaar…’

‘Dat zullen we zien,’ zei ze terwijl ze opstond.

Ze verliet het vertrek na Peña. In de gang vroeg Salomón haar: ‘Dus volgens jou is hij het niet?’

‘Nee, het is hem niet. En ik weet wie het wel is.’

13 Pedro Luis Gallego, bekend als de ‘liftmoordenaar’, veroordeeld in oktober 2019. Al eerder veroordeeld tot 273 jaar gevangenisstraf voor 2 moorden op adolescenten en 18 verkrachtingen in de jaren 1990, maar in 2013 vrijgelaten en in 2016 en 2017 zich aan recidive schuldig gemaakt.

56

Donderdagavond

‘We hebben hem niet gevonden,’ zei Arias aan de telefoon. ‘Hij was vanmiddag niet in de les. En hij is ook niet in de tent. Niemand heeft hem gezien… En het lukt niet om hem te lokaliseren, hij heeft zijn telefoon waarschijnlijk weggegooid.’

‘Ga verder met zoeken.’ Ze hing op.

‘Wie zoeken jullie?’ vroeg Salomón zonder zijn nieuwsgierigheid te verbergen.

‘Een van jouw studenten. Iemand uit het team.’

Hij viel om van verbazing. Lucia zag in zijn ogen dat hij in de war was.

‘Iemand van mijn team… En sinds wanneer heb je die vermoedens?’

Ze keek hem aan. ‘Vrijwel vanaf het begin. Ik dacht al vroeg dat het iemand in het team kon zijn. Dat dimas bijna te mooi was om waar te zijn… Heb je weleens over de Theranos-zaak gehoord?’

Hij knikte. Theranos was een in biotechnologie gespecialiseerde Amerikaanse start-up die miljarden dollars waard was en die claimde een revolutionaire bloedtest te hebben ontwikkeld die met slechts enkele bloeddruppels van een vinger honderden ziekten vroegtijdig kon opsporen. De oprichter, Elizabeth Holmes, was inmiddels de jongste miljardair van Silicon Valley en droomde ervan de vrouwelijke Steve Jobs te worden – wiens kledingstijl ze zelfs kopieerde. Ze gaf talrijke conferenties en interviews voor de pers die, net als de investeerders die zich haastten om haar te financieren, weg was van deze charismatische jonge vrouw. Tot een sceptische journalist, John Carreyrou, tweevoudig winnaar van de Pulitzer Prize, die niet zo overtuigd was van deze hype, een onderzoek instelde en iets op het spoor kwam: de revolutionaire test bestond niet, de machine, ‘Edison’ genoemd, had nooit gewerkt en Theranos gebruikte voor zijn zogenaamde demonstraties klassieke testen van de concurrentie. Het schandaal riep zoveel reacties op in de Verenigde Staten dat Hollywood al een film op stapel had staan en Jennifer Lawrence was benaderd om de jonge oplichtster te spelen.

‘Bedoel je dat dimas niet echt een link tussen deze zaken zou hebben gevonden?’ zei Salomón, die zowel geschokt als ongelovig leek.

‘Ik bedoel dat ze het programma waarschijnlijk een handje geholpen hebben…’

‘Met welk doel?’

‘Over het programma te doen spreken, uiteraard. Je team wil net zo graag als jij dat dimas beroemd wordt. Je studenten willen ook shinen, Salomón.’

‘Iedereen wil tegenwoordig shinen,’ zei hij met een bijna zwakke stem.

‘Zelfs jij,’ zei ze terwijl ze hem vriendelijk op zijn nummer zette. ‘Geef toe dat deze persconferentie je plezier doet. Ik zou die ook geven als ik jou was: ik ben er nog altijd van overtuigd dat dimas het programma is dat de Guardia Civil nodig heeft. En zoals je al zei, het zal een goede manier zijn om hulde aan het werk van Assa en Alejandro te brengen…’

Hij keek haar stomverbaasd aan. ‘Het kan niet iemand uit het team zijn,’ wierp hij tegen. ‘Dat weet je best.’

‘O nee? Waarom niet? Ik weet wat je denkt. Dat de eerste dubbele moord dertig jaar geleden heeft plaatsgevonden. Dat de leden van je team te jong zijn: ze waren destijds nog niet eens geboren. Denk nog even aan wat we in Graus hebben gevonden. In die fucking finca. Misschien heeft César Bolcán inderdaad de eerste dubbele moord wel gepleegd, misschien heeft hij het kind van dat stel wel ontvoerd om… je weet wel… En misschien is degene die we nu achternazitten een jongere imitator die op de een of andere manier van deze moorden heeft vernomen.’

‘Maar waardoor beweer je dat hij in mijn team zit?’

Ze bevonden zich in een van de kantoren van de kazerne. De elektriciteit was nog altijd uitgevallen en in het zwakke oranje licht leek het wel een dodenwake.

‘Een vergelijking van vingerafdrukken,’ antwoordde ze.

‘Wat?’

Ze keek hem tersluiks aan. ‘Toen ik vermoedens begon te krijgen, heb ik van een van onze bijeenkomsten in het laboratorium gebruikgemaakt om… het glas en de tandenborstel van een van je studenten bij de gootsteen te ontvreemden. Daarna heb ik Arias naar de bibliotheek gestuurd om het exemplaar van de Metamorfosen dat zogenaamd door Alfredo Güel was geleend op te halen, de vingerafdrukken van de werknemers te nemen om hen uit te sluiten en andere vingerafdrukken op dat exemplaar te zoeken. Bingo. Er zaten geen vingerafdrukken van Güel op het boek, want Alfredo sprak op dat punt de waarheid: hij heeft het nooit geraadpleegd. De persoon die het daarentegen wel op naam van Güel in de bibliotheek heeft geleend kon het niet met handschoenen aan terugbrengen; dat zou de aandacht van de werknemers hebben getrokken, die zich dat vervolgens nog zouden kunnen herinneren. Hij had dus geen andere keuze dan zijn vingerafdrukken op het omslag van het boek achter te laten – dezelfde die ik op het glas en de tandenborstel heb gevonden… van Ulysses Joyce.’

‘Ulysses…’ zei Salomón stomverbaasd. Hij draaide zich om naar Peña. ‘Was u op de hoogte?’

De baas van het team Moordzaken, vrijheidsberoving en afpersing van de uco knikte terwijl hij aan zijn snor trok. ‘Het spijt me, professor,’ zei hij, ‘maar we konden u in dit stadium nog niet in vertrouwen nemen.’

‘En Güel?’

‘Het is duidelijk dat Ulysses niet alleen heeft kunnen handelen,’ zei Lucia. ‘Maar ik denk steeds minder dat Güel een moordenaar is. Ulysses heeft ze vermoord…’ Ze kwam van de rand van de tafel af waar ze op zat. ‘We hebben de politie van Somerset en Avon, waar Bath bij hoort, kunnen bereiken. In Engeland zijn kinderen strafrechtelijk aansprakelijk vanaf de leeftijd van tien jaar en ze kunnen dus ook een strafblad hebben. Volgens de informatie die wij hebben gekregen is Ulysses Joyce meermaals gearresteerd voor delicten als inbraak in het huis van zijn buren en voor meerdere pogingen tot het in brand steken van zijn school tussen de leeftijd van tien en veertien jaar. Daarna is hij rustiger geworden.’

‘Of omdat hij is gestopt,’ ging Salomón verdrietig verder, knikkend met zijn hoofd, ‘of… omdat hij te slim is geworden om zich te laten pakken. Verdorie!’ Hij zuchtte en keek ze aan. ‘Kortom, hij heeft het ideale profiel…’

57

Donderdagavond

‘Iedereen is uitgeput,’ zei Peña. ‘We pakken het onderzoek morgen weer op. De luitenant-kolonel van de comandancia en ik blijven vannacht aan het roer staan. Ga uitrusten. Ik wil dat jullie morgenochtend weer fit zijn…’

‘Zullen we gaan eten?’ stelde Salomón aan Lucia voor als een geslagen hond die haar afraadde om te weigeren.

De elektriciteit deed het weer, maar het onweer bleef boven de stad cirkelen, waardoor de nachtelijke hemel gebeiteld leek te worden en de silhouetten van de twee kathedralen en de klokkentoren afstaken. Gedurende het hele traject naar het oude centrum trommelde de regen op het dak van de suv en de auto hobbelde op de kletsnatte straatstenen toen ze de straten van het centrum in reden.

Ze kozen een restaurantje bij de Plaza Mayor in de buurt. Een gezellige tent, versierd met zwart-witfoto’s, keramiek en hammen die aan een balk boven de bar hingen. Varkensvlees met eekhoorntjesbrood voor hem en chipirones rellenos met zwarte rijst erbij voor haar. Opgegaan in zijn gedachten raakte Salomón zijn bord nauwelijks aan. ‘Dat ik hem bijna elke dag in de buurt heb gehad en niks heb vermoed,’ zei hij tot slot terwijl hij de kruim van zijn brood nerveus fijnwreef. ‘Het is wel een beetje een vreemde en teruggetrokken jongen, maar… een sociopaat… Ik, de “grote criminoloog”, heb me door een jochie laten belazeren.’

Lucia keek hem aan. ‘Soms zijn de dingen zo dichtbij dat je ze daarom niet ziet.’

Hij glimlachte jammerlijk. ‘De gestolen brief, ’ zei hij.

‘Wat?’

‘Niks. Dat is een roman van Edgar Allan Poe, de bedenker van het detectivegenre… Denk je echt dat dimas die verbanden niet zelf heeft gevonden? Dat Ulysses alles heeft getrukeerd? Dat zou betekenen dat het programma is mislukt…’

‘Ik ben geen specialist, ik weet niet hoe ik die vraag moet beantwoorden.’

De regen stroomde als tranen over het raam. Lucia ontwaarde zijn verwilderde weerspiegeling in de zwarte ruit.

‘Wat ga ik morgen dan op de persconferentie zeggen?’ vroeg hij bezorgd.

‘Hetzelfde als eerst: dat dimas een van de sleutels tot het succes van dit onderzoek is geweest, dat jullie meer geld, meer middelen nodig hebben. We hebben zo’n programma nodig, Salomón… Dus, hup, maak het gerust mooier dan het is. Ulysses wilde het succes van dimas uiteindelijk waarborgen door copycat te spelen, maar dimas heeft de link tussen de dubbele moorden wel gevonden, toch?’

‘Hoe heeft Ulysses geraden dat jullie hem op de hielen zaten, denk je?’ vroeg hij.

‘Ik heb geen idee. En trouwens, vraag jij je niet af waarom hij zijn “vrienden” als doelwit heeft gekozen?’

‘Een gelukkig stel,’ opperde Salomón. ‘En hij zag ze elke dag. Dat tafereel was ondraaglijk voor hem, hij heeft zich toch weer laten gaan… Denk je dat hij Salamanca heeft verlaten?’

Uit haar ooghoek zag Lucia een beweging door het raam, op straat. Ze draaide haar hoofd vlug om. Een passant die zich voorovergebogen in de stromende regen naar huis haastte of naar de warmte van zijn favoriete bar. ‘Ik weet het niet,’ zei ze. ‘Maar ik zit niet rustig voor we hem hebben opgepakt.’

Het regende pijpenstelen en de dakgoten spuwden kletterende stroompjes op de straatstenen van de Calle Zamora toen ze het Dania Palace in renden. Een heuse stortvloed. Ze hadden nog geen twintig meter tussen de auto en de deur afgelegd en ze waren doorweekt. Salomón drukte op het liftknopje en schudde zich uit als een kletsnatte hond, waardoor er alle kanten druppeltjes op vlogen. Lucia zag een gestalte met capuchon haastig achter de glazen deuren voorbijgaan, te midden van het flikkerende licht van het onweer. En ze besefte hoe zenuwachtig ze was.

De kleine afmetingen van de liftcabine maakten haar bijna claustrofobisch. Op de overloop ontgrendelde Salomón de dubbele deur van het appartement en ze verzekerde zich ervan dat hij de sloten goed achter hen dichtdeed. Het gebouw kraakte als een oud mens onder de bestorming van het onweer.

‘Als jij hem was,’ vroeg ze, ‘zou je er dan als een dief vandoor gaan of zou je met een klapstuk eindigen?’

Hij dacht niet lang na. ‘Hij is te trots, te zeker van zichzelf. Hij wil het heft weer in handen nemen. Zich ergens verbergen zou zijn nederlaag toegeven zijn. Hij gaat voor een klapstuk kiezen…’

Ze richtte haar blik strak op hem. Hun kleren dropen op het parket toen ze ze in de smalle, met boeken beklede gang uittrokken.

‘En wie zou jij kiezen als doelwit voor dat klapstuk?’

Zijn blik kreeg iets lugubers. ‘Jou of mij…’

Ze knikte onheilspellend. ‘Dat denk ik ook… En wat is een beter moment en een betere plek dan hier om op de aanval over te gaan terwijl wij slapen?’

‘Wat stel je voor?’

‘Je hebt geen wapen neem ik aan?’

‘Nee. Waarom zou ik er een hebben?’

‘Prima,’ zei ze, ‘we gaan om de beurt de wacht houden. Jij neemt het eerste kwart. Zet koffie voor jezelf. Installeer je in de woonkamer. Als je ook maar het minste geluid hoort, dan roep je. Ik slaap licht.’

‘Oké,’ zei hij. ‘Maar als ik in slaap val?’

Ze stak een hand in haar zak en haalde er een doosje uit. ‘Neem hier een tabletje van. Eentje. Niet meer.’

‘Wat is het?’

‘Modafinil, een sterk antislaapmiddel. Je blijft er urenlang mee wakker. Het wordt door de interventie-eenheden gebruikt. Je bent toch geen hartpatiënt?’

‘Hm, nee, volgens mijn dokter heb ik het hart van een jongeman,’ antwoordde hij terwijl hij het doosje aannam. ‘Is het niet een beetje extreem?’

‘Salomón, jij en ik hebben allebei geen zin om in slaap te vallen terwijl Ulysses door de straten dwaalt en een manier probeert te zoeken om ons te grazen te nemen.’

‘Prima. Ik heb het begrepen. Ga maar slapen. Ik zal de wacht houden.’

‘Ik ga eerst douchen. En de wekker van mijn telefoon om drie uur zetten. Tot straks.’

Het warme warme water warmde haar op, kalmeerde haar. Het stroomde over haar huid, baande zich een weg door haar haren, over haar lichaam. Over haar schouders, haar nek, haar rug, over het beeld van Rafael met zijn armen in een kruis. Daarna droogde Lucia zich af, ze droogde ook haar haren en ging de slaapkamer binnen. Ze deed de lamp op het nachtkastje aan, ging in het bed liggen met een kamerjas aan – die Salomón haar had gegeven – en toetste een nummer in. Het appartement lag op de bovenste verdieping en ze hoorde de wind tegen de dakpannen gieren.

‘Lucia?’ zei de stem van haar ex-man aan de telefoon.

‘Hallo. Mag ik Álvaro even spreken?’

Een stilte.

‘Heb je gezien hoe laat het is?’

‘Alsjeblieft, Samuel: vijf minuten maar. Hij valt toch weer in slaap. Hij slaapt diep ’s avonds, dat weet je best…’

‘Nee, Lucia. Sorry. Het is te laat. Bel morgen maar.’

Ze toomde de woede die in haar opkwam in. ‘Samuel, alsjeblieft… Ik heb echt behoefte om hem te spreken. Ik kon niet eerder. Ik heb een… zware dag gehad.’

‘We hebben allemaal weleens een zware dag, Lucia. Wat denk je? Dat je de enige bent die moeilijke momenten heeft?’

‘Samuel,’ verzuchtte ze, woedend en verslagen tegelijk. ‘Ik beloof je dat ik volgende keer op een fatsoenlijk tijdstip bel… Alsjeblíéft…’

‘Sorry, Lucia. Bel morgen maar. Ik ga onze zoon niet wakker maken omdat jij je slecht voelt. Slaap lekker.’

‘Fuck! Maakt dat kutwijf je zo’n klootzak?! Fuck you, hoor je me? fuck you!’

Er was een stilte aan de andere kant van de lijn. Daarna hing hij op. Tegen de hoofdkussens aan het hoofdeinde van het bed gezeten had ze een paar minuten nodig om de woede te laten zakken, als lava die langzaam afkoelt. Daarna wachtte ze tot de slaap kwam. Maar die kwam niet. Te veel gedachten in haar hoofd, te veel stress.

Ze dacht aan haar zoon. En daarna aan Ulysses.

Waar was hij?

Dwaalde hij rond in de winderige nacht op zoek naar zijn ‘klapstuk’, zoals ze had getheoretiseerd? Wat deed hij op dit moment? Misschien was hij wel beneden… Hun ramen in de gaten aan het houden. Een manier aan het zoeken om binnen te komen en hen te grazen te nemen. Hij was zo zeker van zichzelf. Van zijn intellectuele superioriteit. Ze wist niet wanneer en hoe de klap zou komen, maar ze wist wel dat hij zou komen… O ja, daar was ze zeker van. Ulysses Joyce had zijn laatste woord nog niet gezegd.

Vlak na twee uur ’s nachts werd ze wakker. Ze wierp een blik op de wekkerradio op het nachtkastje: de rode cijfers waren verdwenen. Het apparaat was uit. Ze stak haar hand uit naar de lamp. Niks. Compleet donker. Ze peilde de diepe duisternis van de slaapkamer in de richting van het raam; het leek of ze een schijnsel tussen de zware dichte gordijnen zag. Ze stond op, liep op de tast om het bed heen en schoof de gordijnen open.

Er was inderdaad licht buiten…

De straatlantaarns beneden waren aan; ze zag ze door de strepen van de regen. En de lichtbol van de stad hing boven de daken en weerkaatste de regenwolken. Shit… Er schitterde een nieuwe bliksemstraal. Hij verlichtte het donkere interieur, tussen de gordijnen door. Wat had haar gewekt? Een bliksem? Of had ze een geluid gehoord?

‘Salomón?’

Geen antwoord. Lucia’s hart twijfelde nog tussen een middenafstand en een sprint. Ze pakte haar telefoon, zette de zaklamp aan en greep haar wapen op het nachtkastje. Laadde haar pistool. Ze voelde het gewicht van de Beretta in haar linkerhand, de volle en ruwe vorm van de kolf tussen haar vingers, haar gestrekte wijsvinger langs de loop, over de trekker, in veiligheidspositie.

‘Salomón,’ zei ze nogmaals, maar nu harder.

Ze hoorde alleen de stilte van het huis. Ze spitste haar oren. De wind en de regen bleven tekeergaan. Dat hielp niet. Ze liet haar telefoon even zakken om de deur van de slaapkamer open te doen. Met haar wapen en telefoon voor zich zwaaiend, haar rechterarm met de telefoon in zaklampmodus over haar linkerarm met het wapen gekruist, vloog ze het vertrek uit. De sneeën van de boeken op de planken in de gang weerkaatsten een witte gloed. Het licht van haar telefoon reikte echter niet tot de grote, in duisternis gehulde woonkamer. Er brandde geen enkel licht. Wat was dit voor shitzooi? Lucia knipperde nerveus. Ze liep verder terwijl ze probeerde te zien wie zich in het donkere vertrek kon verschuilen. Langzaam. Ze zag Salomón weggezakt in de fauteuil zitten. Godver! Ze liep op de criminoloog af en richtte de lichtbundel van de telefoon op hem. ‘Salomón!’

Hij schrok op. Knipperde met zijn oogleden. Opende zijn ogen. De sukkel was in slaap gevallen! Ondanks het pilletje… Zodra hij haar zag, kwam hij met opengesperde ogen overeind. ‘Lucia, wat is er?’

‘Sst!’

Ze liet haar blik, draaiend om zichzelf, nogmaals over de woonkamer gaan. ‘De elektriciteit is uitgevallen,’ zei ze. ‘Niet buiten… alleen hier… Ik denk dat er iemand bij ons is…’

Hij stond op. Hij was klaarwakker nu. Hij trok de panden van zijn kamerjas om zich heen, alsof hij het koud had. ‘Wat bedoel je met “iemand bij ons”? Heb je het over… Ulysses?’

Ze hoorde de angst in zijn stem. Net als zij peilde hij de duisternis met zijn blik. Maar die van hem was bevreesd. In haar hoofd sloot ze de gang en de slaapkamer uit waar ze uit kwam. Dan bleven de andere vertrekken over. Dit appartement was groot, er waren heel wat plekken om je te verstoppen. ‘Wie anders?’ antwoordde ze.

58

Donderdagnacht

Ze liep door de stille vertrekken heen, met een onstuimige geest; de lichtbundel van haar telefoon bracht de kamers tot leven en vervormde de schaduwen van de meubels in haar voorbijgaan, alsof ze leefden. De stilte werd alleen doorbroken door het gedempte geluid van haar stappen en van het onweer buiten. Ze had haastig een spijkerbroek en een dikke wollen trui aangetrokken, en ze liep verder als een soldaat op een slagveld, met een losgekoppelde, analytische geest; haar verworven reflexen, training, overlevingsinstinct en ervaring kwamen hier goed bij elkaar.

De theorie van het triune brain ging nu niet op, want Lucia had echt het gevoel dat haar reptielenbrein het had overgenomen. Of dat het als een mentale scan werkte die haar flarden informatie afkomstig van meerdere zintuiglijke gegevens liet combineren.

Ze zette nog een stap. De deur van de keuken… Ze ging in de deuropening staan, met getrokken wapen. Op dat moment vlamde de bliksem buiten op. Een fractie van een seconde onderscheidde ze de contouren van een vorm die voor haar stond voor er midden in het silhouet een vuurtong flitste. Ze voelde een sterke druk op haar trommelvliezen toen de knal kwam. Daarna begonnen ze te suizen. In de seconde waarop ze zich opzijwierp voelde ze de kogel door haar trui gaan en langs haar arm strijken.

Met haar rug tegen de muur, rechts van de deur, en haar borstkas die in een snel tempo op een neer ging betastte ze haar arm. Een gat in de wol van de trui en iets vochtigs eronder – maar het was niet heel diep en ook niet heel pijnlijk. Eerder een schaafwond. Het moment daarop was ze met gebogen benen, bijna gehurkt en zwaaiend met haar wapen de keuken in gesprongen en ging ze meteen weg bij de deur.

Ze zag dat de dubbele glazen deur naar het terras openstond. De rukwinden sloegen de deuren tegen de muur en ze klapperden; de regen kwam de keuken binnen. Ze had haar telefoon ergens laten vallen toen het schot afging. Zonder haar licht rende ze blindelings in de richting van het grote terras, om de tafel heen waar Salomón altijd zijn ontbijt at. Net op tijd om de gedaante van Ulysses de reling aan de andere kant over te zien gaan en naar beneden te zien springen. Ze stak het terras in de stromende regen over en boog over de balustrade. Hij draafde al over de naburige daken.

‘Ulysses, stop!’ bulderde ze. Ze besefte dat ze een hese stem had door de adrenaline. De nachtelijke hemel van Salamanca was door de regen gestreept met de kleuren oranje, geel, groen en blauw. De gloed van de stad leidde Ulysses op zijn dolle vlucht over de donkere daken. Waar hoopte hij op die manier heen te gaan? Lucia stak het wapen in de riem van haar spijkerbroek en stapte ook over de balustrade.

Ze kwam neer op een dak met dakpannen die zo glad als een hellende ijsbaan waren en tuimelde naar de rand. Haar hart klopte in haar keel toen ze de duizelingwekkende schacht van een door donkere ramen omgeven binnenplaats zag. Vlak bij haar wang stroomde het water door een dakgoot en verdween vervolgens in een regenpijp. De afstand tussen haar en de grond was wel vijftien meter. Door haar hoogtevrees keerde haar maag zich om.

Ze kwam overeind en beklom de gladde helling op handen en voeten. Telkens wanneer een bliksemflits het kletsnatte dak verlichtte, blonk het als een spiegel. Op de nok van het dak ging ze staan. Trillend. Ulysses klom nu over een twee meter hoge muur om naar een ander terras te gaan. Ze zette de achtervolging in en dook plat op haar buik toen hij zich omdraaide en in haar richting schoot.

Ze hoorde het gefluit van de kogel niet eens. Hij richtte niet echt op haar. Hij probeerde haar eerder af te schrikken, te vertragen. Net als hij baande ze zich een weg door het doolhof van daken, ze sprong ook om de bovenkant van de muur vast te pakken en zich op het volgende terras te hijsen. Toen ze weer neerkwam, zag ze dat hij langs een groot verlicht glazen dak rende en om de hoek van een gebouw verdween.

Ze haalde haar wapen uit haar riem. Ze was volledig doorweekt. De regen druppelde langs haar nek en rug, onder haar drijfnatte trui. De bui doorweekte haar gezicht. Ze knipperde met haar ogen, haar wimpers vol met water. Veegde haar gezicht meerdere keren droog. De regen was een obstakel. Maar ze zei tegen zichzelf dat Ulysses er evenveel last van had. Ze zocht koortsachtig naar een uitweg. Hoe zou dit allemaal aflopen? Met een pistoolduel, zoals in westerns? Absurd.

En toen viel ze.

Al rennend kwam ze aan bij de muur waarachter hij verdwenen was toen haar voet in een gat bleef haken, haar liet wankelen en haar voorover deed vallen.

Een schot… Ze hoorde het gefluit: de kogel was dit keer vlak langs haar gekomen. Haar val had haar gered. Voor even. Want ze kwam overeind op een knie. Een stekende pijn in haar enkel. Verstuikt. En ze zag hem. Op zo’n vijf stappen van haar vandaan, staand aan de rand van het terras, met zijn rug naar de afgrond.

Zijn wapen op haar gericht.

Toen begreep ze het. Dat het afgelopen was. Dat het daar zou eindigen. Ze was haar Beretta tijdens haar val verloren. Wat een stomme dood. Ulysses keek naar haar, maar ze zag zijn ogen niet: zijn gezicht bleef verborgen in de schaduw van zijn capuchon. Ze ontwaarde alleen zijn roerloze en donkere gestalte door de regen – en een vage weerspiegeling op de loop van zijn wapen. Waar wachtte hij op?

Schiet, zodat het afgelopen is.

Ze hoorde zijn ademhaling. Ze trilde. Een deel van haar geest wachtte op het laatste schot, het andere deel draaide op volle toeren. Ze telde.

Eén.

Ze dacht aan Álvaro. Ze zou haar zoon niet meer zien. Hij zou opgroeien zonder haar.

Twee.

En ze dacht aan Rafael. Niemand zou om haar rouwen. Niemand? Peña en Arias misschien een beetje, en ze zouden haar heldendaden in herinnering brengen, misschien zouden ze een soort legende van haar maken. Misschien haar moeder en zus ook, ondanks alles. En Adrián. En Álvaro natuurlijk. De donder bleef rollen in de nachtelijke hemel. Ze ademde in.

Drie.

Waar wachtte hij op, godverdomme? Ze hijgde. Het regenwater kwam in haar keel. Ze hoestte. Veegde haar gezicht nog een keer af. Vond hij het opwindend om het moment uit te stellen? Haar weerloos aan zijn voeten te zien? Dat deden zijn soort types toch? Ze verlustigden zich aan de angst van hun slachtoffers. Ze genoten van hun almacht. Ze stelden het moment uit.

Ineens ging er een knop in haar om. En ze voelde hem: de golf van woede, van onbesuisd verlangen, van wanhoop die als een pijl uit het diepste opkomt, het pure overlevingsinstinct dat als een gewond dier weer tevoorschijn komt, haar hersenen die op de automatische piloot overschakelden, al haar spieren ineens gespannen zonder dat ze ook maar een centimeter had bewogen.

Het moment daarop was ze zo snel als ze kon omgerold. Twee keer.

Ze hoorde de schoten knallen. Hij was eindelijk gaan schieten. Te laat. Ze sprong in zijn richting en was met drie stappen bij hem, met haar handen naar voren, op hetzelfde moment waarop hij zijn wapen op haar richtte. Dit keer ging de kogel door haar schouder.

Hij vloog weg. Letterlijk.

In de oranjekleurige hemel van Salamanca. Een bijna perfecte zweefvlucht. Net als Rafael… Een vlucht die zes verdiepingen lager eindigde, door een zachte klap op de stoep. Ze liep op de rand af, terwijl ze haar schouder vasthield, waarin een vurige pijn ontstond, wat positief was, wat betekende dat ze leefde. Ze zag de vorm daar beneden liggen. Er was geen enkele voorbijganger die aandacht aan het bewegingloze lichaam kon geven, met die onnatuurlijke hoek van de rechterarm en het linkerbeen, en de even bizarre hoek van zijn hoofd ten opzichte van zijn bovenlijf – en aan de stroom bloed die onder hem opwelde en een plas vormde die elke seconde groter werd en meegenomen werd door het regenwater.

Ulysses Joyce was gestorven zoals hij had geleefd: alleen.

Ze dwong zich om de arm van haar gewonde schouder te bewegen. Ze voelde een stekende, maar draaglijke pijn. Dat betekende dat de kogel geen bot had gebroken en geen spier diep had verscheurd.

Ze hoorde de paniekerige stem van Salomón die haar riep. Hij schreeuwde zo hard dat zijn stem de hoogte in ging en je het idee kreeg dat zijn stembanden zouden kunnen scheuren.

Ze legde het traject in tegenovergestelde richting af. Salomón zag haar op het terras aankomen en kreeg een grote glimlach. Hij hielp haar zich op te hijsen, nam haar in zijn armen en drukte haar tegen zich aan. Er trokken rillingen door haar heen, zonder dat ze kon zeggen of het van opluchting, achteraf optredende angst of verdriet was. De regen stortte op hen neer, viel recht op hun hoofd. De regen spoelde het bloed, de zonden en de vermoeidheid weg.

‘Hij is dood,’ zei ze.

‘Je bent gewond…’

‘Dat is maar oppervlakkig.’

Ze zeiden niks meer. Hoelang ze zo tegen elkaar aan stonden, trillend en doorweekt, dat had ze niet kunnen zeggen. De donder in de nacht weerklonk net zo hard als het kloppen van haar hart.

59

Vrijdagavond

Voor de ingang van het theater sprak Salomón Borges met twee oudere mannen met jasjes, dasjes en wintermantels, die hoge pieten van de universiteit moesten zijn.

Het was bijna zeven uur. Lucia baande zich een weg door de massa die zich naar de deuren haastte. Er waren professoren, studenten, nieuwsgierigen en officials. Er waren avondjurken, echt en nepbont en zelfs vlinderdasjes. Het leek of men naar het theater ging. Maar was dat uiteindelijk ook niet zo?

De kleine Plaza del Liceo zag zwart van de mensen. Lucia dacht bij zichzelf dat de tamtam in Salamanca snel rondging en dat niet iedereen naar binnen zou kunnen. De tv was er ook. Twee nieuwszenders. Kleine, mobiele teams met lichte apparatuur: nieuwe tijden.

Het gevoel was de hele dag niet weggegaan. Het gevoel dat ze hier, vanavond, op haar plek was: dat ze deed wat ze moest doen. Ze had zich iets meer opgemaakt dan gewoonlijk. Ze had een jasje bij de Zara op de hoek gekocht dat te dun voor het seizoen was. Een paar uur daarvoor was het besluit van de top bij Peña gekomen en van Peña bij haar: van hogerhand wilden ze niet alleen dat de persconferentie zou plaatsvinden, maar ze wilden ook dat de uco eraan zou deelnemen.

‘Je ontkomt er dit keer niet aan,’ had Peña gezegd. ‘Het komt van hogerhand, en dan echt van heel hoog…’

‘Zo hoog?’

Héctor Delgado zat op de tweede rij en keek om zich heen. Hij herkende veel gezichten en begroette er enkele. Hij was in het gezelschap van zijn bijzonder knappe vrouw – Manuela zag er prachtig uit in haar overhemdjurk van Alberta Ferretti onder een jas van Max Mara met een capuchon met een vosje als rand. Hij had de kinderen aan de oppas toevertrouwd: dit was geen avond voor hen. Nergens stond geschreven dat de toegang tot de persconferentie verboden was voor onder de twaalf jaar, maar iedereen wist dat je er dingen te horen zou krijgen die niet voor kinderoortjes bestemd waren. Daarom was men waarschijnlijk in zulke groten getale komen opdagen – vanwege het schandaal, het bloedbad… voor het bloed en de huivering.

De regiominister van Onderwijs van de regioraad van Castilië en León had een beetje een droge keel. Hij was een van de weinige personen die wist dat de persconferentie anders zou gaan dan voorzien. Hij hief zijn ogen op, bekeek de ronde balkons die als een mooie zetting om de zaal schitterden. Wat een schitterende plek. En dan te bedenken dat het Theater Liceo jarenlang gesloten was geweest, tot 2002, toen Salamanca als de Culturele hoofdstad van Europa was benoemd en het gerenoveerd en gerestaureerd was volgens het originele ontwerp uit de negentiende eeuw.

Daarna, toen de lichten uitgingen, bracht hij zijn aandacht naar het podium. Het leek echt of er een toneelstuk opgevoerd zou gaan worden. Delgado hield zijn adem in toen hij ze alle vier het spreekgestoelte zag beklimmen en plaatsnemen aan de lange witte tafel met microfoons erop: Salomón Borges, de rector van de universiteit, de decaan en tot slot de luitenant van de uco, Lucia Guerrero.

Zijn oude ‘vriend’ de criminoloog durfde niet te glimlachen, gezien de dramatische omstandigheden die hem hier hadden gebracht, maar de regiominister vermoedde dat hij van dit moment genoot. Het was zijn hoogtepunt – en iedereen droomt ervan dat te hebben.

Lucia liet haar blik over de toehoorders gaan: de zaal van het Liceo zat bomvol. Ze was niet bepaald gewend om voor het voetlicht te treden, en al helemaal niet voor honderden mensen, dus pakte ze haar flesje mineraalwater om zich een houding te geven. Ze zag Cordélia, Verónica en Haruki op de eerste rij. Ze zagen eruit als zombies. Ze stelde vast dat er veel studenten in de zaal waren. En ook – te oordelen aan hun kleding – veel notabelen. De blonde journalist, Candace Boix, was er ook. Ze zat op de tweede rij, met haar collega’s uit Madrid, en glimlachte.

De rector begon: ‘Goedenavond, dames en heren, laten we snel beginnen. Ik ben Valerio Molina, de rector van de universiteit van Salamanca, en ik geef het woord meteen aan mijn buurman, professor Salomón Borges, catedrático van de faculteit Rechtsgeleerdheid van de usal, die ons over dimas gaat vertellen, het programma dat door het criminologieteam dat hij leidt is ontwikkeld. Door dit programma is vannacht zelfs een seriemoordenaar geneutraliseerd die in onze stad is gearresteerd. Het programma biedt veel hoop voor de toekomst van de veiligheidsdiensten van dit land. Professor Borges, het woord is aan u…’

Salomón boog zich naar de microfoon. Hij schraapte zijn keel. ‘Dames en heren, goedenavond… Ik zie dat u in groten getale bent gekomen en dat er ook journalisten zijn… Dat is waarschijnlijk niet alleen voor het universitaire deel van deze persconferentie… Ik geef zo het woord aan mijn buurvrouw, de luitenant van de uco Lucia Guerrero. Daarvoor zal ik iets zeggen, zoals de rector al vermeldde, over de technische en wetenschappelijke topprestatie die wij hier aan de universiteit, met onze studenten, hebben geleverd, een topprestatie die deels, maar echt alleen deels, heeft bijgedragen aan het oplossen van dit moeilijke onderzoek…’

Hij hield een korte pauze om te genieten van de stilte die, na het geroezemoes, nu in het hele theater heerste. ‘Maar eerst wil ik,’ ging hij bedroefd verder, ‘dat we even denken aan de twee slachtoffers van deze moordenaar, twee studenten van ons criminologieteam die aan dit project hebben gewerkt, twee geweldige mensen die een hele toekomst voor zich hadden tot een persoon besloot dat hun levens minder waard zijn dan de bevrediging van zijn monsterlijke driften. Ik wil graag hulde brengen aan de promovendi Assa Diop en Alejandro Lorca. We zullen ze niet vergeten…’

Hij zweeg en keek naar het publiek. Het was even stil, direct gevolgd door een salvo van toejuichingen. Lucia zag dat Cordélia, Verónica en Haruki met gebogen hoofd naar de punt van hun schoenen keken. Na vijf seconden deed Salomón het applaus beëindigen.

‘Ik wil ook graag de rector, Molina, en de deken, Luque, bedanken,’ zei hij tot tranen toe geroerd, ‘en de regiominister van Onderwijs van de regioraad van Castilië en León, Héctor Delgado, allen vanavond hier aanwezig, dat ze onze universiteit software hebben laten ontwikkelen die, laat daar geen twijfel over bestaan, in de komende jaren een onmisbaar instrument zal zijn voor de misdaadonderzoeken die door de opsporingsdiensten van dit land worden gedaan. Deze software, zoals de rector al zei, heet dimas. In de Bijbel is Dimas het personage dat…’

Haar geest dwaalde af. Ze wist min of meer wat hij zou gaan zeggen. Ze wist ook, hoewel ze niet vertrouwd was met universitaire gebruiken, dat hij een aantal omwegen ging maken voor hij ter zake zou komen. Want dat interesseerde haar. Wat er waar en onwaar was…

‘… ik ga hier verder niet in op de grondbeginselen van kunstmatige intelligentie en algoritmes,’ ging Salomón verder. ‘Dat klinkt misschien vreemd van iemand die dit programma leidt, maar daar begrijp ik niets van, en dat terwijl mijn studenten talloze malen hebben geprobeerd me uit te leggen hoe dat allemaal werkt.’

Er klonk gelach in de zaal, vooral onder de studenten.

‘Maar we weten allemaal hoe kunstmatige intelligentie een grote omwenteling teweegbrengt in ons dagelijks bestaan en onze levens op ontelbare gebieden verandert. Waarom zouden onderzoeken daar niet onder moeten vallen? Laten we zeggen dat dimas een revolutionair programma is, het is uniek in zijn soort en in staat verbanden te leggen tussen zaken die onopgemerkt waren. Daarmee brengt het de politie of de Guardia Civil op het spoor van gevaarlijke seriedaders, of het nu om zeden- en geweldsmisdrijven of moorden gaat.’

Hij keek naar de toehoorders.

‘En dat heeft dimas gedaan…’

Hij maakte een gebaar waarmee hij contact maakte met het publiek, dat aan zijn lippen hing.

‘Het programma heeft onder de honderden procedures waarmee vrijwilligers van de politie en de Guardia Civil dimas al twee jaar voorzien drie zaken gevonden die zowel qua tijd als qua plek ver van elkaar af liggen, maar wel gemeenschappelijke elementen hebben die niemand ooit had opgemerkt. Dat kwam of doordat deze elementen te subtiel waren of in het moeras van de procedure waren weggezonken, of doordat de onderzoeken werden geleid door diensten die geografisch ver van elkaar af lagen en niet met elkaar communiceerden.’

Hij vertelde in detail over welke zaken het ging: de mise-en-scènes, de jonge, schijnbaar gelukkige stellen, de houdingen, de lijm, de kleuren rood en groen…

‘Deze aspecten,’ ging hij verder, ‘hebben ons doen inzien dat de moordenaar zich voor de mise-en-scènes van zijn moorden op het meesterwerk van Ovidius, de Metamorfosen, heeft geïnspireerd, dat lange gedicht dat bijna twaalfduizend verzen bevat die in het jaar 1 na Christus zijn geschreven. Of schilderijen uit de renaissance en de barok die ook weer op dat gedicht zijn geïnspireerd. De drie schilderijen die ter inspiratie voor de drie dubbele moorden van de moordenaar hebben gediend zijn: Pyramus en Thisbe van Jean-François de Troy, Cephalus en Procris van een anonieme kunstenaar en De dood van Hyacinthus van een Italiaanse school uit de zeventiende eeuw.’

Hij zwaaide met drie reproducties op A4-formaat, hoewel duidelijk was dat het publiek voorbij de derde rij de afbeeldingen maar moeilijk zou kunnen zien. Zo verlies je ze, dacht Lucia. Ga terug naar de feiten: het is geen verdediging van een proefschrift.

‘Er stond overigens een exemplaar van de Metamorfosen in de bibliotheek van onze rechtenfaculteit. Meerdere aanwijzingen hebben ons doen geloven dat de moordenaar precies uit dat exemplaar de anonieme berichten heeft gehaald die hij ons vervolgens stuurde. Dat was ongetwijfeld zijn grootste fout. Want zo zijn we hem op het spoor gekomen. Ik geef nu het woord aan luitenant Lucia Guerrero van de uco. Haar afdeling en zij hebben deze zaak briljant opgelost en de moordenaar onschadelijk gemaakt.’

Ze haalde diep adem. Nam een slok mineraalwater. Ze waren dit overeengekomen. Dat zij tot slot het woord zou nemen. Ook al was dimas het onderwerp van de persconferentie, de mensen waren toch ook voor de zaak gekomen. En hoewel ze er een hekel aan had om in het openbaar te spreken, moest ze er vanavond wel aan geloven. Ze had geen keuze.

‘Zoals professor Borges al heeft verteld,’ begon ze meteen, ‘zouden we zonder het programma dimas de link tussen deze drie dubbele moorden, waarvan de oudste van 1989 dateert, nooit hebben gelegd. Gisteravond is een jongeman overleden. Hij heette Ulysses Joyce. Hij was student en lid van het criminologieteam van professor Borges. Hij had dus, o ironie, meegewerkt aan de ontwikkeling van het programma dat hem heeft kunnen ontmaskeren. Maar dat is niet heel verbazingwekkend. Seriemoordenaars helpen de politie vaak om ze te ontmaskeren, dat is al eerder gezien. Ze verlangen naar roem, ze willen bekend worden. Ze willen dat er over hen wordt gesproken. Soms voelen ze zich ook superieur aan de politie, ze hebben zo’n superioriteitscomplex dat ze denken dat we ze nooit pakken, zelfs niet wanneer ze zelf aanwijzingen geven…’

Ze hief haar hoofd op. Je kon een speld horen vallen. Iedereen voelde dat de toespraak van Salomón nog maar het begin was geweest, dat het serieuze werk nu pas zou komen.

‘Ulysses Joyce voldoet perfect aan het profiel dat ik net heb beschreven: een teruggetrokken jongeman, met een grote intelligentie, een gigantisch ego en een zucht naar roem en bekendheid. Die bovendien een activiteit beoefende die verband hield met zijn misdrijven, omdat hij criminologie studeerde. Wat ook een bekende denkbeeldige situatie is. We hebben alle reden om te denken dat Joyce de persoon is die we zoeken. Alles wijst erop. Alles. En toch blijf ik geloven dat Ulysses Joyce slechts een lokvogel was om ons op een dwaalspoor te brengen, dat iemand anders zich achter hem verschuilt…’

Er trok een golf van verbazing door het publiek. Ze zag de verbazing als een olievlek van een supertanker door de zaal verspreiden. Want ze had haar buurman net tegengesproken.

‘Allereerst omdat hij tijdens de eerste moorden nog niet geboren was en ik niet geloof in de copycattheorie, die van de imitator, die alleen zou verklaren dat hij de volgende moorden zou hebben gepleegd. Ten tweede, hierom…’ Ze zwaaide met een envelop waarop haar naam met pen geschreven was. ‘Dit is een brief die ter attentie van mij naar de Guardia Civil van Salamanca is gestuurd. Ik heb hem vanochtend ontvangen. Er zijn legio voorbeelden van seriemoordenaars die anonieme berichten naar de pers of politie sturen om ze uit te dagen ze te pakken. De bekendste zijn die van de “Zodiac Killer”, de “Unabomber” en de “Son of Sam” in de Verenigde Staten. Ze spelen met de zenuwen van de rechercheurs, ze provoceren ze, maken ze belachelijk of ontvouwen hun motieven. Maar deze brief is anders… Die heeft niet als doel ons te tarten. Hij is juist geschreven door iemand die ons wilde helpen, die de waarheid aan het licht wil helpen brengen, iemand die, daar ben ik zeker van, vanavond aanwezig is in deze zaal…’

Het gemompel zwol aan tot het bijna een soort gebrom werd. De rector en de deken draaiden zich met stomverbaasde blikken naar haar toe – en ze zag dat Cordélia, Verónica en Haruki hun ogen opensperden. Iedereen hing aan haar lippen.

‘De persoon die deze brief heeft geschreven kent degene van wie hij denkt dat hij de moordenaar is heel goed. Hij kent hem sinds zijn kindertijd. Ze zijn samen naar school geweest, naar de middelbare school en later naar de universiteit… Hij beschrijft symptomen en een familiale context die de specialisten op het gebied van seriemoordenaars vaak noemen: wreedheid jegens dieren en andere kinderen, autoriteitsproblemen, een ontwricht gezin, een gewelddadige, mishandelende vader, een symbiotische haat-liefdeverhouding met een moeder die tegelijk geïdealiseerd en gehaat wordt… Volgens deze brief heeft de moordenaar op tienjarige leeftijd de punt van een passer in het voorhoofd van een van zijn klasgenoten gestoken omdat die hem had gepest dat hij zo klein was. De briefschrijver schrijft ook dat er vaak katten uit de buurt verdwenen, tot het gezin van zijn vriend verhuisde. Hij voegt er nog aan toe dat de hele buurt wist dat zijn vriend vrijwel dagelijks en vanaf een zeer jonge leeftijd door zijn vader werd geslagen en mishandeld. Nadat ik deze brief had ontvangen, hebben we ons geïnformeerd; het blijkt dat de man over wie deze brief gaat in zijn jeugd voor de genoemde feiten bij een psychiater heeft gelopen, maar dat de behandeling vlak voor zijn volwassenheid werd gestopt, omdat de feiten zich niet meer voordeden…’

Ze legde de brief neer in een doodse stilte.

‘De man over wie we het hebben heeft echter een hoge positie op de maatschappelijke ladder behaald: hij was een briljante student, hij heeft de titel catedrático behaald en zijn lessen worden het meest gewaardeerd door de studenten van deze universiteit. Maar bekendheid binnen het universiteitswereldje was niet genoeg voor zijn immense ego. Hij wilde de geschiedenis van de criminologie en de misdaadannalen in gaan. Kortom, hij wilde eeuwige roem vergaren.’

Ze wierp een blik op de portofoon die naast haar was neergezet, naast het flesje mineraalwater.

‘Dus,’ ging ze verder, ‘heeft deze man een arglistig plan uitgewerkt om die roem waar hij zo van droomde te vergaren. Hij besloot, zoals sommige wetenschappers die zo op zoek zijn naar erkenning dat ze uiteindelijk verliezen, om de resultaten van zijn experimenten te vervalsen door zelf buitengewone misdrijven, extravagante misdrijven te plegen die zijn team vervolgens met zijn hulp en die van de software die ze hadden ontworpen zou oplossen. Daarvoor had hij een handlanger nodig die kon doen waar hij zelf niet toe in staat was: met computers en algoritmes werken. En die vond hij in de persoon van Ulysses Joyce, een getalenteerde, zelfingenomen, teruggetrokken, maar ook kwetsbare, ontwrichte, manipuleerbare informaticastudent. En met morele bezwaren die omgekeerd evenredig aan de grootte van zijn ego waren. Wie weet, misschien heeft onze man zijn studenten avondenlang in de cafés van Salamanca bespioneerd, naar hun gesprekken geluisterd, tot de dag dat hij de zeldzame parel vond – degene die hem zijn plan kon laten uitvoeren en die hij in zijn team heeft aangenomen.’

‘Luitenant,’ zei de deken geïrriteerd, ‘hou op met eromheen draaien en beschuldigingen te uiten! Kom ter zake: wie in deze respectabele universiteit beschuldigt u nou eigenlijk?’

‘Daar kom ik zo op, meneer de deken, daar kom ik zo op. Deze man had dertig jaar geleden al een dubbele moord gepleegd zonder gepakt te worden. Hij had zich destijds, zoals we hebben gezegd, ook al door de Metamorfosen van Ovidius laten inspireren. Aanvankelijk dacht ik dat dat was omdat hij de dichter bewonderde. Want onze man is bezeten van literatuur: hij heeft duizenden boeken thuis. Maar daarna begreep ik iets: hij bewonderde niet de verbannen dichter, nee, hij bewonderde de macht van de keizer die over leven en dood van zijn onderdanen kon beschikken, die levens kon ruïneren zoals hij dat van Ovidius had geruïneerd. Kortom, toen hij zijn handlanger had gevonden, bracht hij zijn plan ten uitvoering. In aanwezigheid van zijn maat Alejandro Lorca, die niet van het sluwe scenario afwist, deed Ulysses Joyce net of hij de link had ontdekt die dimas tussen al die moorden had aangetoond, en hij belde hun professor om het goede nieuws te vertellen… Maar er ontbrak één ingrediënt om er zeker van te zijn dat deze zaak nog buitengewonere proporties aannam: bijvoorbeeld een rechercheur die al de voorpagina van de kranten had gehaald voor een even opzienbarende zaak…’

Ze kwam op adem en wierp een blik rechts van haar. Het gezicht van haar buurman was uitdrukkingsloos geworden. Er gleed een zweetdruppel over zijn wang. In de zaal zwol een enorm rumoer op. Ze bracht haar hoofd naar de microfoon en verhief haar stem om boven het geroezemoes uit te komen.

‘Hij heeft dus een van mijn collega’s vermoord door hem aan een kruis vast te lijmen, daarna heeft hij net gedaan alsof hij informatie over die moord in de krant had gelezen en de andere moorden die door dimas waren gevonden vanwege de in het artikel genoemde lijm eraan gelinkt. Ik begon vermoedens te krijgen toen ik zelf een anonieme brief ontving in een hotel in Segovia, waar ik verbleef met de man over wie we nu praten. Ik dacht eerst dat de moordenaar ons tot daar had gevolgd, maar daarna bedacht ik dat er een veel meer voor de hand liggende oplossing was.’

Naast haar stond Salomón Borges heel rustig op uit zijn stoel. Lucia deed niks om hem tegen te houden: alle uitgangen werden gecontroleerd.

‘De schrijver van de tweede brief, die ik vanochtend heb ontvangen, die geschreven is door de man die hem zo goed kent, zegt ook dat hij zijn vriend jarenlang uit het oog verloren is, tegen het eind van de jaren tachtig, een periode die overeenkomt met de eerste dubbele moord. Ik heb me geïnformeerd: na zijn doctoraat is onze man in Zaragoza gaan lesgeven, waar zijn echtgenote vandaan kwam. Het is waarschijnlijk dat hij toen enkele malen in het noorden van Aragón is verbleven. We weten nog niet wat het motief van die eerste dubbele moord is, net als we ook niet weten om welke reden hij zesentwintig jaar gestopt is met moorden – als hij daadwerkelijk is gestopt. Maar we hopen dat hij ons op dit punt duidelijkheid wil verschaffen als we hem hebben ondervraagd.’

Ze draaide haar hoofd om en zag Salomón zonder haast weglopen en in de coulissen verdwijnen. Ze pakte de portofoon met haar gezonde hand – haar linkerarm zat in een mitella –, drukte op een knopje en zei: ‘Hou je gereed, hij komt eraan.’

‘Tegenwoordig is onze man hier criminoloog: aan de universiteit van Salamanca. Hij zat zonet nog naast mij. Ja, inderdaad, het gaat om professor Salomón Borges…’

Door het publiek trok een luide ‘o!’.

‘Luitenant,’ riep de deken uit, ‘zo is het genoeg! Dit is geen plek om…’

‘Vannacht,’ ging ze onverstoorbaar verder, ‘heeft Ulysses Joyce, zijn handlanger, op mij geschoten. Ik neem aan dat professor Borges hem had overtuigd dat te doen omdat ik een te grote bedreiging voor hen werd. Het ging niet zoals was voorzien. Toen de jonge Joyce de loop van zijn wapen op mij richtte, schoot hij niet meteen en kon ik hem ontwapenen. Ik dacht toen dat hij niet meteen schoot omdat hij van dat moment genoot. Nu denk ik dat het was omdat hij voor het eerst iemand ging vermoorden. Daarom aarzelde hij voor hij schoot. Dat heeft mijn leven gered. En in wezen kwam de dood van Ulysses Joyce Salomón Borges wel goed uit. Er was een dader en niemand kon hem meer aangeven.’ Ze zwaaide weer met de envelop die ze die ochtend bij de Guardia Civil had gevonden. ‘Niemand… behalve de schrijver van deze brief.’

‘Ik heb hem geschreven,’ zei de regiominister plechtig terwijl hij opstond voor het stomverbaasde publiek, ‘want ik ben ervan overtuigd, dames en heren, dat de luitenant gelijk heeft!’

‘Meneer Delgado!’ zei de deken met een donderstem. ‘Wat gebeurt hier? Kunt u me dit circus verklaren?’

‘Bij mij viel het kwartje toen die twee studenten werden vermoord, dat heeft mijn vermoedens bevestigd!’ ging Delgado verder zonder rekening te houden met de interruptie.

‘Luitenant! Luitenant!’ zei een krakende stem in de portofoon. ‘Het doelwit is ontsnapt!’

Ze zette het op een rennen, gehinderd door haar arm in de mitella.

60

Vrijdagavond

‘Ik heb hem niet zien aankomen,’ zei de agent die een bebloed gezicht had. ‘Hij kwam uit de coulissen en hij heeft me keihard met dit ding op mijn kop geslagen voor ik ook maar iets kon doen.’ Hij liet een geverfd houten nepzwaard zien dat op de grond lag en dat waarschijnlijk voor een recente voorstelling had gediend.

‘Fuck!’ riep ze uit. ‘Ik zei nog dat jullie goed moesten oppassen!’ Ze wierp een snelle blik om zich heen. Er waren inderdaad best veel donkere plekjes waar je je kon verstoppen in het doolhof van onderdelen van het decor, de gordijnen en het bonte meubilair. ‘Sluit de wijk af!’ riep ze.

‘Dat is al gebeurd. Er zijn sowieso overal agenten, in alle straten. Hij komt niet ver.’

‘We hebben het later nog over je nalatigheid…’

De agent met het bloedende hoofd trok bleek weg en Lucia schudde haar hoofd terwijl ze de metalen stang van de nooduitgang met haar gezonde hand openduwde. Een gang met smoezelige muren bedekt met een gelige pleisterlaag. Ze liep op een drafje over de gietvloer. Toen ze een gang insloeg die haaks op de eerste stond, moest ze een keuze maken.

Links of rechts? Links was een dubbele glazen deur. Ze dacht bij zichzelf dat hij het hier niet kende. Hij had waarschijnlijk de deur gekozen in plaats van rechts af te slaan in wat een doodlopende gang kon zijn.

Ze liep door de deur heen. Ze keek om zich heen. Een ander theaterpodium: een grote, diepe binnenplaats met bakstenen muren met tientallen vierkante raampjes. Verlicht door vier reflectoren. Een zestal banken, neergezet in een rechthoek. Alles was symmetrisch, geometrisch, minimalistisch, kunstmatig. Van een beklemmende soberheid. Een gevangenis. Of een studentenhuis.

Ze keek of Salomón er was, maar er was niemand. Ze wilde net naar rechts rennen toen hij aan de andere kant van de binnenplaats verscheen en op haar afliep. Hij was waarschijnlijk bij een dichte deur uitgekomen en teruggelopen. Of hij had de agenten buiten, op straat, zien staan. Hij stopte plotseling toen hij haar zag. Ze richtte haar wapen met haar goede hand, lichtelijk uit haar evenwicht door de arm in de mitella.

‘Blijf staan!’

Hij hief zijn armen in de lucht. ‘Wat ga je doen als ik niet doe wat je zegt: me neerschieten?’

‘Blijf staan, klootzak!’

Hij grijnsde. ‘“Klootzak”? En onze vriendschap dan, Lucia? Jouw vriendschap is belangrijk voor mij. Ik heb je hoog zitten… Ook al heb ik je een beetje… gemanipuleerd.’

‘Het is afgelopen, Salomón! Je gaat krijgen wat je wilde: je wordt beroemd. Maar wel in de gevangenis.’

Hij schudde met zijn hoofd. ‘Je hebt geen enkel bewijs. Het zijn allemaal hypothesen. Die een goede advocaat zal ontkrachten. Geen enkele jury zal zo’n ongelofelijk verhaal geloven!’

‘We hebben inderdaad geen bewijs… Maar door te vluchten heb je jezelf als de dader aangewezen… Wat precies de bedoeling van mijn betoog was…’

Ze hief kort haar blik op. Er stonden steeds meer mensen voor het raam. Jonge mensen. Ze had zich niet vergist. Een studentenhuis. Ze hingen met tientallen uit het raam, naar die vrouw te kijken die een pistool op een man richtte. Een publiek… Voor de allerlaatste voorstelling. Derde akte, laatste scène, dacht ze.

‘Het is afgelopen, Salomón, je hebt het spel verloren. Vanavond vind je je Waterloo… Wat heb je met het kind gedaan? Ik wil het weten!’

Ze hief de loop van haar wapen ietsje op. ‘Heb je het eigenhandig vermoord? Of was César Bolcán je handlanger en hebben jullie het samen gedaan? Geef antwoord!’

Hij aarzelde, schudde met zijn hoofd, leek ineens geshockt. ‘Nooit van mijn leven! Die jongen, dat was een ongeluk… Ik had hem niet gezien, hij zat verstopt achter de stoelen van zijn ouders. Ik was… ik was de mise-en-scène aan het afmaken toen er een auto stopte. Er stapte een agent uit en hij mikte zonder te aarzelen op me. Die man, dat was César Bolcán! Hij reed die ochtend naar zijn werk en nam de tunnelroute, zoals elke ochtend… Het stilstaande busje had zijn aandacht getrokken. Beroepsdeformatie, neem ik aan… Een gevalletje pech dat in werkelijkheid een gelukje voor mij werd… Want hij was degene die met een blik in de auto het jongetje ontdekte. Vanaf dat moment veranderde zijn houding totaal. Hij stelde me allerlei vragen, hij verplichtte me mijn identiteitspapieren te laten zien. Hij wilde weten wie ik was, waarom ik dat deed, maar we hadden niet veel tijd: elk moment kon er iemand langskomen en stoppen, ook al zag je de lichamen niet vanaf de weg. Na een paar minuten zei hij dat ik weg moest gaan. Ik zei hem: “En het jochie?” Hij antwoordde: “Daar zorg ik wel voor.” Ik ging er als de wiedeweerga vandoor. En ik heb nooit meer iets over dat kind gehoord, tot nu…’

Daarna, dacht ze bij zichzelf, had Bolcán het kind waarschijnlijk ergens verstopt en vervolgens was hij naar zijn werk gegaan, waar hij met zijn teamgenoot Miguel Ferran naar de plaats delict werd gestuurd nadat de automobilist die de lichamen had gevonden de Guardia Civil had gebeld… En Bolcán had ter plekke net gedaan of hij ze voor het eerst zag. Ze hoorde reuring achter zich. Andere leden van de Guardia Civil omsingelden hem en richtten hun wapens op Salomón.

‘Op de knieën!’ riep een van hen.

Hij gehoorzaamde onder de ogen van tientallen studenten die uit de ramen hingen. Tot aan het einde zijn ze zijn publiek geweest, dacht ze.

‘Het is allemaal begonnen in het museum,’ zei hij.

‘In het museum?’ Ze keek hem verbluft aan. Hij had zijn kleine witte handen ineengevouwen op de tafel in de verhoorruimte gelegd en schraapte zijn keel.

‘Ja… Héctors brief sprak de waarheid over mijn moeder… Ik hield zielsveel van haar, ik vereerde haar, ik haatte haar. Ze was een beeldschone vrouw. Ze was ook een vrouw van lichte zeden. Toen ik een jaar of tien was, nam ze me elke zondag mee naar het Prado. Ze liet me altijd bij hetzelfde schilderij achter en zei dat ik braaf moest zijn en niet weg mocht gaan…’

Hij glimlachte, en er tekende zich een oneindige, bijna kinderlijke droefheid op zijn gezicht af.

‘In het Prado hangen meerdere schilderijen die op de Metamorfosen zijn geïnspireerd. Het schilderij waarvoor mijn moeder me achterliet was een groot doek van Rubens, van twee bij drie meter: Mercurius en Argus, in zaal 79, waarop de god zijn zwaard in de nek van Argus gaat steken, de herder die van Hera de taak kreeg de nymf Io in het oog te houden, de minnares van haar man Zeus, die de jaloerse godin in een koe had veranderd. Er is geen schilderij op de wereld waarvan ik elk detail zo goed ken.’

Hij had gevraagd alleen met haar te zijn; Peña had dat geaccepteerd op voorwaarde dat het verhoor zou worden gefilmd.

‘En op een dag, ik moet een jaar of tien geweest zijn, had ik er genoeg van om daar te blijven zitten, midden in die zaal, en ging ik op zoek naar mijn moeder. Het was zondagochtend vroeg, en het museum was vrijwel leeg… Ik vond haar uiteindelijk in een hoekje, tussen twee suppoosten in. Ik begreep niet precies wat er gebeurde, maar toen ik mijn moeder hen zag zoenen en hun handen op haar dijen en onder haar rok zag, voelde ik, zo klein als ik was, dat er iets niet klopte, dat het vreemd en weerzinwekkend was, en ik werd er bijna onwel van. Ik riep haar. Ze keek toen naar me. Ik had haar nog nooit zo zien kijken, ze leek wel iemand anders geworden. Ze was… elders. Ze rukte zich uit de handen van die mannen, die lachten, en sleurde me snel mee naar de uitgang onder bedreiging van een heleboel dingen als ik het tegen papa zou zeggen.’

Lucia had graag willen geloven dat het kind van toen nog niet het monster was dat het later zou worden. Maar niks was minder zeker. Er was altijd wel iets in iemands leven te vinden om hem of haar voor zijn daden te verontschuldigen, om hem of haar te vergeven, dacht ze. Maar het was de verantwoordelijkheid die, in haar ogen, zwaarder woog. Niet de vergeving. Als alles vergeeflijk was, zou niemand meer ergens verantwoordelijk voor zijn.

‘Oké,’ zei ze, ‘je had die woede in je, die frustratie, die razernij, die behoefte om iemand te straffen voor wat je had gezien, voor het… verraad van je moeder… Maar op welk moment is het idee van die dubbele moord ontstaan?’

Hij liet zijn blik in die van Lucia rusten. ‘Dat is iets wat ik mijn studenten bijbreng,’ zei hij, ‘het duurt jaren voor zo’n soort fantasie een dergelijke graad van verfijning bereikt. En zo’n fantasie begint zich doorgaans heel vroeg te ontwikkelen. In mijn geval is die fantasie langzaam gaan rijpen, vanaf dat ik een jaar of tien was, denk ik…’

‘De tunnels, waren dat je eerste moorden?’

‘Hmhm, Hm-hm. Maar niet mijn eerste misstappen…’

Ze trok een wenkbrauw op.

‘Een paar diefstallen,’ zei hij. ‘En een jongetje dat ik zodra ik maar kon lastigviel. Ik spoorde mijn vrienden aan dat ook te doen. Hij huilde veel.’

Lucia had het gevoel dat ze helemaal koud werd.

‘En daarna?’

‘Je hebt het al gezegd, ik gaf les in Zaragoza. Ik hield altijd al van de bergen, de natuur. In het weekend verbleef ik in Benasque, in de Pyreneeën, niet ver van de Franse grens. Het meer lag op de weg tussen Benasque en Zaragoza. Ik zag dat meer, die mooie, zonovergoten weide, die badgasten, de waterfietsen, de waterskiërs… Op een dag ben ik daar gestopt. Ik wilde gewoon even zwemmen en van de zon genieten. Naast mij zat een stel. Ze zagen er zo gelukkig uit. Ik begon me voor hen te interesseren, ze in mijn vrije tijd te volgen, en beetje bij beetje kreeg mijn oude fantasie steeds concretere vormen, en ik voelde dat ik die moest realiseren, dat het het moment was… Tja, wat zet aan tot het uitvoeren van de eerste daad van een seriemoordenaar?’

‘En daarna,’ zei ze sceptisch, ‘zesentwintig jaar zonder recidive? Echt waar?’

‘Daarna kwam Begoña.’

‘Je vrouw…’

‘… die na een klotekanker in januari 2015 overleed…’

Hij leek ineens heel kwetsbaar.

‘Zoals ik je al zei, wist ik vanaf ons eerste etentje dat zij de vrouw van mijn leven zou zijn… maar ook dat ze mijn demonen tot zwijgen zou kunnen brengen… Ze had dat licht en die geestkracht die ze zouden kunnen tegenhouden.’

Hij doorstond Lucia’s blik.

‘Uiteraard haalden mijn demonen me die hele periode af en toe in en doken ze weer op… Maar moorden deed ik niet…’

Lucia huiverde en hield zich in om hem te vragen op welke manier zijn demonen hem ‘inhaalden’. Later. Ze wilde verdergaan.

‘Maar pas toen ze was… gegaan besefte ik echt hoezeer Begoña al die jaren mijn kompas, mijn rots in de branding, mijn zus én mijn geliefde was geweest…’

‘Januari 2015,’ zei Lucia. ‘Twee maanden later, in maart, vermoordde je het stel uit Segovia…’ Ze zag de razernij in zijn ogen opvlammen.

‘Ja. Ik vermoordde hun geluk. Net als met het stel van het meer liep ik hen per toeval tegen het lijf, toen ik door de stad wandelde. Ik heb altijd van die stad gehouden. Ik begon ze door de straten van Segovia te volgen, te bespioneren. Ik ontdekte waar ze woonden. Ze zagen er zo gelukkig uit. Ik was net de liefde van mijn leven kwijtgeraakt, ik kon zo’n geluk niet verdragen.’

‘En je had al gedood. Lange tijd daarvoor. Je wist dat dat…’

Hij keek haar aan. Een doordringende, boze blik, waar al het licht uit was verdwenen. ‘Ja. Maar de eerste keer was alleen een… ervaring. De concretisering van een oude fantasie.’

‘En daarna?’

‘Daarna kwam ik vaak ’s avonds terug om dit stel te observeren. Segovia is maar anderhalf uur rijden van Salamanca, zoals je weet. Ik leerde hun gewoonten kennen, ik ontdekte hun geheimpjes: bijvoorbeeld de jonge bakkersvrouw die de man eens per week een bezoekje bracht… Je denkt dat je mensen kent, maar in wezen weet je niks van ze zolang je nog niet in hun geheimpjes bent gaan neuzen, toch? En uiteraard liet ik me, net als de eerste keer, door de Metamorfosen inspireren.’

‘Daarna kwam de Costa del Sol: Benalmádena.’

Hij knikte. ‘Ja. Ik was daar in de zomer van 2018 op vakantie. Ik heb dat stel eerst vanaf het strand geobserveerd. Ook zij zagen er ontzettend gelukkig uit. Ze hadden lol, zetten de bloemetjes buiten, zaten aan elkaar, ze schaamden zich totaal niet voor het gepeupel dat daar beneden samengepakt zat. In mijn eentje tussen al die badgasten begon ik ze te haten. En daarna ontdekte ik dat het huis naast hen te huur stond. Een luxevilla, die geen belangstelling had gevonden. Dus toen kreeg ik het idee om daar met een valse identiteit in te trekken: Naso… Zoals Ovidius. Grappig, toch? Je kent het vervolg… De compositietekening die ze van me hebben gemaakt leek helemaal niet. Ik had mijn baard overigens wel afgeschoren en ik droeg altijd een petje en een zonnebril. Om terug te komen op dimas, vorig jaar was het project natuurlijk al gestart, maar de resultaten lieten nog op zich wachten. Toen bedacht ik dus om mijn moorden te gebruiken om dimas een… eh… iets te geven… En dat werkte nog beter dan ik had gehoopt.’

‘En Ulysses?’

Zijn gezicht klaarde op. ‘Ulysses is een zetje van het lot… Toen ik het verhaal hoorde van die twee studenten die de computer van een van hun docenten aan de faculteit voor natuurwetenschappen hadden gehackt, wilde ik ze ontmoeten. Toen ik ze over dimas vertelde, waren ze meteen enthousiast. En toen ik Ulysses zag wist ik meteen met wie ik te maken had: met een sociopaat.’

Op zijn lippen tekende zich een glimlach af. ‘En dankzij Ulysses is het me gelukt. Ik ben in jullie hoofden gekropen. Ik heb er een spoor achtergelaten dat nooit wordt uitgewist. Ik zal in je nachtmerries verschijnen, Lucia. Voor altijd.’

Ze hield zich in om hem een kwetsend antwoord te geven. ‘Waarom heb je Alejandro en Assa vermoord?’ vroeg ze.

‘Alejandro had een paar minuten daarvoor een gesprek tussen Ulysses en mij in de faculteit opgevangen. Ik kon het risico niet lopen dat Assa of hij het aan jou zou vertellen.’

‘En hoe wist Ulysses dat we achter hem aan zaten? Zelfs jij wist dat niet…’

Hij liet een gegrom horen. ‘Ulysses wist van niks, hij raakte in paniek, dat is alles. Hij was steeds banger dat je bij ons zou uitkomen… Ik denk dat de dood van Alejandro en het gevoel dat het net zich sloot hem hebben overtuigd zijn biezen te pakken… Dat weerhield hem er niet van me vervolgens berichten van een onbekende telefoon te sturen met de vraag hem te bellen. Wat ik heb gedaan. Hij was de weg kwijt, wist niet wat hij moest doen. Ik heb ervan geprofiteerd dat jij sliep om op hem in te praten en hem naar het appartement te laten komen, waar ik hem het wapen heb gegeven dat ik sinds mijn eerste dubbele moord bewaar. Als je ermee om kunt gaan is een mes veel onopvallender en leuker dan een vuurwapen…’

‘Laten we terugkomen op het kind, laten we terugkomen op de kleine Óscar,’ zei Lucia met een stem die ineens heel koel klonk.

Ze zag hem verstijven.

‘Daarstraks, op de binnenplaats, heb je je zin niet afgemaakt: je weet wat er van hem is geworden, hè?’ zei ze.

Hij kon een glimlach niet onderdrukken. Een verlekkerde, provocerende glimlach. ‘Ik wist meteen, vanaf het eerste moment dat ik je zag, dat je me heel wat te stellen zou geven,’ zei hij grappend. ‘Ja, het is waar. Ik loog niet toen ik zei dat ik al die jaren aan dat kind ben blijven denken…’

‘En dus?’

‘En dus heb ik weer contact opgenomen met César Bolcán…’

‘Wanneer?’

‘Vier jaar geleden, na de moorden van Segovia. Ik ben daar teruggegaan, ik ben naar zijn huis gegaan.’

‘Dus laatst heeft César je herkend…’

‘Ja… Maar uiteraard kon hij niks zeggen waar jij bij was…’

‘En vier jaar geleden heb je hem gevraagd wat hij met het kind had gedaan…’ zei ze kortademig.

De sfeer was ineens drukkender geworden. Hij knikte langzaam. ‘Ja… De kleine Óscar, de jongen die we nooit hebben teruggevonden… Ik, ik weet wat er van hem is geworden… Hij is… Ángel geworden.’

Ze schrok op. ‘Ángel is Óscar?’

Hij knikte naar haar.

‘Echt? Hoe heeft Bolcán hem al die tijd zonder dat iemand het wist kunnen grootbrengen?’

‘Je hebt, neem ik aan, weleens over de zaak-Natascha Kampusch gehoord… Die Oostenrijkse die op tienjarige leeftijd werd ontvoerd en tot haar achttiende in een kelder gevangen werd gehouden? Of van Jaycee Dugard, achttien jaar lang opgesloten door een stel nadat ze met een auto voor een bushalte was ontvoerd. De slachtoffers krijgen telkens een beetje meer vrijheid, autonomie. Zo is het ook voor Ángel geweest… Of Óscar… Behalve dat hij nooit heeft geprobeerd te ontsnappen… Hij heeft de eerste jaren van zijn gevangenschap in de ondergrondse slaapzaal van de finca doorgebracht, zonder getuigen, ver van alles. Daarna stond Bolcán hem geleidelijk toe om naar de begane grond te komen, en daarna om naar buiten te gaan. En op een dag heeft hij hem officieel als zijn verzorger voorgesteld. Naar het schijnt bracht Bolcán grote offers voor Ángel, die niks tekortkwam. En verbazingwekkend genoeg gaf Ángel geen enkel blijk van de wens zich van zijn ex-kidnapper te scheiden. Misschien drogeerde Bolcán hem wel.’

Ongelovig schudde Lucia haar hoofd. ‘En Ángel heeft nooit geprobeerd hem aan te geven? Waren ze minnaars?’

Borges trok zijn schouders op. ‘Ik ken de precieze aard van hun relatie niet. Het enige wat ik weet, is dat er een vreemde band tussen hen is ontstaan. Ángel was zeer gehecht aan Bolcán.’

‘Over banden gesproken,’ zei Lucia, ‘zijn zelfmoord: heb jij daar iets mee te maken?’

Hij aarzelde. ‘Laten we zeggen dat César, naast Ulysses, de enige persoon was die jou bij mij zou kunnen laten uitkomen… Ik had niet aan Héctor gedacht… Zolang hij vrij was, zou César me zeker niet hebben aangegeven: hij zou zichzelf dan ook verraden. Maar ik begon bang te worden dat jij hem zou oppakken. Of dat zijn misdrijven zouden worden ontdekt. Als César zou vallen, dan wist ik zeker dat hij me zou meenemen in zijn val…’

‘Hoe heb je het gedaan? We waren de hele tijd samen… Ángel is verdwenen na Bolcáns dood. Heeft hij je geholpen?’

Salomón knikte. ‘Weet je nog die nacht die we in Graus doorbrachten? Je zag me praten met die jongeren op het plein. Ze vertelden me waar Ángel dealde en ik ben hem gaan opzoeken. Ik bood hem geld om naar me te luisteren, ik zei hem dat ik hem iets belangrijks te vertellen had. Aanvankelijk was hij een beetje wantrouwend, maar geld heeft een zeer opmerkelijk effect op deze jongeman, en toen hij de biljetten zag, is hij me gevolgd. Ik zei hem dat ik wist wie hij was, wat hij allemaal had meegemaakt en ook van de dingen die in de finca gebeurden. Na wat Bolcán me vier jaar daarvoor had verteld, was ik er bijna zeker van dat Ángel van slachtoffer dader en handlanger van César was geworden, dat hij inmiddels dezelfde driften had als de man die hem ontvoerd had. Ik had gelijk. Ik deed hem in zijn broek schijten van angst. Ik zei hem dat hij zijn laatste levensdagen in de gevangenis met César zou doorbrengen, dat er maar één manier was om daaraan te ontkomen: Bolcán uit de weg ruimen. En verdwijnen. Ik heb hem een groot bedrag gegeven – ik zeg het nog maar een keer: Ángel is gek op geld – en hij zei dat hij wist hoe hij het moest aanpakken…’

‘Dus Ángel heeft César in de schuur opgehangen… En heeft hij zich niet afgevraagd waarom jij Bolcán dood wilde?’

‘Natuurlijk wel. Hij dacht waarschijnlijk dat ik een van de vele types was die in de loop der jaren in de finca voorbij zijn gekomen… Iemand die zijn sporen wilde uitwissen… Maar in tegenstelling tot Bolcán weet Ángel niet wie ik ben en ook niet wat er destijds in de tunnels is gebeurd…’

‘Tenzij Bolcán hem dat verteld heeft…’ opperde Lucia gemeen.

Salomón schudde met zijn hoofd. ‘Nee, nee, Ángel weet van niks. Dat zou ik wel hebben gemerkt. Ik ben heel goed in mensen doorzien, Lucia, vergeet dat niet.’

‘En Miguel Ferran? De agent die zich heeft opgehangen?’

‘Ik neem aan dat César hem heeft vermoord – maar dat heeft hij me nooit duidelijk verteld, en ik ben hem uit het oog verloren na mijn laatste bezoek vier jaar geleden…’

Lucia haalde diep adem. ‘Dus jij hebt met behulp van Schwartz ook mijn collega vermoord… Hoe heb je Schwartz geworven?’

Zijn gezicht klaarde op door een glimlach. Lucia begreep hoe krankzinnig deze man was.

‘Op internet zijn een heleboel fora en plekken waar je mensen zoals hij kunt vinden, Lucia, als je maar weet waar je moet zoeken. We hebben elkaar eerst online gesproken, voor we elkaar ontmoetten. Zoals je weet had Gabriel een paar psychische probleempjes. Met behulp van de drugs die jullie in zijn bloed hebben gevonden heb ik er mijn… schepsel van gemaakt.’

‘Waarom mijn collega?’ vroeg ze met een stem waarin een vlijmscherpe woede doorklonk. ‘Waarom hij, waarom Sergio?’

‘Omdat hij je teamgenoot was… Toen ik besloot jou in mijn spel te betrekken, heb ik jou ook geobserveerd en gevolgd voor ik op de aanval overging… Zoals bij alle anderen… Dat is mijn manier van werken.’

Lucia’s gezicht was paars aangelopen. Ze kon haar been onder de tafel niet meer onder controle houden. En ze boog naar hem toe. ‘In tegenstelling tot wat je me hebt gezegd in die brief die je in het hotel hebt achtergelaten,’ gromde ze, ‘hebben wij niets met elkaar gemeen, Salomón. Ik heb gezocht, maar ik heb niks gevonden…’

‘O jawel, hoor’ fluisterde hij glimlachend.

Hij boog naar voren en richtte een blik op haar – een begerige en met een verontrustende vastheid – als van een varaan voor een krokodillenei of een baby die aan de borst van zijn moeder drinkt. ‘Je moet beter zoeken, Lucia. Wij zijn gelijk, jij en ik: te scherpzinnig om ons illusies over de rest van de wereld te maken, te onbuigzaam om te vergeven, te onvermurwbaar om concessies te doen, en we zijn jaloers op het geluk van anderen…’

‘Het is twaalf over twaalf, het verhoor is beëindigd,’ deelde Lucia mee terwijl ze overeind kwam en de camera een teken gaf.

Epiloog

Een najaarsochtend. Een ijzige ochtend, maar een heldere, lichte hemel. Wanneer de dagen korter worden en doen zeggen dat het leven daarop lijkt: de jaren die steeds sneller voorbijgaan, een schitterende lente, een geweldige zomer, een herfst en dan de winter.

Ze heeft haar auto geparkeerd voor de bakstenen rijtjeshuizen van de Calle Cascanueces die, als de stralende zon en de pijnbomen er niet waren, aan een chique Engelse buitenwijk zou doen denken. Een nette straat in een poepchique buurt in het oosten van Madrid: de residentiële oase Conde de Orgaz, waar beroemdheden wonen en ambassades en een Franse middelbare school zijn gevestigd.

Ze denkt bij zichzelf dat ze nooit de middelen zal hebben om Álvaro zulke levensomstandigheden te bieden. Ze heeft één grote angst: dat de nieuwe partner van haar ex-man hem in een prinsje verandert dat gewend is alles te krijgen zonder er moeite voor te hoeven doen, dat hij op een dag een arrogante en minachtende volwassene wordt.

Plotseling gaat de deur open. Álvaro verschijnt bovenaan het trappetje, in de ochtendzon. In het gezelschap van zijn vader en Alicia, die even lang en blond is als Lucia klein en donker is. Zonder het te beseffen grijpt Lucia het stuur zo hard met haar handen vast dat haar knokkels wit worden. Een diepe inademing, en daarna stapt ze uit het voertuig met een glimlach op haar lippen die gekunstelder is dan een kopie van de Mona Lisa. Alicia draagt het rode koffertje van haar zoon. Ze haalt haar hand door zijn haar, fluistert iets tegen hem, en dan rent Álvaro naar zijn moeder, alsof hij op dat teken wachtte. Lucia omhelst hem zo stevig mogelijk, tilt hem op en zet hem weer op de stoep om het koffertje aan te pakken dat de jonge vrouw haar aanreikt.

‘Ik heb zijn Pokémon-kaarten erin gedaan – die heeft hij altijd bij zich –, zijn wandelschoenen en de crème tegen insectenbeten…’

Lucia weet het. Ze heeft dezelfde crème in zijn koffer gestopt, maar ze zegt niks. Álvaro is allergisch voor bijen- en wespensteken en spinnenbeten, en ze is van plan hem ver buiten de stad te brengen. En buiten deze wijk.

‘En denk eraan,’ zegt Alicia er nog bij, ‘geen noten…’

Nu werpt Lucia haar een boze blik toe. Dit gaat te ver. ‘Hij was al allergisch voor jij verscheen,’ antwoordt ze.

Het gezicht van de lange, blonde vrouw is knalrood – en Lucia geniet van deze kleine en karige overwinning.

‘Weet je zeker dat dit weekend op het platteland een goed idee is?’ vraagt Samuel haar.

Ze doet het achterportier open zonder te antwoorden, wacht tot haar zoon is ingestapt en gaat weer achter het stuur zitten. ‘Ik breng hem maandag terug,’ zegt ze.

De blik die ze uitwisselen ontgaat Lucia niet, maar wat kan het haar schelen? Ze heeft haar zoon drie dagen lang. Ze rijdt langzaam weg, het huis verdwijnt in de achteruitkijkspiegel. Achterin zit Álvaro al opgewonden te kletsen met zijn Pokémon-kaarten op zijn knieën. Naast hem een Rafael die alleen in Lucia’s verbeelding bestaat, voor altijd verstard in zijn zestien jaar, die met zijn neefje praat en grapjes maakt. Luitenant van de uco Lucia Guerrero achter het stuur glimlacht met tranen in haar ogen terwijl het gouden licht van de herfst door het gebladerte heen op de voorruit danst.

De telefoon gaat over. Een onbekend nummer. Ze aarzelt. Het telefoontje wordt overgezet naar het antwoordapparaat. De zon knippert tussen de laatste bladeren. Conde de Orgaz is een van de groenste oases van Madrid. Ze glimlacht. Ze wil net iets tegen Álvaro zeggen wanneer de telefoon opnieuw overgaat. Hetzelfde nummer. Ze pakt het toestel van de passagiersstoel. ‘Hallo?’

‘Bent u Lucia?’

Ze wordt gespannen. Ze herkent de stem niet, maar de toon verraadt niet veel goeds. ‘Ja…’

‘Ik ben José, ik ben spoedeisendehulparts. We hebben uw nummer in de keuken van mevrouw Guerrero gevonden… Ze heeft het noodnummer gebeld. Ze voelde zich niet goed. Ze was in coma toen we aankwamen. We brengen haar naar het ziekenhuis.’

Dankwoord

Een van de inspirerendste aspecten van dit beroep zijn de ontmoetingen die je tijdens de voorbereidingen voor elk boek hebt. Zoals altijd zou dit boek niet zijn geschreven zonder de hulp en gezichtspunten van een aantal mensen in Madrid, Salamanca, Parijs en Graus (provincie Huesca). Iedereen heeft op zijn of haar manier aan dit verhaal bijgedragen zodat het niet te ver van de werkelijkheid afdwaalt, ondanks de missers die er ongetwijfeld in staan en die allemaal mijn schuld zijn. Maar als je je helemaal van de werkelijkheid wilt ontdoen, dan kun je net zo goed sciencefiction gaan schrijven.

Mijn welgemeende dank gaat uit naar Eduardo A. Fabián Caparrós, gewoon hoogleraar strafrecht aan de universiteit van Salamanca, die ook criminologie onderwijst, en aan zijn sympathieke groepje promovendi en doctors: Berta Álvarez Arranz, Cristina Fernández Gonzalez, Javier Sánchez Bernal, María Quintas Pérez en Selena Tierno Barrios. Dankzij hen kon ik (enigszins) begrijpen hoe de usal functioneert en Ulysses’ tent in dat ongelofelijke souterrain plaatsen (waar echt portretten van Charles Manson en Ted Bundy hangen). De criminologielessen die in het boek door Salomón Borges worden gegeven lijken echter in de verste verte niet op die van de usal, hoewel hij zich baseert op enkele serieuze werken. En zo zit het team van Eduardo A. Fabián Caparrós ook geen seriemoordenaars achterna en bestaat dimas ook niet!

Vervolgens bedank ik Eduardo Hernández Pérez, de ‘boekenbewaker’, een bibliothecaris met een fascinerende eruditie van de fantastische historische bibliotheek van de universiteit, die de deuren van het voor het publiek verboden heilige der heiligen voor ons heeft opengezet – waar duizenden incunabelen en manuscripten worden bewaard, plus zestigduizend boeken die tussen de zestiende en de negentiende eeuw zijn uitgegeven – en die ons zo vriendelijk heeft ontvangen. Jammer genoeg heeft dat uitzonderlijke decor geen plek in dit verhaal gekregen, in tegenstelling tot de moderne bibliotheek Francisco de Vitoria van de rechtenfaculteit van Salamanca, waarvan we de geheimste magazijnen hebben mogen ontdekken dankzij de hulp van de directrice, Mariate Soria Alonso (die in het geheel niet op het personage van Vanessa lijkt).

Dan bedank ik Cruz Morcillo, journalist en schrijver gespecialiseerd in misdaadonderzoeken voor de Spaanse geschreven pers, radio en tv: zowel zijn boek Departamento de homicidios, una memoria de la España negra (Libros del K.O., 2021) als zijn antwoorden op mijn vragen zijn een waardevolle hulp geweest; José Jiménez Córdoba, uit Graus, die de sleutels van de indrukwekkende basiliek Virgen de la Peña heeft en die mij op het dak liet klimmen – waar ik bijna net zoveel hoogtevrees kreeg als Lucia – en zijn vrouw, Maria Amparo Mur Armisen, en de Vereniging van Vrienden van la Peña. En nu we toch in Graus zijn, mijn grote dank gaat uit naar Pedro Colomina Lafalla, Maria Gloria Lomillos Sopena, Javier Lomillos Sopena en Renate Rozeboom voor hun ontvangst, en naar hun kinderen (voor de botellón) en de Guardia Civil van het noorden van Aragón, waarvan de leden niet genoemd wilden worden, maar die niet zuinig met hun tijd en informatie zijn geweest. Niet ver daarvandaan, in Lleida, gaat mijn dank uit naar Rafa Melero, adjunct-inspecteur van het politiekorps Mossos d’Esquadra en detectiveschrijver, die me ook zeer nuttige informatie heeft gegeven. En naar José Manuel Carboneras Martinez, agent van de Guardia Civil van het commando van Almansa (Albacete).

Voor de details van het autopsieverslag dat Lucia in handen heeft ben ik dank verschuldigd aan Gastón Intelisano, strafrechtdeskundige, radioloog, obductie-assistent, docent en rechercheur bij de provincie van Buenos Aires. Begoña, van boekwinkel La Galatea in Salamanca, heeft me een prachtige uitgave van Don Quichot verkocht met 356 gravures van Gustave Doré, maar ik heb de aankoop van de beroemde editie-Ibarra (vier volumes in kwartoformaat uit 1780) naar een later moment uitgesteld; zonder het te weten heeft zij haar naam aan een personage gegeven.

Tot slot gaat mijn dank zoals altijd uit naar de mensen van mijn uitgeverij: Bernard Fixot, Édith Leblond, Renaud Leblond, Stéphanie Le Foll, Anissa Naama, Catherine de Larouzière, Bruno Barbette, David Strepenne, Roxana Zaharia, Marine Papillon, Marie Salle en de anderen en, last but not least, Sarah Hirsch en Ève Sorin, die met hun werk mijn boeken bijna perfect maken. Ik moet ook het hele team van uitgeverij Pocket bedanken dat de pocketeditie van La Vallée vorig jaar naar een hoogtepunt heeft gebracht. En ik dank mijn waardevolle Spaanse contacten aan de goede contactuele eigenschappen en het netwerk van Lucia… sorry: Laura, die misschien wel, wie weet, enkele raakvlakken met mijn nieuwe personage heeft…

Bronnen

John Douglas en Mark Olshaker, Mindhunter, Achter de schermen bij de serial crime unit van de FBI, Luitingh-Sijthoff, 2017, vertaling Martin Jansen in de Wal.

Cristina García Rodero, España Oculta, Lunwerg, 1989.

Vicente Garrido Genovés en Patricia López Lucio, El rastro del asesino, El perfil psicológico de los criminales en la investigación policial, Barcelona, Ariel, 2006.

Ian Hacking, Rewriting the Soul. Multiple Personality and the Science of Memory, Princeton University Press, 1998.

Daniel Keyes, The Minds of Billy Milligan, Orion Publishing Co, 2018.

Cruz Morcillo, Departamento de homicidios, una memoria de la España negra, Madrid, Libros del K.O., 2021.

Patrick Morvan, Criminologie, Parijs, LexisNexis, 2019.

Ovidius, Metamorphosen, Athenaeum – Polak & Van Gennep, 2009, vertaling M. D’Hane-Scheltema.

Ovidius, Metamorfosen, Primavera Pers, 2022, vertaald, ingeleid en van aantekeningen voorzien door Piet Schrijvers.

Ovidius, Tristia: Ballingschapsgedichten, Ambo/Klassiek, 1995, vertaling W.A.M. Peters.

José Antonio Sánchez Sánchez (dir.), Medicina legal y forense I en II, Valencia, Tirant lo Blanch, 2018.

Andrés Sotoca Plaza, José Luis González Álvarez en Lucia Halty Barrutieta, Perfiles criminales, Principios técnicas y aplicaciones, Madrid, Síntesis, 2019.

Les Métamorphoses d’Ovide illustrées par la peinture baroque, Parijs, Diane de Selliers, 2003 vertaling uit het Latijn door Georges Lafaye.

Salamanque artistique et monumentale, Zamora, Edilera, 2015.

Al mijn Spaanse lezers, maar ook mijn Amerikaanse, Arabische, Australische, Belgische, Bulgaarse, Canadese, Deense, Duitse, Engelse, Griekse, Hongaarse, Indonesische, Israëlische, Italiaanse, Japanse, Koreaanse, Latijns-Amerikaanse, Letse, Nederlandse, Oostenrijkse, Noorse, Oekraïense, Poolse, Quebecse, Roemeense, Russische, Servische, Slowaakse, Taiwanese, Tsjechische, Turkse, Vietnamese, Zuid-Afrikaanse, Zwitserse en allereerst mijn Franse lezers, die elke dag talrijker zijn: bedankt.

Fotoverantwoording

Blz. 276: Cephalus en Procris (anonieme kunstenaar).

Olie op doek, 17e eeuw.

© Musée des Beaux-Arts de Tours – Foto: DR.

Blz. 277: De dood van Hyacinthus (Italiaanse school van de 17e eeuw).

Olie op doek, 17e eeuw.

Musée Thomas-Henry, Cherbourg © Bridgeman-Giraudon, DR.

Blz. 278: Pyramus en Thisbe (Jean-François de Troy).

Olie op doek, 18e eeuw.

© Privécollectie – Foto: DR.

Colofon

Uitgegeven door Xander Uitgevers

www.xanderuitgevers.nl

..

Oorspronkelijke titel: Lucia

Oorspronkelijke uitgever: XO Éditions

Vertaling: Aniek Njiokiktjien

Omslagontwerp: Studio Marlies Visser

Omslagbeeld: Getty Images

Omslagbewerking: Select Interface

Auteursfoto: Emanuele Scorcelletti

Verzorging ePub: Michiel Niesen, ZetProducties

..

Copyright © 2022 XO Éditions

Copyright © 2023 voor de Nederlandse taal:

Xander Uitgevers bv, Haarlem

..

..

..

isbn 9789401619257

..

De uitgever heeft getracht alle rechthebbenden te traceren. Mocht u desondanks menen rechten te kunnen uitoefenen, dan kunt u contact opnemen met de uitgever. Niets uit deze uitgave mag openbaar worden gemaakt door middel van druk, fotokopie, internet of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.