TUSSEN HOOP EN WRAAK

”We zullen niet toestaan dat deze mensen de toekomst zullen vernietigen.

De toekomst behoort aan de behoorlijke mensen van Noord-Ierland en niet aan criminelen en psychopaten.”

Tony Blair, Premier van Groot-Brittannië

Eeuwoud Koolmees
Tussen hoop en wraak
© Uitgeverij de Banier, Utrecht - 2001
Omslagontwerp: Henk Stark
ISBN 90 336 2747 7
NUGI 641

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

EEUWOUD KOOLMEES

Tussen
hoop en
wraak

DE BANIER - UTRECHT

Intro

Toast of the Orangemen

To the glorious, pious and immortal memory of good King William who saved us from rogues and roguery, slaves and slavery, knaves and knavery, from brass money and wooden shoes: and whoever denies this toast may be slammed, crammed and jammed into the muzzle of the great gun of Athlone, and the gun fired into Pope’s belly, and the Pope into the devil’s belly and the devil into hell, and the door locked and the key forever in an Orangeman’s pocket.

(Wij drinken op de glorieuze, vrome en onsterfelijke herinnering aan de goede koning William die ons redde van schelmen en hun schelmenstreken, van slavernij, schurken en bedriegerij, van koperen centen en houten schoenen: en wie ook maar deze toast ontkent mag worden geslagen en gestopt in de mond van het grote kanon van Athlone, om hem daarna met het kanon af te schieten in de buik van de paus, en de paus in de schoot van de duivel, de duivel in de hel, om daarna de deur van de hel te sluiten en de sleutel voor altijd te laten verdwijnen in de portefeuille van de Oranjeman.)

Het protestantisme van Ian Paisley

“Het meest diabolische bijproduct van driehonderdvijftig jaar kolonisatie van Ulster is een gezwel met de naam Paisleyisme”, aldus Leon Uris, die ooit samen met zijn vrouw Jill een fotoboek over Ierland maakte met de alleszeggende titel: Ireland, a terrible beauty. De benaming Paisleyisme is afgeleid van de achternaam van haar grote voorman, Ian Ruigaard Kiel Paisley, geboren te Armagh in 1926. Hij is een zoon van een Baptistenpredikant die hem twintig jaar later, na een minimale studie, in het ambt bevestigt.

Paisley breekt al vroeg met de kerk en vormt een eigen sekte, de Free Presbyterians.

Afgewezen in zijn eigen land, haalt hij een graad via een mailorder diploma in Amerika. Bij de Bob Jones Universiteit, een fundamentalistische bijbelschool zonder officiële erkenning, leert hij de fijne kneepjes van gospel-evangelisatie.

Zijn regel is dat de ware reformatorische mens op aarde is om het protestantisme te redden van een volgende Bartholomeüsnacht. Hij verwoordde het in een herdenkingspreek van de slag om Boyne eens zo:

God gaf ons Oliver Cromwell… toen het puritanisme opkwam, en met dát een stroom van heiligheid. De vruchten van de democratie zijn de onmiddellijke gevolgen van de reformatie…

…daar waar Rome regeert, is er zowel religieuze als politieke tirannie.

De eerste protestantse bisschop van Liverpool zei: “Laat de hond terugkeren tot zijn braaksel… laat de Israëlieten terugkeren onder het Egyptisch juk, maar laat toch geen verstandige Engelsman ooit voorstellen dat we zouden moeten terugkeren naar de dagen van vóór de Reformatie, want dat zouden dagen zijn van donkerheid, dagen van intolerantie en dagen van verachtelijke priesterlijke tirannie…”

…Je kunt niet enerzijds vrijheid hebben en anderzijds paapse monarchie… alle tirannie komt uit één hoek, de hoek van het Vaticaan… al het goede van een vrije democratie, de hoogste norm van Britse vrijheid, vloeit voort uit de Battle of the Boyne, een strijd die zijn weerslag heeft tot op de dag van vandaag. Zoals een pijl recht op zijn doel afgaat, zo boorden de troepen van King William zich recht in het hart van de vijand. James II, die geen zin had in de strijd, keerde zijn paard en vluchtte… wat het einde betekende van de dynastie van een rooms-katholieke monarchie op deze eilanden en, als het God behaagt, laat toch nooit een paapse prins de troon van Great Brittain bestijgen, en ook nooit een regerende paapse tirannie…

De strijd was een strijd van waarheid tegen de leugen, van vrijheid tegen tirannie, van bijbels protestantisme tegen al de verachtelijke paapse gruwels...

Vanavond zit u hier in dit huis, en u bidt God op een eenvoudige reformatorische manier voor een heerlijke vrijheid en u heeft vandaag speciale voorrechten… vrijheid, zalige vrijheid.

Vanavond zijn er machten in deze provincie die, door dezelfde despotische tirannie, de met moeite bereikte vrijheid van u willen stelen en de voorrechten die de uwe zijn vanwege de offers, gebracht door uw voorouders, willen jatten.

Ik heb tweemaal vanwege mijn principes in de gevangenis gezeten… Ik heb verkeerd onder moordenaars en diegenen die diep in de kuilen van de zonden gevallen zijn… Ik werd urenlang opgesloten in mijn cel en vandaag kan ik getuigen dat Jezus mij vrede gaf… Ik liep in schaduwachtige valleien en mijn leven werd aangevallen. Er werd een poging gedaan om mij te vergiftigen door een afgezant van de rooms-katholieke kerk.

Enkele andere uitspraken van Paisley:

De oecumenische beweging is dogmatisch onbijbels, in de grond niet protestants, kerkelijk onrein, in de praktijk niet christelijk, geestelijk onbetrouwbaar, zij behelst een lidmaatschap van de Grieks-orthodoxe kerk, die diep gezonken is in afgoderij en die ook een bijbelhatende kerk is...

De aartsbisschop van Canterbury zou de paus verwelkomen als voorzitter, hij schijnt graag te kwijlen op de paus z’n pantoffels… Ik haat het rooms-katholieke systeem, maar, en laat God mijn getuige zijn, ik hou van die arme slachtoffers die onder dat systeem bukken. Ik heb vooral te doen met hun katholieke moeders die erop uit moeten om zichzelf te geven aan de oude vrijgezelle priesters…

Zij (de jezuïeten) zijn er, als aangeboren sluipmoordenaars, op uit om iedere stem die hun bedoelingen blootlegt, het zwijgen op te leggen. Als het in hun macht ligt, ontdoen ze zich door moord van hun tegenstanders. Zij zijn gewend aan het gebruiken van de gifbeker…

Ik ken de vrede Gods… God geeft vrede. Ik ken een vrede die kalm is als een rivier, een vrede die een wereldling niet kent. En weet u wat mijn gebed is? Dat u vandaag vrede ontvangt… u heeft hulp nodig!

Als u gered bent, is dat het enige dat telt. Wij leven in grote spanning. Niemand van deze gemeente weet wie de volgende zal zijn die zal vallen door de kogels van een sluipmoordenaar. Wij leven, stuk voor stuk, in grote spanning. U dient gereed te zijn, mensenkind, voor de roep van de grote eeuwigheid. Dank God dat u vanavond gereed bent. De genadepoort staat open…

En God heeft mij getoond dat Hij een overblijfsel in Ulster heeft. Hij heeft Zijn volk hier. Een uitverkoren volk! Een verkozen volk! Een vrijgekocht volk! Een volk gewassen in bloed! Een gered volk! Een Godvrezend volk! Een afgescheiden volk! Zijn volk! En ik geloof in God.

Proloog

Belfast, 1996

Hij slenterde langzaam door de Victoriastraat, als iemand zonder doel. Een lopen zonder zin, zonder de bedoeling ooit ergens aan te komen. De vroege ochtendzon gaf de omgeving een luister die deze in werkelijkheid niet bezat en ook niet verdiende. Ondanks de inspanningen van het stadsbestuur, dat de laatste jaren hard had gewerkt om het centrum van de stad weer wat aantrekkingskracht te geven. Oude, vervallen gebouwen met hun zwarte vensters, die als donkere ogen zoveel leed en beroering hadden moeten aanschouwen, waren ter aarde geveld. Her en der waren grote winkelpanden verschenen, met eromheen gezellige boulevards met tientallen kiosken waar het winkelend publiek haar hart aan kon ophalen. Winkeltjes waar het fijnste linnen werd verkocht. Talloze souvenirwinkels, helemaal ingericht op de kooplustige toerist, boetiekjes vol speciaal vervaardigd breiwerk, antiek, kristal, en nog veel meer. Kortom, een winkelstraat zoals in alle grote steden te vinden is.

Een vrouw stond op een trapje voor haar winkel de ramen van de etalage te zemen en knikte hem vriendelijk toe.

’Goedemorgen, meneer.’

De man knikte vriendelijk terug. ’Bang dat ze niet meer kunnen zien wat u in de etalage hebt uitgestald?’ vroeg hij plagerig.

Ze keek hem verontwaardigd aan. ’Hoe komt u erbij! Ik was mijn ramen elke dag voor openingstijd, dus echt vies zijn ze nooit.’

Een patrouille van het Engelse leger passeerde hen. Stoere jongens in camouflagepakken, de wapens dreigend in de lucht gestoken. Toen ze voorbij waren spuugde de vrouw minachtend op de grond.

’Laten ze toch naar ’r eigen land teruggaan!’

De man knikte. ’Toch wordt er tegenwoordig volgens mij steeds minder gepatrouilleerd. Vroeger brak je je benen bijna over die lui, maar nu loop ik soms een hele morgen op straat zonder een soldaat te hebben gezien. ’t Gaat de goede kant op zo.’

’Ach, hou toch op man. Na het staakt-het-vuren van ’94 dachten we allemaal dat het eindelijk beter zou worden. Weet je wel dat in het jaar erop het toerisme met bijna zeventig procent toenam? Man, ik heb nog nooit zo’n goed jaar gehad.’

De man wierp een blik in haar etalage en zag dat de aangeprezen waren inderdaad erg op het toerisme waren toegespitst.

’Ja ja, het waren gouden tijden, verleden jaar. Tot die bomaanslag van februari, in Londen. Weer wegblokkades, weer patrouilles, de troubles waren weer helemaal terug. Of misschien zijn ze nooit weggeweest, en hoopten we alleen maar dat het eindelijk beter werd. Nou, sinds die bom blijven de toeristen weer weg. Belfast, meneer, is nooit een normale stad geweest, en als je het mij vraagt zal het er nooit een worden ook.’

De vrouw wierp met een nijdig gebaar haar spons in de emmer en klapte het trapje in. ’Steeds lijkt het even beter te gaan, totdat er weer zo’n idioot op het idee komt ergens een bom te laten ontploffen. Bah!’

Mopperend liep ze haar winkel weer binnen. De man schudde een keer het hoofd. Belfast, oftewel Béal Feirsde in het Gealic… de sporen van meer dan zeventig jaren burgeroorlog hadden diepe voren door het hart van de stad getrokken.

Toch slenterden er steeds meer toeristen door de smalle steegjes, op zoek naar gezellige pubs. Wat hij echter onbegrijpelijk vond, was dat toeristen zich in lange rijen schaarden voor de populaire living history stadstoer. Een rit in een touringcar, niet alleen langs bezienswaardigheden als de opera, Queen’s University en de Botanic Gardens, maar ook door katholieke en protestantse volkswijken. Zelfs beruchte straten als Falls Road en Shankhill Road, decor van oranje-marsen en rellen, waren blijkbaar een bezienswaardigheid. Hij vond het een soort ramptoerisme, een genieten van andermans leed. Pas zag hij in een tijdschrift een plaatje van een cartoonist die zijn gevoelens over zulke mensen blijkbaar deelde. Een groepje kippen, netjes op een rijtje voor een oven, die gezamenlijk zaten te genieten van het tafereel voor hen: een langzaam ronddraaiende soortgenoot aan het spit.

Hij had geen haast. Op zijn gemak kuierde hij langs de oude en nieuwe gevels, die elkaar afwisselden. Een gerafeld jeansjack hing nonchalant over zijn brede rug, zijn rechterwijsvinger door het lusje gehaakt. Hij was ergens voor in de twintig, zijn gezicht had een scherp getekend profiel. Een gezicht met markante trekken. Zijn lange donkere haar golfde over zijn schouders en krulde bij de slapen licht opzij, alsof hij die morgen met een krultang de plukken een beetje in model had willen brengen. Een zwerfsteentje kreeg een trap van zijn oude gymschoen en zeilde een paar meter door de lucht om met een galmend ’ploing’ tegen een lege vuilnisbak tot stilstand te komen. Zijn gang was als van iemand die de tijd aan zichzelf had; elke minuut die hij kon winnen, was er weer één om de lange dag van een werkloze arbeider door te komen.

Naast hem op de weg raasden de auto’s voorbij. Op deze tijd van de dag was het hier altijd druk: iedereen haastte zich naar de kantoren, naar de immense scheepswerf van Harland and Wolff, waar ooit de Titanic werd gebouwd, of de fabrieken. Hij niet, hij maakte deel uit van het leger van werklozen. Tenminste, zo leek het te zijn. Hoog boven de straat beierden de klokken van de St. Anna Kathedraal. Het imposante, eeuwenoude bouwwerk zou omstreeks deze tijd weer leeg zijn. Vanmorgen, tijdens de vroege mis, waren de gelovigen er hun nieuwe dag begonnen. Vanavond zouden ze er weer zijn, om de werkdag waardig af te sluiten.

Hij schonk nauwelijks aandacht aan een oude man in een nis, die een geluid aan een oude viool trachtte te ontlokken. Het klonk vreselijk, hij vond het nog het meest lijken op het nachtelijk gejammer van een kat. Vóór de violist stond een oude, opengeklapte vioolkoffer, het fluweel van het binnenwerk vies en gerafeld. Gedachteloos graaide hij in zijn broekzak en wierp een muntstuk in de koffer. Het gezicht van de oude man spleet open in een afschuwelijke grijns. Een mond vol rotte stompen en zwart verkleurde resten van wat ooit een gaaf gebit moest zijn geweest. Snel keek hij weer voor zich. Geen opwekkend gezicht zo vroeg op de morgen.

De man hees zijn vale spijkerbroek wat op en keek op een straatklok. Halfnegen, een mooie tijd om eens een kijkje te nemen in het Central Shopping District, het winkelcentrum van Belfast. Nog even, dan zouden de winkels hun deuren openen.

Voor een ieder die hem zou zien, was hij het prototype van een werkloze die zich verveelde. Echter, zonder dat het opviel, namen zijn scherpe ogen elk detail van het straatbeeld van deze morgen op, speurend naar afwijkingen in het dagelijkse patroon. Een vuilnisbak tegen een gevel, die er anders nooit stond, een geparkeerde auto op een vreemde plaats, niets ontging hem.

Terwijl hij rechtsaf sloeg, richting Donagal Place, fronste hij de wenkbrauwen, heel even maar. Er was hem wat opgevallen, een kleine afwijking in het geheel. Enkele stratenmakers waren bezig een kuil dicht te gooien, pal voor een engelse pub. Sierlijke letters op de grote ruit in de voorgevel maakten voorbijgangers trots duidelijk dat de gelegenheid sinds 1843 nog geen dag dicht was geweest.

De man zwaaide zijn jack van zijn rug en trok hem aan, terwijl hij de etalageruit van een winkel als spiegel gebruikte om de werklui wat beter te kunnen bestuderen. De koopwaar aan de andere zijde van de etalageruit zag hij niet eens, zo was zijn aandacht gericht op de hard gravende mannen achter zich. Het zou natuurlijk heel goed kunnen zijn dat er in een kabel kortsluiting was opgetreden of iets dergelijks, maar toch… zijn diep gewortelde instinct zei hem dat er iets niet klopte. Maar wat?

Na een paar minuten zag hij één van de werkende mannen naar hem kijken en een collega aanstoten. Hij moest weg hier, het zou verdacht zijn nog langer te blijven staan. Net voor hij weg liep zag hij plotseling waarom de mannen zo naar hem hadden gekeken: hij had minutenlang voor een etalage met dameslingerie vol kantwerk en franjes gestaan. Wat een beginnersfout! Het was maar goed dat zijn vroegere instructeur het niet wist, anders had hij voor vanavond vast een strafcorvee opgelopen.

Hij slenterde een stukje verder en liep een fish-and-chipszaakje binnen. Hij was de enige klant deze morgen. Des te beter! Hij zette zijn ellebogen op de bar en leunde iets naar voren.

’Eén koffie, alsjeblieft. Met veel suiker en weinig melk,’ zei hij luid. De man achter de bar schrok op, hij had de klant niet binnen horen komen. Hij was zijn schrik echter snel te boven en deed net alsof er niets aan de hand was.

De handelingen van de barman hadden veel weg van een automaat. Zonder te kijken graaide zijn linkerhand een plastic bekertje van een stapel, duwde deze onder de spuitmond van een espresso-apparaat terwijl zijn rechterhand een hendel naar beneden duwde.

’Nog wat interessants gezien vandaag, Kelly?’ vroeg hij aan de vroege bezoeker.

Die haalde zijn schouders op. ’Weinig, Sean. ’t Is anders lekker weer om een beetje rond te zwerven, niet?’ Ze spraken beiden Engels, maar met de onmiskenbare Ierse tongval. De barman sprak het waarschijnlijk zijn hele leven al, maar hij pas sinds een paar maanden en dat nog na wekenlang heel hard oefenen en nog eens oefenen. ’t Waren niet alleen de dialectwoorden die hij zich eigen had moeten maken, maar vooral die eigenaardige manier van spreken: aan het einde van de zin een loopje omhoog, alsof elke zin een vraag was. Een mooie taal vond hij het, dat Iers. Zacht, melodieus, heel wat aangenamer dan dat kakkerige Engels. Hij kwam hier vaak, bijna elke morgen, dronk dan één bekertje koffie en praatte wat met Sean, de dikke eigenaar van de kraam.

’Is er wat kapot daar?’ vroeg hij zo terloops mogelijk terwijl hij naar de overkant van de straat gebaarde.

’Wat?’ Sean keek voor het eerst op en staarde naar buiten in de richting van zijn wijzende arm.

’Oh daar! Nee, ik zou het niet weten. Misschien telefoonstoring of zo. Vreemd trouwens dat ze daar graven, voor zover ik weet gaan al onze leidingen en rioleringen via de achterkant.’

De man richtte zijn aandacht weer op Sean.

’Via de achterkant? Hoezo dat dan, Sean?’

’Weet ik veel! Maar toen deze panden een paar jaar geleden gerenoveerd werden, vertelde een uitvoerder me dat. In de straat hiervoor ligt geen enkele leiding. Kijk maar, zelfs de kabels van de straatverlichting gaan via de gevels.’

Dat was het vreemde gevoel geweest dat hij had toen hij die lui daar bezig zag! Iets dat niet in het beeld paste! Stom dat hij het niet direct had beseft.

Rustig dronk de man zijn koffie op, er wel voor zorgend dat de slimme glimoogjes van Sean niet zouden merken dat hij plotseling haast had gekregen.

’Nou, tot morgen, Sean. Ik moet maar weer eens aan het werk.’

Sean grinnikte. ’Kijk maar uit dat je niet te moe wordt, mister drukbezet.’

Enkele straten verder wrong hij zich in een krappe telefooncel. Hij had nooit begrepen waarom ze sommige celdeuren zo smal maakten. Een volwassen man moest er met de schouders dwars in om niet het gevaar te lopen klem te komen zitten.

Hij stopte enkele munten in het apparaat en toetste een nummer in dat in geen enkel telefoonboek stond. Het nummer dat alleen bedoeld was voor korte boodschappen, was hem diverse keren ingehamerd. Als er echt nood aan de man was, moest hij een ander nummer draaien.

’Ja?’ zei een zachte vrouwenstem.

’Zero One. Dringende boodschap voor de chef.’

’Wat is uw wachtwoord, Zero One?’

’No Surrender.’

’Oké, een moment alstublieft.’

Hij hoorde enkele klikken op de lijn en na een halve minuut klonk de vertrouwde stem van George hem in de oren.

’John, wat is er? Alles goed met je?’

’Goedemorgen, George. Luister, vreemde activiteit op Donagal Place. Een aantal wegwerkers graven in de straat, maar volgens mijn informant liggen er in die straat geen kabels, geen riolering of wat dan ook. En oh ja, het is recht voor een Engelse pub. Ze zijn net begonnen de boel weer dicht te gooien. Ik verwacht dat ze binnen een half uur weg zullen zijn, dus schiet een beetje op!’

’Grote goedheid! Goed, John, we zullen het uitzoeken. Bedankt enne… wees voorzichtig, hè.’

John legde de hoorn terug op de haak en vervolgde zijn weg door de steeds drukker wordende winkelstraat.

Enkele minuten later zag hij een paar militaire voertuigen voorbij razen. Hij bedwong de neiging te gaan kijken, het was te gevaarlijk. Hij had zijn werk gedaan, de rest was voor de anderen.

Met de langzame slentertred van een man die op één of andere manier de lange dag moest zien door te komen, liep hij verder, Donegall Place in. Voor een etalage met piano’s en vleugels bleef hij even staan. Zijn vingers jeukten om de blanke toetsen aan te raken. In zijn gedachten hoorde hij de piano thuis, waar zijn zusjes op speelden. Vrolijke wijsjes, droevige melodietjes. Hij verlangde naar huis, weg uit deze stad, weg van het altijd aanwezige gevaar. Hoewel hij wist dat hij het na een paar weken al zat zou zijn en weer terug zou verlangen naar de spanning van het avontuur.

Hij gaf een bloemenverkoopster een knipoog en kreeg een stralende lach terug. Knappe meid was dat zeg! Daar zou hij best wel eens kennis mee willen maken. Dat was er voor hem echter niet bij. ’Geen contacten van persoonlijke aard, jongelui! Dat kan de doodsteek voor je werk zijn, en zelfs je dood tot gevolg hebben, onthoud dat goed,’ klonk de stem van de instructeur nog in zijn oren na. Maar hoe verlangde hij vaak naar een beetje menselijkheid om zich heen. Een hele avond gewoon zichzelf zijn, zonder angst en leugens. Een beetje warmte, een fijn gesprek, hoe lang was het al geleden? Een beetje troosteloos stapte hij verder, in de richting van de bibliotheek, waar hij van plan was de rest van de morgen door te brengen met het bestuderen van de geschiedenis van Ierland. Hoe langer hij hier was, hoe meer hij van het land leek te gaan houden, ondanks de vreselijke dingen die er nog steeds gebeurden.

Vooral de vele sagen en legenden konden hem enorm boeien. En juist daaraan was in Ierland geen gebrek.

De volgende dag stapte hij opgewekt Seans tentje binnen. De man stond met zijn rug naar hem toegekeerd wat te rommelen in een koelkast.

’Hai, Sean. Alles goed?’

Met een ruk draaide hij zich om.

’Hoi, Kelly. Ook goedemorgen. Nou man, weet je nog dat je gisteren vroeg wat die wegwerkers daar aan de overkant aan het doen waren? Je was nog geen twintig minuten weg toen ze klaar waren en vertrokken. En weet je, vijf minuten later zag het hier groen van de militairen! Heel de buurt is urenlang afgezet geweest. Ze dachten dat het de IRA was geweest, die een bom voor die pub had geplaatst. Man, wat een dag was dat!’

’En, hebben ze wat gevonden?’

’Nou en of! Een paar agenten kwamen hier wat drinken halen, en ik heb ze natuurlijk direct even uitgehoord, dat snap je wel. Een bom, man, zo groot als een voetbal. Als dat ding ontploft zou zijn, zou er van die hele pub geen spaan heel zijn gebleven.

’s Avonds om tien uur zou hij afgegaan zijn. Om tien uur! Dan zitten er minstens tachtig man daarbinnen. Wat een slachtpartij zou het zijn geworden!’

Kelly knikte. Dus hij had gelijk gehad. Met een goed gevoel dronk hij langzaam zijn bekertje leeg en zei Sean gedag. Hij draaide zich om naar de deur toen hij Seans stem vlak achter zich hoorde. Het wàs Seans stem, dat wel, maar de ondertoon die hij erin hoorde, deed zijn nekharen overeind gaan.

’Wacht eve Kelly. Er zitten hierachter in het kantoortje een paar lui die je even willen spreken.’ De toon waarop Sean dit zei, bezorgde Kelly een onbehaaglijk gevoel.

Dit zat fout! Hij haalde diep adem en maakte zich klaar voor een noodsprong naar de buitendeur. Vlug berekende hij zijn kansen. De jarenlange opleiding om in zulke situaties bliksemsnel en doeltreffend te reageren wierpen nu hun vrucht af.

Sean zag hoe Kelly zijn spieren spande en schudde zijn hoofd.

’Niet doen Kelly, buiten staan er twee mannen op je te wachten.’

Kelly’s ogen ontmoetten die van de kraameigenaar, wiens ogen hem vast aanzagen.

’Wat bedoel je, Sean? Wat is hier gaande?’

De dikkerd trok zijn met koffievlekken bevuilde broek op, haalde zijn schouders op en wees met zijn duim naar achteren.

’Ik weet alleen maar wat ik je zojuist vertelde: dat er een paar kerels op je wachten in mijn kantoortje, en dat je niet naar buiten moet gaan. Er staat een gemeen windje op dit moment. Als je nu weg gaat, word je vast van je voeten geblazen en zul je jezelf behoorlijk bezeren.’

Verdraaid, hij zat vast! Wat nu? Bluffen? Hoeveel wisten ze?

’Kom Kelly, dan zal ik je even voorgaan, we moeten die mannen niet te lang laten wachten, vind je ook niet?’

Hij volgde Sean naar achteren. Er zat niets anders op. De dikke kraamhouder hield de deur van het kantoortje voor hem open. Nou ja, het een kantoortje noemen was eigenlijk te veel eer, ’t was niets meer dan een afgeschoten deel van een kamer, hooguit een paar vierkante meter groot.

Achter een vieze tafel waarop een paar lege plastic koffiebekertjes en een propvolle asbak stonden, zat een kalende man met kille ogen. Kelly voelde zijn knieën knikken toen hij hem herkende. Liam Conroy, leider van de IRA-brigade in Belfast. En naast hem stond Frank Pearse, een beruchte killer. Beide mannen herkende hij van de foto’s die in de kazerne hadden gehangen toen hij daar voor het laatst was geweest. Dat was nu alweer vier maanden geleden, maar die tronies had hij goed in zijn geheugen geprent, het waren de kopstukken van de beweging. Zijn prooi zogezegd.

Liam Conroy, verdacht van het beramen van meer dan tien aanslagen in de afgelopen tien jaar. Meedogenloos, koud en berekenend, maar vooral heel intelligent. Het beste bewijs daarvan was wel dat hij, ondanks dat zijn foto in het bezit van politie en leger was, nog steeds de dans had weten te ontspringen.

Naast hem Frank Pearse, al even berucht bij de overheid, de rechterhand van Liam. Kelly zag in gedachten weer de staat van dienst van deze man: moord en doodslag zonder ophouden. Legerpsychologen verdachten de man er sterk van een pervers genoegen te scheppen in het ombrengen van zijn medemensen. Vrouwen, zelfs kinderen te doden leek hem niets te doen: het was zijn handelsmerk zijn slachtoffers pas dood te schieten nadat hij minutenlang van hun doodsangst had genoten. Een heel andere man dan de brigadechef. De brigadechef was een beroeps, kil en koud, in tegenstelling tot Frank, een psychopaat.

Dit waren de brigadechef en zijn opvolger. Koud zweet prikte in Kelly’s nek toen hij voor dit illustere tweetal stond. Onder zijn shirt, dicht tegen zijn lijf gedrukt zat een lang commandomes. Zou hij…? Nee, deze mannen moest hij niet onderschatten, ze hadden meer praktijkervaring in mesgevechten dan hij ooit zou bezitten. Zijn enige uitweg was bluffen en de onschuld spelen.

’Wat moet dit voorstellen? Ik drink op mijn gemak een kop koffie en dan word ik opeens gevraagd naar dit kantoortje te komen.’

Nooit laten blijken dat je bang bent. Nooit laten zien dat je ze herkend hebt. Alles ontkennen, meer kan je niet doen, hield hij zichzelf voor. Koortsachtig dacht hij na wat er fout was gegaan.

’Stil maar, meneer John O’Neill, korporaal bij de Special Air Services, Noord-Ierland Squadron, onder leiding van Captain George Jordan. We zullen u niets vragen, we weten alles al. We zullen u ook niet doden. Dat doen we tegenwoordig niet meer zo vaak met Engelsen, dat geeft zo’n gedoe. Nee, we hebben een veel beter idee. Om u en de uwen weer eens met de neus op de feiten te drukken dat wij Ieren niet met zich laten spotten. Undercover, hè? Ha ha ha. Jullie stumpers kunnen nog zoveel van ons leren. Vooral over verraders. Ha ha.’

De brigadechef stompte de man naast hem in de zij, maar die zag blijkbaar niet zoveel humor in de situatie. Een nauwelijks waarneembaar lachje leek even zijn samengeknepen lippen te doen krullen, maar bereikte zeker zijn ogen niet, die bleven koud als ijs.

’Nu, meneer O’Neill, we geven u even een kort moment om afscheid te nemen van het mooie, spannende, eervolle leven bij Engelands beste korps. Een minuutje stilte zeg maar. Dat lijkt me wel gepast, vind je ook niet, Frank?’

Het zweet liep Kelly, die dus in werkelijkheid John heette, over zijn rug. Dit gaat goed mis!

Er moest iets in zijn ogen te lezen zijn geweest van zijn besef dat hij iets moest doen om hier weg te komen, want opeens lag er in de hand van de brigadechef een revolver waarvan de loop dreigend naar Kelly’s hart wees. Frank Pearse liep om de tafel heen en ging achter hem staan. Een minuut lang heerste er een doodse stilte in het kleine vertrek. De langste minuut die hij zijn hele leven had meegemaakt. Als in een droom trokken allerlei beelden uit zijn jeugd aan hem voorbij, terwijl een ander deel van zijn getrainde geest wanhopig naar een uitweg zocht, die er echter niet was. De kille blik van de IRA-man bleef strak op hem gericht, en de loop van de revolver bewoog geen seconde. Hij zag het donkere gat in de loop. Slechts een paar centimeter daarachter zou de kogel zitten, gevat in een huls met wat kruit. Een lichte druk van die strak gespannen vinger op de trekker en de haan zou met een korte tik tegen het slaghoedje slaan. In een onderdeel van een seconde zou het in elkaar gedrukte kruit spontaan tot ontploffing komen en de kogel met een paar honderd meter per seconde de loop uitjagen. Na nog geen seconde zou het kogeltje zijn vel doorboren, zich een weg door het weke vlees heen banen om dan zijn wild kloppende hartspier te beschadigen. Daarna zou het einde komen, snel en pijnloos.

Dit alles speelde zich in die lange minuut door zijn hoofd. Het zou de weg van de minste weerstand zijn. Geen pijn, geen folteringen. Het was zijn enige ontsnappingsweg.

Zijn spieren spanden zich voor de laatste, fatale sprong, recht vooruit op die man met die gemene tronie voor hem. Hij zou zijn leven duur verkopen!

Hij was te laat! Een kort knikje van de brigadechef, toen voelde John opeens iets achter zich bewegen. Bliksemsnel dook hij in elkaar, maar het was al te laat. Een hard voorwerp raakte zijn hoofd, daarna werd alles donker om hem heen en gleed hij weg in een peilloze afgrond.

De avond viel over Belfast. Het leek nog eerder donker te worden door de druilerige regen die uit het loodgrijze wolkendek neerviel. Aan regen was in Ierland nooit gebrek, hoewel het ook zo weer droog en zonnig kon zijn. Maar het zat er deze avond niet in dat het nog droog zou worden.

In de talloze pubs die de stad rijk was, schudden doornat geregende mannen en vrouwen het water uit hun haren en hingen ze hun natte jassen aan de kapstok. Binnen was het warm en gezellig; de talloze bands verhoogden zoals iedere avond de sfeer met allerlei folksongs. Gin en Guinness vloeiden rijkelijk. Een late arbeider, rechtstreeks uit zijn werk, bestelde een portie vers gebakken Soda Farls, sloeg een kruis en genoot van het warme brood, weggespoeld met een flinke slok bier. Hier kwam de Belfaster pas echt tot leven, na een dag ploeteren voor weinig geld. De pubs, daar vond men de ziel van Ierland.

Door één van de straten, waarvan het natte plaveisel glom in het oranje van de neon straatverlichting, liet een vrouw, diep verscholen in een waterdichte regenjas, haar hond uit. Haar hoofd ging schuil in een grote capuchon en ze probeerde haar keffertje steeds tot wat meer spoed te manen. Het hielp niet veel, haar hondje vertoonde vreemd genoeg nauwelijks interesse voor de paaltjes en lantaarns. Ze vroeg zich verwonderd af wat het beestje mankeerde. Steeds weer wilde hij haar een steegje intrekken. Na enige aarzeling volgde ze haar keffertje. Zulk vreemd gedrag had ze nog niet eerder van hem meegemaakt, en ze was nieuwsgierig genoeg om met eigen ogen te zien wat het hondje wilde. Toch wel een beetje angstig liepen ze samen het spaarzaam verlichte steegje in. Ze was al wat ouder en had de troubles vanaf het begin meegemaakt, ze was niet zo snel bang meer als vroeger.

Aan het einde van het doodlopende steegje, tegen de muur, lag een hoop vuil. Blijkbaar was dat wat het hondje had geroken; hij liep er recht op af en wroette grommend wat in de rommel. Toen zag ze hem liggen en slaakte ze een hoge gil.

Exact veertien minuten nadat de melding op de centrale was binnengekomen, was de ambulance ter plaatse, geëscorteerd door een politiewagen. De blauwe zwaailichten weerkaatsten spookachtig op het natte plaveisel. Nog een politiewagen arriveerde. Achter de ramen werden gordijnen opzij geschoven en tuurden verschrikte gezichten de straat in. Een enkele deur ging open, een paar mensen verzamelden zich om de auto’s. De meesten bleven echter binnen. ’t Zou niet voor het eerst zijn dat het een valstrik zou blijken te zijn en er middenin een menigte een bom ontplofte.

Een jonge agent nam de situatie snel in zich op. Het geval was hem al snel duidelijk: man, jong, bewusteloos en onderkoeld. Tevens twee kapotgeschoten knieschijven en in de handpalmen gaten van spijkers. Eerst gekruisigd, daarna mank geschoten. Hét visitekaartje van de IRA. Maar één ding was niet direct duidelijk: wie was deze man? Geen enkel herkenningsteken. Geen rijbewijs, geen portemonnee, niets!

De politiebeambten keken elkaar vertwijfeld aan. Naar de kleding te oordelen betrof het geen dakloze zwerver. En de verwondingen waren een waarschuwing, die iedere Ier kende: de straf van de IRA voor verraders.

De ambulancebroeders tilden de man voorzichtig op de brancard en zetten deze op het karretje. De verwondingen waren niet direct levensbedreigend, maar het was wel zaak dat de man zo snel mogelijk in een hospitaal werd opgenomen, want het bloedverlies was aanzienlijk. Broeders en agenten stapten in hun auto’s en reden weg. De bandensporen bleven nog even zichtbaar op het natte wegdek om dan langzaam te verdwijnen. Aan het begin van het steegje stonden een vrouw en een klein hondje. Verschrikte ogen staarden vanonder de capuchon de verdwijnende wagens na. Hoofdschuddend over de wereld van tegenwoordig vervolgde ze toen haar weg, naar haar geriefelijke woninkje waar de verwarming aan stond en haar man op haar wachtte. Ze had hem heel wat te vertellen deze avond.

In het Royal Victoria Hospital vocht een chirurg urenlang voor het behoud van de handen van zijn patiënt, terwijl zijn collega een meter verderop minstens zo goed zijn best deed om van de verbrijzelde knieschijven te redden wat er nog te redden viel. In de aangrenzende ruimte stonden de twee agenten voor de deur. Sinds enige minuten was de identiteit van de man op de operatietafel bekend geworden en ze hadden te horen gekregen dat ze voor die deur moesten blijven staan tot er een hoge militair zou zijn gearriveerd.

Zijn echte naam was John O’Neill. Nadat hij vier jaar bij de para’s had gediend, over de hele aardbol onder alle mogelijke omstandigheden uit vliegtuigen was gesprongen en allerlei bizarre oefeningen had gedaan, had hij eindelijk het lef gehad zich voor de selectie op te geven. De Selectie, met een hoofdletter. De ultieme proef om te worden toegelaten tot de Special Air Service, de zwaarste eenheid ter wereld. Zijn familie en vrienden hadden hem alle succes van de wereld toegewenst, en dat had hij ook wel nodig gehad, want volgens de verhalen die er over de Selectie in omloop waren, haalde nog geen vijf procent de eindstreep. Toch meende hij zelf een goede kans te maken, omdat hij als para in verhouding met overige legeronderdelen al heel zwaar getraind was.

Zodoende kwam het dat hij op een mooie middag door Hereford reed op weg naar Stirling Lines, het hoofdkwartier van het 22e SAS-Regiment.

De British SAS is één van ’s werelds meest vooraanstaande speciale strijdkrachten. Haar historie gaat terug tot de Tweede Wereldoorlog, toen Captain David Stirling het concept bedacht terwijl hij herstellende was van een ongeluk tijdens een parachutesprong. De SAS was in eerste instantie opgericht om de logistieke verbindingen van Rommels Noord-Afrika Korps te storen. Het eerste grote wapenfeit van deze speciale eenheid was het vernietigen van 61 vliegtuigen en twee vliegvelden, in december 1941.

Na de oorlog voerde de SAS acties uit in Oman, Aden, Malaya, Borneo en Vietnam. Deze acties waren voornamelijk bedoeld tegen opstandelingen. In Ulster waren acties ontplooid tegen de IRA. In de jaren ’70 en ’80 doodde de SAS zo’n vijfentwintig IRA-leden, een wapenfeit dat het verboden republikeinse leger de SAS uiteraard niet in dank had afgenomen.

John had de selectie gehaald, al was het op het laatst op het nippertje geweest. Dat was tijdens de jungletraining in Brunei, in de buurt van de Chinese Zee, waar het moordende klimaat diverse kandidaten naar de keel vloog zodat ze gesmeekt hadden naar huis te mogen.

Nog nooit had John zoveel pijn en ontbering geleden, waarbij nog de nimmer ophoudende regen kwam, en de druk van het te willen halen. Na twee maanden aan onmenselijke stress en fysieke uitputting blootgesteld te zijn geweest, had hij eindelijk het stiekeme knipoogje van de instructeur gekregen: hij had het gehaald!

Het laatste onderdeel van de selectie, de Combat Survival was daarbij vergeleken een formaliteit geweest. Het laatste deel van deze training van een maand was het doorstaan van ondervragingen in combinatie met geestelijk en lichamelijk geweld geweest. Hoewel niemand hem dat achteraf had verteld, had John een zo hoge score gehaald bij dat onderdeel, dat vanaf toen in zijn conduitestaat was aangetekend dat hij een bijzonder goede kandidaat zou zijn voor undercoveractiviteiten, waar behalve de andere kwaliteiten het van groot belang was onder hoge druk een rol te kunnen blijven spelen. Helaas was deze kwaliteit van nul en generlei waarde als alles door verraad al aan de tegenpartij bekend was, zoals in de laatste uren het geval bleek.

Captain George Jordan, bevelvoerend officier in het Belfastsquadron en belast met operationele zaken, liep tierend door zijn kantoor terwijl zijn adjudanten angstig de woede van hun commandant over zich heen lieten komen. ’Hoe heeft dit kunnen gebeuren! Er moet een lek zijn, maar waar? Welke fielt heeft dit op zijn geweten? John O’Neill, mijn beste undercoveragent in Belfast, is voor altijd uitgeschakeld, en de boodschap is duidelijk. Als ik die schurk in mijn handen krijg, wurg ik ’m ter plaatse.’

Een adjudant schoof voorzichtig zijn stoel wat naar achteren. Hij voelde zich nooit zo op zijn gemak als zijn baas zo driftig was, en wist dat dit wel een uur lang zo door kon gaan.

’Ze wisten alles, echt alles van John, zoveel zelfs dat ze het niet eens de moeite hebben genomen hem de martelen, te ondervragen of te doden en de bom voor die pub, het moet een valstrik zijn geweest. Ze hebben een enorm risico genomen, maar het is ze gelukt: ik ben mijn beste agent kwijt. Maanden van voorbereiding naar de knoppen. En die Sean met zijn fish-and-chipskraam lijkt wel van de aardbodem verdwenen. Nergens aanknopingspunten! Nergens!’

Hij liet zijn woeste blik over de andere aanwezigen glijden. ’Nou, stelletje uilskuikens, wat doen jullie nog hier! Aan het werk, kam van mijn part elk steegje en elke slop van deze stad uit tot je die vuillakken te pakken hebt. Ingerukt!’

Stilletjes verlieten zijn ondergeschikten het kantoor van hun chef. Hij bleef alleen over. Langzaam liet hij zijn adem ontsnappen en ging voor het raam van zijn kantoor staan, waar hij een mooi uitzicht had op de Carrick Hill. Hij kon het uitzicht vandaag echter niet waarderen. Aan de buitenzijde sloeg de regen nijdig tegen het raam. Aan de binnenzijde was het langzaam beslagen door de angstige adem van zijn ondergeschikten. Bah! Nog nooit in zijn lange militaire loopbaan had hij zich zo beroerd gevoeld.

Hoewel hij zelf geen deel meer uitmaakte van de actieve SAS - hij was afgekeurd omdat zijn ogen slechter werden - was hij wel de eigenlijke commandant van de speciale eenheid in Belfast die belast was met undercoveractiviteiten.

Hij maakte zich ongerust. Erg ongerust zelfs. Hij had vanmiddag in het ziekenhuis iets gezien, waar hij bang van was geworden. En hij, de grote George Jordan bang, dat wilde toch wel wat zeggen! De blik die hij in John O’Neills ogen had gezien, daar was het door gekomen. Een flits, een onderdeel van een seconde, toen was het weer over geweest. Het was echter voor de doorgewinterde beroepsofficier genoeg geweest om het te zien en te begrijpen. Kil, koud en vastberaden was die blik geweest. Een dodelijke blik in de ogen van een tot het uiterste getrainde SAS-agent. Een man, gevaarlijker dan een slang in het nauw, trefzekerder dan een messenwerper in het circus en onverzettelijker dan een brok beton. Zo’n man, zonder aansturing, weg uit een degelijke bevelstructuur en bezet met een persoonlijke haat, was gevaarlijk. Hij rilde even. George besefte dat deze man vanaf nu levensgevaarlijk was. Heel gevaarlijk. Vooral voor hem persoonlijk. Want bij de kille efficiëntie van een beroeps was nu nog iets anders gekomen. Haat.

Intermezzo

Belfast, Huis van Afgevaardigden. Goede vrijdag, 10 april 1998. Verklaring van overeenkomst, getekend door de deelnemers aan het multi-partijenoverleg voor het Belfastakkoord.

’Wij, de participanten in het multi-partijenoverleg, geloven dat het akkoord dat is gesloten een waarlijk historische kans is voor een nieuw begin… We zijn gebonden aan partnership, gelijkheid en wederzijds respect als de basis van vertrouwen in Noord-Ierland, vertrouwen tussen Noord en Zuid, tussen onze eilanden… Wij erkennen de substantiële verschillen die er zijn tussen ons, maar ook de gelijke legitimiteit en politieke aspiraties. Echter, we streven ernaar op elke praktische manier te komen tot verzoening binnen het kader van democratie en de bereikte akkoorden. Wij beloven dat we, in goed vertrouwen, zullen werken aan het succes van elk van de akkoorden die vallen onder deze overeenkomst.’

Eén

Juni 1998

Sierlijke bergen, van boven als met een reuzenmoker afgeplat, omzomen de dalen met hun eigenaardige komvorm. De groene valleien van Antrim, in vroeger tijden door gletsjers uit de hoogvlakten uitgesleten, slingeren zich als lange linten tussen de heuvels een weg naar zee. Langs de hellingen wisselt het gras van het zuiverste groen af met bossen en struikgewas, een werveling van tientallen soorten groen, door de Schepper in een boeiend patroon gebracht. Hier en daar, ver verspreid, het rood van boerderijdaken en het wit van hun muren. Verder naar de horizon ruist de eeuwige zee, waar duizenden jaren geleden nomaden vanuit Zuidwest Schotland in kleine bootjes waren opgedoken. Met hun vuurstenen bijlen hadden ze de eerste bomen gekapt om er hun vuren mee te stoken. Misschien hadden ze de heuvels vanuit zee gezien en hadden de hoofdmannen daarop hun van takken en huiden gefabriceerde bootjes koers laten zetten naar dit nog onbekende land.

Maureen zit op een grote kei halverwege de noordelijke helling en koestert zich in de zon. Ze snuift de geur van hooi, vermengd met de flauwe zoute geur van de zee diep in haar longen. Een eenzame duif klapwiekt boven haar hoofd om dan vlak voor haar op een uitstekend stuk steen neer te strijken. Dit is haar land! Dit is haar dal! De koningin der negen dalen, Glenariff. Rondom haar, waar ze ook kijkt, ziet ze overal de fraaie blauwe bloemen. De ’bloem van Dunluce’, genoemd naar het kasteel van Richard de Burgh, de eerste Graaf van Ulster. Links van haar ligt het Glenariff Forest Park, een dicht bebost gebied met prachtige waterstroompjes, bruggetjes en de twee beroemde watervallen van Glenariff. Maureen ziet een groepje wandelaars in het park verdwijnen. Het lijkt wel of er ieder jaar meer toeristen hier naar toe komen. Als het zo door gaat, zullen ze alles kapotmaken, heeft haar oom Thomas haar al diverse malen verzekerd. Als het aan hem ligt, zou het hele rif voor toeristen verboden gebied worden. Misschien heeft hij wel gelijk. Maar ach, oom Thomas ziet alles altijd door een zwarte bril, ze moet zich maar niet teveel van zijn voorspellingen aantrekken. Heeft hij immers ook niet voorzegd dat die nieuwe premier van Engeland de doodsteek zou betekenen voor hen, de protestantse minderheid! Nou, daar is tot nu toe ook nog niet veel van te merken geweest.

Beneden haar, in het dal hoort ze het gejoel van spelende kinderen. Een enkele rookkolom stijgt langzaam vanuit het dal naar het niets boven haar.

Het dorpje in de verte is niet groot, maar vanaf deze plek lijkt Glenariff nog kleiner. Maureen speurt de helling af naar Timmy, haar schotse Colly, die achter een fazant aan zit. Ze spitst haar lippen en stoot een hoge fluittoon uit. Als hij dit geluid hoort, en ze weet zeker dat hij het gehoord heeft, want geluiden dragen ver in het dal, zal hij binnen een paar minuten hijgend, met zijn roze tong uit de bek uit het hoge gras te voorschijn springen.

Hier zit ze graag, het liefst helemaal alleen, op deze rots hoog boven alles verheven. Om na te denken, zegt ze altijd tegen moeder. En dat is ook wel zo, hoewel ze moet toegeven dat het niet alleen daarom is. Ze vindt dat ze alleen hierboven het pure, het echte van haar land kan beleven.

Als ze hier zit, tussen de wilde bloemen, en het gezang van de vogels hoort, lijkt het wel of de tijd na de schepping heeft stil gestaan. Toch is deze omgeving nog niet zo oud, zegt grootvader. ’Honderdvijftig jaar geleden, Maureen, was het hier wel even wat anders! Toen stroomden hier wilde rivieren van west naar oost. Er waren nauwelijks begaanbare wegen. De boeren die hier toen woonden, waren vrijwel geïsoleerd van de rest van het land.’

Stil zit ze dan te luisteren, voor de brandende haard, als grootvader vertelt over hun land. Ze delen dezelfde liefde. Even vurig en hartstochtelijk zijn ze als het over Ierland gaat. De mannen uit de Glens staan bekend als goede vertellers, en haar grootvader is zeker één van de besten onder hen.

’De natuurkrachten hadden toen vrij spel, en soms leek het wel of die krachten zich hier, in de Glens, nog heviger openbaarden dan elders. Je snapt misschien wel, dat de mensen in de kleine boerengemeenschappen hier bijna met huid en haar aan de grillen van de natuur waren overgeleverd. Ze hadden een haast bovennatuurlijke eerbied voor de wind, de zee en de bossen. Komen die immers in al de verhalen niet terug?’

Grootvader kan prachtig vertellen. Zijn oude, verweerde gezicht, met al die honderden rimpels en het wilde grijze haar, is dan naar het vuur gericht. De vlammen tekenen zijn gelaat nog meer, en alleen de aanblik daarvan geeft Maureen vaak al een indruk van het verleden. Hoe haar voorouders ooit in een gammel bootje de Zee van Moyle zijn overgestoken vanuit Schotland om hier hun heil te zoeken. In haar verbeelding ziet ze hoe die arme mensen, zonder geld en met slechts een paar schamele bezittingen het land doortrokken, op zoek naar vrijheid en een stukje vruchtbare grond.

Ze stamt uit een oud geslacht. Niet dat Maureen weet hoe oud, dat niet. Zelfs grootvader weet niet precies waar de MacAnnaly’s vandaan zijn gekomen. Ja, uit Schotland, heel vroeger. Maar waarom ze naar Ierland zijn gekomen, dat weet niemand. Werd de grond hen daar te heet onder de voeten? Of kwamen ze uit bittere armoe, op zoek naar een beter bestaan?

Het kan haar ook niet zo boeien wat of wie haar Schotse voorvaderen zijn. Ze voelt zich een Ierse, in hart en nieren.

Naast haar duikt plots met veel kabaal Timmy op. Ze kijkt op haar horloge. Drie uur! Ze moet nodig terug, anders is vader weer niet te genieten. Omdat Paddy ziek is, uitgerekend in de drukste tijd van het jaar, moet zij helpen nu ze vakantie heeft.

Ze kijkt in de richting van de boerderij en ziet dat vader nog steeds bezig is met het hek dat vanmorgen door zo’n suffe toerist kapot werd gereden. Ongelofelijk hoe stuntelig die man reed, volgens haar had hij vast geen rijbewijs. ’t Is een scherpe bocht, het is wel erg dom om daar zo hard te rijden.

Wat stijf van het zitten staat ze op en strijkt haar rok glad. Ze richt haar gezicht in de altijd aanwezige wind en schudt haar lange blonde haar naar achteren. Dan loopt ze met grote passen naar beneden. Ze huppelt meer dan ze loopt, terwijl Timmy vrolijk rond haar benen springt.

Met negentig runderen en vijftig schapen is de vader van Maureen een redelijk grote veeteler. Daarnaast heeft de familie MacAnnaly ook nog een behoorlijk stuk land waarop aardappelen, gerst en haver worden verbouwd.

Patrick MacAnnaly kijkt op van zijn werk en ziet zijn dochter de helling afkomen. De hamer in zijn hand valt stil, zijn ogen volgen het jonge meisje en de hond. Een warm gevoel doorstroomt hem als hij haar zo ziet. Maureen! Zijn enige dochter. Hoe blij was hij geweest na het bericht van de vroedvrouw dat het deze keer een meisje was, na twee zoons en een doodgeboren kindje. Eigenlijk had hij de hoop al bijna opgegeven, toen Sarah tegen alle verwachting in weer zwanger bleek te zijn. Peter, de jongste, was toen al negen geweest, en James, de stamhouder, al vijftien. Patrick had zich zelden zo gelukkig gevoeld als toen hij naast Sarah’s bed knielde en het tere lijfje in zijn grote werkhanden had genomen. Op zijn knieën had hij die avond God gedankt voor dit wonder dat ze Maureen hadden genoemd.

’Hoi paps, ’k ben een beetje laat hè? Wat zal ik eerst doen, de geiten of de kippen?’

Haar gezicht is naar hem opgeheven, een frisse blos ligt op haar wangen. Patrick MacAnnaly houdt ontzaglijk veel van zijn dochter, maar zijn strenge aard verbiedt hem het te laten merken. Een vader moet zijn kroost kastijden en hen de roede niet sparen, staat er immers in het Woord! Zijn kinderen de Waarheid inscherpen en nooit aflaten rechtvaardig met hen te handelen, dat was zijn devies. Dat dit wel eens tot wrijving leidde, vooral met de jongens, was geen reden om dan maar toe te geven. Dat hij in de opvoeding wel eens wat meer liefde kan tonen komt geen moment in hem op, maar gelukkig dat zijn vrouw dat gebrek ruimschoots compenseert.

’Morgen ben je op tijd, Maureen! ’t Is hier geen toeristenonderkomen! En nu Paddy ziek is, moeten we allemaal een stapje harder lopen. Wees blij dat je vanmiddag nog even naar je plekje kon! Enne… doe eerst de kippen maar, dat hok stinkt een uur in de wind. Oh ja, voor ik het vergeet, Connely heeft gebeld. Of je je nu wel of niet wil laten inschrijven voor de opleiding. Hij wil het uiterlijk zaterdag weten.’

Verrast kijkt Maureen op.

’Betekent dat pap… ik bedoel, u en moeder vinden het goed?’

Enthousiast slaat ze haar armen om vaders nek en zoent hem op zijn stoppelige wangen.

’Oh vader, u bent een schat! Wat maakt u mij daar blij mee!’

Het was al weken een heikel punt geweest. Toen Maureen twee jaar geleden van de Secondary School was gekomen, had ze te kennen gegeven graag te willen gaan studeren. Vader en moeder vonden haar nog veel te jong om naar Belfast te gaan. Zodoende had ze twee jaar een paar schriftelijke cursussen van de universiteit gevolgd. Toen ze bijna achttien werd, had ze vader en moeder gevraagd of ze nu wel naar de universiteit mocht. Ze had al jaren haar zinnen gezet op de studie veeartsenij. ’t Was niet meegevallen, maar na veel gepraat hadden haar ouders toestemming gegeven een inschrijfformulier aan te vragen. Ondertussen zouden ze er nog eens goed over nadenken. En nu mocht het dus!

Patrick kijkt zijn dochter aan, die stralend voor hem staat en hij beseft nu eigenlijk pas hoe belangrijk dit blijkbaar voor haar is.

Dan haast ze zich weg om het kippenhok uit te mesten, en pakt hij de hamer weer op. Er is onnoemelijk veel werk te doen op de boerderij, en sinds zijn twee zonen hun eigen boerderij hebben in de buurt van Londonderry is het werk er niet minder op geworden. Hij mist de jongens, maar tot nu toe had hij altijd Maureen nog. En nu zal zij hen ook gaan verlaten. ’t Zal stil worden in huis, bedenkt hij. En het is maar gelukkig dat zijn ongetrouwde broer Thomas nog bij hen woont, anders zou hij het werk niet meer aankunnen.

Toch, onder het werk malen zijn gedachten steeds rond Maureen. Ondanks dat hij en Sarah nu toestemming hebben gegeven, zijn er in zijn hart nog zoveel angstige gedachten. Hoe zou ze het doen daar in dat grote Belfast? Het is daar zo anders dan hier in de Glens. En zou ze haar geloof wel behouden, in die grote, zondige stad? Waar moet ze gaan wonen? Wie houdt daar een oogje op zijn dochter? Het zijn vragen waarop nu snel een antwoord moet worden gevonden.

Hij bidt of God hem wijsheid wil geven in het nemen van de beslissingen.

Twee

’Hé Gerry, voorzetje!’

Met een soepele beweging draait de jongeman zich om in de nauwe, grijze straat en wacht de op hem aanstormende bal af. Met het gemak van een geroutineerde voetballer legt hij hem stil op de voet, zoekt even naar het evenwicht en knalt dan het leer als een kogel zo hard tussen de twee op de muur gekalkte witte lijnen.

’Goed aangeschoten, Eamon! Jij wordt nog eens prof, let op mijn woorden.’

Het ventje glundert bij deze lof. Gerry is immers de bekende linksback van zijn favoriete elftal, dus die kan het weten!

Even blijven de ogen van Gerry gericht op de muurtekening boven de twee geschilderde doellijnen. ’For God and Ulster’, en daaronder een grote witte hand met een pistool. Hij schudt zijn hoofd. Met de naam van God op de lippen worden hier de moorden gepleegd, zowel door de katholieken als door de protestanten.

Hij draait zich om en slentert weer verder door de vuile straten van Belfast. Via de Oak Way en Donegall Pass komt hij in de Ormeau Road.