Olga’s kinderen

Thea Zoeteman-Meulstee

Olga’s kinderen

© Uitgeverij de Banier, Utrecht - 2003

Omslagtekening: Hans Ellens

Omslagontwerp: Mariëtte Wilgehof

ISBN 90 336 2789 2

NUR 344

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij digitaal, elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

THEA ZOETEMAN-MEULSTEE

Olga’s kinderen

DE BANIER

1

Vijf jaar… een lustrum!

Olga ziet dat Bert zijn rode Opel voor hun huis parkeert. Hij is naar de bakker geweest om een slagroomtaart te halen. Hun vijfjarig huwelijk moet immers gevierd worden!

Met een feestelijk gevoel loopt ze naar de deur. Dan staat Bert voor haar met een grote taartdoos én een prachtig bloemstuk. Ze wil hierover een verraste opmerking maken, maar ziet dat Berts gezicht strak staat.

‘Bert… wat is er?’ vraagt ze gealarmeerd.

Maar Bert heeft geen tijd om uitgebreid verslag uit te brengen. Gehaast duwt hij haar de bloemen in handen en zet de doos met inhoud op het smalle haltafeltje: ‘Ik moet direct weer weg, Ol. Er is een groot ongeluk gebeurd op de kruising van de Rozenlaan en de Anjerstraat. Ik weet nog niet hoe laat ik terug ben.’

Zonder nog een moment te verliezen rent hij terug naar de auto en rijdt snel weg. Dan pas dringt het tot Olga door dat Bert wel erg haastig kwam aanrijden en de auto slordig had neergezet.

Ze duwt haar neus in de prachtige bloemen. Een zoete geur dringt haar neusgaten binnen, maar het feestelijke gevoel is net zo snel uit haar weggeëbd als Bert is weggerend.

Je weet dat je met een dokter getrouwd bent, Olga! zegt ze tegen zichzelf.

Ja, dat weet ze al vijfjaar, maar op zo’n dag als vandaag is het toch een teleurstelling.

Dan schaamt ze zich opeens, want nu pas dringen Berts woorden goed tot haar door. Er is een ernstig ongeluk gebeurd! Er zijn mensen in grote nood! Is het dan niet egoïstisch van haar om te mopperen als ze Bert een paar uur kwijt is? Ze schaamt zich niet alleen, maar voelt zich ook onrustig. Wie zijn die mensen die een ongeluk hebben gehad? Het is in dit dorp gebeurd, het kunnen dus goede bekenden zijn. Misschien wel familie… Olga huivert en schudt deze gedachte snel van zich af.

Met het bloemstuk in haar handen zoekt ze even later naar een plaatsje in de kamer waar ze het neer kan zetten. Op de tafel maar, daar komen de bloemen het mooist tot hun recht! Opnieuw bewondert ze de bloemen. Rode rozen en orchideeën. De bloemen die ook in haar bruidsboeket waren verwerkt!

In de gang pakt ze de taartdoos van het tafeltje en loopt ermee naar de keuken. Ze zal de taart vast snijden, dan hoeft ze dat straks niet meer te doen.

Terwijl ze daarmee bezig is, hoort ze de brievenbus klepperen. Op de mat voor de deur vindt ze een witte envelop. Het is een kaart met felicitaties van de overburen, meneer en mevrouw Kruyt, door de kinderen uit de straat kortweg ‘opa’ en ‘oma’ Kruyt genoemd.

Dat ze daaraan gedacht hebben! denkt Olga verrast. Straks maar even vragen of ze een kopje koffie komen drinken. Ze horen er toch bij.

Vanaf het begin dat Bert en zij hier wonen, hebben ze heel fijn contact met deze mensen. Het is een ouder echtpaar. Ze hebben een dochter Tineke, die ongeveer net zo oud is als Bert en zij. Ze is geboren toen opa en oma Kruyt er gezien hun leeftijd niet meer op hadden gerekend.

Tineke is getrouwd met Berend. Ze hebben twee dochtertjes van zeven en vijf jaar oud. Als die bij hun opa en oma op bezoek zijn, komen ze vaak ‘buurten’ en om snoepjes vragen. Alsof ze van opa en oma niets krijgen…! Maar Olga laat ze nooit met lege handen weggaan. Ze houdt heel veel van Madelon en Willemijn. Bert en zij hebben tot hun verdriet geen kinderen. Zou ze die van een ander dan niet een beetje mogen verwen nen?

Er komt een verdrietige trek om haar mond. Bert en zij wisten al voor ze trouwden, dat de kinderwens voor hen niet in vervulling zou gaan, maar het gemis blijft. Dat diepe verlangen heeft ze zo ver mogelijk weggestopt. Ze wil niet dat Bert aan haar merkt dat het gemis aan haar knaagt.

Bert laat zich niet zo makkelijk om de tuin leiden. Hij heeft haar zo gauw door en prikt snel door de vrolijke buitenkant heen. Hij weet immers dat ze het er al heel moeilijk mee had voor ze trouwden. Toen voelde ze zich al schuldig, omdat het aan haar lag dat er geen kinderen zouden komen. Als jong meisje heeft ze een buikoperatie ondergaan, waarna de artsen haar heel eerlijk hebben verteld hoe de zaken ervoor stonden. Daar heeft ze het heel moeilijk mee gehad. Het werd nog erger toen ze door een jongen, een neef van Bert, om die reden aan de kant werd gezet. Bert is daarna een grote steun voor haar geworden.

Een poosje geleden begon Bert over een adoptiekind: ‘Wat denk je daarvan, Olga? Op die manier kunnen we toch een gezin met kinderen hebben. Zo’n kind wordt vaak uit zeer erbarmelijke omstandigheden gehaald. Het staat niet voor niets op de lijst voor adoptie.’

‘Maar het is geen kind van eigen vlees en bloed’, zei ze. ‘En ik weet niet of ik wel zoveel van een kind van een ander kan houden…’

Bert heeft toen geglimlacht, een stille, wijze glimlach.

‘Als we een kind adopteren, is dat een kind van ons samen, Ol! En buiten dat, jij hebt zoveel liefde te geven. Al zouden we er tien hebben, dan nog zou er niet één een greintje liefde tekortkomen bij jou!’

‘Mm, tien kinderen lijkt me iets te veel van het goede. Gun me alsjeblieft de tijd, Bert. Ik moet hier eerst rustig over nadenken.’

En dat doet ze. Sinds dat gesprekje laat het haar geen dag meer los. Bert is er niet meer op teruggekomen. Hij weet dat ze rustig tot een besluit moet komen en hij wil haar op geen enkele manier beïnvloeden.

Als Olga tegen tienen de weg oversteekt om opa en oma Kruyt uit te nodigen voor de koffie, ziet ze dat haar overbuurman juist de voordeur op slot draait en dat zijn vrouw door een chauffeur in een taxi wordt geholpen. Het bevreemdt haar een beetje. Ze heeft haar overburen nog nooit met een taxi mee zien rijden. Opa Kruyt heeft een rijbewijs en een auto voor de deur.

Heel vreemd! denkt Olga. Misschien is de auto kapot.

Ja, dat is wel de meest aannemelijke reden dat het echtpaar Kruyt gebruik maakt van een taxi. Olga steekt haar hand op, maar ze zien haar niet. Dan draait ze zich om en gaat weer naar binnen.

Het is twaalf uur als Olga de deur achter de laatste visite van die morgen sluit. De stilte valt om haar heen. Haar zus Marian is geweest met haar jongste dochtertje van zeven maanden. Haar schoonzus en vriendin Liselot met haar zoontje van twee is ook geweest. Vanavond komen haar moeder en schoonouders. Toch wel leuk om hun trouwdag wat uitgebreider te vieren dan andere jaren! Op andere trouwdagen zette Bert haar ook in de bloemen en gingen ze samen uit eten, maar omdat vijf jaar een mooi getal is, vonden ze het leuker om het wat uitgebreider te vieren.

Ondanks de gezelligheid van die ochtend heeft Olga keer op keer tersluiks op de klok gekeken. Bert bleef maar weg! Het onrustige gevoel liet zich door de gezelligheid niet verdringen.

In haar eentje eet ze een boterham en onrustig dwalen haar ogen steeds weer naar de klok. Dan wordt ze een beetje boos op zichzelf. Het gebeurt immers wel vaker dat Bert uren wegblijft! Als arts kun je immers niet van de tijd op aan en als je bij een groot ongeluk betrokken bent, kun je niet na een uurtje weggaan! Ook deze gedachte kan de onrust echter niet verdrijven.

Het is twee uur als ze eindelijk de sleutel in het slot van de voordeur hoort. Het duurt even voordat Bert in de kamer is. Dan staat hij voor haar. Zijn haar zit in de war en zijn gezicht staat vreselijk strak. Met een verwezen blik kijkt hij Olga aan. Ze weet dat er iets goed mis is, als hij zo naar haar kijkt. Natuurlijk, een ongeluk is geen kleinigheid, maar tussen het ene ongeluk en het andere kan een groot verschil zitten.

‘Dat heeft lang geduurd, Bert. Wat is er precies gebeurd?’

‘Het was vreselijk, Ol’, zegt hij, terwijl hij zich in een stoel laat vallen. ‘Het was verschrikkelijk!’ Olga kijkt Bert gealarmeerd aan. In de afgelopen vijfjaar is het wel vaker gebeurd dat Bert diep onder de indruk thuiskwam. Een huisarts is immers ook niet van steen! Maar zoals nu… Hij ziet er zo verslagen uit!

‘Bert, vertel alsjeblieft!’ Olga smeekt het haast. ‘Wat is er gebeurd?’

Bert kijkt Olga aan zonder haar werkelijk te zien. Nog ziet hij die Afschuwelijke beelden van enkele uren geleden op zijn netvlies. Op een moment als dit twijfelt hij aan zijn kundigheid als arts. Een arts moet immers te allen tijde het hoofd koel houden en eerste hulp bieden? Dat heeft hij gedaan, maar daarom kun je je gevoel niet uitschakelen. Het is vreselijk als je moet toezien dat er mensen onder je handen sterven. Dat je niets meer voor hen kunt doen. Op zo’n moment ervaar je zo sterk dat je niets anders bent dan een instrument in Gods handen en dat alleen Hij beschikt over leven en dood…

Hij ziet Olga zitten, haar ogen als één angstige vraag op hem gericht. Een zware vermoeidheid valt op hem en met een traag gebaar haalt hij zijn hand langs zijn ogen, alsof hij al die verwarde gedachten moet verzamelen. Dan begint hij te vertellen.

‘Op de kruising zijn twee auto’s op elkaar geklapt. De ene auto is met een gang van tachtig door rood gereden. Dertig kilometer te hard dus en dan ook nog eens door het rode stoplicht. De dwaas! Hij heeft nu wel twee levens op zijn geweten, het echtpaar uit de andere auto. Zelf heeft hij het wonder boven wonder overleefd, al is hij niet meer dan een wrak. Hij had gedronken.’

‘Alcohol…’ Olga schudt verdwaasd haar hoofd. ‘Wat kan te veel alcohol toch een ellende aanrichten! Zaten er nog meer mensen in de auto?’

‘Twee kinderen’, antwoordt Bert. ‘Ze zijn door de klap allebei uit de auto geslingerd en in de berm beland. Gelukkig hebben ze het overleefd.’

‘Maar de levens van die kinderen zijn wel verwoest’, zegt Olga. ‘Ze moeten hun ouders missen. Misschien houden ze hun leven lang een trauma over aan dit ongeluk.’

Olga is er ontdaan van. Dan bedenkt ze dat het hier in dit dorp gebeurd is en dat zij die mensen misschien wel kent.

‘Bert, kennen wij die mensen?’

Bert geeft niet direct antwoord. Olga schrikt daarvan.

‘Bert…?’

Hij staat op en zegt: ‘Kom eens hier, Olga.’

Als Olga voor hem staat, legt hij zwaar zijn handen op haar schouders.

‘Probeer sterk te zijn, Ol. We kennen deze mensen inderdaad. Het zijn Berend en Tineke Damstra.’

Olga voelt het bloed uit haar gezicht wegtrekken en beeft zo hevig dat ze snel moet gaan zitten. Berend en Tineke, de dochter en schoonzoon van opa en oma Kruyt! Dit kan niet. Dit komt haar zo ongeloofwaardig voor alsof het een misplaatste grap is. Maar over zoiets vreselijks worden geen grapjes gemaakt. Het is de bittere werkelijkheid.

Berend en Tineke… Tineke, de enige dochter van opa en oma Kruyt. Gekregen op een moment dat ze er niet meer op hadden gerekend. Nu zijn ze hun enige bezit kwijt en ook hun schoonzoon Berend.

Bert kijkt bezorgd naar Olga. Spierwit en met gesloten ogen zit ze achterover geleund op de bank.

‘Ik heb opa en oma Kruyt vanmorgen weg zien gaan met een taxi’, vertelt ze toonloos.

Bert knikt: ‘Dat klopt. Vanuit het ziekenhuis hebben we hen gebeld of ze onmiddellijk wilden komen. Opa Kruyt vertrouwde zichzelf natuurlijk niet achter het stuur en heeft een taxi besteld. Het is voor deze mensen zo’n vreselijke schok!’

‘Arme opa en oma Kruyt… en Madelon en Willemijn!’

Hoe vaak zijn de meisjes niet bij haar langs geweest als ze bij hun opa en oma waren? Vijf en zeven jaar en nu zijn ze allebei wees…

‘Het is niet te geloven’, zucht Olga. ‘Als Tineke bij haar ouders was, kwam ze hier ook altijd even buurten. We hebben samen wat afgekletst.’

Gezellige, blonde Tineke met haar opgewekte aard. En die goedige, donkere Berend…

Olga voelt hoe hevig ze gaat trillen. Bert ziet het en is onmiddellijk naast haar. Samen delen ze hun ontreddering en verdriet.

Als een lopend vuurtje gaat het verdrietige bericht door het dorp. Iedereen die hen kent, is intens begaan met opa en oma Kruyt en hun kleindochters.

Nadat de eerste schok bij Olga wat gezakt was, wilde ze wel direct naar de overkant rennen. De hele dag bleef de luxaflex echter gesloten en ze heeft het echtpaar Kruyt nog niet thuis zien komen. De bloemen die ze voor hun vijfjarig huwelijk hebben gekregen, lijken nu een bespotting.

Pas de volgende dag kan Olga een bezoekje aan opa en oma Kruyt brengen. Enerzijds ziet ze er heel erg tegenop, want wat moet ze zeggen? Anderzijds wil ze heel graag haar medeleven tonen. Dat is het minste dat ze kan doen!

Opa Kruyt doet de deur open. In één oogopslag ziet Olga hoe smartelijk vertrokken het gezicht van de man staat. Een intens gevoel van medeleven trekt door haar heen. Nog voor opa Kruyt iets kan zeggen heeft Olga zijn gerimpelde hand gepakt en haar andere hand erop gelegd.

Met zijn hand tussen de hare stamelt ze: ‘Meneer Kruyt, ik weet niet wat ik tegen u moet zeggen. Als u en uw vrouw in deze omstandigheden liever samen willen zijn, dan ga ik meteen weer. Maar ik moest even mijn medeleven tonen.’

Meneer Kruyt laat Olga echter niet zomaar op de stoep staan. Hij trekt haar verder de gang in.

‘Natuurlijk ga jij niet weg’, zegt hij. ‘Mijn vrouw en ik stellen het op prijs datje komt. Tenslotte zien we jou een beetje als een…’, even hapert hij, ‘Als een dochter!’

Olga, die zich goed probeerde te houden, voelt bij deze woorden haar zelfbeheersing afbrokkelen. Opeens staat ze met haar hoofd tegen de schouder van opa Kruyt te snikken.

‘Nu maak ik u nog meer van streek’, hakkelt ze tussen twee snikken door, ‘en dat wilde ik juist niet.’

Opa Kruyt schudt heftig met zijn hoofd en zoekt haastig naar een zakdoek. Eén voor Olga en één voor zichzelf. De tranen lopen over zijn gerimpelde wangen. Iedere trek op zijn gezicht heeft zich nog meer verdiept.

‘Weet je dat het soms meer troost om samen te huilen dan een hele reeks troostwoorden aan te horen?’

Hij duwt haar zachtjes in de richting van de kamerdeur.

‘Kom maar verder, Olga. Mijn vrouw zal het fijn vinden jou te zien!’

Oma Kruyt komt al aanlopen, ze heeft Olga aan haar stem herkend.

‘Mevrouw Kruyt…’

Olga voelt zich nu zo onhandig. Anders zit ze niet zo snel om woorden verlegen, maar nu lijkt ieder woord arm en leeg. Ze hoeft ook verder niets te zeggen, want oma Kruyt trekt haar tegen zich aan.

‘Het is zo erg, Olga, zo erg! Mijn man en ik kunnen het maar niet bevatten.’

Zwijgend staan ze een poosje zo. Woorden zijn op dit moment overbodig.

Als ze even later tegenover elkaar zitten vertelt oma Kruyt dat haar man die morgen een hoofdstuk uit het bijbelboek Job heeft gelezen.

‘Die man was alles kwijt, echt alles’, zegt ze. ‘Bovendien werd hij ook nog melaats. Het is zo’n overbekende geschiedenis, Olga, maar nu ervaren we een klein stukje van wat deze man meegemaakt moet hebben.’

De woorden van oma Kruyt blijven in de kamer hangen. Dan gaat ze met verstikte stem verder: ‘En Job kon het met God eens zijn… Hij wel!’

De laatste woorden komen pas na een lange stilte. Olga begrijpt dat dit iets is waar oma Kruyt mee worstelt. Ze is in opstand tegenover een wijs en rechtvaardig God Die de wereld als een strateeg in Zijn hand houdt en Die in Zijn ondoorgrondelijke wijsheid de pionnen van ieders mensenleven zo verschuift als Hij dat goedacht.

Olga buigt zich naar de oudere vrouw over.

‘Het is zoiets menselijks’, troost ze. ‘Wij mensen blijven altijd achter met veel vragen! Het zou vreemd zijn als we in zo’n groot verlies kunnen berusten. Dat kan alleen als God ons dat geeft.’

In deze ogenblikken voelt Olga zich de meerdere. Alsof zij de oudste is en oma Kruyt de jongere. Ze kijkt eens naar opa Kruyt, die in een andere stoel is gaan zitten en vermoeid zijn hoofd tegen de rugleuning laat glijden.

Wat moeten deze mensen in hun levensavond door een diep dal! denkt ze. En woorden van troost heb ik niet!

Oma Kruyt komt uit haar stoel: ‘Ik zal koffie zetten.’

‘Zal ik…?’ vraagt Olga.

Ze komt al overeind, maar oma Kruyt schudt haar hoofd.

‘Laat me maar bezig zijn’, zegt ze. ‘Dat leidt de gedachten een beetje af.’

Als ze even later koffie drinken, vraagt Olga naar de kleindochters.

‘Er is gelukkig geen levensgevaar,’ vertelt opa Kruyt, ‘maar voorlopig moeten ze wel in het ziekenhuis blijven. Ze hebben allebei een grote klap gehad. Ze hebben een hersenschudding, inwendige kneuzingen, botbreuken… Willemijn is er nog erger aan toe dan Madelon. Het zal voor de meisjes een lange weg zijn voordat ze weer de ‘oude’ zijn.’

‘Weten ze het al van hun ouders?’ vraagt Olga.

Opa Kruyt schudt zijn hoofd en zegt: ‘Gisterenavond nog niet. Willemijn is heel lang buiten bewustzijn geweest. Misschien dat ze vandaag door de artsen worden ingelicht.’

Wanhopig schudt oma Kruyt haar hoofd.

‘Ik kan ze het niet zeggen, maar als het hun verteld wordt moeten we wel in de buurt zijn, Leen! We zijn de enige familieleden die de meisjes nog hebben!’

‘Je vergeet Piet en Clary’, zegt haar man.

‘Jawel, maar die wonen helemaal in Canada!’

Olga weet hier van. Het is een kleine familie. Tineke was hun enige dochter, de ouders van hun schoonzoon leven niet meer en Berend heeft maar één broer, Piet, die getrouwd is met Clary en in Canada woont.

Olga blijft niet lang. Zodra de koffie op is, staat ze op en belooft snel nog eens aan te komen. In gedachten verzonken steekt ze de zonnige straat over.

Het zonnige weer blijft aanhouden. Als Olga naar de wekelijkse markt is geweest, besluit ze even bij Liselot aan te gaan. Ze is al een hele tijd niet meer bij haar vriendin geweest en bovendien zit ze nog zo vol met indrukken van de vorige dag dat ze even stoom wil afblazen bij Liselot.

Als ze via de achterdeur de keuken binnen komt, ziet ze Liselot gebogen voor de oven staan. Het kleine vertrek is gevuld met heerlijke bakgeuren. Olga snuift eens en zegt lachend: ‘Ik denk dat ik precies op het goede moment binnenkom. Wat ruik ik? Cake, appeltaart, boterkoek?’

‘Niets van dat alles’, zegt Liselot, terwijl ze met een verhit gezicht overeind komt. ‘Het is kruidkoek. Hij moet nog tien minuten in de oven want hij is nog niet goed gaar. Gezellig dat je komt’, vervolgt ze en wijzend naar de boodschappentas: ‘Je komt zeker van de markt?’

Olga knikt en ze stalt de volle tas in een hoek van de keuken. Een bos prei in krantenpapier ligt er bovenop.

‘O, wacht eens’, zegt ze dan.

Ze haalt de prei van de tas. Haar handen zoeken in de tas.

‘Kijk eens, vers gebakken koekjes bij de bakker vandaan. Als je nu koffie zet…! Die kruidkoek van jou komt toch de oven nog niet uit!’

Als twee samenzweerderige schoolmeisjes giechelen ze. Even later zitten ze allebei met een mok koffie in hun handen en een schaaltje met roomboterkoekjes tussen hen in op de tafel.

‘Je bent er gisteren nog geweest?’ vraagt Liselot.

De humorlichtjes die even daarvoor nog in Olga’s ogen schitterden, verdwijnen en een ernstige trek glijdt over haar gezicht. Ze ziet het weer voor zich: al die rouwende mensen! En dan opa en oma Kruyt! Die moesten ondersteund worden tijdens de begrafenis van hun dochter en schoonzoon.

Olga vertelt er iets van aan Liselot. Ze is blij dat ze bij haar vriendin haar verhaal kwijt kan.

‘Ik had zo erg met die mensen te doen, Lies. Wat hebben ze een grote klap te verwerken. En dan die twee meisjes… Ze weten het nu. Willemijn schijnt vreselijk gegild te hebben en Madelon heeft amper gereageerd. De artsen maken zich daar zorgen over. Het gillen van Willemijn is een gezonde reactie, maar die apathische houding van Madelon is niet goed. Ze schijnt het te verdringen. De hele dag ligt ze voor zich uit te staren en geeft geen reactie.’

‘Waarschijnlijk kan ze de schok niet aan’, oppert Liselot, ‘en is dit een manier van overleven voor haar!’

Olga knikt: ‘Toch zal ze dit verschrikkelijke feit onder ogen moeten zien. En hoe ze het dan opvangt?’

‘Hoe oud zijn ze?’ vraagt Liselot.

‘Madelon is zeven en Willemijn vijf. Het zijn nog zulke ukken. Hoe zullen ze zoiets ooit kunnen bevatten?’

Even blijft het stil, dan gaat Olga verder: ‘Het was erg druk op de begrafenis. Het leek wel of het hele dorp uitgelopen was. Het medeleven van zoveel mensen heeft opa en oma Kruyt heel goed gedaan. Het is toch al zo’n kleine familie. De enige familieleden waren Piet en Clary uit Canada en wat verre neven en nichten.’

‘Die Piet is toch een broer van Berend?’ vraagt Liselot.

‘Ja, zijn enige broer’, antwoordt Olga. ‘Piet en Clary willen graag de kinderen onder hun hoede nemen.’

Liselot die juist een slok van haar koffie wil nemen, verslikt zich bijna.

‘Gaan ze mee naar Canada? Kan dat zomaar?’

Olga haalt haar schouders op.

‘Ik weet het niet. Ze hebben het aan opa en oma Kruyt voorgesteld. Piet en Clary zijn de enige oom en tante. Wat dat betreft ligt het voor de hand.’

‘Krijgen ze de voogdij over die kinderen?’

Opnieuw haalt Olga haar schouders op.

‘Ik weet niet wat er eventueel bij de notaris beschreven is. Wel is het zo dat opa en oma Kruyt niet meer voor hun kleindochters kunnen zorgen, al zouden ze het nog zo graag willen. Ze worden zelf wat hulpbehoevend. Oma heeft heel veel last van reuma en opa is ook niet meer één van de sterksten.’

Liselot drinkt van haar koffie en kijkt ondertussen nadenkend voor zich uit. Dan zegt ze opeens: ‘Al ligt het nog zo voor de hand dat Piet en Clary de zorg voor Willemijn en Madelon op zich nemen, er zitten toch heel veel haken en ogen aan. Ze komen zeker niet in Nederland wonen?’

‘Nee,’ antwoordt Olga,’Clary is geboren en getogen in Canada en Piet heeft daar zijn werk. Ze zijn daar helemaal gesetteld. Je begrijpt wel dat opa en oma Kruyt erg ontdaan waren toen Piet en Clary met dit voorstel kwamen. Oma was vreselijk overstuur toen ze het mij vertelde. Alsof die mensen niet genoeg te dragen hebben.’

Liselot knikt: ‘Ik begrijp het! Het moet voor die mensen heel erg zijn om nu ook nog hun enige twee kleindochters kwijt te raken. Als ze naar Canada gaan, zullen ze alleen door een briefwisseling contact hebben met elkaar.’

Olga buigt zich over naar Liselot: ‘En wat denk je dat het voor die twee meisjes is? De bodem van hun bestaan is onder hun voeten weggeslagen. Het is al heel wat om het verlies van hun ouders te moeten verwerken. De enige vertrouwde familieleden zijn hun opa en oma. Moeten die dan ook nog uit elkaar gehaald worden? En dan heb ik het nog niet eens over dat vreemde land met z’n eigen taal en gewoontes. Ze kennen daar niemand, behalve hun oom en tante dan. Die hebben ze trouwens ook maar een enkele keer gezien.’ Olga schudt haar hoofd. ‘Dit kan toch niet?’

Liselot is het volledig met haar eens, maar ze beseft ook dat zij en Olga bij deze kwestie geen enkele inspraak hebben.

Olga staart voor zich uit. Ze schrikt op uit haar gedachten als Liselot roept: ‘Olga, je laat je koffie koud worden!’

Olga pakt gehaast haar mok en inderdaad: het is niet lekker meer.

‘Ik zal verse voor je zetten!’

Liselot staat al, maar Olga schudt haar hoofd.

‘Het hoeft echt niet, het is mijn eigen schuld. We waren ook zo druk aan het praten!’

Maar Liselot loopt toch naar de keuken.

‘We drinken samen nog wel een kopje. Ik lust ook nog wel.’

Als Liselot in de keuken is, geeft ze een verschrikte gil en Olga loopt gealarmeerd naar haar toe. Een akelige geur komt vanuit de keuken de kamer binnen.

‘Je kruidkoek’, begrijpt ze.

Liselot heeft het deurtje van de oven al open en kijkt naar de zwartgeblakerde kruidkoek. Een vieze rookwalm komt uit de oven.

‘Ik heb vergeten de tijd opnieuw in te stellen’, jammert Liselot. ‘We waren ook zo druk aan het praten. Wat moet ik nu?’

‘De tussendeur dicht, de afzuigkap aan en de buitendeur open’, adviseert Olga laconiek. ‘Kom op, meid, ik help je wel. We gaan samen aan de schoonmaak.’

Meteen voegt ze de daad bij het woord. De zwarte kruidkoek gooit ze buiten op het gras om hem af te laten koelen voordat hij in de container kan. Als ze een emmer met een sopje vult kijkt ze plagend naar Liselot die de zwarte kruimels uit de oven haalt.

‘En ik maar denken dat jij een bakwonder bent’, plaagt Olga. ‘Gelukkig maar dat ik koekjes van de markt meegenomen heb, dan heeft Bob straks toch nog wat bij de koffie. En als ik je een raad mag geven: als je vanavond opnieuw een kruidkoek gaat bakken, vergeet dan niet de tijd in te stellen!’

Lachend ontduikt Olga de pannenlap die Liselot naar haar hoofd gooit.

2

Als Olga thuis komt en haar boodschappen uitpakt, blijven haar gedachten steeds maar om opa en oma Kruyt en de twee meisjes cirkelen. Het laat haar maar niet los dat die twee meisjes wezen zijn. Haar hart is vol medelijden. Kon zij hen maar op de één of andere manier helpen. Misschien kunnen Bert en zij nog iets betekenen voor Willemijn en Madelon. Maar ook voor opa en oma Kruyt. Konden zij maar iets van de last van de schouders van deze mensen afnemen. Met een diepe zucht bergt Olga de boodschappen in de kast. Een donkere lok haar die steeds irritant voor haar ogen valt, schuift ze achter haar oor. Een blik op de klok vertelt haar dat ze snel aan het eten moet beginnen. Bert komt over een half uurtje thuis en dan moet het eten klaar zijn. Als het laat wordt met de visites laat hij dat bijtijds weten.

IJverig gaat ze aan de slag, maar ze kan niet voorkomen dat haar gedachten opnieuw afdwalen. Ze wil deze week nog een keer bij opa en oma Kruyt langs, maar ook bij Madelon en Willemijn. Misschien dat Bert ook mee gaat, hoewel die regelmatig als huisarts bij de meisjes langs gaat. Hoe zullen ze reageren als zij op bezoek komt? Ze weet het niet.

Normaal gesproken zijn de meeste patiënten blij met bezoek, maar bij deze kinderen ligt het heel anders. Ze maken een diep rouwproces door en dat op zeer Jonge leeftijd. Het zou best kunnen dat ze haar bezoek niet op prijs stellen. Maar goed, dan ziet ze wel weer. Van haar voornemen is ze in ieder geval niet af te brengen.

De keuken vult zich langzamerhand met heerlijke geuren en als Bert binnenkomt, legt ze de laatste hand aan het eten.

‘Ik kom precies op tijd’, zegt hij lachend nadat hij haar heeft begroet. ‘Het ruikt lekker. Laat me eens kijken. Wat schaft de pot?’

Bert tilt het deksel van de pannen op.

‘Mm…, lekker! Bloemkool, aardappels met een gehaktbal! Laten we gauw gaan eten, Ol. Ik rammel!’

Onder het eten vertelt Olga dat ze die middag bij Liselot is geweest: ‘Ik moest bij haar even mijn verhaal kwijt. Ik kan het zo moeilijk van me afzetten.’

Bert knikt.

‘Ik ben vanmiddag nog even bij opa en oma Kruyt geweest!’

Olga kijkt belangstellend op: ‘Hoe was het?’

‘Tja, hoe was het?’ Bert heeft een diepe frons boven zijn ogen. ‘Intens verdrietig. Ze doen niets anders dan praten, praten en nog eens praten. Dat is natuurlijk wel goed. Op die manier kunnen ze iets van hun verdriet kwijt. Die mensen hebben het zo zwaar. Je moet maar gauw nog eens bij hen langs gaan, Ol!’

‘Dat was ik al van plan. En ik wil ook een keer naar Madelon en Willemijn.’

Bert knikt en zegt: ‘Dat is prima, maar houd er rekening mee dat ze weinig toeschietelijk zijn. Ze hebben een enorme schok te verwerken gekregen. Madelon is verschrikkelijk stil en Willemijn heeft steeds huilbuien en roept steeds maar om haar ouders.’

Olga kan er niets aan doen, maar de tranen schieten in haar ogen. ‘Die arme kinderen…’, zegt ze. Haar stem is schor van aandoening.

Bert legt kalmerend een warme hand op de hare en vraagt: ‘Als jij naar hen toe gaat, zal ik dan meegaan?’

Olga kijkt dankbaar naar hem op: ‘Ik zie er erg tegen op, maar ik wil zo graag naar hen toe. Ik wilde maar dat wij iets voor hen konden betekenen, Bert!’

Als ze na het eten de vaat wegwerken, stelt Bert voor: ‘Zullen we straks even naar opa en oma gaan? Misschien willen zij hun kleindochters wel bezoeken en kunnen wij hen gelijk brengen.’ Olga kijkt Bert van opzij aan.

‘Je bedoelt dat wij dan ook gelijk Madelon en Willemijn kunnen bezoeken?’

Bert knikt.

Olga wast het bord dat ze in haar handen heeft, zo grondig af alsof het glazuur eraf moet. Vanavond al gelijk naar Madelon en Willemijn? Wat moet ze zeggen? Bert ziet hoe ze zich voelt en trekt haar naar zich toe: ‘Wij gaan samen, Ol. Je staat er niet alleen voor. Je zegt en doet precies wat je hart je ingeeft. Daar heb ik volkomen vertrouwen in.’

Olga zet het opgepoetste bord in het afdruiprek.

‘Ik ben een lafaard’, stelt ze met de nodige zelfkennis vast. ‘Ik beweer dat ik heel graag iets voor die twee meisjes zou willen betekenen, maar als ik de kans krijg, wil ik het liefst in het verste hoekje wegkruipen. Ik val mezelf zo tegen.’

‘En laat ik dan trots zijn op mijn vrouw die dat van zichzelf durft te zeggen’, pareert Bert.

Olga schudt haar donkere haar naar achteren. ‘Ach jij…’, zegt ze enkel.

Opa en oma Kruyt zijn blij dat Bert en Olga die avond hun kleindochters gaan bezoeken. Door alle emoties zijn ze zo oververmoeid dat ze het liefst maar meteen naar bed willen gaan.

‘Dat is een goed idee’, knikt Bert. Oma ziet eruit of ze zo neer kan vallen en opa is er niet veel beter aan toe. Waarschijnlijk hebben ze de afgelopen nacht geen oog dicht gedaan. Hij adviseert hun een slaaptabletje in te nemen, want ondanks de grote vermoeidheid is het niet ondenkbaar dat ze al tobbend en piekerend de nacht zullen doorbrengen.

Onderweg naar het ziekenhuis is Olga stil. Hoe zullen de meisjes reageren?

Ze liggen samen op een tweepersoonskamer. Madelon ligt in de hoek bij het raam en slaapt of ze houdt zich slapende. Willemijn is wakker en kijkt verrast op als Bert en Olga binnenkomen.

‘Ome Bert, tante Olga…!’ zegt ze zacht.

Olga schrikt van de apparatuur waaraan de beide meisjes liggen. Bert heeft haar er al voor gewaarschuwd: ‘Dat maakt het erger dan het in werkelijkheid is. Ze verkeren gelukkig niet in levensgevaar. De apparatuur is aangebracht om hen goed onder controle te houden.’

Olga neemt het gezichtje van Willemijn tussen haar handen. Een meisje van vijf en dan al wees. Ze moet tegen haar ontroering vechten.

‘Willemijn’ , zegt ze zacht. ‘Ik wilde zo graag bij je kijken. Hoe gaat het met je?’

‘Oom Bert zegt dat ik weer helemaal beter word, hè, oom Bert?’

Bert knikt. ‘Het gaat gelukkig heel goed met jou.’

Dan kijkt ze weer naar Olga en de wanhopige blik uit die kinderogen treft Olga tot in het diepst van haar hart.

‘Papa en mama komen niet meer terug, tante Olga. Nooit meer!’

Een snik welt op vanuit het kinderlijfje. ‘Nooit meer, tante Olga’, herhaalt ze. ‘Nooit meer.’

Olga trekt het kind naar zich toe en begraaft haar gezicht in Willemijns haren.

Hoe kan ze hier haar ogen bij droog houden? Ze slikt een dikke brok in haar keel weg.

‘Weet je Wie het ziet dat jij zo heel veel verdriet hebt?’ vraagt ze dan.

Willemijn knikt: ‘De Heere. De Heere weet alles en ziet alles.’

‘Hij wil jou en Madelon en opa en oma helpen in jullie verdriet. Hij kan ervoor zorgen dat jullie niet zo heel erg verdrietig meer zijn.’

‘Maar dat ben ik nog wel’, stelt het kind eenvoudig vast. ‘Hij wilde papa en mama vast bij zich in de hemel hebben omdat Hij van hen hield, denkt u ook niet, tante Olga?’

Een antwoord wordt Olga bespaard, want er komt een zuster binnen. Als ze Bert ziet, komen er meteen medische termen aan te pas, waar Olga niets van snapt. Maar ze komt tenslotte voor de kinderen en niet om als arts met het personeel te overleggen. Voor Bert ligt dat anders.

Ze wendt zich opnieuw naar Willemijn, maar merkt dan dat Madelon onrustig begint te draaien. Ze heeft kennelijk toch geslapen en wordt langzaam wakker. Olga buigt zich onmiddellijk over het andere bed. Dan merkt ze pas goed hoe verschillend de twee zusjes zijn. Ergens heeft ze dat altijd wel geweten, maar nu wordt het opnieuw duidelijk. Zo spontaan als Willemijn hen heeft verwelkomd, zo afstandelijk doet Madelon.

Aan haar ogen is duidelijk te zien dat ze Olga herkent, maar onmiddellijk draait ze haar gezicht weg.

Olga probeert zich niet aan die afwerende houding te storen en zegt: ‘Dag, Madelon. Wij komen eens bij jou kijken. Hoe is het met je? Heb je lekker geslapen?’

Madelon haalt als reactie enkel haar schouders op. Ze antwoordt niet, wat Olga ook probeert.

De verpleegster buigt zich nu over Madelon heen. Ze schudt haar kussen wat op, controleert de apparatuur en geeft haar iets te drinken. Dan volgt bij Willemijn hetzelfde ritueel. Olga slaat in stilte de jonge verpleegster gade. Ze bewondert haar om de zorg en liefde die ze de twee meisjes geeft. Dan verlaat de zuster de kamer weer. Bert en zij blijven bij de kinderen achter. Olga vindt het jammer dat ze bij Madelon geen aansluiting krijgt. Bij Willemijn des te meer.

Als het bezoekuur is afgelopen trekt Willemijn Olga naar zich toe en fluistert: ‘Willen oom Bert en u onze papa en mama zijn?’

Er gaat een schok door Olga heen.

‘Och, meisje,’ zegt ze, ‘hoe zouden oom Bert en ik jullie eigen papa en mama ooit kunnen vervangen?’

‘Jullie zijn zo lief.’

Als Olga even later naast Bert in de auto schuift, wordt het haar te veel. Ze snikt het uit. Bert trekt haar naar zich toe en zonder iets te zeggen, laat hij haar rustig uithuilen. Hij begrijpt wat er in haar om moet gaan. Zelf is hij ook intens begaan met de twee meisjes.

Als Olga weer een beetje rustig wordt, gaat ze rechtop zitten. Met een zakdoek veegt ze haar gezicht droog en snuit haar neus. Dan herhaalt ze de woorden die Willemijn haar in het oor heeft gefluisterd. Bert is er even stil van en vergeet de auto te starten.

‘Dat zo’n kind op dat idee komt’, zegt hij verbaasd.

‘Ik zou zo graag die kinderen willen helpen’, zegt Olga. ‘En ik zou ze graag bij ons in huis halen en voor hen zorgen, maar daar zitten zoveel haken en ogen aan. Bovendien, zoiets gaat toch niet zomaar? Hoe zouden wij ooit hun ouders kunnen vervangen?’

‘Dat kan niemand’, antwoordt Bert. ‘Maar je kunt wel zoveel mogelijk je best doen om hen te vervangen. Als je er goed over nadenkt, zou dit een prachtoplossing zijn, Olga. De kinderen hebben weer een ‘thuis’, wij hebben het gezin waar we naar verlangen en opa en oma Kruyt kunnen hun kleinkinderen zoveel zien als ze maar willen.’

‘Volgens mij heb je al eerder met die gedachte gelopen’, concludeert Olga.

‘Ik heb er wel even aan gedacht, ja, en ik zou er vast wel een keer tegen jou over zijn begonnen. Madelon en Willemijn moeten toch wel ergens naartoe, als ze uit het ziekenhuis komen. Wat bedoel je eigenlijk met die ‘haken en ogen’?’

‘Onder andere of wij de voogdij over de kinderen kunnen krijgen’, antwoordt Olga. ‘Het kan best zijn dat hierover het een en ander is vastgelegd bij de notaris. Als dat niet zo is, kunnen wij dan de pleegouders van de meisjes worden? Er zal vast heel wat bij komen kijken.’

‘Ik denk dat we het beste met opa en oma Kruyt kunnen gaan praten. Er zullen toch beslissingen genomen moeten worden. Als wij de zorg over de meisjes niet krijgen, dan toch anderen.’

Olga knikt en staart in gedachten door de voorruit het donker in.

Dan zegt Bert: ‘Ik ben een poosje geleden over adoptie begonnen. Daar had je toen nogal wat bedenkingen tegen. Heb jij er nog over nagedacht?’

Olga kijkt hem van opzij aan en knikt opnieuw: ‘Ik ben er klaar voor en als het zover mag komen dat wij voor Madelon en Willemijn mogen zorgen, dan sta ik er voor tweehonderd procent achter.’

Het duurt heel lang voordat de auto de parkeerplaats van het ziekenhuis verlaat.

Ze gaan nog diezelfde week bij opa en oma Kruyt op bezoek. Als ze vertellen wat Willemijn in Olga’s oor heeft gefluisterd en wat ze samen besproken hebben, zijn de oude mensen er even stil van. Dan zegt oma Kruyt: ‘Wij hebben er ook aan gedacht dit aan jullie te vragen. Het zou een mooie oplossing zijn! Maar we hadden er geen idee van hoe jullie op dit voorstel zouden reageren en nu komen jullie er zelf mee!’

Bert vraagt of er iets over voogdij voor de kinderen is geregeld of bij de notaris vastgelegd.

Opa stelt voor Piet en Clary een avond te laten komen, zodat ze er met hun zessen over kunnen praten. Tenslotte is Piet een broer van Berend en heeft hij recht van spreken. Daar zijn Bert en Olga het volledig mee eens.

‘Zij wilden toch ook de zorg voor de kinderen op zich nemen?’ vraagt Olga dan.

Oma knikt: ‘Ze hebben dat in een opwelling voorgesteld, maar er inmiddels van afgezien. Dat zou nog meer ingrijpen in de levens van de kinderen en van ons. Piet en Clary gaan immers terug naar Canada en blijven daar.’

‘Hoe lang blijven ze nog in Nederland?’ vraagt Olga.

‘Vier weken’, antwoordt opa. Hij haalt vermoeid een hand over zijn spaarzame haren. ‘En in die vier weken moet er zoveel geregeld worden. Het huis moet ook leeg. Daar willen Piet en Clary bij helpen. Gelukkig maar, want mijn vrouw en ik kunnen dit niet meer aan.’

Bert en Olga begrijpen dit volkomen. Het is ook zo ingrijpend.

‘U kunt op ons ook een beroep doen, hoor!’ zegt Olga dan.

‘Dat weten we,’ knikt oma, ‘en daar zijn we heel blij mee.’

‘Wordt het huis verkocht?’ vraagt Bert.

‘Ja’, antwoordt opa. ‘Het moet eerst getaxeerd worden. Dat regelen Piet en Clary met de makelaar. Gelukkig maar dat we dat aan hen kunnen overlaten.’

Bert en Olga zijn blij dat opa en oma Kruyt in dit opzicht veel steun aan dit echtpaar hebben. Dit hadden ze zelf niet meer aangekund.

Opa loopt naar de telefoon: ‘Zal ik maar meteen naar Piet en Clary bellen om een avond af te spreken?’

Dan gaat alles erg snel. Met z’n zessen spreken ze alles door. Als ze het erover eens zijn dat Bert en Olga de twee meisjes onder hun hoede zullen nemen, worden er direct stappen ondernomen. Het moet ook wel, want er zal toch een dag aanbreken dat Madelon en Willemijn het ziekenhuis uit mogen en dan moeten ze een thuis hebben. Het duizelt Olga af en toe wat er allemaal bij komt kijken, maar ze begrijpt dat ze niet buiten de officiële instanties om kunnen.

Er volgen een paar drukke weken. Piet en Clary houden zich met de makelaar en het huis bezig. Als het ontruimd moet worden, nemen zij het meeste werk voor hun rekening. Bert en Olga krijgen veel respect en bewondering voor dit echtpaar, want voor hen is dit bepaald geen eenvoudig karwei. Daarom proberen ze hen zoveel mogelijk bij te staan. Buren en vrienden van Berend en Tineke laten zich ook van hun beste kant zien. Dat dit werk met veel emoties gepaard gaat, ligt voor de hand.

Bert en Olga bereiden zich in hun eigen huis voor op de komst van Madelon en Willemijn.

Ze zoeken leuk behang uit en gezellige gordijnen. De kinderen moeten een leuke kamer krijgen. Hun spullen en andere eigendommen zullen nog in hun ouderlijk huis worden uitgezocht en overgebracht.

Opa en oma Kruyt zijn blij dat hun kleindochters tegenover hen in het doktershuis komen wonen, voor zover er van blijdschap sprake kan zijn in deze verdrietige omstandigheden. Het verlies van hun dochter en schoonzoon heeft deze mensen in korte tijd jaren ouder gemaakt. Hun haren zijn bijna wit, de rimpels in hun gezichten hebben zich verdiept en hun schouders lijken nog meer gekromd dan anders. Olga gaat regelmatig bij hen kijken. Ook Bert bezoekt hen als arts vaker dan voorheen.

Olga is nog een paar keer in het ziekenhuis geweest om bij Madelon en Willemijn te kijken. Ze heeft aan de meisjes verteld dat Bert en zij voor hen zullen zorgen, als ze uit het ziekenhuis komen. Willemijn reageerde heel spontaan: ‘Echt, tante Olga? Mogen we bij u en oom Bert komen wonen?’

Even straalden haar ogen en het gaf Olga een ongekende voldoening. Madelon reageerde helemaal niet en toen Olga herhaalde dat zij en Willemijn bij haar en Bert mogen komen wonen, haalde ze haar schouders op. Ze keek alleen maar stil en stuurs voor zich uit.

Hoe Olga ook haar best doet, het lukt haar niet contact met het meisje te krijgen. Al haar opmerkingen stuiten al op een enkel ‘ja’ en ‘nee’ en schouderophalen. Willemijn is zo anders. Zij is erg emotioneel en huilt veel. Steeds weer begint ze over haar ouders. Olga heeft bij Willemijn het gevoel dat ze haar moet beschermen. Dit meisje brengt het echte moedergevoel in haar naar boven.

Waarom heeft ze dit gevoel wel voor Willemijn en niet voor Madelon? Komt dat omdat Madelon met haar stuurse houding alle gevoel van medeleven van zich afstoot, terwijl Willemijn met haar wanhopige tranen juist een warm gevoel van mededogen bij haar opwekt?

Deze gedachte verwart Olga. Dat de zusjes verschillend van karakter zijn, is duidelijk en dat ze hierdoor allebei anders omgaan met hun verdriet, is ook duidelijk. Maar daarom zijn hun nood en verdriet wel even groot, weet Olga. Ze weet ook dat ze tussen deze twee meisjes nooit verschil mag maken, al werkt de één met haar tranen en openhartig karakter wel op haar gemoed en de ander met haar stuursheid juist niet. Ze tobt hierover. Ze weet dat ze geen onderscheid mag maken en begint er nu al mee. De meisjes zijn nog niet eens bij hen in huis!

Bert merkt aan Olga dat ze stil is en wil direct weten wat er aan de hand is. Aarzelend vertelt Olga wat er net door haar hoofd spookte.