DE OUDE ROEIBOOT

Geesje Vogelaar-van Mourik

De oude roeiboot

© B.V. Uitgeverij De Banier, Utrecht, 2002

Omslagtekening: Adri Burghout

Omslagontwerp: Wim Smalen

ISBN 90 336 2768 X

NUR 344

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij electronisch, mechanisch, door fotokopieén, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Geesje Vogelaar-van Mourik

DE OUDE ROEIBOOT

DE BANIER - UTRECHT

Opgedragen aan mijn dochters
Mieneke, Sophia, Daniëlle, Laurence

1

Als een grauwe sluier hing de mist in de smalle straat. Hij onttrok het meisje aan het gezicht. Het hinderde haar niet, het was zelfs beter zo. Wezenloos stond ze daar. Haar donkerrode krullen hingen langs haar smalle gezicht. Als een robot verzette ze haar voeten. Ze moest naar huis. Naar huis… Schril lachte ze.

„Naar huis”, mompelde ze nogmaals. In ieder geval moest ze hier vandaan. Ze keek schichtig om naar het grote gebouw waar ze net voor had gestaan. Fel, meedogenloos licht scheen door de hoge ramen naar buiten. Ze hoorde de zware deur achter andere mensen dichtvallen en zag in gedachten grote, grijze zakken achter het gebouw staan. Zakken vol kleine, zachte vormen.

Met een ruk klemde ze haar grote, donkerbruine, leren schoudertas als een reddingsboei tegen zich aan en vluchtte weg. Even later vertraagde ze haar gang. Wat baatte het? Vluchten hielp niet. Ze zat gevangen, al was ze vrij. Langzaam slofte ze de smalle straat uit. Het was maar goed dat moeder het niet hoorde.

„Inge, til je voeten op”, zou ze zeggen. „Je schoenen slijten op deze manier zo hard.”

„Moeder!” stamelde ze. Een heftig heimwee sloeg door haar heen. „Moeder!”

Ze kreunde zacht en stak zonder te kijken de straat over naar de bushalte. Achter haar werd nijdig getoeterd, maar ze keek niet op. Ze zag evenmin de twee mensen die bij de bushalte stonden. Twee mensen die wel in het gebouw waren geweest en het net hadden verlaten. Het gebouw met de hoge ramen waardoor het felle licht onbarmhartig de mistige wereld in scheen. Ze zag niets, helemaal niets.

Diep in gedachten stapte ze de bus in. Nadat haar strippenkaart afgestempeld was, strompelde ze naar de achterbank.

Ze zocht een plaatsje in de hoek en hield nog steeds de leren tas beschermend tegen zich aan, alsof die haar kon helpen.

Een paar jongelui kwamen bij de volgende halte rumoerig de bus binnen.

Laat ze alsjeblieft niet naast me komen zitten, dacht ze, maar haar wens ging niet in vervulling.

„Morgen”, groette de jongen die naast haar kwam zitten. Zijn haar vertoonde allerlei kleuren. Ze antwoordde niet.

„Dan niet”, bromde hij.

Hij denkt vast dat ik hem te min vind, ging het door haar heen, maar dat was het niet. Ze kon niets zeggen. Er zat een brok in haar keel die haar verhinderde één woord uit te brengen.

„Zeker last van ochtendhumeur”, zei de andere. Hij had zijn haar in een staart gebonden. Samen kletsten ze honderduit en keurden haar geen blik meer waardig. Ze had er de hele rit last van.

Had ik maar gewoon gegroet, dacht ze steeds.

„Doeg”, zei ze daarom zacht, toen ze bij de halte was waar ze uit moest stappen. Ze zag de jongens verbaasd opkijken. Toch groetten ze allebei en staken zelfs een hand tegen haar op, toen ze buiten stond.

„Heb je die ogen gezien?” vroeg de jongen met de veelvervige haardos aan de andere. „Die heeft dikke problemen, als je het mij vraagt.”

„Dat lijkt mij ook. Jammer, want het is een leuk meisje om te zien.”

De bus trok op en de jongelui praatten verder over hun studie. Het meisje was vergeten.

Ze moest naar kantoor, maar kon de moed niet opbrengen. Ze wilde eerst een poos naar bed. Ze deed de voordeur open en zag door het zijraam dat Dolfs fiets er nog stond. Meteen verscheen hij in de deuropening: „Hé, Inge, ben je niet naar je werk? Kom eens even.” Hij stak een hand naar haar uit, maar ze schoot als door een wesp gestoken weg.

„Wat krijgen we nou?” vroeg Dolf zich hardop af. Hij wilde weten wat er was, maar hij was zo moe. Hij had vannacht te weinig nachtrust gehad. Hij was pas om een uur of twee thuisgekomen. Dat stond Inge natuurlijk niet aan. Dan had ze maar mee moeten gaan, maar dat wilde ze zondags niet. Hij draaide zich om en liep zijn eigen kamer binnen.

Inge zakte in haar keukentje op een stoel neer. Ze zat er zonder zich te verroeren. Na een poosje stond ze op, liep naar haar slaapkamer en ging op bed liggen. Ze huiverde. Ze had misschien vreemd gereageerd, maar ze kon de aanwezigheid van Dolf nu niet verdragen.

Ze kneep haar ogen stijf dicht, want ze wilde slapen en vergeten. Uren slapen zonder ergens aan te denken. Niet aan Dolf, niet aan zichzelf, niet aan het erge. Ze hoorde de voordeur dichtvallen. Dolf was vertrokken.

Haar mond voelde droog aan, ze moest wat drinken. Koud tot op haar botten liep ze even later naar haar slaapkamer terug. Het bed lag slordig, alsof ze nog onder het dekbed lag. Even ging haar hand over de achtergebleven vorm. Die zakte door de aanraking in elkaar. Ze trok met een zucht het bed recht en dook met kleren en al onder het dekbed.

Waarom kwam de slaap nu niet? Ze had vannacht toch ook niet geslapen? Ze draaide zich op de linker- en dan weer op de rechterzij en vervolgens op haar rug, wat anders nog wel eens wilde helpen, maar nu hielp er niets. Ze kon er beter uitgaan, want van het op bed liggen werd ze alleen maar ellendiger. Hoewel, nog ellendiger dan nu kon bijna niet. Toch liep ze naar beneden.

Toen ze de kamer binnenstapte ging de telefoon. Op de nummermelder zag ze dat het een collega was. Ze wilde niet met haar praten, ze wilde met niemand praten. De telefoon bleef overgaan. Eindelijk viel er een stilte die echter onmiddellijk werd verbroken door een volgend telefoontje. Er verscheen een geheim nummer. Het ging als een schok door haar heen, zodat haar lichaam pijn deed. Dit telefoontje nam ze zeker niet op. Ze had altijd al een hekel aan geheimzinnigheid gehad en nu helemaal.

Vanuit het keukenraam keek ze de herfsttuin in. Alles lag er verlaten bij. Het werd ook steeds donkerder buiten. Even later stormde het en de regen striemde tegen de ruiten. Hij sloeg het weinige dat er nog overeind stond, tegen de grond. Ze klemde haar handen om de vensterbank en keek naar de oude boom achter het huis. Als een reus stond hij daar. Hij bewoog niet zoals de jonge boom ernaast, waarvan de takken heen en weer zwiepten alsof ze zouden breken.

Ze zag een fietser in regenkleding naar hun huis toe komen. Met een sprong was ze de kamer uit. Dolf was de voordeur uitgegaan en ze had de keukendeur op slot gedraaid. Vlug glipte ze naar boven. Ze wilde geen bezoek. Zelfs niet van Agnes die behalve een collega ook haar vriendin was.

Vanachter het gordijn zag ze hoe Agnes een poosje later wegfietste. Ze voelde zich nog eenzamer dan eerst, maar het kon niet anders. Vandaag moest haar collega het zonder haar stellen, op kantoor, aan de telefoon en thuis. Ze wilde rust hebben en die zou ze krijgen ook. Ze moest alleen zijn om te denken. Ze trok de stekker uit de telefoon. Dan hoefde ze niet bang meer te zijn dat ze vandaag nog werd gestoord.

De regen viel met bakken uit de lucht en de storm raasde. Nog heviger woedde de storm in haar binnenste. Zowel binnen in haar als buiten was er niet door te komen.

De middag duurde lang. Ze vroeg zich verbaasd af of elke middag zoveel uren had. Straks zou Dolf thuiskomen. Ze verlangde ernaar en was er bang voor. Van binnen lag ze helemaal overhoop. Wat moest ze doen? Ze zou nu in Dolfs armen moeten kunnen kruipen en hem alles vertellen. Daarna zou ze willen horen wat ze hoopte, maar dat gebeurde niet. Ze kende immers zijn mening.

Ze moest voor eten gaan zorgen maar deed het niet. Ze bleef doelloos zitten, uur na uur. Het werd schemerig in de kamer, maar ze knipte geen schemerlamp aan.

„Donker van binnen, donker van buiten”, mompelde ze.

Ze dacht aan de broccoli in de koelkast maar stond niet op. De aardappels bleven ongeschild. Als Dolf wilde eten, moest hij het zelf maar klaarmaken. Anders moest Myrthe, die net als Dolf een huisgenoot van haar was, het maar voor hem doen. Ze kookten altijd om de beurt en aten gezamenlijk de warme maaltijd in de grote huiskamer, maar zij kon het nu niet.

Ze ging naar bed. Anders zou ze moeten uitleggen waarom er niets klaar stond en dat wilde ze niet. Langzaam kleedde ze zich uit. Haar ogen gingen naar de spiegel van de antieke kleerkast. Twee donkere poelen keken haar aan, poelen vol verdriet. Ze schrok ervan en keek snel een andere kant uit. Door de snelle beweging duizelde ze. Ze kon zich nog net vastgrijpen. Ze voelde zich misselijk van angst en rilde. Even later lag ze weer onder het dekbed. Het donker drong de slaapkamer binnen. Triest, eindeloos triest was het.

„Moeder”, fluisterde ze. „O, moeder toch!”

Het krampte in haar borst. Was moeder er nog maar.

„Moeder!” zei ze dan harder, maar moeder hoorde haar niet. Moeder kon haar niet meer horen, nooit meer, ze rustte in het graf tot de Dag der Opstanding. Ze hoorde het de begrafenisondernemer nog zeggen. Ze dacht even na en kwam toen met een schok overeind: het was vandaag precies drie jaar geleden dat moeder was begraven.

Ze zag zich weer naast vader naar het kerkhof lopen, vlak achter de rouwauto. Eenzaam waren ze, allebei alleen. Ze hadden geen steun aan elkaar. Dan was alles misschien anders verlopen. Vader verwerkte alles in zichzelf. Dat deed hij nog. Haar broer Koen ging al snel weer naar zijn vrienden. Zij bleef bij vader. Die las zijn boeken en ging vroeg naar bed. Praten deden ze niet. Toen moeder nog leefde, zaten ze soms ook stil bij elkaar. Dat was niet erg. Na moeders overlijden drukte de stilte. Ze kon er slecht tegen.

Gelukkig was tante Tine er, bij wie ze vaak binnenliep. Tante lag al jaren op bed. Ze vond het altijd fijn als je kwam en ze kon luisteren. Een geheim was bij haar veilig.

Opeens verlangde ze hevig naar tante Tine, de jongste zus van haar moeder. Ze sloeg het dekbed weg, glipte uit bed en kleedde zich snel aan. Met een vaart liep ze de trap af. Dolfs fiets stond er nog niet, zag ze met een blik door het raam. Ze kon nog net weg zijn, voordat hij thuiskwam. Ze moest eigenlijk wel een briefje neerleggen. Hoewel…, vannacht wist ze ook niet waar ze aan toe was. Ze dacht even na.

Er knarste een sleutel in het slot van de voordeur. Ze kon nog net de keukendeur geruisloos dichttrekken, voordat Dolf binnenstapte.

2

Tine Stratema keek vanuit haar bed de straat op. Ze lag zo achter de gordijnen dat zij alles wel zag, maar de voorbijgangers haar niet konden zien. Ze kneep haar ogen iets samen. Leek het zo of kwam Inge daar echt aan? Door de schemer haastte een slank meisje zich naar de voordeur.

„Moeder!” riep Tine, maar moeder hoorde haar niet. Ze was zeker met het eten bezig.

Inge zal wel achterom lopen, dacht Tine. Ze zou vast niet aanbellen. Ze kreeg gelijk, want even later hoorde ze stemmen in de keuken, de oude stem van moeder en de jonge van Inge. Wat klinkt die jonge stem mat, registreerde tante vanuit haar bed.

Onderzoekend keek ze het meisje aan, toen ze binnenkwam. Er is iets, wist ze met zekerheid, maar ze vroeg niets. In de jaren dat ze op bed lag, had ze één ding goed geleerd: ze hoefde alleen maar te luisteren. Dat was genoeg.

„Dag, tante”, zei Inge. Ze keek haar niet aan.

Dat was een tweede signaal voor de vrouw in het hoge bed dat Inge iets voor haar verborg.

„Ingetje”, zei ze. Ze gebruikte onbewust de troetelnaam van vroeger, de tijd waarin Inge zo vaak bij hen was, omdat haar moeder altijd ziekelijk was.

Er gleed een pijnlijke trek over Inges gezicht. Was ik dat nog maar, dacht ze. Was ik nog maar dat kind dat verdriet had, omdat ze bij haar moeder vandaan moest en troost vond bij haar oma, maar vooral bij haar tante Tine die toen al moeilijk begon te lopen, maar altijd zo dapper was. Die nooit klaagde, net zo min als haar moeder dat deed.

Ze zag het beeld weer voor zich: zij diep onder de dekens in het grote, houten ledikant en tante Tine naast haar op de rand van het bed. Tante bleef net zo lang zitten, totdat zij sliep.

Ze onderdrukte de neiging tegen de vrouw in het ledikant aan te leunen en haar alles te vertellen wat haar benauwde. Stil zat ze naast tantes bed. Ze keek naar buiten. Daar was het net zo donker als het bij haar van binnen was.

„Doe het gordijn maar dicht, Inge”, zei tante. „Dat is gezelliger.”

„Het helpt niet”, wilde ze zeggen. „Het donker zit van binnen.” Ze zweeg echter.

Oma kwam binnen: „Wil je ook koffie, m’n kind?”

„Alstublieft”, antwoordde ze, hoewel ze er geen zin in had. Misschien verdreef het de kou van binnen.

De telefoon rinkelde. Dolf! ging het met een schok door haar heen. Meteen wist ze dat hij het niet was. Hoe kon ze zo dwaas denken? Dolf wist immers helemaal niet waar ze naar toe was. Hij kon enkel naar vader bellen en dat zou hij niet doen.

„Trek je jas even uit”, klonk tantes stem als uit de verte.

„Anders heb je er straks niets aan.”

„Dat is zo.” Automatisch trok ze haar jas uit en bracht hem naar de gang. Ze wist dat tante het niet fijn vond, als ze haar jas op de stoel liet hangen. „Het is dan net of je zo weer weggaat”, zei ze altijd.

Ze moest eigenlijk ook weg, eten gaan koken voor Dolf en Myrthe, maar ze kon het niet. Myrthe zou het wel doen. Als ze de broccoli in de koelkast nu maar vond. De aardappels waren trouwens ook nog niet geschild.

De oude vrouw kwam binnen met een blaadje met drie beige kopjes erop. De kopjes rammelden terwijl ze liep. Inge hoorde het. Oma wordt echt oud, dacht ze. Ze hielp haar de kopjes eraf te halen.

„Fijn, kind”, zei oma. „Het gaat allemaal niet zo vlug meer.”

Ze presenteerde een koekje uit de glazen schaal.

Hoe oud zou die schaal al zijn? vroeg Inge zich af. Toen ze klein was, had oma hem al. Ze zag nog voor zich hoe de koekjes door het glas heen schenen. Dat was altijd zo’n mooi gezicht en de koekjes zagen er zo lekker uit.

Ze at een koekje, omdat ze niet wilde weigeren. Daar had oma een hekel aan. Ze kon het echter bijna niet door haar keel krijgen.

„Blijf je mee-eten?” vroeg oma. „We eten brood. Ik heb er tomatensoep bij. Die lustte jij vroeger zo graag. Of moet je naar huis, naar je…?”

Ze maakte de zin niet af. Inge begreep het wel. Oma had moeite met Dolf. Ze had haar dikwijls gewaarschuwd. Nu deed ze dat niet meer, maar ze was het er niet mee eens dat ze omgang met hem had. Daarom noemde ze Dolf niet.

Had ze maar naar oma geluisterd. Die had meer levenservaring dan zij. Dat was wel weer gebleken.

„Ik kan wel blijven”, antwoordde ze. Ze wilde nog niet terug, ze wilde eigenlijk helemaal niet terug. Dat kwam door het gesprek van gisteravond. Dat kon ze niet tegen oma zeggen, zelfs niet tegen tante Tine, hoewel ze het haar eerder zou vertellen.

Het was goed om in het kamertje van tante Tine te zijn. Samen met oma zat ze onder de grote lamp bij de kleine, ronde tafel. De lamp strooide zijn schijnsel op het grijze, bijna witte haar en liet de vele rimpeltjes in oma’s gezicht duidelijker zien.

Tante bleef in bed. Oma kon haar alleen bijna niet uit bed krijgen. Daarom kwam tante er meestal alleen ’s morgens uit, als de zuster er was. Die had er handigheid in haar te tillen.

„Zal ik u eruit helpen?” vroeg Inge.

„Nee, dat hoeft niet. Vanavond komt je vader. Dan kom ik er wel een poosje uit.”

„Komt vader?” vroeg Inge geschrokken.

„Pas om een uur of negen”, antwoordde tante Tine die haar verwarring opmerkte. Zwijgend aten ze verder. Inge was blij dat ze soep aten, want die gleed makkelijk naar binnen. Ze at slechts één sneetje brood. Zou Dolf…?

Ze wilde niet verder denken. Hopelijk ging hij vanavond met zijn vrienden op pad. Anders had ze daar een hekel aan, nu hoopte ze het. Ze moest tot rust komen voordat ze hem weer onder ogen kwam. Maar hoe kon ze tot rust komen, terwijl ze van binnen zo overhoop lag?

Ze luisterde naar oma die een stuk uit de Bijbel las. Eerbiedig las de oude stem een psalm.

Welke is het ook weer? vroeg Inge zich af, maar ze kon er niet opkomen. Vroeger kon ze dat wel. Nu niet meer. Geen wonder… Toch wilde ze het graag weten. Het had haar getroffen. Ze moest een paar zinnen onthouden, maar wist alleen: ’De Heere maakt de gevangenen los.’

Een gevangene, dat voelde ze zich, maar deze psalm bedoelde wat anders.

Ze kneep haar nagels in haar handen, zodat haar handpalmen pijn deden. Ze moest luisteren, maar doordat ze piekerde dwaalden haar gedachten weer af. Daardoor hoorde ze de rest van de psalm niet meer. Ze schrok van oma die hardop dankte. Weer was er dat heimweeachtige gevoel naar iets waar ze bewust afstand van had genomen: haar verleden dat zich niet liet verdringen.

Ze hielp oma met de vaat. Bedrijvig liep de oude vrouw door het keukentje, totdat alles keurig opgeruimd was. Eerder was ze niet tevreden.

„Zal ik voor u stofzuigen, oma?”

„Och nee, kind. Ga jij maar zitten. Je ziet zo bleek. Voel je je wel goed?” vroeg de oude vrouw bezorgd. Even rustte de oude hand op haar arm. „Jawel”, antwoordde Inge. Ze liep snel naar de kamer.

Toen de pendule acht uur sloeg, stond ze op.

„Blijf je geen koffie drinken?” vroeg oma teleurgesteld. Ze was zo blij dat Inge weer eens was gekomen, hoewel ze wel erg stil was deze keer.

„Nee, ik ga. Doe… eh… vader de groeten van me.”

Ze gaf tante Tine een kus. „Kom maar gauw weer, Inge”, zei tante zacht. „En niet zo tobben, hoor.”

Even weifelde Inge. Ze wilde zo graag haar hart uitstorten bij tante, maar ze deed het niet. Tante kon haar immers niet helpen.

Oma trok haar tegen zich aan: „Dag, Inge, fijn dat je bent geweest.”

Ze stond weer buiten waar het nu aardedonker was. Op de tast zocht ze naar haar fiets en struikelde bijna over een kat.

„Moor!” Snel pakte ze de dikke, zwarte kater op. Die gaf haar meteen een kopje. „Ken je me nog?” vroeg Inge verbaasd. „Ik ben hier anders lang niet geweest.”

Ze liep terug naar de achterdeur. In de bijkeuken veegde ze de poten van de kater schoon op de mat.

„Hier ben ik weer”, zei ze. „Kijk eens wie ik bij me heb?”

„O, Moor! Ben je er weer?” vroeg tante. Ze strekte haar handen uit naar de grote, zwarte kater. Haar armen staken daardoor een eindje uit de mouwen van haar zachtblauwe nachthemd.

Wat is ze mager geworden, flitste het door Inge heen. Toen tante Moor aaide, spinde het dier zo hard dat Inge het op een afstand kon horen.

„Je bent toch zo’n lief beest”, zei tante. Even later lag Moor gezellig aan het voeteneind van tantes bed. Inge keek ernaar. Ze wist hoeveel tante van Moor hield.

Als je mensen leert kennen, ga je van dieren houden, was een gezegde. Het kon best eens waar zijn. Moor deed tante in ieder geval geen pijn. Misschien krabde hij wel eens, maar dat was te verhelpen. Er waren dingen die meer pijn deden. Dingen die niet zichtbaar waren maar daardoor des te meer schrijnden.

Ze keek naar de kater en naar tante. Weer viel het haar op hoe slecht tante er uitzag. Een angstig vermoeden rees in haar op.

Weet tante dat zelf en ziet oma het ook? vroeg ze zich af.

„Nu ga ik echt”, zei ze echter alleen, met een blik op de klok.

Ze deed net de achterdeur achter zich dicht, toen ze een auto hoorde stoppen. Vlug schoot ze naar de andere kant van het huis. Daar wachtte ze met een bonzend hart, totdat ze zware voetstappen dichterbij hoorde komen.

„Dag, moeder”, hoorde ze een zware mannenstem zeggen.

„Dag, m’n jongen. Kom binnen”, antwoordde een oude vrouwenstem.

De deur sloeg achter hen dicht. Zij stond alleen buiten. Het krampte weer in haar borst. Ze wreef tot het wat zakte. Daarna stapte ze op haar fiets en reed de duisternis in.

Hoewel ze het had gehoopt viel het haar toch tegen dat het huis donker was. Wat was ze toch voor iemand? Zo tegenstrijdig als wat. Ze bracht haar fiets in de berging en liep langzaam naar de deur. Met een zucht liet ze zich op de bank vallen, maar kwam meteen weer met een ruk overeind.

„Wat moet ik doen?” fluisterde ze. „O, wat moet ik doen…?”

Ze deed geen licht aan. Stil zat ze voor zich uit te staren en ze schrok toen de telefoon luid rinkelde.

„Met Inge”, zei ze zacht.

Het bleef stil aan de andere kant van de lijn.

„Ik dacht dat Dolf hier woonde?” zei een vrouwenstem.

Ze noemt haar naam niet, dacht Inge.

„Die woont ook in dit huis”, antwoordde ze. „Hij is mijn vriend”, wilde ze zeggen, maar ze zei het niet.

„Kan ik hem spreken?”

„Hij is er niet.”

„O.” Het bleef weer even stil. De vrouw dacht zeker na.

„Dank u wel”, klonk het toen. De verbinding werd verbroken.

Inge legde de hoorn langzaam terug. Wie was dat? Waarom noemde ze geen naam? Ze had geen zin er lang over na te denken, maar het telefoontje bleef steeds in haar gedachten. Waar zou Myrthe zijn? vroeg ze zich af. Misschien was ze bij een vriendin gaan eten. Ze deed geen licht aan, want zodra Dolf of Myrthe thuis waren, kwamen ze meestal even een praatje maken en dat wilde ze vandaag niet. Ze hield zich zo stil als een muis.

Toen ze echter een half uur in het donker zat, begon het haar te benauwen. Ze zag steeds tante voor zich, vooral haar armen. Wat waren die smal geworden! Tante praatte ook moeilijker dan de vorige keer, meende ze gemerkt te hebben. Of zag ze alles nu donker in? Ze knipte twee schemerlampen aan, pakte een boek, maar las geen letter. Natuurlijk niet. Haar hoofd was vol gedachten, daar kon niets bij.

Een klop op de deur deed haar opkijken. Als het Dolf maar niet is, dacht ze.

„Zo, ben je er weer?” was daar Myrthes stem. Ze vroeg verder niets. Inge was er blij om.

„Kom je koffie bij me drinken?” vroeg ze alleen maar. „Ik ga nu zetten.”

Het was fijn om even bij Myrthe op haar kamer te zitten. Myrthe deed of het heel gewoon was dat ze niet had gekookt, zonder dat mee te delen. Ze zou wel aan haar zien dat ze zich ellendig voelde, want Myrthe was een echt gevoelsmens. Die begreep je zonder dat je wat zei, net zoals tante Tine, al was het toch weer anders. Inge voelde dat Myrthe haar steeds zat op te nemen.

„Waarom kijk je zo naar me?” vroeg ze.

„Ik voel dat je zorgen hebt. Als je wil praten…”

Ze schudde haar hoofd, ze kon niet praten. Ze vond het alleen maar fijn om bij Myrthe te zitten. Ze hoopte daardoor wat tot rust te komen, maar ze vond geen rust. Tante Tine, die straalde rust uit. Zo’n rust dat ze er jaloers op was.

Myrthe hield niet aan. „Wil je nog een mok koffie?” vroeg ze.

„Alsjeblieft”, antwoordde ze, hoewel ze zich pas nog had voorgenomen niet zoveel koffie meer te drinken. Ze werd er gejaagd door en dat was ze de laatste tijd toch al zo erg.

Er reed een fiets langs het huis. Dolf! flitste het door haar heen. Als hij nu maar niet naar Myrthes kamer kwam. Een roffel op de deur liet haar weten dat dit wel het geval was.

„Kom maar!” riep Myrthe, terwijl ze bevreemd naar de ogen van Inge keek. Er was iets niet in orde met haar, maar wat er was kon ze niet raden. Misschien zat het niet goed tussen Dolf en Inge. Dat verwonderde haar niet. Ze snapte echt niet wat Inge in Dolf zag. Ze pasten totaal niet bij elkaar. Inge was serieus en Dolf was zo oppervlakkig. Ze wist nooit goed wat ze aan hem had. De ene keer praatte hij serieus en de volgende keer was er geen normaal gesprek met hem te voeren. Hij was ook gewend overal zijn zin in te krijgen. Zijn vader leefde niet meer en zijn moeder was veel te goed voor haar enige zoon.

Volgens haar nam hij het met de trouw ook niet zo nauw. Zo lang ze hem kende had hij al diverse relaties gehad. Nu had hij Inge waarschijnlijk wijsgemaakt dat zij de ware voor hem was, maar Myrthe vertrouwde hem niet helemaal. Er belden nog steeds vrouwen die naar Dolf vroegen en duidelijk teleurgesteld waren als hij er niet was. Ze nam zich steeds voor Inge te waarschuwen…

„Daar hebben we het verdwaalde schaap. Je hebt je taak lelijk verwaarloosd, dame. Gelukkig zijn er trouwere vriendinnen”, zei Dolf, terwijl hij met zijn hand door zijn blonde haren streek. Zijn blauwe ogen stonden koel in zijn smalle gezicht. Inge hoorde de nijdige ondertoon, al zei hij het op een opgewekte manier. Ze keek hem alleen even aan, maar antwoordde niet.

„Koffie, Dolf?” vroeg Myrthe.

„Nee, dank je. Ik heb net heerlijk gegeten. Ik zit vol. Ik pak zo een pilsje en dan kruip ik in bed. Trusten.”

Hij ging niet bij die twee meiden zitten, hij had betere op zijn lijstje. Lieke was een reuze meid, heel anders dan Inge. Eigenlijk paste Inge totaal niet bij hem. Hij was gevallen voor haar knappe gezicht en haar schitterende bos kastanjebruin haar, maar Lieke was minstens zo knap en niet zo serieus. Dat had hem in het begin aangetrokken in Inge, maar het verveelde hem nu allang. Eerdaags kon hij beter met haar breken. Lieke paste veel beter bij hem, in alle opzichten. Inge was zo degelijk… Hij nam een pilsje en dook in zijn bed. Even later sliep hij als een roos.

Inge bleef nog een tijd bij Myrthe, want ze zag er tegenop naar bed te gaan. Ze sliep de laatste tijd zo slecht. Ze wist dat ze beter niet langer met Dolf om kon gaan, maar dan was ze weer zo alleen. Dat was ze nu trouwens ook, misschien nog wel eenzamer dan als ze niet meer met Dolf om zou gaan.

Ze knielde voor haar bed, maar wist nauwelijks wat ze vroeg. Opeens zag ze haar moeder weer voor zich, zoals ze vroeger bij haar zat als ze haar avondgebedje opzei. Moeder…

Ze kroop in bed en rolde zich als een poes op, maar de slaap kwam niet. Haar gedachten waren in het verleden. Daarna dacht ze aan de opmerking van Dolf, die de doorslag had gegeven dat ze met hem wilde breken. Ze hoorde het hem weer zeggen en voelde weer de pijn. Meteen wist ze met zekerheid dat ze een eind aan hun relatie moest maken. Als het tenminste nog kon…

3

Het leek of iedereen haar verwijtend aankeek, toen Agnes de hal van het kerkgebouw binnenstapte. Alleen de man die naar haar toe kwam lopen, keek vriendelijk.

„Goedemorgen”, begroette hij haar, terwijl hij haar even opnam. „Heeft u het bord gelezen dat boven de deur hangt?” vroeg hij aarzelend.

„Niet goed”, zei ze, maar ze begreep wat hij bedoelde. Ze had iets gezien over bedekte hoofden, herinnerde ze zich en ze had ook al de hoedjes gezien.

„Ik begrijp dat ik iets op mijn hoofd hoor te hebben”, zei ze. Ze wilde hem niet in verlegenheid brengen, want hij leek haar een sympathieke man.

„Als u wilt heb ik wel wat voor u”, zei de man. Hij ging haar voor naar een kast.

Waarom keerde ze niet meteen om? Wat dreef haar hem te volgen? Was het nieuwsgierigheid? Inge, haar collega, kerkte in deze gemeente. Het leven van Inge boeide haar. Ze leek houvast te hebben. ook nadat haar relatie met Dolf was verbroken. Houvast…, iets waar zij naar zocht. Ze had hele gesprekken met Inge gevoerd over het geloof. Het interesseerde haar wat Inge erover had verteld. Ze wilde er meer van weten. Daarom was ze vanmorgen al vroeg op pad gegaan en had ze het kerkgebouw opgezocht.

De man plukte de één of andere baret uit een zak en vroeg aarzelend: „Is deze goed?”

Het hoofddeksel paste perfect bij haar jasje.

„Het lijkt wel of hij voor mij gemaakt is”, zei ze, terwijl ze de wollige baret opzette. Hopelijk stond hij goed. Ze moest hem op het gevoel opzetten.

„Ik zal u een plaatsje wijzen”, zei de man.

Weer viel het haar op hoe sympathiek hij was.

„Graag”, antwoordde ze.

De hal was inmiddels leeg. Toen ze met hem de kerk binnenliep, voelde ze zich lopen. Het leek net of iedereen haar opnam. Niet op letten, sprak ze zichzelf toe, maar ze was blij toen ze zat.

De deur voor in de kerk ging open, er kwam een rij mannen de kerk binnen. Een van hen liep naar de preekstoel. De mannen in de kerk gingen staan. Agnes keek ernaar. Ze zag hoe de vrouwen hun handen vouwden. Zelf keek ze strak voor zich uit.

Een man las achter een lessenaar een hoofdstuk uit de Bijbel voor. Ze luisterde en langzamerhand werd ze rustiger. Ze vergat zelfs de geleende baret. Toen ging de man zitten en stond de predikant in de preekstoel op. Eerbiedig stond hij daar. Hij straalt alleen al iets uit zoals hij daar staat, dacht Agnes verwonderd. Even later luisterde ze geboeid naar zijn gebed. Nooit eerder had ze zoiets gehoord. Het was zo eenvoudig en zijn vragen waren bijna smekend.

Zoals een kind iets aan zijn vader vraagt, dacht ze. Hij zei dingen die ze niet begreep, waar ze niet bij opgevoed was, maar hij meende het. Dat voelde ze. Ze luisterde zodat haar niets ontging.

Dus dit hoort Inge iedere zondag, dacht ze. Ze zou met Inge over het gehoorde willen praten. Ze zou willen dat ze alles kon onthouden, maar dat lukte haar niet. Enkele uitspraken onthield ze wel: „We zijn minder dan een druppel aan de emmer en een stofje aan de weegschaal, ja, minder dan niets en ijdelheid.”

Na het gebed gaf de dominee een psalm op. Het zingen ging veel langzamer dan in de kerk waar ze af en toe wel eens kwam, maar het was heel plechtig. Ze hoorde de oude vrouw naast zich zingen en moest even opzij kijken. Ze hoorde er hetzelfde in als wat ze in de stem van de dominee had beluisterd. Ze dacht na en opeens wist ze het: die vrouw zong met haar hart.

Ze luisterde aandachtig naar de preek en keek verwonderd, toen ze van een meisje naast zich een rol snoep aangereikt kreeg. De dominee sprak juist zo ernstig over het leven in het hiernamaals. Had dat meisje het niet gehoord? Ze schudde haar hoofd, ze hoefde geen snoepje.

De dienst was voor haar gevoel gauw voorbij. Stil stond ze op, vol van de indrukken die ze had opgedaan. Bij het verlaten van haar plaats knikte de oude vrouw vriendelijk tegen haar. Ze kwam haar op de één of andere manier bekend voor. Hoe kan dat nou? vroeg ze zich af.

Meteen zag ze diverse paren ogen die haar ietwat laatdunkend opnamen. Het verwarde haar. Een vrouw met blond, opgestoken haar keek kritisch naar haar.

Ze vindt dat ik hier niet hoor, ging het door Agnes heen. Meteen zette ze haar stekels op en keek strak terug. Ze dacht even niet meer aan het gehoorde.

Bij de uitgang stond de koster. Hij knikte haar vriendelijk toe. Naast hem stond de oude vrouw. Hij zei iets tegen haar. Het is zijn moeder, wist Agnes. Ze hebben dezelfde ogen. Daarom kwam ze me zo bekend voor.

„Daag”, zei ze zacht. Ze moest iets tegen hen zeggen.

„Dag, hoor”, zei de vrouw. Ze knikte nog eens.

Ze zou graag even met de vrouw willen praten, maar ze durfde het niet en inmiddels kwamen er andere mensen bijstaan die niet zo vriendelijk maar meer afwerend naar haar keken. net of ze wilden zeggen: „Wat doe jij hier?”

Ze haastte zich naar huis en dacht onder het koffiedrinken na over de preek. Ze had zoiets nog nooit gehoord.

De koster spoedde zich naar huis. Het was laat geworden. De dominee had makkelijk gepreekt en er was ook nog wat nagepraat. Hij luisterde daar graag naar, maar wel een beetje achteraf als het kon.

Hij dacht terug aan de vorige zondag. Toen was het Heilig Avondmaal bediend. De dominee was op zaterdagmiddag nog even binnengekomen, toen hij de tafel aan het klaarzetten was. Dat deed de dominee altijd. Hij had toen nog over de laatste verkiezingen gesproken. De kerkenraad had hem op de lijst willen zetten voor diaken, maar hij had zich niet beschikbaar gesteld. Hij durfde het niet: „O nee, dominee, ik doe dat voor geen goud, zonder dat ik daar een roeping voor heb.”

„Dat zou ik ook niet durven”, had de dominee geantwoord.

Hij was even stil blijven staan kijken en vervolgde toen:

„Ze durven tegenwoordig heel wat aan, net of het ambt zomaar iets is. Ze voelen het gewicht ervan niet. Och nee, dat kan ook niet. Toch hoop ik, koster, dat de Heere het bij u eens anders zal maken, als dat nog nooit is gebeurd. We mogen geen onbekeerde diaken zijn, maar ook geen onbekeerde koster of een onbekeerd lid.” Toen was hij weggegaan. Vol gedachten had de koster de tafel verder klaargemaakt, wenend. Er waren druppels op het witte damasten tafelkleed gevallen.

Zondags werd tijdens de dienst gezongen:

’k Waar liever in mijns Bondsgods woning
een dorpelwachter, dan gewend
aan d’ ijd’le vreugd’ in ’s bozen tent.

Toen mocht hij van binnen zeggen: „Heere, dat is waar. Dat weet U.” Hij was jaloers op het volk van God en op zijn moeder.

De koster had zijn huis bereikt. Moeder was vandaag bij hen. Dat deed ze al sinds vader zes jaar geleden was gestorven.

„Zo, jongen, ben je er?” vroeg moeder, toen hij de kamer binnenkwam.

„Ja”, antwoordde hij. Hij ging naast haar zitten.

„De geest was in de raderen vanmorgen”, zei de oude vrouw. „Dat kind naast me zat ook zo te luisteren. Als een predikant met zalving spreekt, geeft dat een afdruk op bekeerd en onbekeerd.”