HET BELLENKOORD VAN ESTHER SALOMONS

Martin Rutgers

Het bellenkoord van Esther Salomons

© Uitgeverij de Banier, Utrecht - 2001

Omslagtekening: Hans Ellens

ISBN 90 336 2730 2

NUGI 340

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

MARTIN RUTGERS

HET BELLENKOORD VAN
ESTHER SALOMONS

DE BANIER - UTRECHT

Inhoud

Terugblik

De inbraak

De eerste ontdekkingen?

Een tipje van de sluier

De oude drukkerij

Het album van Corrie Kuiper

Nieuwe ontwikkelingen

Een ’bij-zon-der a-part’ bellenkoord

Een bijzondere avond

Een dag vol verrassingen

De inval in de drukkerij

Een bouwval vol geheimen

Interessante gesprekken

Er ontstaat een beeld

Een bijzonder weekend

De antwoorden volgen elkaar op

De ring wordt gesloten

Een verhelderend gesprek

Hoe nu verder, Ingrid…?

Het uur van de waarheid

Even bijpraten met goede vrienden

De strijd van Ingrid

Corrie Kuiper, een verzorgde en zorgende ’moeder’

Terugblik

Inspecteur Geurtsen legt geheel tegen zijn gewoonte zijn benen op de rand van zijn bureau en zucht diep, voordat hij zegt:

”Zo, Erik, dit had ik me heel wat simpeler voorgesteld: een inbraakje bij een oude dame die helaas lelijk is gevallen, toen ze zich tegen beter weten in verzette tegen de indringer.”

Brigadier Gaanders kijkt hem aan en antwoordt:

”Ik heb er in ieder geval veel van geleerd, inspecteur. Mijn eerste grote zaak… En dat allemaal vanwege een of ander onnozel bellenkoord…! Ik had voor deze zaak nota bene nog nooit van zo’n ding gehoord…!”

”Ja, kerel, zo zie je maar… Het komt in ons vak vaker voor: een alledaags gevalletje dat een erg lange en onverwachte nasleep blijkt te hebben. Ik hoop dat mevrouw Kuiper er overheen komt en dan bedoel ik met name geestelijk. Het is niet niks wat ze heeft meegemaakt. Een gebroken heup op die leeftijd is al een probleem, maar de psychische schade zal langer tijd nodig hebben om te genezen, vrees ik. Maar kom, laten we het voor vandaag maar voor gezien houden. Wanneer denk je dat het voorlopige rapport klaar kan zijn en we het ’Bellenkoord-dossier’, voor zover het de inbraak betreft, kunnen sluiten…?”

”Ik hoop er morgenochtend aan te kunnen beginnen, inspecteur, en dan… Nou, ik vrees dat u me wel een dag of wat moet gunnen. Is dat erg bezwaarlijk?”

”Doe het maar rustig aan, Erik, je eerste grote zaak goed op papier zetten is bepaald geen sinecure. Als je hulp nodig hebt hoor ik het wel. Ik ga straks nog even naar het ziekenhuis. En wat dat bellenkoord betreft, vraag het maar eens aan je moeder. Ze heeft vroeger vast zelf ook wel eens zo’n stukje huisvlijt gemaakt. Zorg wel dat ze geen verband kan leggen tussen het bellenkoord en deze zaak. Tot nu toe hebben we tenslotte de vermissing van dat ding buiten de pers kunnen houden. Tot morgen.”

”Tot morgen, inspecteur.”

Als brigadier Erik Gaanders de kamer heeft verlaten blijft Geurtsen nog even onbeweeglijk zitten. Zijn gedachten dwalen naar zijn oude collega Dobbelaar, de hoofdinspecteur die kort na de afsluiting van het ’AEX-dossier’ met pensioen is gegaan. Ook al zo’n vreemde zaak vol onverwachte ontwikkelingen,’ denkt hij. ’Dat leek op het eerste gezicht ook een makkelijke zaak. een zakenman, een aannemer van weg- en waterbouwwerken, komt op een avond niet thuis slapen. ”Nou ja,” zegt men dan al gauw, ”een slippertje of een borreltje teveel…” Dan blijkt zo n man bijna dood in de bak van een graafmachine te liggen…! Een poging tot doodslag nota bene vanwege het kelderen van de ”AEX-beursbarometer”…!’

Hij ziet die hele zaak weer voor zich en herinnert zich ieder detail nog als de dag van gisteren, ook al is het inmiddels al weer ruim een jaar geleden.

Dan denkt hij:

’Erik Gaanders, na die zaak al vrij snel bevorderd tot brigadier en nu mijn eerste assistent, zal er ook nog wel vaak aan denken. Zijn broer was er immers bij betrokken…’

Dan gaat de telefoon.

”Geurtsen…,” meldt hij zich kort, in de verwachting de stem van de wachtcommandant aan de andere kant van de lijn te horen.

Die is het echter niet, het is Dobbelaar die nog een enkele keer gebruik maakt van het rechtstreekse nummer naar zijn oude kamer in het politiebureau, waar zijn vroegere assistent en opvolger Geurtsen nu werkt.

”Zo, Geurt,” zegt hij, ”ik liep net even een rondje en zag toen dat het donker was in je huis en datje wagen er niet stond. Tijd en zin om nog even langs te komen vanavond…?”

”Ha, Joost. Ik zat net te denken aan de zaak Dijkstra die we samen hebben opgelost.”

”Nou, dat was me wat…! Maar de zaak die je nu tot een goed eind lijkt te brengen, mag er volgens mij ook zijn, als ik in gedachten probeer aan te vullen watje tijdens de persconferentie hebt meegedeeld. Wat doe je, kom je vanavond een glaasje drinken…?”

”Doe ik, maar ik ga eerst nog even naar het ziekenhuis om te kijken hoe het met mevrouw Kuiper, het slachtoffer van die inbraak, is.”

”Als je Jan Willem Versteeg ziet, doe hem dan vooral de groeten.”

”Zal ik doen. Tot straks dan maar.”

Terwijl Geurtsen zijn bureau afsluit en zich gereed maakt om te gaan, denkt hij:

’Dat is toch een leuke kant van dit vak: je houdt er soms goede vrienden aan over. Dokter Jan Willem Versteeg bijvoorbeeld, zijn verloofde Isabel Dijkstra en niet te vergeten haar broer Gijs en zijn Jeannet met wie hij binnenkort hoopt te trouwen. Fijne lui allemaal…!’

Hij meldt zich af bij de wachtcommandant:

”Ik houd het voor gezien, Kees. Je weet hoe je me zo nodig kunt bereiken. Tot morgen.”

”Prettige avond, inspecteur.”

Even later trekt Geurtsen de deur van het politiebureau achter zich dicht. Hij stapt in zijn dienstwagen en rijdt rustig naar het ziekenhuis, waar hij de laatste weken bijna dagelijks is geweest, omdat de toestand van de oude mevrouw Kuiper hem zorgen baart en hij mogelijk nog wat aanvullende informatie van haar zal kunnen krijgen. Hij klopt op de deur van haar kamer en hoort meteen haar opvallend heldere stem:

”Ja-a…”

Als hij binnenstapt zegt ze:

”Daar doet u goed aan, inspecteur. Zo’n oud mens als ik krijgt weinig bezoek, weet u. Ik heb van de dokter gehoord dat u op uw wekelijkse persconferentie hebt verteld dat de dader van de inbraak op het adres Iepenlaan 112, mijn huisadres dus, is gearresteerd. Ik hoef dus geen ’bezoek’ meer te verwachten, als ik weer thuis mag zijn…?”

”Dat klopt, mevrouw Kuiper, de inbreker is gepakt.”

”Maar is daarmee ook het raadsel van het gestolen bellenkoord opgelost? Is het al teruggevonden…? Ik hoop zo dat het terugkomt, inspecteur. Het is een van mijn zeer concrete herinneringen aan die afschuwelijke oorlogstijd: Esther Salomons die met engelengeduld steekje voor steekje dat ding zat te borduren. Het vergde kennelijk zoveel concentratie dat ze het handwerkje direct weglegde, als er iemand binnenkwam. Wie steelt er nu toch zo’n onnozel bellenkoord…?”

”Ik kan uw vragen helaas nog niet beantwoorden, maar ik geef de moed niet gauw op, hoor. De hoofdzaak is dat u niet bang meer hoett te zijn en als u nu ook nog lekker opknapt… Weet u al iets meer over het resultaat van de onderzoeken…?”

”Er zijn vanmorgen weer foto’s gemaakt en ik hoop dat die zo zijn dat ik gauw mag proberen te gaan lopen. Ik word zo moe van dat liggen. Alles gaat pijn doen.”

”Een beetje vertrouwen dan maar, mevrouw Kuiper. Ik moet nu gaan, maar u ziet me weer gauw terug, hoor! En denk erom…: dat uw bellenkoord is gestolen, dat weet nog niemand, hoor…! Welterusten.”

”Ik heb in mijn leven noodgedwongen goed leren zwijgen, inspecteur,” antwoordt mevrouw Kuiper heel bewust.

Geurtsen drukt haar hand die stil op de deken ligt, steekt bij de deur nog even zijn hand op en loopt dan de kamer uit. Terwijl hij al onderweg is naar de buitendeur denkt hij:

’Het is het beste zo. Als ik haar alles vertel… Nee, voorlopig maar niet. Even kijken of Jan Willem Versteeg dienst heeft.’

Hij draait zich om en loopt de lange gang door naar de kamer van dokter Versteeg die hij sinds het ’AEX-dossier’ tot zijn vrienden mag rekenen.

Het rode lampje boven de deur brandt niet, dus klopt Geurtsen aan in de hoop dat de dokter er nog is.

”Kom d’r in…!” klinkt het opgewekt en die uitnodiging is voldoende voor Geurtsen om binnen te stappen.

”Kijk,” zegt Jan Willem Versteeg, ”dat komt goed uit…! Ga zitten, man, ik ben al dagen van plan je te bellen, maar er komt iedere keer iets tussen. Alles goed neem ik aan, nu je volgens de berichten het dossier over die raadselachtige inbraak bij mevrouw Kuiper kunt sluiten?”

”Nou, nou, dat is wel erg optimistisch. Er is een inbreker opgepakt, maar de achtergronden van de inbraak, daar zijn we nog niet uit. Er zijn nog heel wat puzzels op te lossen, vrees ik. Je kunt je niet voorstellen dat een kleine diefstal als deze zo’n nasleep kan hebben. Het meest trieste vind ik overigens dat die oude mevrouw Kuiper er de dupe van is geworden.”

Ze redt het wel, denk ik, Geurt. Haar lichaam heeft best het nodige te verwerken gehad en de gevolgen daarvan zullen haar nog wel een poosje belemmeren in haar functioneren, maar haar geest, nou, daar kunnen veel ouderen jaloers op zijn. En dat na alles wat ze in haar lange leven al heeft moeten incasseren…! Je maakt me overigens wel nieuwsgierig, hoor, met je ’kleine diefstal’…, maar ik weet zeker dat ik te zijner tijd wel van je hoor wat je daaronder verstaat.

Waar ik ook erg benieuwd naar ben: hoe is het met Maaike…? Isabel heeft het nog bijna dagelijks over die kleine schat…¹⁾

”Ze maakt het prima. Mijn zus en zwager genieten ontzettend van haar en zijn o zo blij dat het meiske binnenkort officieel hun kind zal worden. De adoptieprocedure is vrijwel rond.”

”Daar ben ik blij om. Praat ze nog wel eens over haar vader Hans de Bruin?”

”Zelden. Ze moet alleen nog altijd een zekere aarzeling overwinnen als iemand haar een snoepje wil geven.”

”Geen wonder…! Dat beeld van die ’snoepjes’ in de koffie²⁾ van haar moeder zal haar waarschijnlijk nog lang achtervolgen, maar dank zij de liefdevolle begeleiding van je zus en zwager zal ze op den duur wel leren er mee om te gaan, denk ik. En als er problemen zijn…, je weet dat Isabel zich daar graag in zal verdiepen.”

”Weet ik. Hoe is het met vader Dijkstra ?”

”Hij draait sinds kort op een laag pitje mee op de zaak. Gijs probeert hem langzaam aan een beetje meer bij het werk te betrekken, maar of hij ooit echt weer de oude wordt…? Ik betwijfel het.”

”Weet hij al iets meer over de gebeurtenissen die aanleiding zijn geweest tot de ’AEX-affaire’?”

”Het is bijna onbegrijpelijk, maar die hele episode is uit zijn geheugen verdwenen, voor hem is het nog altijd een ongeluk. Hij heeft ook nooit naar zijn adjunct-directeur Hans de Bruin gevraagd, die toch het brein achter alle narigheid was.”

”De hoofdzaak is dat hij zich weer op de zaak vertoont. Ik denk dat zijn vrouw en Gijs en het personeel daar erg blij om zijn. Redt Gijs het een beetje…?”

”Ik sta verteld van mijn aanstaande zwager. Die is door die hele ’AEX-affaire’ ineens man geworden, als ik het zo mag zeggen. Hij functioneert, voor zover als ik het kan bekijken, buitengewoon goed en Jeannet is een prima stimulans voor hem.”

”Dat zijn allemaal goede berichten. We hebben inmiddels bijna de hele familie de revue laten passeren, maar hoe is het met Isabel…?”

”Prima…! Ze staat op het punt haar studie psychologie af te ronden en dan gaan we zo gauw mogelijk trouwen. Ze komt waarschijnlijk parttime hier werken als kinderpsychologe. Leuk, hè…?”

”En dat alles dank zij het ’AEX-dossier’…!”

”Ja, Geurt, wat lopen de dingen soms wonderlijk, hè…? Vader Dijkstra zegt het nog wel eens in diepe ernst zo: ’Het is een Godswonder, kinderen, dat uit één zo’n ongeluk zoveel goeds mag komen…! We mogen Hem daar wel heel erg dankbaar voor zijn.’ Ik kan het alleen maar met hem eens zijn.”

”Ik ben blij, Jan Willem, dat ik zoveel gelukkige mensen om me heen heb, die ik ook nog vrienden mag noemen.”

”Wie weet wat het leven voor jou nog in petto heeft aan geluk, Geurt… Je geeft de moed toch niet op…?”

”Nee, vriend, zo zit ik niet in elkaar, maar als ik voor mezelf even terugdraai hoeveel tijd die mysterieuze inbraak de afgelopen weken van me heeft gevraagd, dan betwijfel ik of er één vrouw bestaat die met zo’n ’gescheiden’ bestaan genoegen zal nemen. Joh, ik moet gaan, want ik heb Dobbelaar beloofd dat ik nog even langs kom. Ik moetje trouwens de hartelijke groeten van hem doen.”

”Zeg hem maar dat vader en moeder Dijkstra pas nog hebben gezegd dat ze hopen dat hij nog eens een praatje komt maken.”

”Zal ik doen. Doe Isabel de groeten en tot ziens.”

”Loop gauw weer eens binnen, Geurt, hier of in huize Dijkstra.”

”Doe ik. Tot kijk.”

Als Geurt een kwartier later bij Dobbelaar aanbelt gaat de deur meteen open:

”Kerel, wat ben ik blij dat je er bent…! Veel te lang geleden…! Dat is geen kritiek, hoor, maar soms kan een mens zich zo eenzaam voelen, als hij zomaar aan de dijk is gezet door dat verplichte pensioen, snap je. Als er dan zo’n zaak speelt als nu met mevrouw Kuiper en ik kan alleen maar in de krant lezen hoe het onderzoek verloopt, nou, dan krijg ik weer helemaal die oude kriebels terug. Ik weet namelijk uit ervaring dat zulke krantenverslagen meestal maar een heel klein stukje van de sluier oplichten, ervan uitgaande dat de verslagen kloppen… We weten allebei maar al te goed dat we vaak alleen maar aan de pers geven wat we kwijt willen. Kun je je een beetje verplaatsen in mijn gevoelens…?”

”Helemaal, Joost. Eerlijk gezegd heb ik je ervaring en steun best gemist in deze zaak. Je had altijd zo’n rustige kijk op de dingen.”

”Ja, maar aan ’kijk’ alleen heb je niet veel, kerel…! Ik zie nog voor me hoe jij op die bewuste avond dat ene woord van Gerard Dijkstra als het ware zat te proeven: ’AJAX’…, ’A-JEE-X’… en toen dat verlossende ’A-E-X’…!³⁾ Kerel, wat was ik toen trots op je…!”

”Nou, zo kan het wel weer, hoor…! We hebben die klus toch maar mooi samen geklaard, Joost, en niet alleen de aanslag op Dijkstra, maar in het kielzog daarvan ook nog de moord op de moeder van Maaike de Bruin…! Tjonge, wat heeft zo’n Hans de Bruin een puinhoop van zijn leven gemaakt…!”

”Vreselijk…! Maar ik denk niet datje ooit hebt gedacht dat de inbraak bij mevrouw Kuiper zulke volkomen onverwachte gevolgen zou kunnen hebben, als ik tenminste goed tussen de regels door heb gelezen. Ik hoop dat je me er wat meer over wilt vertellen dan je tijdens de persconferentie hebt gedaan. Als je daarmee tenminste niet buiten je boekje gaat…!”

”Misschien lukt het me er dieper op in te gaan, als ik eindelijk dat telefonisch toegezegde glaasje van je krijg…!”

”Sorry, kerel! Dit is toch wel heel erg…! Nodig ik je uit wat te komen drinken en dan vergeet ik helemaal mijn plicht als gastheer, omdat ik weer helemaal in trance raak als ik aan zulke zaken als het ’AEX-dossier’ en het inbraakmysterie denk. Mooie zaken, maar dan wel alleen vanuit onze invalshoek als agenten en rechercheurs. Nu schenk ik eerst iets in, want ik schaam me diep…!”

”Dat hoeft nou ook weer niet, maar een glaasje gaat er wel in, denk ik. Bovendien - en dat meen ik - is dit verhaal zo ingrijpend dat ik wel wat spraakwater nodig heb…!”

Dobbelaar schenkt twee glazen wijn in, zet ze op tafel en zegt dan:

”Steek nou eindelijk eens van wal, jongeman…!”

”O.k., luister…!”

¹⁾ Zie ”Het ’AEX-dossier’”

²⁾ Zie ”Het ’AEX-dossier’”

³⁾ Zie ”Het ’AEX-dossier’”

De inbraak

Het is een donkere avond in het begin van november, een dikke mist hangt boven de stad, zo dik dat de huizen aan de overkant van de straat nauwelijks te zien zijn. In het oude, vrijstaande huis van mevrouw Kuiper is alleen voor wie er vlak langs loopt in de gang een kleine glinstering van een brandende lamp te ontdekken. De kamerramen zijn volslagen donker, de dikke pluchen gordijnen laten geen sprankje licht door.

Mevrouw Kuiper, een statige dame van voor in de tachtig, zit in de achterkamer aan tafel en de suitedeuren met hun prachtige, oude glas-in-loodramen zijn gesloten. Ze heeft een dik fotoalbum voor zich op tafel liggen, maar haar ogen dwalen telkens weer weg van de beelden op de foto’s. Aan vrijwel iedere foto kleven immers herinneringen en die zijn bijna allemaal even triest. Zo af en toe zet ze even haar bril af om een lastige traan weg te vegen, voordat ze weer een blad omslaat.

Plotseling heft ze haar hoofd op en luistert ze scherp. Een ongewoon geluid dat enkele malen wordt herhaald, houdt haar aandacht gevangen. Het lijkt op het geluid van krakend hout… Even hoort ze een ander geluid en dat lijkt op het gekreun van een niet gesmeerd scharnier… Dan is het stil, doodstil…!

Mevrouw Kuiper blijft even als verlamd zitten, maar dan realiseert ze zich dat ze in die houding niet in staat is iets te doen, als dat nodig zal zijn. Ze doet vrijwel automatisch het album dicht, staat op en houdt zich even vast aan de rand van de tafel, omdat ze door het te vlugge opstaan een lichte duizeling voelt. Dan loopt ze voorzichtig naar de deur die uit de achterkamer naar de keuken leidt. Ze doet het licht in de kamer uit en blijft even bij de dichte deur staan, denkend wat ze het beste kan doen.

Op het moment dat ze de deur toch maar open doet, wordt ze met geweld opzij geduwd door een gemaskerd persoon die snauwt:

”Opzij, ouwe heks…!”

Ze valt niet, is niet bang, maar voelt een grote woede in zich opkomen. Het is een woede zoals ze die vijftig jaar eerder ook eens heeft gevoeld, toen ze vanuit haar huis tegenover dat van de familie Salomons zag dat de Duitsers bij een razzia het Joodse echtpaar Mordechai en Esther Salomons en hun dochter Deborah ’ophaalden’. Toen heeft ze met gebalde vuisten lijdelijk moeten toezien, want tegen vuurwapens kon ze niets beginnen. Nu denkt ze niet aan vuurwapens, ze is alleen maar kwaad dat een onbekende haar kamer binnendringt.

Ze draait zich om, volgt in het donker de insluiper die de suitedeuren openschuift, en roept:

”Maak datje weg komt, geboefte…!”

Dan pakt ze een grote bloemenvaas van de tafel en neemt zich voor de dief daarmee te lijf te gaan. Ze ziet aan het flauwe, grotendeels afgedekte schijnsel van een zaklantaarn dat hij inmiddels in het voorste deel van de kamers en suite is en volgt hem, vast besloten dat hij niets van het hare mee zal nemen.

Op het moment dat ze door de suitedeuren de voorkamer in wil gaan, komt de inbreker op haar af, ze zwaait met de vaas maar mist, omdat hij haar precies op dat moment ruw opzij smijt. De vaas klettert op de vloer in stukken. De diel gaat er vandoor, haar kreunend van de pijn achterlatend op de vloer tussen de schuifdeuren.

Ze beseft heel goed waar die pijn vandaan komt: haar heup moet het zijn en misschien nog wel meer… In het besef dat er een moment kan komen waarop ze door de snijdende pijn het bewustzijn kan verliezen, probeert ze overeind te komen, want er is één ding dat ze moet doen: het alarmnummer 112 bellen…!

Het lukt haar niet op te staan en langzaam schuivend en zo af en toe kreunend van de snerpende pijn beweegt ze zich in de richting van de teleloon die in de achterkamer op een tafeltje bij de tuindeuren staat.

Het duurt voor haar gevoel erg lang voor ze er is en de pijn wordt steeds erger, maar ze haalt het. Met moeite trekt ze de telefoon naar zich toe, ze draait het nummer 112 en hoort even later een vriendelijke stem:

”Politiebureau Noordkade. Wat kan ik voor u doen?”

Die rustige stem dringt nog zo goed door in haar steeds meer door de pijn benevelde geest, dat ze langzaam maar duidelijk kan zeggen:

”Iepenlaan 112… Inbraak… Ik ben gewond…”

Dan valt de hoorn van de telefoon uit haar hand en lijkt het of alle kracht uit haar wegvloeit. Heel ver weg hoort ze nog dat een stem zoiets zegt als:

”We komen eraan, mevrouw.”

Dan verliest ze het bewustzijn en krijgt de wachtcommandant geen reactie meer. Hij slaat meteen alarm:

”Aan alle wagens…! Inbraak in Iepenlaan 112…! Bewoonster gewond…! Ik stuur een ambulance…! Einde…!”

Inspecteur Geurtsen is op dat moment onderweg naar huis en hoort in de auto het bericht. Hij reageert meteen:

”Hier ’Alfa-1’. Bericht ontvangen…! Ben al onderweg…! Stuur assistentie…! Einde…!”

Hij zet het blauwe zwaailicht op zijn wagen aan, geeft vol gas en rijdt even later de Iepenlaan in, zoekend naar nummer 112. Daar stopt hij. Als hij uitstapt komt met hoge snelheid nog een wagen met blauw zwaailicht de laan in en ook die stopt bij nummer 112.

”Zo, mannen,” zegt Geurtsen, ”dat is vlot werk. Gaan jullie achterom en kijk of er ergens een toegang is geforceerd. Zo ja, ga dan naar binnen en open de voordeur. Ik wacht hier op de ambulance.”

Nog geen kwartier later dragen de ziekenbroeders mevrouw Kuiper op een brancard het huis uit en de ambulance in. De sirene gaat aan en dan is de oude dame, nog steeds buiten bewustzijn, op weg naar de afdeling ’Spoedeisende hulp’ van het ziekenhuis.

Inspecteur Geurtsen, die inmiddels gezelschap heeft gekregen van zijn assistent Erik Gaanders, blijft in de woning achter, terwijl de technische recherche begint met een onderzoek aan de achterzijde van het huis. Hondengeleider De Jager, als altijd zeer snel ter plaatse, probeert met zijn hond Wodan de vluchtweg van de inbreker te traceren.

”Vreemd geval, brigadier,” zegt Geurtsen na een eerste rondblik door de twee aaneengesloten kamers, ”vreemd geval…!”

”Hoezo vreemd, inspecteur…? Een gewone inbraak lijkt me, via de achterzijde van de woning. De oude keukendeur is simpel gekraakt met een schroevendraaier of beitel, geen alarm, geen beveiliging, niets van dat alles. Waarom dan vreemd…?”

”Omdat ik me niet kan voorstellen dat een inbreker zich zo gemakkelijk op de vlucht laat jagen door een oude dame zonder ook maar iets mee te nemen van alle zilver en antiek dat hier voor het grijpen staat. Zie jij dat er iets is verdwenen…?”

”Nou u het zegt…, nee. Het lijkt helemaal niet op een inbraak. Tenzij…”

”Wat ’tenzij…’, Erik?”

”Nou…, eh…, tenzij die inbreker iets heel speciaals kwam ophalen, om het maar simpel te zeggen.”

”Niet slecht, brigadier…! Laten we maar eens goed rondkijken, want nu die arme mevrouw Kuiper ons niets kan vertellen, zullen we zeil onze hersens moeten gebruiken. Wat denk je: is de boosdoener alleen in de achterkamer geweest?”

”Nee, beslist niet, inspecteur. Ik denk eerder dat die oude dame hem een vaas naar het hoofd heeft gesmeten toen hij de voorkamer uitkwam, want gezien de plek waar de scherven liggen…”

”Mijn idee. Dan is hij mogelijk inderdaad met een speciale bedoeling in de voorkamer geweest. Maar wat was die speciale bedoeling…? Kijk eens of De Jager al tijd heeft om even met Wodan binnen de sporen van de onbekende te volgen. Vraag meteen ook aan de fotograaf die mevrouw Kuiper hier heeft gefotografeerd voordat ze naar het ziekenhuis is gebracht, of hij nog even terugkomt.”

De Jager komt even later binnen en zegt:

”Zo, Geurtsen, simpel gevalletje, lijkt me. Die knaap is via het achterpad de tuin ingekomen en heeft toen de keukendeur geforceerd. Volgens Wodan zijn er nauwelijks sporen op het achterpad, dus… Je snapt niet dat zulke mensen niet wat meer aan beveiliging doen. Geen dievenklauwen, geen degelijk cilinderslot, nee, hoor, een krakkemikkige, half vergane deur met een slot dat je bij wijze van spreken met een haarspeld open kunt maken. Hèt probleem bij oude huizen èn bij oude mensen…! Jullie zouden de mannen van inbraakpreventie deze oude wijk met hoofdzakelijk ouderen eens onder de loep moeten laten nemen. Wat verwacht je van Wodan?”

”Wel, De Jager, na jouw uitgebreide inleiding - waar ik het overigens helemaal mee eens ben - wil ik graag exact weten waar onze vriend in deze kamers heen is gelopen.”

”Koud kunstje, lijkt me. Je wil zeker dat ik het even op de vloer krijt?”

”Je kent me, De Jager…!”

Op dat moment komt de fotograaf ook binnen, maar Geurtsen vraagt hem te wachten tot De Jager en Wodan klaar zijn. Dat duurt niet lang en dan kan Geurtsen aan de hand van de krijtstrepen op de vloer precies vaststellen dat de inbreker linea recta naar een hoek bij het overgordijn in de rechter hoek van de kamer is gelopen en dat hij dezelfde weg terug is gegaan zonder verder ook maar één stap ’buuten weghe’ te gaan, zoals De Jager zegt.

”Ik kan merken dat je al een dagje ouder bent, De Jager,” merkt Geurtsen lachend op. ”In mijn schooltijd hoefden we ’Van den Vos Reynaerde’ niet meer te leren.”

”Des te knapper dat je dan toch weet waar ’buuten weghe’ vandaan komt, chef…!” reageert De Jager alert. ”Genoeg gezien…?”

”Perfect. Kijk je alsjeblieft nog even buiten rond? Erik, wil jij een paar man op pad sturen om voor alle zekerheid wat buurtonderzoek te doen ?”

Zodra Geurtsen met de fotograaf alleen is zegt hij:

”Ik wil uiteraard foto’s van die sporen, ook van die bij de achterdeur en in de keuken, maar vooral ook van iedere vierkante centimeter wand en van het interieur in beide kamers. Er moet hier iets ontbreken en ik hoop alleen maar dat de bewoonster gauw in staat is om me te vertellen wàt er ontbreekt.”

Brigadier Erik Gaanders komt na enige tijd terug met de mededeling dat niemand in de naaste omgeving iets heeft gezien of gehoord.

”Niet alleen dempt de dichte mist vrijwel alle geluiden, maar bij de meeste huizen zijn de winterse voorzetramen al aangebracht. Bovendien doet iedereen hier de overgordijnen dicht en gaan de deuren al vroeg op het nachtslot. Het kost heel wat overredingskracht om de mensen zover te krijgen dat ze de deur even open doen. Helaas…! Hebt u nog iets ontdekt?”

”Alleen maar dat me waarschijnlijk iets ontgaat, Erik. Het lijkt er op dat je eerste vermoeden, dat de inbreker zeer gericht iets is komen halen, juist is. Maar wat…? Ik denk dat mevrouw Kuiper de enige is die daarover uitsluitsel kan geven. Fotograaf, staat alles erop?”

”Als ik niet ben vergeten een rolletje in mijn toestel te stoppen. Geurtsen. dan staat alles erop.”

”Mooi zo. Ik hoop dat de toto’s morgen op mijn bureau belanden. Lukt dat, denk je…?”

”Moet kunnen, inspecteur. Ik ga meteen aan het werk. Misschien doet u er goed aan dit huis extra te beveiligen, want het lijkt wel een antiekzaak in plaats van een gewoon burgerhuis.”

”Bedankt voor de tip, maar ik ben zelf ook al op dat idee gekomen.”

Even later komt De Jager nog een keer binnen:

”Geurtsen, ik heb de technische jongens toch nog een voetspoor kunnen aanbieden. Er worden afdrukken van gemaakt. Er is ook een bandenspoor van een scooter of brommer gevonden. Wordt ook veiliggesteld. Misschien heeft het er iets mee te maken, want ik heb zo het idee dat er hier weinig mensen wonen die gezien hun leeftijd nog op een scooter of brommer lijden. Ze zijn bijna allemaal zo oud dat ze de eerste Solex nog hebben zien verschijnen…”

”Bedankt, De Jager. Ik zal ons rechercheteam morgen de buurt laten uitkammen. Als ik je nodig heb…”

”Je weet me te vinden. Welterusten.”

Als de mensen van de technische recherche zijn vertrokken en Erik Gaanders ervoor zorgt dat de opengebroken keukendeur door een timmerman voorlopig afdoende wordt gedicht, staat Geurtsen nog steeds midden tussen de suitedeuren. Hij neemt centimeter voor centimeter alles in zich op in de hoop dat hij eigens een aanwijzing vindt die zijn vaste overtuiging bevestigt dat hier geen sprake is van ’zomaar een inbreker’. Dan blijft zijn blik voor de zoveelste keer rusten op de plek bij het overgordijn in de rechter hoek van de kamer, de plaats waar de inbreker volgens Wodan direct heen is gegaan.

Hij loopt er heen. de met krijt aangegeven voetsporen van de inbreker vermijdend, richt zijn zaklantaarn op de wand en ziet dan dat daar inderdaad iets moet hebben gehangen. Het behann is licht verkleurd en er is ongeveer op ooghoogte een spijkergaatje zichtbaar in de wand. Hij bukt zich, laat zich door de knieën zakken en zegt tegen Erik Gaanders die net binnenkomt:

”Eureka, Erik, dit moet het zijn…! Hier is iets verdwenen, de spijker waaraan ’het’ heeft gehangen, ligt op de grond en er ligt wat kalk, ongetwijfeld uit het spijkergat. Alles is hier zo netjes dat ik me niet kan voorstellen dat die spijker en die kalk er al langer liggen. Maar wàt heeft hier gehangen…?”

”Mag ik even kijken, inspecteur…?” vraagt brigadier Gaanders.

Geurtsen stapt opzij en Gaanders gaat, bijgelicht door Geurtsen, de donkere hoek in met een rolmaat in de hand. Hij markeert als het ware met zijn ogen de verkleuring van het behang en meet dan de iets lichtere plek.

”Vijftien bij tachtig zal het verdwenen voorwerp ongeveer zijn, chef. Ik neem de spijker mee, als u het goed vindt. Misschien kunnen de jongens van het lab er iets mee.”

”Goed idee, Erik.”

Gaanders pakt met een pincet de spijker van de vloer en doet hem met wat kalkresten in een plastic zakje. Dan zegt hij:

”Vijftien bij tachtig, rare maat voor een schilderijtje, chef.”

”In de kunst zeggen maten niets, Erik. Ik hoop dat mevrouw Kuiper gauw in staat is ons te vertellen wat hier heeft gehangen. Kijk eens of je een voordeursleutel kan vinden?”

De handtas van mevrouw Kuiper bevat niet alleen een huissleutel, maar ook het nodige aan contant geld en cheques.

”Die tas nemen we maar mee naar het bureau, Erik, hoewel… Er is hier heel wat meer te halen dan wat geld en cheques…! Gek dat iemand dan al die risico’s neemt voor iets van vijftien bij tachtig…! Het blijft nog even een mysterie, Erik. Kom op, we gaan. Morgen komt er weer een dag.”

Geurtsen controleert voor hij de voordeur uitgaat nog even of de gashaard uit is, aangezien mevrouw Kuiper zeer waarschijnlijk voorlopig niet thuis zal komen. Dan loopt hij naar zijn wagen. Via de autotelefoon regelt hij dat de surveillancewagens die nacht wat extra aandacht besteden aan de voor- en achterzijde van het pand. Daarna start hij de motor en enkele ogenblikken later is de rust in de Iepenlaan teruggekeerd.

De eerste ontdekkingen…

In de loop van de volgende dag krijgt inspecteur Geurtsen de foto’s van het interieur van de kamers van mevrouw Kuiper op zijn bureau. Hij bestudeert ze en kan alleen maar tot de conclusie komen dat hij er niets wijzer van wordt. De smalle, lege plek in de rechter hoek van de kamer is duidelijk zichtbaar, maar dat is slechts een bevestiging van wat al bekend is. Geurtsen zucht en denkt opnieuw:

”Dan zal mevrouw Kuiper opheldering moeten geven, zodra ze daartoe in staat is.”

Hij belt het ziekenhuis om naar haar toestand te informeren en krijgt te horen dat de patiënte nog niet terug is van een uitgebreider onderzoek dan de vorige avond op ’Spoedeisende hulp’ heeft kunnen plaatsvinden.

”Wanneer denkt u dat ik haar kan spreken?”

”Daar moet u vandaag maar niet op rekenen. De onderzoeken zijn dermate vermoeiend dat ze waarschijnlijk alleen maar behoefte zal hebben aan rust. Misschien - maar dan zit het u wel heel erg mee - kunt u vanavond even bij haar kijken.”

”Dat zal ik in ieder geval proberen. Dank u.”

”Geduld, Geurt,” zegt Geurtsen tegen zichzelf. ”Er is genoeg te doen.”

Hij belt brigadier Gaanders:

”Erik, kom je even?”

”Ik kom er aan. Zal ik koffie meebrengen…?”

”Graag.”

Zodra Erik met de koffie binnen is en de deur dicht is, zegt Geurtsen:

”Nog nagedacht, Erik…?”

”Natuurlijk, inspecteur. Niet dat het veel heeft opgeleverd, maar het lijkt me wel nuttig vandaag nog een keer met een paar mensen die buurt in te gaan. Misschien dat de bewoners overdag wat toeschietelijker zijn dan ’s avonds.”

”Lijkt me een goed idee. Zie jij nog iets bijzonders aan deze foto’s…?”

Gaanders bestudeert het materiaal aandachtig, maar kan ook alleen maar bevestigen wat hij de vorige avond heeft geconstateerd: ”Die lange, smalle, iets lichtere plek op het behang is hier ook duidelijk te zien. Ik heb de spijker en de kalkresten naar het lab gebracht. Ze zullen proberen er iets uit te halen wat van belang kan zijn. De voet- en bandenafdrukken worden inmiddels onderzocht. Zal ik eerst dat buurtonderzoek opstarten…?”

”Ja. Daarna zie ik je graag nog even terug.”

Een uur later meldt Gaanders zich weer en hij heeft een eerste nieuwtje te melden:

”Er is de laatste dagen een aantal malen een onbekende scooter in de Iepenlaan gesignaleerd, heeft een van de bewoners gemeld. Het was geen ’racer’ of ’stunter’, zoals de man erbij vertelde, maar iemand die opvallend langzaam door de laan reed, minstens drie keer achter elkaar. De zegsman heeft in ieder geval gezien dat het een gele scooter was en dat de berijder geen helm droeg.”

”Verder…?”

”Een zwart, leren jack, geen handschoenen en kort, verzorgd, donkerblond haar. Geen ’junktype’.”

”Geschatte leeftijd…?”

”In ieder geval ’geen jonkie’, zei de man letterlijk, maar een dertiger of zo.”

”Dat is het…?”

”Voor het moment wel, maar de jongens gaan door met het buurtonderzoek. Bij nieuwe informatie of bevestiging van dit verhaal melden ze zich direct weer telefonisch. Bovendien is een van de collega’s de verklaring van de man aan het vastleggen. Weet u al wanneer u naar mevrouw Kuiper gaat…?”

”Op z’n vroegst vanavond en het is nog twijfelachtig of de dame dan al aanspreekbaar zal zijn. Ze ondergaat vandaag een aantal zware onderzoeken.”

”Wat kunnen we nu dan doen…?”

”Weinig, vrees ik. Wil je de handtas van mevrouw Kuiper even uit de kluis halen? Misschien…”

”Ik ben zo terug.”

Het onderzoek van de inhoud van de handtas levert in eerste instantie nauwelijks aanknopingspunten op, hoewel Geurtsen met meer dan oppervlakkige belangstelling haar agenda bestudeert. Adressen en telefoonnummers laat hij even voor wat ze zijn, de notitie dat er onlangs werklieden in haar huis bezig zijn geweest, slaat hij wel direct op in zijn geheugen. Hij neemt zich voor daar bij gelegenheid met mevrouw Kuiper over te praten. Eerst wil hij echter proberen te achterhalen wat er op de lege plek aan de muur heeft gehangen.

Als de telefoon gaat wenkt hij naar Erik en die neemt op. Hij luistert en zegt dan alleen maar:

”Bedankt.”

Dan zegt hij tegen Geurtsen:

”Op het verzekeringsplaatje achterop de scooter staan waarschijnlijk onder andere de letters ’R..L’ en een drietal cijfers waarvan het eerste een ’8’ of een ’0’ kan zijn. Zal ik een paar mensen aan het werk zetten…?”

”Ja. Dat kan iets opleveren. Ik ga nog even in de woning aan de Iepenlaan rondkijken. Als er iets bijzonders is…”

”Prima, chef.”

Geurtsen beperkt zijn bezoek aan het huis nu niet tot de kamers en suite. Hij loopt het hele huis door, maar vindt niet direct iets wat zijn aandacht langer dan enkele ogenblikken vasthoudt. Het enige wat hem opvalt is dat er in de boekenkast van mevrouw Kuiper in een kamer op de bovenverdieping een vrij groot aantal boeken staat over de Tweede Wereldoorlog en dan met name over de ’holocaust’.

Daarbij blijkt ze bijzonder geïnteresseerd te zijn geweest in het concentratiekamp Dachau, want daaraan is een halve boekenplank gewijd en nog in verschillende talen ook. Hij pakt één boek uit de rij, omdat de titel en de schrijver hem aanspreken:

Ds. J. Overduin: ’Hel en hemel van Dachau’.

Al bladerend neemt hij zich voor dit boek een keer van mevrouw Kuiper te lenen, want nu al maken bepaalde willekeurig gevonden passages zo’n diepe indruk op hem dat hij de tijd vergeet. Zijn geblader eindigt op het titelblad en daar leest hij:

Esther…, Mordechai…, Deborah…, ik zal nooit weten of dit ook jullie verhaal is, maar ik vrees het ergste. Ik zal jullie nooit vergeten…! Het oude bellenkoord dierbaarste bezit en zal dat ook altijd blijven!

Corrie Kuiper.

Even staat Geurtsen onbeweeglijk met het boek in zijn handen. Dan zegt hij hardop in de doodstille kamer:

”Corrie Kuiper, wie waren Esther, Mordechai en Deborah…? Wat is er met dat bellenkoord…?”

Dan mompelt hij, terwijl hij het al eerder ervaren gevoel van positieve spanning in zich bespeurt:

”Vijftien bij tachtig, kunnen dat de maten van een bellenkoord zijn…?”

Hij besluit het boek mee te nemen naar het ziekenhuis en de oude dame te confronteren met zijn vragen, want hij voelt dat er ergens een verband moet zijn. Dan doet hij de boekenkast dicht, loopt de trap af en gaat de voordeur uit. Eenmaal in zijn wagen belt hij naar het bureau:

”Geurtsen hier. Kijk eens even in ’De Gouden Gids’ of in het telefoonboek en geef me het adres van een handwerkzaak. Ik wacht.”

Het is maar goed dat hij de verbaasde blik op het gezicht van de wachtcommandant niet ziet. Enkele ogenblikken later noteert hij een adres en verbreekt dan met een kort bedankje de verbinding. Hij start de wagen en rijdt naar het winkelcentrum waar de handwerkzaak moet zijn. Binnen treft hij een jonge vrouw.

”Goedemorgen. Kunt u mij misschien vertellen wat de standaardmaten van een bellenkoord zijn?”

De vrouw kijkt hem aan of ze denkt:

”Wat is dat nou voor een vraag…?”

Ze reageert echter nuchter:

”Daarvoor bestaan geen standaardmaten, meneer. Men maakt wat men mooi vindt en laat de grootte meestal afhangen van wat men wil afbeelden. Ik kan u een paar voorbeelden laten zien.”

”Graag.”

Geurtsen bekijkt drie handwerkpakketten met bellenkoordpatronen en constateert dat deze alle drie de vijftien bij tachtig centimeter lang niet halen. Hij vraagt daarom:

”Kunt u mij uitleggen hoe zo’n bellenkoord in elkaar zit…?”

”Het is dat hij een politie-uniform aan heeft,” denkt ze. ”anders zou ik me echt afvragen wat dit voor een kerel is.”

Ze antwoordt echter:

”Natuurlijk, meneer. Een bellenkoord bestaat in principe uit drie delen: een voorkant waarop afbeeldingen worden geborduurd, een achterkant van voeringstof of zo om het geheel af te werken en natuurlijk een ornament met een bel. Soms werd tussen voor- en achterkant een extra versteviging aangebracht. Men gebruikte zo’n bellenkoord volgens mij vroeger bij rijke mensen, als men iemand van het personeel wilde roepen om thee of koffie in te schenken. Tegenwoordig is het alleen maar voor de sier, voor zover ik weet.”

”Ik ben u erg dankbaar. En…,eh…, mevrouw Ingrid, ik ben echt normaal, hoor…!”

Dan groet hij en verlaat de winkel, de verkoopster enigszins verbluft achterlatend met haar rechterhand op de badge met haar naam die ze op haar jumper draagt. Ze denkt: