1

De majoor trok eerst aan zijn ene manchet en vervolgens aan de andere, zodat ze een centimeter uit de mouwen van zijn uniformjasje staken. Met zijn duim en wijsvinger streek hij om zijn mond, en ten slotte kuchte hij om zijn keel te schrapen. Hij knikte naar de deur, een teken dat de sergeant die hij bij zich had kon aanbellen. De majoor was er klaar voor.

‘Ik kom eraan!’ riep Poppy vrolijk over haar schouder. Toen ze het binnenwerk van de voordeurbel langs het metalen kapje hoorde schrapen, knoopte ze zich voor de zoveelste keer in de oren dat ze hem moest repareren. Het irritante geluid was deel gaan uitmaken van het ritme van de flat. Ze woonde samen met een orkest aan bouwkundige gebreken, met als sterren het krakende scharnier van de slaapkamerdeur, de lekkende badkamerkraan en de brommende ventilator, die niet echt meer ventileerde.

Glimlachend streek Poppy haar haar achter haar oren. Waarschijnlijk was het Jenna, die wel vaker in haar lunchpauze langskwam. Na jaren vriendschap gingen ze heel makkelijk en ongedwongen met elkaar om. Als ze bij elkaar over de vloer kwamen, was het niet nodig van tevoren de afwas te doen, wasgoed op te ruimen of je aan te kleden als je nog in je pyjama rondliep. Poppy legde brood klaar en telde de vissticks onder de grill om uit te rekenen hoe ze er in plaats van één boterham twee mee kon beleggen, wat geen moeilijke berekening was. Een blij gevoel borrelde in haar op.

Weer ging de bel. ‘Ik kom eraan!’ Ze likte een paar klodders tomatenketchup van haar duimen en lachte om het ongeduld waarmee op het plastic rondje aan de buitenmuur werd gedrukt.

Snel gooide ze de geruite theedoek op het aanrecht en liep de hal in. Ze keek door het veiligheidsglas in de bovenkant van de deur, dof omdat het zo was ontworpen en ze het niet vaak genoeg poetste. Plots ging ze langzamer lopen, totdat ze bijna stilstond. Met haar ogen tot spleetjes geknepen tuurde ze naar wat ze voor zich zag, alsof ze het kon veranderen door de vorm van haar ogen te veranderen. Haar hart klopte onregelmatig. In een poging het te kalmeren, drukte ze met een handpalm tegen haar borstbeen. Het blije gevoel van even daarvoor maakte plaats voor een bal van ijs in haar maag en kille angst in haar buik. Wat ze zag, was niet het silhouet van haar vriendin. Er was geen paardenstaart te zien. Nee, er stonden twee mannen voor de deur. Twee militairen.

Moest ze teruggaan naar de keuken en de grill uitzetten of naar de voordeur lopen en de mannen binnenlaten? Ze wist het niet, en die besluiteloosheid verlamde haar. Ze concentreerde zich erop in het heden te blijven, want ze had het gevoel dat ze anders meegesleurd zou worden door de draaikolk van gedachten in haar hoofd. De verwarring die ze voelde, maakte haar duizelig. In een poging haar gedachten te ordenen, schudde ze haar hoofd. Het werkte.

Ze vroeg zich af hoe lang ze zouden blijven, hoe lang het zou duren. Er lagen vissticks die opgegeten moesten worden, en ze moest over een halfuur terug zijn in de kapsalon. Over veertig minuten had ze een klant voor een was- en watergolfbeurt. Wat vreemd dat een gewone dag plotseling zo bijzonder kon worden. Ze wist dat de kleinste details van elke handeling, die je gewoonlijk na een nacht slapen was vergeten, haar voor altijd zouden bijblijven, dat elk facet in haar geheugen gegrift zou staan. Hoe ze haar tenen boog en strekte in haar sokken, rode sokken, het gesis van haar lunch onder de grill en de tv die plotseling veel te hard stond.

Kijkend naar de wazige omtrek van haar nog ongeziene bezoekers, bedacht ze dat haar huis niet op orde was. Ze wou dat ze niet bezig was vis te bakken. Pas toen ze er achteraf op terugkeek, zou ze het merkwaardig vinden dat ze zich druk had gemaakt over kleinigheden, terwijl de reden voor hun bezoek zoveel belangrijker was dan baklucht en kussens die wellicht niet naar behoren waren opgeschud.

Columbo was op de televisie. Ze had er niet naar zitten kijken, het was alleen een geruststellend achtergrondgeluid geweest. Sinds Martin was vertrokken, zette ze vaak de tv of radio aan, zodra ze binnenkwam. Alles liever dan de stilte van een leven dat je in je eentje moet leiden. Daar had ze een hekel aan.

Poppy keek of er inderdaad twee mannen stonden, om bevestigd te krijgen wat ze dacht al te weten. Het was een bekende code: een brief bij goed nieuws, een telefoontje voor een vrij klein incident, een bezoek van één militair als het erg is, en in het allerergste geval van twee.

Onderzoekend keek ze naar de gestaltes die aan de andere kant van de deur stonden. De een was een gewone militair, wat te zien was aan zijn baret, en de andere was er een met rang, een officier. Ze herkende hen niet aan hun omtrek, het waren onbekenden. Voordat ze ook maar een woord hadden gezegd, wist ze al wat ze haar zouden vertellen. Hun houding was onnatuurlijk. Ze voelden zich duidelijk niet op hun gemak.

Haar gedachten vlogen naar de kartonnen doos onder het bed. Er zat ondergoed in, ordinaire, kanten lingerie die Martin had uitgekozen. Ze zou het weggooien, want nu had ze het niet meer nodig. Er zouden geen huwelijksjubilea meer komen, geen verjaardagen of speciale zondagen waarop de wereld teruggebracht was tot een matras, een dekbed en de huid van de man van wie ze hield.

Ze wist niet precies hoe lang ze erover deed om de deurklink vast te pakken, maar ze had het merkwaardige gevoel dat met elke stap die ze zette de deur verder naar achteren schoof. Met vaste hand schoof ze het veiligheidskettinkje los. Waarom zouden haar handen ook trillen? Er was geen reden toe, nog niet. Ze trok de deur zo wijd open dat hij tegen de binnenmuur botste. De doffe deurkruk vond zijn vaste groef in het pleisterwerk. Gewoonlijk zou ze de deur een klein stukje hebben opengedaan, ver genoeg om naar buiten te turen om te zien wie er was, maar dit was geen gewone situatie. Bovendien: wat kon haar nou overkomen met twee militairen voor de deur? Ze staarde hen aan. De twee mannen zagen bleek en waren nerveus. Ze keek langs hen heen naar de galerij op de derde verdieping en toen naar de lucht, wetend dat dit de laatste paar seconden waren dat haar leven intact zou zijn. Van dat gevoel wilde ze genieten, want ze was er zeker van dat alles kapot zou gaan zodra ze hun zegje hadden gedaan. Ze staarde naar het perfecte blauw met hier en daar een sliertje wolk. Het was mooi, echt mooi.

Terwijl Poppy over hun hoofden heen in de verte staarde, keken de mannen haar vorsend aan. In die eerste paar tellen zouden ze hun mening over haar vormen. De een zag de sproeten op haar neus, de heldere blik in haar ogen en haar open gezichtsuitdrukking, en de ander het grijze beton waarin ze woonde en de rafels aan een van de lange mouwen van haar T-shirt.

Tijdens hun opleiding hadden ze geleerd dat ze verschillende reacties konden verwachten, van flauwvallen en woede tot intens verdriet, en voor elk van die reacties bestond een vaste aanpak en procedure. Dit was voor hen het slechtste scenario, dat de ontvanger van het nieuws zich in haar schulp terugtrok, zweeg en vertraagd zou reageren, waardoor het voor hen veel moeilijker te voorspellen was wat er zou gebeuren.

Poppy dacht aan de avond voordat haar man naar Afghanistan was vertrokken. Ze wou dat ze naar dat moment kon teruggaan om het anders te doen. Ze had toegekeken, terwijl hij op de automatische piloot door het huis ging, had hem over de in plastic verpakte, modderkleurige padvinderijspullen zien strijken die hij zou meenemen de woestijn in. Het was een plek waar ze zich geen voorstelling van kon maken, een leven waar ze geen toegang tot had. Wat ze niet had gezien, was dat hij zijn vingertoppen had laten rusten op de geborduurde rozen op hun dekbedovertrek, de laatste keer dat hij iets moois en vrouwelijks kon aanraken dat thuis, Poppy, voor hem betekende.

Martin was bezig zijn rugzak in te pakken die open op het bed lag, toen hij begon te fluiten. Poppy herkende het deuntje niet. Ze staarde naar haar glimlachende, fluitende man, terwijl hij zijn kleren opvouwde en samen met zijn toiletspullen in de volumineuze kaki grot op het bed stopte. Even stopte hij om zijn verdwenen pony uit zijn ogen te vegen. Net als een man die een vinger kwijt is en over de lege plek blijft wrijven om de vinger op te warmen, zo veegde Martin haar weg dat was afgeknipt.

Al kon Poppy zijn glimlach niet duiden, het was genoeg om de stortvloed aan woorden los te maken die zich op haar tong had verzameld. Een toevallige voorbijganger zou waarschijnlijk hebben gedacht dat hij met kameraden op vakantie ging, niet naar een oorlogsgebied.

‘Ben je blij, Mart? Ach, geef daar maar geen antwoord op. Domme vraag! Natuurlijk ben je blij, want dit is wat je wilde, hè? Mij, je vrienden en al het andere achterlaten om een half jaar lang met geweren te spelen.’

Welke reactie ze van hem had verwacht, wist ze niet, maar ze hoopte dat hij iets zou zeggen. Ze wilde dat hij haar tegen zich aan trok en zou zeggen dat dit wel het laatste was wat hij wilde, dat hij haar niet wilde verlaten, of op zijn minst dat hij haar graag zou willen meenemen, als dat had gekund. Iets, wat dan ook, om haar gerust te stellen. Hij zei en deed niets.

‘Heb je me gehoord, Mart? Ik vroeg of je eindelijk blij bent, nu je plannetje uitkomt, die fantastische toekomst waarvan je hebt gedroomd.’

‘Alsjeblieft, Poppy...’

‘Hou op met je “alsjeblieft, Poppy”. Waag het niet me om iets te vragen of te verwachten dat ik het begrijp, want dat doe ik niet. Hier heb je voor getekend, Mart, dat jij naar een of ander godverlaten stuk woestijn kan gaan, terwijl ik hier achterblijf. Dat probeer ik je al te vertellen sinds je in dat vervloekte pak van je kwam binnenwandelen, nadat je geheime missie was volbracht.’

‘Het is niet voor altijd,’ zei hij met een klein stemmetje. Zijn ogen hield hij op de vloer gericht.

Het viel Poppy op hoe wezenloos hij keek, alsof nu pas tot hem doordrong dat zij hem misschien ook nodig had. Daar werd ze nog bozer door. Hij besefte het nu misschien pas, maar zij kon al tijden aan niets anders denken.

‘Het kan me niet schelen voor hoe lang het is. Snap je het niet? Of het nu voor een nacht of een jaar is, het is te lang. Je laat me hier achter met junkies op de trappen en saaie winteravonden in het verschiet. Het enige wat ik heb om naar uit te kijken is op bezoek gaan bij mijn getikte oma. Nou, ga gerust, Mart, geniet lekker van je avontuurtje en bewijs wat je voor jezelf moet bewijzen. Maak je om mij vooral geen zorgen. Ik red me wel. Maar dat weet je wel, of niet soms?’

Ze wilde geen ruzie maken. Liever zou ze haar armen om zijn nek slaan en ze daar houden. Ze wilde haar lippen heel hard op zijn hals drukken, hem kussen en de herinnering aan die kussen bewaren voor de tijden dat ze hem het ergst zou missen. Het deed zo’n pijn vanbinnen dat ze ervan moest rillen, en die rillingen wakkerden haar woede aan.

Vlak nadat Martin was vertrokken, was ze opgelucht geweest dat hij weg was. Ze had er vreselijk tegen opgezien dat hij weg zou gaan, en nu dat gevoel had plaatsgemaakt voor de realiteit dat hij er niet meer was, was het in eerste instantie makkelijker te verdragen geweest. Ze speelde wat ze ruziënd tegen elkaar hadden gezegd keer op keer in haar hoofd af en dacht na over wat ze hadden gedaan, wetend dat zij de enige was die te lijden had van het obsessieve oprakelen van de herinneringen.

Al noemde Martin het mokken, voor haar waren die stille overpeinzingen een manier om te proberen na te gaan wat er was gebeurd en waarom, om te zoeken naar een oplossing of op zijn minst een rationele verklaring. Soms was die er natuurlijk niet. Je kunt ruzie krijgen omdat je moe bent, geïrriteerd, of om talloze andere onbelangrijke zaken.

Hun ruzie kon niet aan zoiets eenvoudigs worden geweten. Hij had niet nagelaten het tapijt goed te stofzuigen, had niet vergeten de wc-bril omlaag te doen en had de melk niet buiten de koelkast laten staan. Het ging om veel meer dan dat. Ze waren bang, maar te bang om dat toe te geven.

Het zou moeilijk zijn de vele dingen waarvoor ze bang waren op volgorde te zetten. Dat ze zo belachelijk lang van elkaar gescheiden zouden zijn stond bovenaan, net als dat ze misschien geen contact met elkaar zouden kunnen hebben en eenzaamheid. Alle drie dongen mee naar de eerste plaats. Dan was er ook nog de onbeschrijflijke angst dat Martin iets zou overkomen, of dat hij zou sneuvelen. Het scenario was te afschuwelijk om met elkaar te delen of hardop uit te spreken, maar ze dachten er wel aan, heimelijk en afzonderlijk, met hun gezicht in hun kussen gedrukt.

Poppy had hem willen vertellen dat, mocht hij gewond raken en bijvoorbeeld ledematen kwijtraken of blind worden, het voor haar geen enkel verschil zou maken. Ze wist dat het zwaar zou zijn, maar ook dat ze daarom niet minder van hem zou houden. Ze was ervan overtuigd dat ze een manier zouden vinden om ermee om te gaan, dat ze een manier konden vinden om met alles om te gaan wat het leven hen voor de voeten wierp. Dat geloofde ze tenminste.

In een van haar ‘wat nou als...’-scenario’s zag ze zichzelf Martin onder het genot van een glas wijn vertellen dat hij het enige was dat haar leven al zoveel jaar de moeite van het leven waard maakte. Hij was de enige constante waarop ze kon terugvallen, en ze zou er nooit ook maar een seconde spijt van hebben dat ze met hem was getrouwd. Ze wilde dat hij wist dat ze liever kort met hem zou leven dan vijftig jaar met iemand anders. Hopelijk wist hij dat ze hem elke seconde van elke dag zou missen en dat ze zich nooit door een andere man zou laten aanraken. Hij was altijd de enige voor haar geweest, en het idee dat een andere man... Daar werd ze misselijk van. Ze zou er tevreden mee zijn alleen oud te worden, samen met haar herinneringen. Het grootste verdriet zou natuurlijk zijn dat ze nooit een kind van hem zou krijgen.

Nadat ze een paar dagen oeverloos had zitten peinzen, was ze overmand geraakt door schuldgevoel. Hoe haalde ze het in haar hoofd ruzie met hem te maken in plaats van hem in haar armen te nemen en gerust te stellen? Nu was hij weg, stond hij tegenover een vijand in oorlogsgebied, zonder liefde of genegenheid.

Toen die scherpe emoties in de loop der tijd afzwakten, bleef ze achter met de doffe pijn van eenzaamheid. Een half jaar, honderdtachtig dagen... Het deed er niet toe hoe vaak ze zich een gebeurtenis voor de geest haalde die zes maanden eerder had plaatsgevonden en zich erover verwonderde hoe snel de tijd voorbij was gegaan, het voelde nog steeds als een eeuwigheid, een straf.

De officier kuchte in zijn vuist, waardoor ze weer met beide benen in het heden kwam te staan. Ze zei niets, maar wachtte totdat hij het woord nam. Er was geen haast bij. Bovendien wilde ze het hem niet te makkelijk maken, in de hoop dat hij iets van de pijn zou voelen die bij haar begon op te wellen. Stokstijf bleef ze staan, terwijl ze zich voorstelde wat er zou volgen. Ze hoorde zijn onuitgesproken woorden in haar hoofd en vroeg zich af welke frase hij had geoefend. ‘Martin is dood’? ‘Martin is gewond geraakt en aan zijn verwondingen overleden’? ‘Er is iets vreselijks gebeurd, Poppy. Martin is dood’? Of ‘We hebben slecht nieuws voor u, mevrouw Cricket. Bent u alleen?’

Ze had zich altijd afgevraagd hoe zo’n bezoek zou verlopen. Probeer maar eens een vrouw, man, moeder of vader van een militair te vinden die het scenario niet in haar of zijn hoofd heeft afgespeeld. Dat lukt je niet, want zo leven ze gewoon. Telkens als er even geen contact is of een belofte om ‘s avonds laat te bellen niet wordt nagekomen, gaat hun hart sneller kloppen en gaan ze in hun hoofd na waar de autosleutels liggen. Ze spannen hun spieren alsof ze in de startblokken staan, klaar om te gaan waar ze nodig zijn, terwijl de eerste golven verdriet om hun hielen kabbelen. Bij elke onverwachte klop op de deur en elk telefoontje na negen uur
‘s avonds staat het zweet in hun handen, totdat het moment voorbijgaat en ze weer kunnen ademen. Verkopers aan de deur zien hun euforie vaak abusievelijk aan voor enthousiasme over hun koopwaar in plaats van de opluchting van achtergeblevenen die minuten aftellen en dagen afstrepen. Voor de dierbaren van deze militairen is het een opluchting dat zij niet aan de beurt waren, die dag in elk geval niet.

Soms oefende Poppy in gedachten hoe ze zou reageren. Ze stelde zich voor dat ze op haar knieën neerzonk en haar vingers in haar haar stak. ‘Nee, niet Mart! Zeg me alsjeblieft dat het niet waar is!’ Ze vond de geoefende reactie erg overtuigend: ze had hem een keer in de kapsalon voor de spiegel geoefend. Sommige mensen vroegen zich misschien af waarom ze erop moest oefenen, maar Poppy maakte zich zorgen dat, als het erop aankwam, de mensen die haar het nieuws zouden brengen niet zouden doorhebben hoe kapot ze ervan was. Daarom vond ze het beter deze vooraf geoefende reactie als reserve te hebben. Ze had hem vast niet nodig.

Hoewel de officier, een man van begin veertig, een paar jaar jonger was dan de andere militair, had hij door zijn positie een zelfvertrouwen dat zijn collega miste, terwijl die waarschijnlijk meer werkervaring had.

‘Bent u mevrouw Cricket?’ Zijn stem klonk zelfverzekerd, zonder een greintje zenuwen. Poppy zag zweetdruppeltjes op zijn bovenlip. De neutrale toon had hij dan misschien onder de knie, maar aan dat zweten zou hij toch echt iets moeten doen, als hij overtuigend wilde overkomen.

Ze knikte.

‘Mogen we binnenkomen?’ vroeg hij, terwijl hij de hal in liep, waardoor zijn vraag eerder een melding was.

‘Ik ben majoor Anthony Helm, en dit is sergeant Gisby.’ Hij gebaarde met zijn hand in de richting van de militair die achter hem stond. Poppy stapte naar voren en gaf hem een slap handje. Aan handen schudden was ze niet gewend. Ze voelde zich er opgelaten bij.

Alsof de rollen waren omgedraaid, vulde de officier haar thuis met zijn aanwezigheid, wat haar verwarde en een beetje boos maakte. Hij pakte haar bij een elleboog en leidde haar naar de woonkamer. Dat een vreemde haar aanraakte, vond ze onprettig. Ze voelde zich misselijk en in verlegenheid gebracht.

De andere man liep naar de tv en zette hem uit. Met wapperende regenjas en een sigaar tussen zijn tanden was Colombo net aan zijn grote slotrede begonnen.

Ze ging op het randje van de bank zitten en liet haar blik snel door de kamer glijden. Er moesten meer prenten aan de muur, en het stukje van gedroogde bloemen was bedekt met een rasterwerk van spinnenwebben. Er hing een spinnetje aan een onzichtbare draad, een piepkleine abseiler met als eindbestemming het beringde hout van een grenen boekenplank. Ze sloot haar ogen en wou dat ze naar huis kon, wat natuurlijk een probleem was.

De officier nam plaats op de stoel tegenover haar, en zijn collega ging met kaarsrechte rug bij de deur staan. Of hij dat deed om het voor haar moeilijker of voor zichzelf makkelijker te maken de benen te nemen, wist ze niet. Ze kon het bloed als een drum in haar oren horen bonzen. Haar handen voelde koud en klam aan en waren eindelijk gaan trillen.

Ze ademde luid en diep uit, als een atleet die zich klaarmaakt voor de start. Ondertussen boog en strekte ze haar vingers en knikte. Alles aan haar schreeuwde: kom op dan, vertel het me!

‘Bent u alleen, mevrouw Cricket?’

‘Ja,’ fluisterde ze met gebroken stem, geforceerd, de stem die ze soms had als ze na een diepe slaap voor het eerst weer iets zei.

De majoor knikte. Het was een lelijke man met een plat gezicht, die nog onaantrekkelijker werd door zijn zelfverzekerde houding. In zijn stem klonk heel licht een noordoostelijk accent door, dat hij wanhopig probeerde uit te wissen door zijn klinkers op een neutrale manier en de juiste toon uit te spreken. Anthony Helm was een goede militair, die door de mensen die onder hem dienden werd gerespecteerd en op wie degenen aan wie hij rapporteerde zich konden verlaten. Hij had de reputatie rechtdoorzee te zijn, een man die alles hardnekkig volgens het boekje deed en dat goed deed. Ironisch genoeg was hij door de karaktertrekken waardoor hij hogerop was gekomen niet per definitie goed uitgerust voor een zorgeloos bestaan in de burgerwereld. Voor een praktische man als Anthony Helm was het lastig de grillige baren van het moderne leven te bevaren. Zodra regels en structuur wegvielen, voelde hij zich een beetje stuurloos.

Poppy glimlachte zenuwachtig naar de sergeant en beet op haar tong. Haar glimlach was gespannen, onnatuurlijk. Ze voelde dat een onnozele opmerking haar mond wilde ontsnappen: ‘Sergeant, is dat hoger dan soldaat, maar niet zo hoog als kolonel? Mart heeft wel geprobeerd het me te leren, maar ik kan de volgorde niet onthouden.’ Ze wist niet waarom ze dat wilde zeggen. Om de spanning te breken, de stilte te vullen? Of gewoon omdat het beleefd was het gesprek op gang te brengen?

Ze kon de majoor niet aardig vinden. Doordat ze er goed in was mensen te doorgronden, voelde ze aan dat hij weliswaar zijn plicht deed, maar liever ergens anders was geweest, waar dan ook. Meneer Gisby glimlachte naar haar, alsof hij haar gedachten kon lezen. Hij had eerlijke ogen, die krinkelden in de hoeken. Ze was blij dat hij erbij was.

Toen begon de majoor, zoals ze wist dat hij zou doen, met de zin waar ze al bang voor was sinds haar geliefde echtgenoot dat verduvelde rekruteringsbureau binnen was gelopen. De woorden waaraan ze met angst en beven had gedacht, vanaf het ogenblik dat hij was thuisgekomen met de brief waarin stond dat hij zich moest melden bij het trainingscentrum in Bassingbourn en, bizar genoeg, een cheque, waar Martin dolblij mee was geweest, maar die zij had gezien als smeergeld, de moderne variant van de wervingspremie die nieuwe rekruten vroeger kregen als ze dienst namen. Wat had hij ook weer gezegd toen hij met het papiertje voor haar neus stond te wapperen? ‘Je wist wat het betekende dat ik in het leger ging, Poppy! Dit komt toch niet als een verrassing? Ik weet dat ik je had moeten vertellen dat ik me ging aanmelden, maar toen ik het eenmaal had gedaan, wist je dat dit mijn werk zou zijn. En vertel me nou niet dat je het niet leuk vindt dat we straks een huis met een tuin kunnen kopen, extra inkomsten hebben en de kans krijgen in het buitenland te wonen. Dan klaag je vast niet!’

Poppy kon niet geloven dat hij dat zei. Het verbijsterde haar dat hij met zo’n dom argument kwam, want hij wist dat ze niets gaf om huizen en bezittingen. Zo zat ze niet in elkaar. Ze snapte er niets van. Hij koos ervoor weg te gaan, haar maanden, zo niet jaren, alleen te laten en was zonder met haar te praten of te overleggen tot dat besluit gekomen. In alle tijd die ze elkaar nu kenden was Martin hooguit een uur van haar weg geweest. Dat hij buiten bereik zou zijn, vond ze afschuwelijk. Het idee dat hij in een andere stad zou zitten, laat staan een ander land, was iets wat ze niet kon bevatten. Zij deed niet eens boodschappen voor het avondeten zonder hem te vragen wat hij graag wilde eten, en nu had hij dit gedaan, in zijn eentje, stiekem, achter haar rug om. Ze voelde zich buitengesloten en in de steek gelaten.

‘Mevrouw Cricket?’ Voor de tweede keer gebruikte de officier zijn stem om haar terug te halen naar het heden en daar te houden.

Poppy knikte om te laten merken dat het hem was gelukt, dat hij haar volle aandacht had. Haar tanden klapperden tegen haar onderlip. Ze klemde ze op elkaar om zichzelf onder controle te krijgen.

‘Ik ben bang dat ik slecht nieuws heb.’ Even was hij stil en tuitte hij zijn lippen, denkend aan wat hij tijdens zijn opleiding had geleerd: breng de informatie langzaam over, in behapbare brokken.

‘Schiet alsjeblieft op,’ wilde ze zeggen. ‘We weten allemaal wat er gaat komen!’

Weer kuchte hij. ‘Zoals u weet, is Martin op het ogenblik ingezet in Afghanistan.’

Poppy probeerde haar trillende benen onder controle te krijgen en knikte om aan te geven dat ze het begreep.

‘We zijn hier omdat we nieuws over uw echtgenoot hebben, en het is geen goed nieuws. Het spijt me dat ik u moet vertellen dat Martin vermist is.’

Het duurde een seconde totdat zijn woorden haar brein hadden bereikt, en nog een totdat ze ze had verwerkt, twee seconden langer dan gewoonlijk. ‘Bedoelt u dood?’ vroeg ze met luide stem.

Aan haar wijd open ogen kon hij zien dat ze zo bits deed omdat ze in een shock verkeerde. Haar lichaam verspilde nu geen kostbare reserves aan beleefdheden. ‘Nee, niet dood. Niet in dit stadium. Hij wordt vermist.’

Zijn antwoord bracht haar nog meer in verwarring. Niet in dit stadium? Dus dood, maar nog niet bevestigd? Dood, maar nog niet gevonden? Dood, maar nog niet? Hoe ze zijn uitspraak ook wendde of keerde, die betekende dat Martin dood was. De rest waren maar woorden. ‘Dat betekent dood, of niet?’

‘Nee, niet dood. Hij wordt vermist.’ Hij wierp sergeant Gisby een blik toe met de zwijgende vraag of hij misschien wist hoe ze de feiten duidelijk konden maken.

‘Zegt u dat omdat hij nog niet is gevonden, of omdat nog niet is bevestigd dat hij dood is?’

Majoor Anthony Helm kleurde zichtbaar. Ze had de spijker op de kop geslagen en stelde hem nu de vraag waar hij altijd het meest tegenop zag. Als Poppy beter had gekeken, zou ze een zenuwtrekje in zijn rechterwang hebben gezien. Hij was geen man die wist hoe hij moest reageren op vragen gesteld door een jonge vrouw als zij. Ondanks zijn vele dienstjaren zouden deze ontmoetingen altijd buiten zijn comfortzone liggen. Anthony vond het helemaal niets om op een drukkend warme dinsdag in een gemeenteflat in Walthamstow te moeten zitten, met vissticks onder de grill, Poppy te moeten vertellen dat Martin misschien wel dood was, terwijl ze hem vragen stelde die hij niet kon beantwoorden. Daar stonden militairen zelden bij stil als ze zich aanmeldden voor het leger, bij de pastorale verantwoordelijkheden, het handen drukken, het menselijke gezicht zijn van de machine die het ministerie van Defensie was. Het verschilde als dag en nacht van deuren intrappen en met een geweer in je handen door kreupelhout kruipen.

Poppy voelde zijn onbehagen en had misschien medelijden met hem kunnen hebben, ware het niet dat ze had besloten hem hier de schuld van te geven. Ze moest toch iemand de schuld geven?

Hij klonk abrupt, niet uit gebrek aan medeleven, maar omdat hij zo opereerde. Wat de taak die uitgevoerd moest worden ook was, hij hield altijd de absolute controle. ‘Nee, dat is beslist niet het geval. In dit stadium is Martin vermist. We hebben geen andere feiten waar u iets aan heeft, maar we vinden het belangrijk u op de hoogte te houden van alle nieuwe ontwikkelingen, zodra we ze doorgegeven krijgen. Op het ogenblik is dit de enige informatie die we hebben.’

‘Dat waardeer ik, majoor...’ Ze aarzelde. Zijn achternaam was haar ontschoten. ‘Majoor Dinges, maar wat betekent dat precies?’ Het was niet haar bedoeling geweest onbeleefd te zijn. Ze wilde gewoon weten wat er aan de hand was.

Behendig als een hagedis likte majoor Helm het zweet van zijn bovenlip. ‘Ik heet Anthony,’ zei hij met een mager glimlachje. Dat ze zijn naam niet eens had onthouden, was voor hem de druppel. Hij was niet van plan met ‘majoor Dinges’ aangesproken te worden, zeker niet in het bijzijn van de sergeant. Vierentwintig jaar, acht detacheringen en een reeks medailles geleden had hij voor het laatst een naam gehad waaraan hij een hekel had.

Sergeant Gisby stapte naar voren. Hij ging voor Poppy staan, boog naar voren en ging op zijn hurken zitten, waarbij zijn dikke dijen tegen de dubbele naad van zijn uniformbroek drukten. ‘Wat het betekent, mevrouw Cricket, is...’

‘Niemand noemt me mevrouw Cricket. Ik ben Poppy.’

‘Wat het betekent, Poppy, is dat hij in de provincie Helmand op patrouille was en niet terugkwam toen hij werd terugverwacht. Hij ging met een groep van twaalf man op patrouille, en tot nog toe zijn er tien teruggekomen. Dat is het enige wat we op dit ogenblik weten. We proberen van de mannen die zijn teruggekomen informatie te krijgen, en zodra we meer weten, geven we het aan je door. Wat we wel weten is dat er tijdens die patrouille iets helemaal is misgegaan. Martin en één andere infanterist worden vermist.’

‘Hij zou dus dood kunnen zijn?’

Sergeant Gisby’s gezicht vertrok niet. Hij hield Poppy’s blik vast en gaf haar het gevoel dat hij aan haar kant stond. ‘Ja, dat zou kunnen.’

Ze knikte, dankbaar dat hij eerlijk tegen haar was. Er viel een stilte, waarin ze alle drie hun gedachten verzamelden. ‘Wanneer is het gebeurd?’ vroeg Poppy aan de sergeant. Ze wilde proberen zich voor de geest te halen wat zij aan het doen was, toen haar man in de problemen raakte en misschien wel gedood werd.

‘Gisteren, gistermiddag.’

Waar was ze gistermiddag geweest? In de supermarkt, wetend van niets. Ze had altijd gedacht dat, als er iets met Martin gebeurde, zij het zou weten. Zoals de tweelingen over wie je in de National Geographic leest, dat als eentje een been breekt de ander de pijn voelt, ook al zijn ze honderden kilometers van elkaar verwijderd. Poppy had gedacht dat het zo zou gaan, maar dat was niet zo. Ze had niets gevoeld. Nee, ze had de aanbiedingen bestudeerd, drie voor de prijs van twee, en gedubd of ze de pizza met pepperoni of die met ham en ananas zou kiezen, terwijl haar man gedood werd, vermist raakte.

‘Wat deed hij daar eigenlijk, in die provincie Helmand, of hoe het daar ook heet? Ik dacht dat hij geen gevaar zou lopen.’

De majoor sprak op. ‘Je mag heel trots op hem zijn, Poppy. Hij was uitgekozen om te assisteren bij een Amerikaanse patrouille, als onderdeel van een speciale eenheid.’

Lang en doordringend keek ze hem aan. Even dacht ze aan wat haar man als kind iedere dag had doorstaan, dat hij in het leger was gegaan om hun een beter leven te kunnen geven.

Toen ze klein waren, klopte Martin na school altijd bij Poppy aan om haar te komen halen. Dan gingen ze naar de recreatieruimte, een nogal verheven naam voor de aftandse schommels op het centrale plein naast de parkeerplaats. Daar verzonnen ze spelletjes, zoals onder het schommelen een stok van de grond oprapen of elkaar uitdagen woorden te schreeuwen. Ze voelden zich altijd heel moedig, als het koud en donker was, en iedereen warm en veilig binnen was voor het eten. Om de beurt riepen ze ‘Kont!’, steeds harder, totdat iemand zich over de reling van de galerij boog en ‘Kop dicht!’ schreeuwde. Daar moesten ze altijd hard om lachen. Poppy’s moeder kwam nooit kijken of alles goed met haar was, of ze het warm genoeg had, waar ze was of met wie. Soms werd het heel laat, en toch kwam ze nooit. Martins moeder kwam ook nooit kijken waar hij was. Waarschijnlijk dacht ze dat het veiliger voor hem was op staat, tussen de pedofielen en dealers, dan bij hem thuis.

Poppy en Martin dachten soms na over wat zij zouden doen als ze kinderen hadden en spraken dan af dat ze die niet op straat zouden laten rondzwerven, zonder te weten waar ze waren. In plaats daarvan zouden ze ze veilig bij zich houden of samen naar buiten gaan. Dan konden ze hun leren hoe het kontroepspelletje gaat en hoe je onder het schommelen het handigst een stok opraapt.

‘O, ik ben ook trots op hem, heel trots, alleen niet omdat hij een stelletje Amerikanen heeft geholpen Joost mag weten wat te doen, Joost mag weten waar. En hoe bedoelt u, “speciale eenheid”?’ Hij heeft net zijn training afgerond!’

Majoor Helm glimlachte, maar hield zijn ogen neergeslagen, waardoor het voor Poppy moeilijk was iets van zijn gezicht af te lezen. ‘Daar kiezen ze alleen de besten voor. Hij was een heel goede militair, Poppy.’

‘Was? U denkt dus ook dat hij dood is?’

‘Nee, ik... Hij ís een goede militair.’ De majoor was vuurrood aangelopen.

Poppy wachtte niet op nog meer clichés van de majoor. ‘Ik heb nu even geen vragen meer.’ Het kwam er scherper uit dan de bedoeling was, alsof ze een interview hield en niet wist hoe ze het moest afronden. Voor haar was het een beleefde manier om te zeggen: ‘Ga nu alsjeblieft weg.’ Ze wilde alleen zijn. Nou ja, aan de ene kant wel, en aan de andere kant ook niet.

De stilte die viel, werd verbroken door Poppy. Gealarmeerd door de scherpe geur van brand sprong ze op. ‘Shit!’ Ze rende de keuken in, haalde het rek onder de grill vandaan en zag het met de zwartgeblakerde vissticks er nog op in de gootsteen in het water vallen. Bijna onmiddellijk daarna gaf ze over op de vloer, brakend totdat haar maag leeg was.

Sergeant Gisby’s stem klonk vanuit de deuropening: ‘Kan ik iemand voor je bellen, Poppy? Is er iemand die je gezelschap kan komen houden?’

Ze schudde haar hoofd. Op allebei de vragen was het antwoord nee. Ze bleef voorovergebogen staan, terwijl ze probeerde plukjes haar los te trekken die met braaksel aan haar gezicht vastgeplakt zaten. Er was maar één iemand die ze wilde, en die was vermist, waarschijnlijk dood, in een of ander stoffig land aan de andere kant van de wereld. ‘Ik weet niet eens wat hij daar doet. Het is zo ver weg,’ zei ze tegen het zwart-wit geblokte zeil op de vloer. De sergeant pakte een glas koud water voor haar en loodste haar terug naar de bank.

Majoor Anthony Helm zat opgelaten op zijn stoel en legde zijn handen dan zus neer, dan weer zo, totdat ze prettig lagen. Hij zag eruit als een ongewenste gast die wist dat hij niet welkom was.

‘Wat gebeurt er nu?’ vroeg Poppy.

‘We wijzen je een contactpersoon toe. Die zal regelmatig contact met je opnemen en je op de hoogte houden van alle ontwikkelingen, hoe klein ook.’

Ze onderbrak hem, waardoor ze opnieuw korte metten maakte met zijn ingestudeerde praatje. ‘Kan sergeant Gisby de contactpersoon zijn?’

‘Ik zie niet waarom dat niet zou kunnen.’

Sergeant Gisby keek haar aan. Hij had een van die borstelige snorren die eruitzien alsof ze kriebelen als je praat. Zelf dacht ze dat de letters ‘r’ en ‘w’ het ergst zouden jeuken.

‘Noem me alsjeblieft Rob. Het zal me een genoegen zijn je op de hoogte te houden van wat er gebeurt.’

Poppy telde twee kriebelmomenten.

‘We zijn hier om u te helpen waar we kunnen, mevrouw Cricket. Ik zou alleen willen dat we elkaar onder andere omstandigheden hadden ontmoet.’

Daar moest ze om glimlachen. Als de omstandigheden anders waren geweest, hadden ze elkaar nooit van hun leven ontmoet. Hun werelden zouden nooit deels zijn samengevallen, als deze afschuwelijke situatie zich niet had voorgedaan, en als hij haar een beetje kende, zou hij haar niet mevrouw Cricket noemen. ‘Dank u wel. Noem me alstublieft Poppy. “Mevrouw Cricket” doet me aan Martins moeder denken, en dat is een vreselijk mens.’

Hij knikte, niet goed wetend hoe hij moest reageren. Logistiek en ondersteuning werden besproken, waarna de militairen snel en geruisloos vertrokken.

Rob Gisby reed, terwijl de majoor in gedachten verzonken op de achterbank zat. De majoor vond Poppy’s situatie waarschijnlijk net zo triest als hij zelf, dacht Rob.

Anthony was met zijn gedachten inderdaad bij Poppy. Dat ze zo weinig ambitie had en haar nederige leefomstandigheden kennelijk aanvaardde, kon hij niet begrijpen. Hij vroeg zich af of die acceptatie voortkwam uit een lage intelligentie. Gelukkig had hij daar geen last van, anders had hij misschien nog steeds bij zijn moeder gewoond. Van alleen al de gedachte moest hij rillen. Hij liet zijn vingers over de glimmende knopen aan zijn uniformjasje glijden, een tastbaar bewijs van het feit dat hij een officier was, iets wat hem nog steeds verbaasde en verrukte. Anthony had iets steels over zich, alsof hij elk ogenblik betrapt zou kunnen worden. ‘Fonteinen foppen fortuinlijke fokpaarden’ zei hij bij zichzelf om de klanken te oefenen die zijn noordoostelijke accent hielpen uitroeien, verbannen naar een andere tijd, een andere man.

Anthony Helm had het mis. Het was waar: Poppy had geen grote verwachtingen. Haar horizon was binnen handbereik en haar wereld was te belopen, vanaf haar voordeur achthonderd meter in alle richtingen. Maar ze was pienter. Niet hyperintelligent, wel verstandiger dan de meesten en intelligent genoeg om te weten wat mensen drijft.

Op haar zestiende ging ze van school, toen tot haar doordrong dat het nutteloos was er te blijven om diploma’s te halen. De standaardvraag die werd gesteld, was: ‘Als ze zo slim is, waarom gaat ze dan niet studeren om een armvol diploma’s te halen, zodat ze iets van haar leven kan maken?’ Voor de leraren, mentoren en beroepsadviseurs voor wie ze meer dan eens plaatsnam, had ze één antwoord: ‘Omdat het geen enkele zin heeft!’

Dan zuchtten ze, tikten met de gum aan het eind van hun potlood op hun klembord en keken haar met een gekwelde blik aan. Zij wisten het toch zeker beter dan Poppy? Ze hield voet bij stuk, want feit was dat die mensen niet wisten wat het beste voor haar was. Dat wist alleen zij.

Poppy’s rol in het leven was ervoor te zorgen dat niemand uit het net viel waarin haar vreemde gezinnetje veilig en knus zat. Het zou haar nooit gelukt zijn dat de mensen op school aan het verstand te peuteren. Als ze was gaan studeren, zou er niemand zijn geweest om Dorothea’s vele verschillende medicijnen van de apotheek op te halen, niemand om ervoor te zorgen dat ze dagelijks de pillen slikte die voorkwamen dat ze met haar onderbroek op haar hoofd door de High Street ging dwalen. Niemand om ervoor te zorgen dat er genoeg eten in de koelkast lag en de rekeningen te betalen. Er kwam geen einde aan de lijst. Er drukten ontelbare verantwoordelijkheden op Poppy’s schouders. Verschillende keren per dag moest ze thuis zijn.

Uiteraard was het standaardargument dan: ‘Als ze gaat studeren en een diploma behaalt, bijvoorbeeld in de geneeskunde of de rechten, zou ze zichzelf en haar familie een geweldige toekomst kunnen bieden.’ Dat was waarschijnlijk wel zo, maar het bood geen antwoord op Poppy’s vraag wie haar oma’s bevuilde beddengoed zou verschonen, haar moeder zo nuchter zou krijgen dat ze haar uitkering kon ophalen en elke avond de deur op slot zou doen, terwijl zij bezig was aan die mooie toekomst te werken? Poppy was slim genoeg om te weten dat dit haar leven was en dat ze er niets aan kon doen.

Haar zonnige karakter voorkwam dat ze verbitterd raakte. Soms dacht ze wel eens na over een ander soort leven, een leven waarin ze de vrijheid had te gaan studeren en te worden wat ze wilde. Die gedachten kwamen niet voort uit verbittering. Probeer maar eens iemand op de wereld te vinden die nog nooit heeft nagedacht over aspecten van het leven die hij of zij graag zou veranderen. Een ander mens, een andere carrière die je behoedt voor gevaar…..

Poppy trok haar knieën tot onder haar kin op en leunde achteruit. Ze voelde zich verrassend verdoofd. Ze had hysterie verwacht, of op zijn minst woede. Wat ze niet voorspeld had kunnen hebben, was het verdoofde gevoel dat haar nu in zijn greep had. Met de duim van de hand waaraan ze haar trouwring droeg, wreef ze over de ring, terwijl ze als een troostend mantra zijn naam herhaalde. ‘Mart... Mart...’ Ondertussen probeerde ze een beeld van hem op te roepen. Het was weer stil in de kamer, alsof de militairen er nooit waren geweest.

Zou het nu zo voor Martin zijn? Alsof hij er nooit was geweest? Het was stil en leeg in de flat, zonder de tv als achtergrondgeluid en de twee mannen die een paar minuten geleden de kleine ruimte nog hadden gevuld. Vier jaar geleden was die ruimte nog het thuis geweest van een gezin, een nogal onconventioneel gezin, maar toch. Dood en desertie hadden de groep uitgedund, totdat Poppy uiteindelijk alleen was overgebleven.

Haar moeder, Cheryl, was nooit wreed, opzettelijk nalatig of moedwillig hatelijk geweest. Tegelijkertijd was ze ook nooit lief voor of trots op haar kleine meid geweest, nooit blij haar te zien of geïnteresseerd in wat ze die dag had meegemaakt. Nooit had ze iets wat ze had meegemaakt met haar gedeeld, haar een geheimpje verteld of haar kleren van het uiteinde van de bank gehaald, zodat haar kind kon zitten. Ze had nooit haar dochters haar geborsteld als het slordig zat of haar nagels geknipt, zodat ze ze niet hoefde af te bijten. Of Poppy te eten kreeg of niet, op een doordeweekse dag om elf uur ‘s avonds in bed lag te slapen of naast haar moeder op de bank zat, terwijl er voor de volgende dag geen schoon schooluniform klaar hing, het zou Cheryl een zorg zijn. Daarom zorgde Poppy voor zichzelf.

Wally, haar opa, had van dutten zijn beroep kunnen maken. Zijn slapende gestalte fascineerde Poppy. Ze vroeg zich af wat het nut was van Wally. Hij sliep de hele nacht in zijn bed en de hele dag in zijn stoel. Met zijn magere lijf permanent in de vorm van een ‘Z’ getrokken, bootste hij het snurkgeluid na dat hij maakte. Zijn dutjes kregen voorrang op alle huishoudelijke activiteiten; hij zat erbij als een bijenkoningin wier activiteiten en levensstijl worden ondersteund door iedereen om haar heen. Wally regeerde over zijn koninkrijk van Slaperigheid. In dit treurige rijk werd het gedrag van een opgroeiend, weetgierig meisje fors aan banden gelegd. ‘Geen lawaai maken, Poppy Day. Je opa slaapt’, ‘Zet je muziek uit, Poppy Day. Je opa slaapt,’ of ‘Tik niet steeds met die vervloekte jojo tegen de grond. Je opa...’

‘Ja, ik weet het. Hij slaapt!’

Wally’s overlijden had merkwaardig weinig impact op Poppy’s leven. Het meest memorabele gevolg was dat er een lege stoel stond met de afdruk van zijn nu dode achterwerk. Ze was er niet verdrietig om dat hij was overleden; hij zou vast blij zijn dat hij voorgoed kon gaan slapen, was haar gedachte. Het grootste verschil voor haar was dat, als haar moeder of oma nu wilde dat ze stil was, ze zeiden: ‘Zet dat kabaal uit, Poppy Day’ of ‘Stil zijn, Poppy Day!’ In haar hoofd hoorde ze erachteraan: ‘Je opa slaapt’, en ze moest zich dan inhouden om niet heel hard te roepen: ‘Ja, dat weet ik wel, maar van het getik van mijn jojo wordt hij nu echt niet meer wakker!’

Poppy’s oma, Dorothea, was altijd al een beetje gek geweest. Ze keek naar de droogmachine in plaats van de tv en maakte drilpudding met erwten in plaats van fruit, omdat het er leuker uitzag. Nu was ze echt gek, volkomen geschift.

Poppy woonde met haar moeder en oma in de flat, totdat haar moeder met haar laatste vrijer naar de Canarische Eilanden vertrok. Over wat dat voor het huishoudelijke reilen en zeilen betekende, werd niet gepraat, hoofdzakelijk omdat Cheryl binnen een tijdsbestek van vierentwintig uur de beslissing nam, haar koffers pakte en op weg was naar Heathrow. Iedereen nam aan dat Poppy haar onofficiële rol als Dorothea’s verzorger, cipier en vertrouweling zou blijven vervullen. Eigenlijk werd haar leven er zonder haar dronken moeder en de stoet nietsnutten in haar kielzog makkelijker op.

Samen hobbelden Dorothea en Poppy gemoedelijk door het leven, totdat de geestelijke gezondheid van de oude dame achteruitging en ze zich steeds vreemder ging gedragen. Toen Poppy een keer in haar lunchpauze thuiskwam, trof ze haar oma op het toilet aan. Ze had bijna al haar kleren aangetrokken, inclusief jassen, mutsen, dassen en handschoenen, en ze had een deegroller als wapen in haar hand.

‘Die vent uit de flat hierboven is door een gat in het plafond gekropen om te proberen ons water dicht te draaien, de rotzak!’

Poppy probeerde haar ongeloof te verhullen. ‘Wie, oma? Meneer Bennett? Die man van vierentachtig met twee kunstheupen en een looprek?’

‘Precies.’

‘Als ik het goed begrijp, is hij dus door een gat in het plafond gekropen en heeft terwijl we sliepen geprobeerd het water af te sluiten. Is dat wat u bedoelt?’

‘Ja, Poppy Day. Heb je de eerste keer niet gehoord wat ik zei?’

‘Ik heb het gehoord, oma, en ik begreep het, maar wat ik niet snap is waarom u met al uw kleren aan op de wc zit.’

Hoofdschuddend keek Dorothea Poppy aan, alsof haar kleindochter degene was die ze niet allemaal meer op een rijtje had. Samenzweerderig boog ze zich naar voren. ‘Ik bewaak de hoofdkraan.’ Ze knipoogde naar Poppy, die glimlachte.

Al gauw veranderde haar oma van een lichtelijk verwarde in een erg angstige vrouw. Poppy vond het moeilijk ermee om te gaan. Het was zwaar de hoofdverzorger van haar oma te zijn. Als ze goed in haar vel zat, kon ze haar oma’s avontuurtjes en dwaaltochten nog wel grappig vinden, maar wanneer ze moe was, was het erg uitputtend Dorothea om drie uur ‘s ochtends in de keuken aan te treffen, met een heel pak bloem, een pot koffiepoeder en anderhalve liter melk op de vloer, bezig ‘een kerstcake te bakken’. Vooral omdat het juni was, nog veel te vroeg om aan Kerstmis te denken.

Als het alleen om zichzelf was gegaan, zou Poppy de achteruitgang van haar oma wel hebben aangekund, maar het ging ook om wat het beste was voor Dorothea. Ze moest ergens zijn waar ze vierentwintig uur per dag in de gaten gehouden en geholpen kon worden.

Op een winteravond kwam Poppy thuis en trof haar huilend en verward in het donker aan. Of Dorothea al tien uur of nog maar tien minuten zo overstuur was geweest, wist ze niet. Op dat ogenblik realiseerde ze zich dat het zo niet langer ging. Niet dat het wat erna kwam makkelijker maakte. Het was de zwaarste beslissing die Poppy tot dan toe ooit had moeten nemen.

Martin en zij vonden het tehuis na weken brochures doorgebladerd en tehuizen bezocht te hebben. Sommige wezen ze vanwege de prijs af, andere vanwege de locatie, en eentje nog voordat de voordeur was geopend, nadat ze iemand binnen brullend hadden horen vloeken.

Poppy dacht na over wat de majoor had gezegd en vond eigenlijk dat ze moest huilen. Ze probeerde een paar tranen uit haar ogen te persen, maar er kwamen er geen. Om de een of andere reden moest ze erom giechelen. Ze stelde zich voor dat iemand naar haar keek en zei: ‘Wat ben je in vredesnaam aan het doen, Poppy? Waarom zit je daar met je ogen stijf dichtgeknepen en je nagels in je handpalmen gedrukt?’

‘Ik probeer een paar tranen naar buiten te persen. Ik dacht dat ik me dan beter zou voelen, want ik voel me er een beetje schuldig over dat ik nog niet heb gehuild, ondanks het feit dat die twee militairen naar me keken en verwachtten dat ik ging huilen, terwijl ze stiekem hoopten dat ik dat niet zou doen, vooral majoor Tony Dinges. Het is alsof ik het als verhaal in de krant heb gelezen of op tv heb gezien. Waar zijn die verdraaide tranen nou, als je ze nodig hebt?’

Ze wist zeker dat degene tegen wie ze dat zou zeggen, waarschijnlijk zijn hoofd zou schudden, alsof hij wilde zeggen: nu ze is echt gek geworden, net als haar oma.

2

Het was een grote dag voor Martin Cricket. Hij was uitgekozen om deel uit te maken van een speciale eenheid die de Amerikanen bij een uitval moest ondersteunen die een hele dag zou duren. Toen hij het bevel kreeg, werd hij wel even bang. Behalve dat ze patrouille moesten lopen, was niet echt bekend wat het plan verder was. Het enige wat hij kon doen was vertrouwen op de hoge pieten. Hij was er wel aan gewend geen keus te hebben, gewend aan een leven van onderwerping en overgave. Het was immers de aard van zijn werk als militair.

Ondanks zijn goede conditie kraakten zijn gewrichten. Het kogelvrije vest dat hij elke ochtend aantrok en zijn uitrusting, bij elkaar zo’n dertien kilo, werden er in de loop van zijn verblijf hier niet lichter op. Het was nog vroeg, maar al bloedheet, niet te vergelijken met de plezierige warmte van een zonvakantie. Het had meer weg van in folie gerold op het bovenste rek van een oven liggen. Zijn collega Aaron en hij maakten zich op om in de tweede Jackal te klimmen, een zeer wendbare terreinwagen die niet erg comfortabel was. Zolang ze veilig zaten, gaf niemand echt om comfort.

Aaron stapte opzij. ‘Jij eerst, kleintje’. Hij wachtte totdat zijn vriend in de wagen was geklommen. Met zijn een meter achtenzestig was Martin minstens vijftien centimeter kleiner dan zijn kameraad, wat voor zowel hem als hun eenheid een onuitputtelijke bron van amusement was.

‘Ik ben misschien wel klein, maar als we daarheen gaan, steekt mijn hoofd tenminste niet als een schietschijf boven alles uit.’ Met zijn duim wees Martin naar de truck met de open achterkant en de woestijn. Twaalf militairen zouden verdeeld worden over drie voertuigen. Met meer dan vier man in een voertuig werd bewegen moeilijk, aangezien hun uitrusting de ruimte van twee man innam, en met minder dan vier zouden ze zich kwetsbaar voelen, wat nooit goed was.

Ze verlieten de basis en reden twee uur door de woestijn. Het voorste voertuig, minstens honderd meter voorop, liet een wolk zand opstuiven. Het eerste halfuur hadden ze gemoedelijk met elkaar zitten kletsen, maar dat was nu voorbij. Zodra het kamp uit het zicht was verdwenen, werd de stemming somber. Het was afgelopen met plagerijen, en het geklets maakte plaats voor stilte. De mannen dachten na en concentreerden zich ieder op hun rol. Met hun zintuigen op scherp en hun geweer paraat hielden ze de omgeving in de gaten. Bij elke lichtflits of snelle beweging die Martin zag, draaide hij zich er vliegensvlug naartoe. Ze waren kwetsbaar en probeerde niet te denken aan de risico’s die ze liepen. ‘Geïmproviseerd explosief’ en ‘sluipschuttervuur’ waren woorden die beangstigend makkelijk uit je mond rolden; hier waren het niet alleen woorden, maar reële risico’s.

Niemand had kunnen voorspellen dat op dat punt in de oorlog in Afghanistan het dodental tijdens een uitzending van een half jaar zo hoog zou zijn. Er sneuvelden zo vaak militairen, dat de mensen thuis aan compassiemoeheid leden, niet in staat te rouwen om de zoveelste naam op een almaar groeiende lijst. Voor uitgezonden militair personeel was de kans om te komen levensgroot aanwezig. Voor hen waren de gesneuvelden meer dan namen op een lijst, het waren gezichten die in hun geheugen stonden gegrift, namen op grafstenen en de met de Britse vlag bedekte doodskisten die door de straten van een stil plaatsje in Wiltshire werden gedragen.

Martins SA80-geweer voelde heet en zwaar aan. Met zijn zweterige handpalm kreeg hij er niet goed grip op. De nerveuze energie was voelbaar, deels omdat ze de uitval met de Amerikanen zouden doen, die een heel andere benadering en andere methodes hadden dan de Britten. Martin maakte van dichtbij mee wat het qua strategie betekende meer dan genoeg middelen en apparatuur tot je beschikking te hebben. Hun bondgenoten konden doen wat volgens hen in oorlogsgebied het meest effectief was, niet beperkt door restricties voorgeschreven door zuinige politici. Het gaf hen een zelfvertrouwen die als verwaandheid kon worden aangezien, maar die in feite het niveau van overtuiging en vastberadenheid was dat je nodig had om de klus te klaren.

Dat ze allemaal zenuwachtig waren, was terecht: het konvooi reed gevaarlijk gebied in, bandietenterrein. Doordat Martin er eerder was geweest en actie had gezien, kon hij de denkbeeldige, felle blik in duizend paren verborgen ogen zien, de ogen van naamloze eigenaren van een paraat wapen, een Kalasjnikov, waarvan de loop op hem was gericht. Binnen het kamp was het makkelijk de lefgozer uit te hangen, maar hier in de bergen was het anders. Hij wilde dat de operatie zo snel mogelijk voorbij was, zodat hij terug kon naar het kamp om te eten en te douchen. Een paar van de jongens hadden het over een potje voetbal gehad. Martin probeerde zich daarop te concentreren en vroeg zich af of hij weer in het doel zou worden gezet.

Het landschap was dor en kaal, met hier en daar dorpen omgeven door bergen en wat borstelige struiken. Als je niet beter zou weten, zou je denken dat die nederzettingen verlaten waren, uitgestorven. Martin keek naar de gammele bouwsels, elk met een trillende kring van hitte eromheen. Het geflapper van gekleurd zijde achter de grijsbruine bakstenen intrigeerde hem, net als de gevlochten manden op de hoofden van mensen en de harige poten van honden die een hoek om gingen. Persoonlijke gedachten gingen door zijn hoofd. Het thuis behaaglijk hebben betekende voor hem tv, kleding, centrale verwarming, een lekker Engels ontbijt, de pub en dagtripjes naar Southend. Deze dorpelingen moesten het doen met één kookpot, één stel tot op de draad versleten kleren en iets wat je een huis zou kunnen noemen om in te schuilen. Sanitair, riool, elektriciteit of comfort was er niet. Het was een harde leefomgeving; hobbelend in de pantserwagen door de woestijn kon Martin zich niet voorstellen dat hij er zou moeten wonen.

Achteraf zou het moeilijk blijken precies vast te stellen wat er in het uur daarna gebeurde en in welke volgorde. Iedereen die erbij was, zou een andere versie van het verhaal vertellen.

De bestuurder van het voorste Amerikaanse voertuig stond ineens vol op de rem. Piepend en knarsend kwam het voertuig tot stilstand. Meteen hoorde Martin geschreeuw, in het Engels en een soort Arabisch, mogelijk Pasjtoe. De stop was niet gepland, wat betekende dat er een kleine schermutseling met de plaatselijke bevolking was, of dat ze een groot probleem hadden. Zijn hart begon sneller te kloppen, zo hard dat hij het in zijn oren hoorde bonzen. Er werd steeds luider geschreeuwd. Martin en Aaron keken elkaar aan. Zonder iets te zeggen maakten ze hun veiligheidsriem los en sprongen uit de Jackal.

Minstens vijftien mannen hadden het voorste voertuig omsingeld. Nog eens vijftien renden naar voren en gingen om Martin en de anderen heen staan. Hij had niet gezien waar ze vandaan waren gekomen. In een poging te bepalen wat de situatie was, schoten zijn ogen van de ene man naar de andere. Vijandig of neutraal? Vriend of tegenstander? Tijdens zijn training had hij geleerd dat je slechts een paar seconden de tijd had om uit te maken of je een handdruk of een kogel te wachten stond. De groep had kleding aan vol modderspetters en etensresten, met wijde mouwen die door slijtage en gebrek aan wasmiddel waren gaan glimmen. Ze droegen allemaal hetzelfde en hadden dezelfde warrige baarden, die onder hun strak om het hoofd geknoopte shmag uit stak. De sjaal bedekte hun mond en neus. De mannen verschilden in leeftijd en postuur, maar hadden allemaal dezelfde wanhopige blik in hun bloeddoorlopen ogen. Het was onmogelijk vast te stellen wat ze wilden. Martin zag minstens één kind in de groep. Of het een jongen of een meisje was, wist hij niet. Het leidde hem in elk geval genoeg af om zijn vinger van de trekker te halen. Zweet liep in zijn ogen, maar hij had geen hand vrij om het weg te vegen.

De Afghanen drongen naar voren, sommigen met uitgestrekte handen, anderen met gebalde vuisten. Wat zat er in die vuisten? Granaten? Geschenken? Terwijl de mannen dichterbij kwamen, probeerde Martin te doorgronden wat hun bedoeling was. Een rijzige, zichtbaar kauwgom kauwende Amerikaan met gebeeldhouwde kaken en gemillimeterd haar haalde zijn pistool uit het holster om zijn dij en hief het boven zijn hoofd. Martin wachtte op het waarschuwingsschot. Plotseling liet hij zijn arm zakken en sloeg met de kolf van zijn wapen op de neus van een man die binnen handbereik stond. ‘Achteruit! Nu!’ brulde hij naar de mannen.

Martin zag de Afghaan achteruit strompelen en in de armen van een van zijn landgenoten vallen. Uit zijn neus, verbrijzeld, geplet, stroomde bloed naar zijn mond. Zoals gewoonlijk koos Martin de kant van de underdog. Nu was het de ongewapende man, maar nog niet zo lang geleden was het een meisje in de speeltuin geweest dat Poppy Day heette, dat in haar schoenen wilde verdwijnen.

‘Hé, man, kalm aan!’

De collega van de Amerikaan wierp Martin een blik toe waaruit sprak dat hij zijn mond moest houden. Dit was zijn patrouille niet; hij was een gast. Hij schoof dichter naar Martin toe en zei vanuit een mondhoek: ‘Hoor eens, broekie, als jij hebt gezien wat hij heeft gezien en gedaan wat hij heeft gedaan, heb je het recht commentaar te leveren. Tot dan hou je je kop dicht!’

De groep mannen bleef staan waar ze stonden. Uit de blik in hun ogen, hun gespannen houding en hun strakke kaken bleek wel dat de adrenaline door hun lijf gierde. Het was de houding die je zondags in de vroege uurtjes ook bij taxistandplaatsen in Britse steden tegenkwam. Even was het stil; toen brak de hel los. Geweren werden onder kleren vandaan gehaald, en de mannen veranderden in soldaten met een onverschrokken, strijdlustige blik in hun ogen. Martin rook de scherpe zweetgeur die de groep uitwasemde. Ze waren onvoorspelbaar, en ze waren dichtbij.

‘O, shit.’

Het was het laatste wat hij Aaron zou horen zeggen.

De groep rond beide voertuigen stormde luid schreeuwend naar voren. Sommige mannen krijsten het uit. Met zo veel lawaai en beweging om hen heen kon niemand precies zien wat er gebeurde.

Plotseling klonken er schoten, zowel het snelle vuur van de opstandelingen als de losse, gerichte schoten van de Amerikanen. Het was een oorverdovend kabaal. Martin kon niet peilen welke schoten uit welke vuurwapens kwamen. Het zou fijn zijn te kunnen zeggen dat de militairen stuk voor stuk wisten wat ze moesten doen. Het zou een troost voor hun familieleden zijn te kunnen geloven dat ze zo goed waren getraind in oorlogsvoering dat ze, wanneer het erop aankwam, ervoor konden zorgen dat hen niets overkwam. Hoewel het fijn zou zijn dat te kunnen zeggen, was het niet waar. Geen enkele training, geen enkel theorieboek, zou Martin kunnen hebben voorbereid op dat ene moment van waanzin. In films weten soldaten altijd wat ze moeten doen en loopt alles gesmeerd, maar zo ging het hier beslist niet.

Telkens als Martin bang was, had hij het gevoel dat hij kromp tot het formaat dat hij als zesjarige had gehad. Dat was nu ook zo: zijn helm leek te groot, zijn kinriem te wijd en zijn jasje te ruim. Door de bewegende voeten en voertuigen waaiden wolken stof op, die zich alle kanten op verspreidden. Het team kon zijn positie niet bepalen. Ze bevonden zich midden in het strijdgewoel en wisten niet meer welke kant boven was. Martin had geen tijd om te schieten, hij kon niet helder nadenken. De gezichten van de opstandelingen waren verwrongen van haat, de lippen opgekruld, de tanden ontbloot. Hij staarde de mannen aan, elk het prototype van een bandiet.

Martin keek naar rechts. Nog geen tien meter verderop hielden twee van de bebaarde mannen Aaron bij zijn armen vast, die ze achter zijn rug omhoog trokken. Een van de mannen was lang, de andere klein. De overeenkomst tussen Aaron en zichzelf viel Martin op. Aaron zweeg. Martin riep naar Jonesy, die zo’n zeven meter links van hem stond: ‘Hierheen!’ Zijn stem trilde. Hij was van de groep afgesneden geraakt; instinctief wist hij dat hij de volgende zou zijn die ze zouden pakken. Zijn darmen verkrampten.

Weer werd er geschreeuwd, deze keer duidelijk paniekerig, zowel in het Engels als in het Pasjtoe. De een probeerde nog harder te schreeuwen dan de andere. Waarschijnlijk schreeuwden ze bevelen naar hun eigen mannen. De woorden gingen verloren in het strijdlawaai. Meer schoten werden gelost. Ineens werd Martin recht in zijn maag gestompt, waardoor de lucht uit zijn longen werd geperst. Hij had de vuist niet zien aankomen. Hij probeerde adem te halen, iets te zeggen; hij wilde de eigenaar van de vuist duidelijk maken dat hij hem pijn had gedaan. Daarbij vergat hij dat hij gekleed was als militair. Hij dacht dat hij per ongeluk een klap had gekregen. Waarom zou iemand hem pijn willen doen? Dit had toch niets met hem te maken? Als hij helderder had kunnen nadenken, zou hij uiteraard hebben begrepen waar zijn uniform voor stond.

Met tranende ogen liet hij zich op zijn knieën vallen. Doodsangst en pijn vochten om ruimte in zijn hoofd. Moeizaam lukte het hem weer lucht in zijn longen te zuigen. Handen die hij niet herkende, trokken ruw aan zijn kinriem, totdat zijn helm op de grond viel. Er werd iets op zijn hoofd gelegd, en tegelijkertijd werden zijn polsen achter zijn rug met een tie-wrap bij elkaar gebonden. Een seconde voordat ze de zak over zijn hoofd trokken en ook die met een stuk plastic vastmaakten, keek hij op en zag Aaron. Alles was wazig, maar zijn vriend kon hij scherp en helder zien.

Toen Martin probeerde naar hem te roepen, kwamen er geen woorden. Aaron zat ook op zijn knieën, en de kleinere van de twee mannen hield hem bij zijn armen vast. Martin dacht aan Aarons zoontje Joel en de tekening die hij voor zijn papa had gemaakt, die Aaron een paar uur eerder per post had ontvangen. Terwijl Martin aan het jongetje dacht, trok de langere man, die Aaron bij zijn haar vasthield, een mes tevoorschijn en sneed zijn keel door.

Martins zintuigen weigerden te accepteren dat hij net zijn vriend vermoord had zien worden, zomaar ineens, zonder plichtplegingen, zonder reden.

Hij hoorde iemand in een vreemde taal boos bevelen uitdelen. Handen pakten hem onder zijn armen beet, en hij werd een meter of drie over de grond gesleurd. Met zijn handen nog vastgebonden en de zak over zijn hoofd werd hij tegen het wiel van een auto gegooid. Toen iemand de achterklep openmaakte, hoorde hij de vering kraken. Hij begon te hijgen van paniek. Hij wilde niet in de kofferbak van een auto worden gestopt. Zou hij wel genoeg zuurstof krijgen? Hoe kon hij dan nog ontsnappen?

Het voertuig was een oude sedan. Dat had hij gezien voordat ze de zak over zijn hoofd hadden getrokken. Als amateurmonteur waren hem de witte lak met roestplekken langs de wielkasten en de portieren opgevallen. Minstens twee paar handen trokken hem omhoog en grepen hem bij zijn enkels en schouders. Wanhopig verzette hij zich, en hij probeerde los te komen, totdat iemand hem recht in zijn kruis sloeg, waarschijnlijk met een geweerkolf. Hij schreeuwde het uit en probeerde Jonesy weer om hulp te roepen, maar zijn radeloze kreten werden gedempt door de stoffen zak over zijn hoofd.

Als tiener had hij meegereden in de auto van de vader van een vriend, een wagen van hetzelfde merk en type als deze. Er pasten drie sporttassen in de kofferbak, de ruimte waar hij nu in lag. Ondanks zijn overweldigende angst was hij er verontwaardigd over dat hij zomaar in een kofferbak was gestopt. Een merkwaardige combinatie van angst en woede hield hem in zijn greep. Het ene ogenblik wilde hij huilen, het andere schopte hij woedend met zijn benen tegen alles wat hij kon raken. Hij begreep dat dat het ogenblik was waarop hij voor de mannen die hem hadden gevangengenomen ophield een mens te zijn. In een kofferbak vervoer je geen mensen, maar boodschappen na een bezoek aan de supermarkt, vuilnis om naar de stortplaats te brengen of tassen met voetbalspullen van tienerjongens die een uitwedstrijd hebben.

In de donkere ruimte kon hij weinig zien. Het was er snikheet en benauwd. Door de zak op zijn hoofd kreeg hij niet genoeg lucht, en doordat hij zijn armen niet kon gebruiken om zijn hoofd en de rest van zijn lijf te beschermen, klapte hij bij elke hobbel of plotselinge vaartvermindering tegen het metaal, dat op zijn blote huid heet aanvoelde.

Martin sloot zijn ogen. Het ene ogenblik vloekte hij hardop, en het andere bad hij tot een god over wiens bestaan hij altijd sceptisch was geweest: ‘Help me, Heer, help me alstublieft. Laat me niet doodgaan’ en ‘Wat gebeurt hier in ‘s hemelsnaam? Waarom doet U me dit aan?’ terwijl hij in zijn hoofd herhaalde: dit gebeurt echt. Dit gebeurt echt. Gedachten aan Aaron blokkeerde hij. Hij was helder genoeg om te weten dat hij, als hij nu om zijn vriend ging rouwen, er geen ruimte over zou zijn om aan zijn eigen overleving te denken, en wat hij nu moest doen, was zich erop concentreren in leven te blijven. Hij moest zorgen dat hij terug kon naar Poppy. Ergens tijdens de rit raakte hij bewusteloos. Desondanks hobbelde de auto over de stoffige weg verder, te midden van een konvooi van gelijksoortige roestige woestijnwagens.

Toen Martin bijkwam, lag hij op een matras. Zijn armen deden pijn. Ze zaten boven zijn hoofd aan een metalen bedframe vastgebonden. Zijn kogelvrije vest was hem uitgetrokken. Hij begon te zweten, wetend dat hij, nu hij vervoerd en opgesloten was, waarschijnlijk de beste kans om te ontsnappen had gemist. Nu hij gevangen zat, zou het veel moeilijker zijn om weg te komen. De spieren in zijn armen en rug begonnen te verkrampen. Hij had in zijn broek geplast, waar hij zich vreselijk voor schaamde. Ondanks de hitte in de ruimte rilde hij. Hij redeneerde dat het niet van de kou kon zijn, en toen hij eenmaal besefte dat hij rilde van angst, slaagde hij erin het een beetje onder controle te krijgen.

Waar hij boven alles naar snakte, was water. Zijn speeksel was dik, en zijn gezwollen tong raspte langs zijn verhemelte. Zijn keel voelde aan alsof hij dichtgeplakt zat.

Doordat de zak nog steeds over zijn hoofd zat, kon hij niets zien. Te oordelen naar de structuur was het een zak van jute. Hij proefde bloed in zijn mond, maar wist niet precies wanneer en hoe hij gewond was geraakt. Toen hij zijn mond wijd opende, voelde hij zijn gezichtshuid onnatuurlijk trekken. Er zat een verse wond, die prikte. Hij herinnerde zich dat hij met zijn gezicht langs de rand van de kofferbak was gegaan, waarvan de rubberen rand lang geleden was vergaan, en stelde zich de diepe snee voor die van zijn mond naar zijn wang liep. De tie-wrap waarmee zijn polsen waren vastgebonden, sneed in zijn huid. De behoefte over de zere plekken te wrijven, was overweldigend.

In een poging iets te horen, hoogte te krijgen van de ruimte waarin hij zich bevond, draaide hij zijn hoofd zenuwachtig heen en weer. De ruimte was minstens groot genoeg voor een tweepersoons bed, het was er bloedheet en er was geen geluid te horen. Die drie dingen wist hij nu. Hij voelde zich duizelig en was zo gespannen dat het moeilijk was zijn gedachten ergens bij te houden. Die sprongen van de hak op de tak. Hij lag stil, maar in zijn hoofd was er paniek losgebarsten. Tegenstrijdige gedachten kwamen naar boven: ‘Je moet roepen, opstaan, schreeuwen, maken dat je wegkomt, om je heen schoppen, rustig blijven liggen, stil zijn, luisteren, bidden...’ Hij deed zijn best ze te negeren. Uiteindelijk gaf hij de pogingen een houding te vinden waarin hij minder pijn had op. Er was zo veel mis met de toestand waarin zijn lichaam verkeerde, dat hij niet wist waar hij zich het eerst op moest richten. Ondanks de stilte was het alsof hij bestookt werd met informatie, waarvan hij het grootste deel niet kon verwerken. ‘Denk als een militair. Je bent gevangengenomen. Wat moet je doen? Schreeuwen! Opspringen! Probeer op te staan. Blijf stil, zorg dat ze je niets aandoen, wees onzichtbaar, jaag ze niet tegen je in het harnas. Er komt vanzelf hulp. Er komt wel iemand, Martin, er komt heus iemand. Onderhandel met ze, schreeuw zo hard je kan, probeer iets, wat dan ook!’

Martin probeerde zich te herinneren wat hij tijdens zijn training had geleerd. De hele eenheid had een sessie bijgewoond over wat je moest doen als je werd gevangengenomen. ‘Gedrag in gevangenschap’ was nu een vage, verre herinnering. Het enige wat hij er nog van wist, was: ‘Denk aan je dierbaren en hoe fijn het zal zijn ze weer te zien’, om je te helpen je te focussen op iets waaruit je mentale kracht kon putten, een reden om te overleven. Daar hoefde hij niet in getraind te worden. Denken aan Poppy ging automatisch, het was als ademhalen. Geluidloos vormden zijn lippen een gebed, een verontschuldiging: ‘Het spijt me zo, Poppy, ik had nooit weg moeten gaan. Het spijt me...’

De zak over zijn hoofd was strak naar achteren getrokken, waardoor zijn neus omhoog werd geduwd. Het kriebelende weefsel irriteerde zijn hele gezicht. Het rook naar oud stof en kookluchtjes. Hij kon met zijn ogen knipperen, maar telkens als zijn wimpers langs het ruwe weefsel streken, werden piepkleine vezels in zijn ogen geduwd. En doordat zijn handen vast zaten, kon hij zich niet krabben of de stof losser trekken.

Zijn adem was warm in de zak. Druppeltjes speeksel en zweet verzamelden zich om zijn mond. Hij kon de stof over zijn natte kaken voelen schuren, waar hij uitslag van kreeg. Kon hij maar lucht inademen zonder die smerige zak op zijn hoofd.

Het voelde alsof er beestjes, luizen of iets dergelijks, over zijn gezicht, haar en huid kropen. Al zou het gekriebel kunnen komen door iets onschuldigs als zweetdruppeltjes, hij was ervan overtuigd dat het door de pootjes van een heel leger insecten kwam. Omdat zijn handen vastgebonden zaten en hij met zijn vingers zijn voorhoofd niet kon aanraken, gaf hij zich over aan een stille razernij. Zijn spieren waren strak gespannen van woede. Hij voelde zich zo machteloos, dat er tranen in zijn ogen sprongen, wat ironisch genoeg voor wat verlichting zorgde. Er zaten ergere dingen aan te komen voor Martin Cricket, maar die eerste paar uur vond hij het moeilijkst te verdragen.

Hij haalde diep adem en probeerde te bedenken hoe hij de zak iets losser kon krijgen, zodat die zijn gezicht niet meer zo zou irriteren, toen hij iemand zacht hoorde kuchen. Voor het eerst realiseerde hij zich dat hij niet alleen was. Zijn lijf kromp ineen, en zijn adem stokte in zijn keel. Met zijn ogen tot spleetjes geknepen probeerde hij door het jute heen te turen, maar het enige wat hij zag was licht en donker. Er bevond zich een vreemde in de kamer, misschien wel meer dan een. Hij kon hen niet zien; zij hem wel. Hij wist dat ze hem pijn wilden doen. Dat hadden ze al gedaan, en hij had gezien hoe ze... Arme Aaron.

Voor het eerst zei hij iets. ‘Mijn naam is Martin Cricket, en ik ben infanterist bij het Britse Princess of Wales’ Royal Regiment!’ Het kwam er spontaan uit en klonk gedempt, de woorden gevormd door droge lippen die niet erg wilden meewerken. Hij was zich ervan bewust dat hij moest proberen contact te leggen, want er was een mogelijkheid dat dit een grote vergissing was. Dachten ze soms dat hij een invloedrijk iemand was? Was het een geval van persoonsverwarring? Ze wisten toch wel dat hij enkel zijn werk deed? Als de mannen die hem gevangenhielden hoorden dat hij Brits staatsburger was, zouden ze hem vast laten gaan.

3

Poppy deed haar voordeur op slot. Het was een vertrouwd ritueel: de sleutel omdraaien en dan niet een, maar twee keer met de muis van haar hand tegen de deur duwen om te controleren of hij goed dicht zat. Nu ze had besloten weer naar haar werk te gaan, liep ze rustig naar de lift. Het leek haar beter voor haar gemoedstoestand om die middag bezig te zijn met luizen, schuim en roddels dan in stilte op de bank te blijven zitten en na te denken over wat er met Martin gebeurd zou kunnen zijn.