ALS HET LEVEN EEN WENDING NEEMT

J.D. Heemskerk
Als het leven een wending neemt
© Uitgeverij De Banier BV., Utrecht, 2002
Ontwerp omslag: Wim Smalen
Illustratie omslag: Hans Ellens
ISBN 90 336 2764 7
NUR 344

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieén, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever

J.D. Heemskerk

ALS HET LEVEN
EEN WENDING
NEEMT

DE BANIER - UTRECHT

-1-

Marco van Bijne laat zijn auto uitrollen tot hij precies in het straatje aan de overkant van de weg kan kijken. De vage hoop dat Jeroen daar al op hem staat te wachten, verdwijnt. Nee, zo te zien vangt hij voorlopig bot. In de verte ziet hij wat schimmige figuren. De combinatie van vage straatverlichting en felle opschriften van bars en clubs maakt het contrast tussen licht en donker erg sterk. In elk geval zijn de mensen die er lopen onherkenbaar. Nu is hij daarin maar nauwelijks geïnteresseerd. Het gaat Marco maar om één persoon. Die filtert hij er vooralsnog niet uit.

Marco zucht. Het was te verwachten. Zijn broer let nooit zo op de tijd en zeker niet als hij een uitje heeft. Waarom heeft hij zich eigenlijk laten strikken om hem hier af te halen?

Na het avondeten tikte Jeroen hem op zijn schouder. „Hoor eens, Marco”, zei hij zachtjes, want pa en ma hoefden het niet te weten. Ze kunnen hem met zijn 23 jaar niet meer tegenhouden, maar Jeroen voorkomt graag een donkere blik van zijn vader en een verdrietig gezicht van zijn moeder. Marco begreep het en reageerde door alleen zijn wenkbrauwen op te trekken. „Weet je,” ging Jeroen verder, „we hebben vanavond als collega’s onder elkaar een feestje. In ’de witte Olifant’. We nemen afscheid van Frans. Je weet wel, die lange met die snor. Hij gaat eind van de week weg en dit is zijn afscheid. Ik dacht zo, als jij me, nadat je bij Arianne bent geweest, nou even ophaalt. Dan zit ik tenminste niet de hele avond aan frisdrank vast.

Dat doe je wel, hè?”

Och, Jeroen… Daar schudden ze allemaal geregeld hun hoofd over. De vijf kinderen Van Bijne, in leeftijd variërend van 18 tot 27 jaar, zijn redelijk van eikaars doen en laten op de hoogte. Dat komt ook doordat iedereen nog thuis woont. Onwillekeurig gaat Marco het rijtje af. Hij begint bij zichzelf. Hij is de oudste en werkt bij een bedrijf waar computergestuurde tekeningen worden vervaardigd. Hij is goed in zijn werk. Sinds kort is hij chef van een afdeling. Zijn zus Henriëtte, die meestal ’Jet’ wordt genoemd, komt na hem. Ze werkt in de kraamzorg en is regelmatig buitenshuis, als het adres waar ze moet werken niet in de buurt is. Dat is voor Henriëtte echter geen enkel bezwaar. Ze beschouwt haar werk als een regelrechte roeping. Marco kan zich niet herinneren dat ze ooit voor iets anders zoveel interesse of liefde had. Zelfs niet voor een vriendje. Na Henriëtte komt Jeroen en daarna Gerwin. Die is rij-instructeur en techneut. Helaas wordt hij behoorlijk geplaagd door puistjes in zijn gezicht. Dat komt zijn zelfvertrouwen niet ten goede. De jongste Van Bijne heet Leanne. Ze weet nog steeds niet precies wat ze wil. Dat heeft al heel wat moeilijkheden opgeleverd. Ze heeft nu verschillende opleidingen en banen achter de rug. Ten einde raad heeft ze zelfs een paar weken bij vader in de winkel geholpen, maar uiteindelijk is ze op de administratie van het regionale energiebedrijf terechtgekomen. Daar werkt ze echter zonder erg veel enthousiasme. Als Marco zijn broers en zussen op motivatie moet rangschikken, komt Leanne nog het meest in de buurt van Jeroen. Maar zijn jongste zus neemt haar werk nog serieus en dat kan van Jeroen beslist niet worden gezegd.

Ja, deze broer staat wat apart. Ze kunnen kritiek hebben op wat hij doet, maar zijn innerlijk verbergt hij zorgvuldig achter een luchtige en soms wat irritante houding. Daarom gaat het op zijn werk bij het autohandel- en reparatiebedrijf maar matig. Te speels, te chaotisch is hij. Alleen als er een pretje is of iets rond voetbal wordt hij enthousiast. Dat heeft Marco wel weer gezien aan zijn verwachtingsvolle gezicht toen hij vroeg om hem op te halen. Goed, hij heeft Jeroen niet teleurgesteld. Hij doet bovendien ook wel eens wat voor hem. „Ik kom om half elf langs”, heeft hij beloofd. „Maar”, voegde hij er op dreigende toon aan toe: „exact om half elf klaarstaan!”

„Oké, prima” en een achteloos handgebaar waren de reactie. Nu is hij er en het is al kwart voor elf. Maar geen Jeroen. Marco zucht weer eens. De overgang uit de warme beschermde sfeer bij zijn vriendin thuis en deze donkere straat met zijn schreeuwerig reclamelicht en de uitstraling van goedkoop vermaak is groot.

Marco denkt maar gauw weer aan zijn vriendin. Arianne Verkerk is de oudste van een gezin van zeven. Ze werkt als caissière in de supermarkt van zijn vader, maar hij kent haar al vanaf de kleutertijd. Het gezin Verkerk gaat namelijk naar dezelfde kerk. Daar is Marco leider van de jeugdvereniging. Hij wilde wat meer bijbelstudie gaan doen. Daarom werd hij lid van de bijbelkring, vrijwel tegelijk met Arianne. Zo ontmoette hij het meisje, vier jaar jonger dan hij, regelmatig. En het klikte. De tijd van thuiskomst na de bijbelstudie werd steeds later. De eerste verkering in huize Van Bijne was al snel een feit.

De ouders van Marco en Arianne reageerden enthousiast. „Het heeft een poosje geduurd voor ze elkaar ontdekten, maar ze zijn geknipt voor elkaar”, was de reactie. Vanavond is Marco bij Arianne geweest. Het is er altijd oergezellig. Haar ouders zijn wat meer bij de belevingswereld van hun kinderen betrokken dan die van hem. Die worden erg door de zaak opgeslokt. De gemiddelde leeftijd bij Arianne thuis ligt ook een stukje lager dan bij hem thuis. Vanavond hebben ze heel enthousiast met z’n allen gesjoeld. Marco heeft zijn vriendin zelden voor zich alleen. Toch voelt hij zich bij de familie Verkerk als een vis in het water. Na het sjoelen heeft hij met Arianne nog een ommetje gemaakt. Dat was het gouden kroontje op deze leuke avond. Marco wordt warm als hij eraan denkt. Ja, ze houden van elkaar. Hij wil Arianne en zij wil hem. Daar bestaat geen twijfel over. Binnenkort zullen ze zich verloven en volgend jaar gaan ze trouwen. In verliefde overmoed heeft hij dat zo thuis aangekondigd. „Daar zijn ma en ik erg blij mee”, heeft zijn vader tevreden gezegd. „Een leuke meid uit een goed nest en jullie hebben er de leeftijd voor.” Zijn moeder kon het niet laten er nog iets aan toe te voegen: „maar, bij leven en welzijn, jongen.”

Arianne en Marco hebben allebei ouders met een open oog voor de ernst van het leven. Ze houden hun kinderen voor dat het leven meer is dan alleen een goede carrière en aards geluk. De onmisbaarheid van een verzoening met hun Schepper wordt hen op het hart gedrukt. Marco en Arianne gaan trouw naar de kerk en hebben elk winterseizoen de catechisatielessen gevolgd. Dit voorjaar hebben ze hun belijdenis echt als een bekroning daarop mogen ervaren.

Ja, met hun oudste hebben vader en moeder Van Bijne heel wat minder te stellen dan met Jeroen. Het moeilijke is dat die hen zelden rechtstreeks tegenspreekt. Hij pareert hen door onschuldig aandoende grapjes te maken die de ernst van hun waarschuwingen breken. Ondertussen gaat hij door met, waar mogelijk, zijn christelijke plichten te verzuimen. Bij de kerkgang krijgt hij de kans niet, maar de catechisatie probeert hij te ontlopen en op een vereniging of bijbelkring laat hij zich nooit zien. Excuses, desnoods achteraf, heeft Jeroen in overvloed. Eigenlijk lijkt hij wel een beetje op Henriëtte. Die is ook vrij gemakkelijk als het om de kerk gaat. Maar haar excuses zijn waterdicht. Geboorten storen zich nu eenmaal niet aan geijkte tijden. Maar Marco weet dat hun Jetje het eigenlijk best prettig vindt om de, in haar ogen vastgeroeste gewoonten, zoals de kerkgang, af en toe te ontlopen.

Marco heeft geen hekel aan Jeroen, ’t Is best een aardige knul, die op z’n tijd ook wat over heeft voor zijn broers en zussen. Daarom staat Marco nu in broederlijke solidariteit hier op hem te wachten. Maar hij voelt zich wel als een kat in een vreemd pakhuis. Waar blijft die jongen toch? vraagt hij zich geërgerd af. Ik geef hem tot elf uur, besluit hij. Daarna kan hij gaan lopen.

Om het beslaan van de autoruiten tegen te gaan, zet Marco het raampje een stukje open en leunt achterover. De prettige herinnering aan de avond bij Arianne wordt geleidelijk overvleugeld door een mistroostig gevoel. Die akelige moeheid, die hem al wekenlang plaagt, komt weer opzetten. Het duizelt hem opeens. Komt dat nu doordat het al laat is en hij zo stil zit na een drukke avond? Maar hij is toch geen oude vent! Steeds vaker wordt hij geconfronteerd met een overweldigende moeheid die hem alle zin tot activiteit ontneemt. Marco sluit zijn ogen. Nu zou hij zo weg willen glijden, regelrecht zijn bed in.

„Hé, dromer!” Een klap op het autodak. Marco schiet overeind. Zijn ogen gaan naar het dashboardklokje: vijf voor elf. Nu moet het niet gekker worden. Hij is in tien minuten tijd domweg in slaap gevallen! Met knipperende ogen staart hij naar het gezicht van zijn broer. Jeroen doet het portier open en laat zich met een plof in de auto zakken. Marco ruikt een doordringende dranklucht. Jeroen kijkt hem grijnzend aan. „Nou, nou, broertje, wat heeft Arianne met je uitgespookt? Je bent niet zo’n beetje afgedraaid!” Marco geneert zich een beetje voor zijn broer. Wat een slapjanus ben ik aan het worden, denkt hij. Ik moet vijf minuten wachten en dan val ik al in slaap. „Dat ga ik jou niet aan je neus hangen”, antwoordt hij geprikkeld. „Zorg jij maar eens dat je op tijd bent. We hadden half elf afgesproken.”

„Rustig maar, we zijn zo thuis. Dan mag je verder slapen.” Grinnikend wuift Jeroen het verwijt weg. De alcohol doet zijn werk. Hij heeft een lollige dronk. Druk begint hij te vertellen: „O, het was gaaf joh!” Er volgt een luidruchtig verslag over eten, drinken, lachen en Jeroen moet ook nog een paar moppen kwijt die hij vanavond heeft gehoord. Sommige kunnen niet door de beugel. Marco hoort het maar half. Hij houdt niet zo van die losse taal en bovendien blijft die vreemde moeheid hem dwarszitten. Als het zo blijft, ga ik eens naar de dokter, neemt hij zich voor.

Jeroen trekt de deur van de kleed- en doucheruimte achter zich dicht. Gelukkig, zijn dagtaak zit er weer op. Prettiger dingen wachten. Wegwezen dus. Buiten schemert het al. Jeroen snuift de pittige vrieslucht op. Het gevoel van bevrijding wordt sterker. Hij loopt het parkeerplaatsje op, naar zijn autootje. Naast de andere geparkeerde wagens lijkt het haast een dwerg. Over de afmetingen van zijn rijdende trots zijn in huize Van Bijne al heel wat grapjes gemaakt. Als je vergeet om je veiligheidsgordel los te maken, loop je zo met je wagentje naar binnen zeggen ze lachend.

Jeroen laat zich er niet door op de kast jagen. Hij verplaatst zich snel, droog en warm en zijn fantasie doet de rest. Als hij zijn ogen wat toeknijpt en snelheid maakt, verbeeldt hij zich dat hij in een dure slee rijdt. Zijn ogen blijven even met welgevallen op de auto rusten. Dan gaat zijn blik naar de jongeman die, met zijn handen in zijn zakken, tussen de auto’s door slentert. Ja, hij is er. Bert Kruimik, de vriend uit zijn schooljaren. Toen ze allebei de L.T.S. deden en in hun vrije tijd dezelfde liefhebberij deelden: voetballen. En enthousiast, want allebei hebben ze zich er met hart en ziel voor ingezet. Zijn moeder was met die voetbalhobby niet zo ingenomen en maakte bezorgde opmerkingen. Jeroen wist wel hoe hij haar moest aanpakken. „Kom maatje, niet gelijk het ergste denken,” spotte hij goedmoedig en legde met een trouwhartig gebaar een arm om haar schouders. „Wat sport is ontzettend goed voor je conditie en door de samenwerking in teamverband leer ik sociale vaardigheid. Ik blijf heus wel naar de kerk en de catechisatie gaan…” Toch bedankte Jeroen later voor het lidmaatschap. In de garage, waar hij na zijn schooltijd een baan kreeg, liep het niet lekker. Jeroen kreeg na zijn proeftijd zelfs ontslag aangezegd. Toen greep zijn vader in. Pa Van Bijne is heus niet kinderachtig over de liefhebberijen van zijn kinderen, maar het werk gaat voor. Met het krimpen van zijn inkomen werd Jeroen financieel weer afhankelijk van hem en bij het saneren van zijn uitgaven werd voetbal het eerste slachtoffer. Voortaan staat Jeroen langs de lijn. Na een half jaar lukte het hem om weer aan de slag te komen, maar hij is niet opnieuw gaan voetballen. Bert Kruimik zit nog altijd in het elftal, maar de vriendschap is een beetje bekoeld omdat Bert in die tijd onverwacht een vriendin kreeg, waarmee hij na een jaar trouwde.

Maar afgelopen zondag, na de morgendienst, groette Bert hem in de hal van de kerk heel nadrukkelijk. „Tot ziens”, voegde hij er veelbetekenend aan toe. Jeroen keek hem vragend aan. Midden in de stroom kerkgangers en in gezelschap van zijn vrouw zei Bert verder niets. Maar vanmiddag kreeg Jeroen op de zaak een telefoontje: Bert met een verzoek. „Ik wil even rustig met je praten, kan dat?” Natuurlijk, na werktijd.

„Ha, die Bertus”, zegt Jeroen als hij binnen gehoorsafstand van zijn oude vriend is gekomen. „Wat heb ik jou een tijd niet gesproken, zeg.” Bij zijn autootje blijft hij staan en leunt gemaakt nonchalant met zijn elleboog op het dak. Hij weet heel goed dat de jongelui van de kerk ook zo hun grapjes over zijn wegluisje hebben.

Bert, die juist de andere kant uit slentert, draait zich op het geluid van Jeroens stem om en komt met grote passen naar hem toe. „Eindelijk,” roept hij, „ik bevries hier.”

„We gaan even binnen zitten”, besluit Jeroen. De autosleuteltjes heeft hij al in de hand. Als hij zit, wijst hij met een armzwaai naar de andere kant. Daarna start Jeroen direct de motor en zet de verwarming aan.

„Dit is een leuk en handig wagentje”, prijst Bert en voegt er openhartig aan toe: „ik neem alle geintjes erover onmiddellijk terug. Weet je, ik moet het nog steeds met de brommer doen en dat is een koud karwei in deze tijd.”

Jeroen grijnst gevleid. „Wat heb je nu?” vraagt hij.

„Dat zal ik je vertellen”, begint Bert. „Je weet natuurlijk dat ik nog altijd voetbal en onze ploeg was vorig seizoen maar zwakjes. Nou, we hebben de koppen bij elkaar gestoken, een goeie trainer aangetrokken en nu is het niveau heel wat beter. Maar, zegt onze trainer en dat is waar, we missen een spits. Een goede midvoor die de voorgezette ballen trefzeker in het doel knalt…” Hij zwijgt even voor het effect, prikt met een spitse wijsvinger tegen Jeroens borst en vervolgt dan nadrukkelijk: „Die midvoor ben jij, zeker weten!”

Jeroen krijgt een kleur. Natuurlijk heeft hij tijdens Berts korte verhaal wel begrepen waar het op zal uitdraaien en eerlijk gezegd streelt het hem wel. Daar word ik zomaar eventjes een goeie spits genoemd, denkt hij trots. Dat is niet mis. De vraag is nu: Wat moet ik doen? Jeroen aarzelt een beetje. Kan ik hier thuis alweer mee aankomen? vraagt hij zich af. In zijn nieuwe werkkring gaat het nog niet helemaal geweldig en zijn ouders houden hem in de gaten. De ene met een zakelijke, de andere met een geestelijke vinger aan de pols.

Bert ziet zijn oude vriend dubben. Hij besluit dat niet alleen bij voetballen aanvallen de beste weg naar succes is. Hij kijkt eens opzij en geeft Jeroen een stootje met zijn elleboog. „Nou, wat zeg je ervan? Je gaat toch niet weigeren hé?”

Jeroen zucht diep. Hij voelt er niet voor om Bert zijn dilemma voor te leggen. Maar hij moet iets zeggen en zijn werk houdt hij er het liefst buiten. „Je weet dat ze er bij mij thuis op tegen zijn”, reageert hij aarzelend. Hij hoort zelf hoe zwak het klinkt. Bert zal deze tegenwerping beslist niet zomaar accepteren.

Zijn vroegere vriend schiet inderdaad prompt in de lach.

Zie je wel, wat vervelend, denkt Jeroen bezwaard.

„Nou én?” hoort hij Bert grinniken. „Ik kan best begrijpen dat zoiets vroeger een punt was, maar nu ben je toch een grote jongen? Offe… is pappie de absolute baas gebleven? Nee toch zeker!”

Jeroens mond trekt strak bij die spottende woorden. Hij is het echt niet in alles met zijn vader eens, maar hij is niet vergeten hoe hartelijk pa hem moreel en financieel steunde tijdens zijn periode van werkloosheid. Een buitenstaander heeft zijn vader niet te na te komen. Dan gaan zijn stekels overeind.

Bert ziet wel aan Jeroens gezicht dat hij de verkeerde snaar heeft geraakt. Oei! Hij heeft zijn vroegere voetbalmaat eerst wat opgehemeld om hem over te halen, want de club heeft hem echt nodig. Er is nu even niemand anders te krijgen. Ze moeten, om degradatie te voorkomen, hard gaan roeien met alle verkrijgbare riemen. Bert had zijn borst vooruit gestoken en gebluft dat hij Jeroen van Bijne wel even zou ompraten. Nu oppassen dat hij het niet verknoeit, want dan staat hij bij de club mooi voor gek!

Bert gooit het over een andere boeg en begint te vertellen hoe het elftal in elkaar zit, hoe hun werkwijze is en wat ze de afgelopen maanden al gepresteerd hebben. Eerst rustig en zakelijk, daarna geleidelijk steeds enthousiaster en vuriger. Jeroen luistert toe en wordt door het geestdriftige betoog van de ander meegesleept. In zijn hart groeit de begeerte om ook weer mee te doen. Op het veld bezig te zijn in een hecht samenspel met de andere leden van het elftal en zo het gewone dagelijkse leven eens even achter te laten. Hij weet: het wordt tonen wat ik waard ben. Dat betekent soms triomf, soms teleurstelling, maar bijna altijd een heerlijk gevoel van kameraadschap.

Bert slaat even een zijspoor in. „Laten we weer wat meer contact met elkaar houden”, stelt hij voor. „Kom eens een avondje bij me buurten. Dan kun je ook echt kennismaken met Saskia.” De vrouw van Bert komt niet uit hun dorp. Jeroen kent haar alleen van gezicht.

„Ja, ik heb me nog maar net teruggetrokken of jij scharrelt een vrouw op”, zegt hij geïmponeerd.

„Joh, Saskia is een schat”, zegt Bert trots. „En het is heerlijk om je eigen baas te zijn.” Het klinkt een beetje neerbuigend, als bedekte kritiek op de bezwaren van Jeroen. Die merkt het niet. Hij is getroffen door de fiere onafhankelijkheid die Bert uitstraalt.

„Dat zou ik in de toekomst ook best willen. Als ik je zo hoor, lijkt het me echt fijn”, zegt hij.

Door die eerlijke bewondering gestreeld, laat Bert zijn spottende houding varen. „We hebben een leuk flatje,” zegt hij „maar je hebt het niet zomaar helemaal ingericht. Daarom moet ik het nog een poosje met een brommer doen. Het is het één of het ander.”

Jeroen staart peinzend over de parkeerplaats. Ineens floepen de straatlantaarns aan. Ze hullen de omgeving in een koud wit licht. Ja, wat Bert vertelt, bekoort Jeroen wel. Zélf je leven inrichten, zoals jíj het wilt en zonder sturingen en regels van thuis. Bij hen wordt, naar zijn idee, wel érg eenzijdig geprobeerd naar Gods geboden te leven. Hij wil er heus niet alles van opzij schuiven, beslist niet. Maar soms, sóms kan dat principiële hem zo vermoeien.

„Hoe ben je eigenlijk aan Saskia gekomen?” vraagt hij nieuwsgierig Het hele proces van verkering en huwelijk heeft zich afgespeeld in de tijd dat Bert en hij niet meer met elkaar omgingen.

Bert lacht. „Sas’ is als een kamerplant”, zegt hij een beetje raadselachtig. „Je weet wel, aandacht en verzorging geven. Ik heb ingespeeld op haar behoefte naar een maatje. Iemand die ook bereid is om in liefde te geven en nemen.”

„Dat is een mond vol”, grinnikt Jeroen.

Maar Bert blijft serieus. „Sas’ was bij haar thuis niet zo op haar plaats”, legt hij uit. „Eigenlijk het oude verhaal van de boze stiefmoeder. Uit pure noodzaak is ze tenslotte intern gegaan in de Heuveling-Stichting. Je weet wel, die inrichting voor geestelijk en lichamelijk gehandicapte mensen. Maar ook daar hield ze het op den duur niet uit.”

„Maar hoe heb je haar dan leren kennen?” vraagt Jeroen weer.

Weer lacht Bert trots. „Och, zonder opzet. Ik ging met een kennis mee naar een verjaardag daar in de personeelsflat. Als je haar toen had gezien. Mijn neiging tot bescherming draaide gelijk op topsnelheid. Laat ze nou het enige meisje daar zijn van dezelfde kerk als wij. Dat was enorm mooi meegenomen. We werden het eens en binnen een half jaar waren we getrouwd. Maarre… om op de zaak terug te komen. Spreken we af dat je ’t doet?” Er moeten tenslotte ook spijkers met koppen worden geslagen. „Kan de club op je rekenen?” dringt Bert voorzichtig aan.

Jeroen wordt erdoor bij het onderwerp voetbal teruggebracht. Nu overweegt hij inderdaad om ja te zeggen. „Nog dezelfde trainingstijden als vroeger?” Een vraag om tijd te winnen.

„Woensdagavond 7 uur trainen en zaterdagmiddag 3 uur of om half 5 een wedstrijd”, antwoordt Bert. „Doe je ’t nu?”

„Ik kom”, besluit Jeroen ineens. „Voorlopig tenminste.

Kijken of het me nog bevalt.”

Bert geeft hem een stevige klap op zijn schouders.

„Fijn joh,” roept hij enthousiast, „dat worden weer eens tijden! Tot zaterdagmiddag dan maar. Om 3 uur in de Ruigeveldpolder.” Hij stapt uit en Jeroen kijkt hem met gemengde gevoelens na tot hij op zijn brommertje het parkeerterrein is afgereden.

Heeft hij met die in haast afgedwongen toezegging nu echt verstandig gedaan? Waarom wordt hij altijd zo heen en weer geslingerd als hij een keus moet maken? Waarom heeft hij niet meer van dat besliste recht op het doel afgaan, zoals Marco of Jet dat doen. Jeroen is daar heimelijk wel eens jaloers op. Wat is hij toch een mietje! Na die, voor zichzelf niet zo vleiende conclusie rijdt Jeroen voorzichtig achteruit van het parkeervak af en slaat de weg naar huis in. Ondertussen gaat de tweestrijd door. Hij mag toch zeker ook wel wat ontspanning hebben. Dat zal zijn functioneren in de werkplaats beslist ten goede komen.

Hé, ineens is Jeroen eruit en nu voelt hij zich pas echt lekker bij het vooruitzicht weer te kunnen voetballen. Thuis nog maar niet over praten, neemt hij zich voor. Heel geleidelijk aan eens wat zeggen of toegeven. Hoe minder drukte en aandacht er aan wordt besteed, hoe beter. Maar dat voornemen brengt zijn imago alweer een deuk toe. Mietje, scheldt Jeroen zichzelf uit. Wanneer wordt hij ook een vent die staat voor zijn beslissingen? In die gemoedsgesteldheid rijdt hij door de drukke winkelstraat waar ze wonen. Gelukkig, er is parkeerruimte in het steegje tussen hun huis en de winkel.

„Hallo luitjes.” Opgewekt groetend komt hij de kamer binnen. Dan klapt zijn mond verbaasd dicht bij het zien van een paar ongewone zaken. Ten eerste de aanwezigheid van opa Van Bijne en Arianne. Opa is er nooit zo laat in de middag en Arianne hoort hiernaast achter de kassa. Dan is er de duidelijk gedrukte stemming die Jeroen opvalt. Zijn ouders zitten met opa en Arianne op de bank in de zithoek. Henriëtte, Gerwin en Leanne zitten vreemd bedremmeld bij elkaar rond de eettafel, die nog verre van gedekt is, hoewel het al bijna etenstijd is. De sfeer doet Jeroen nog het meest denken aan de wachtkamer van een tandarts. Alsof ze schrikt van zijn komst, zo abrupt schuift Henriëtte haar stoel achteruit en staat op. Jeroen kijkt even naar haar. Zijn zus is als kraamhulp heel wat gewend. Ze is wat je noemt stressbestendig. In situaties als deze kun je het beste proberen met háár contact te krijgen, maar nu laat die gewone nuchterheid Jet duidelijk in de steek. Ze reageert niet op Jeroens vragende blik. Er moet dus wel iets ernstigs aan de hand zijn. Dan pas realiseert Jeroen zich dat er ook iemand ontbreekt. De schrik schiet door hem heen. Waar is Marco? Het heeft vast met hem te maken. Wat doet Arianne anders hier?

Alleen zijn vader reageert op zijn binnenkomst. „Zo Jeroen”, knikt hij.

Pa wordt oud. Het valt Jeroen op. Of heeft zijn vader al langer rimpeltjes rond de ogen en zo’n scherpe groef bij zijn mond?

Nu Henriëtte verstek laat gaan en pa niet verder komt dan die korte groet, kijkt Jeroen vragend de kamer rond. Dan merkt hij ook dat zijn moeder heeft gehuild. „Er is iets gebeurd”, stelt hij zachtjes vast en met een blik naar opa vraagt hij: „Is er soms iets met oma?” Al zolang Jeroen haar kent is oma wat ziekelijk geweest. Opa glimlacht flauw en schudt het hoofd, maar voor hij iets kan zeggen, neemt vader het woord. „Weet je, Jeroen, je moeder is vanmiddag met Marco naar het ziekenhuis geweest”, zegt Erik langzaam. Hij schraapt nerveus zijn keel. Jeroen blijft hem afwachtend aankijken. Hij staat nog steeds bij de deur, zijn hand aan de sluiting van zijn jas. Alsof hij ter plekke is bevroren.

Die opmerking van pa maakt het al duidelijker. Natuurlijk, Marco’s rare moeheid! Dat hij daar nu pas aan denkt. Marco is er de laatste weken almaar slechter gaan uitzien en, o ja, deze week is hij uitgebreid onderzocht. Hij wist niet dat hij vandaag weer naar het ziekenhuis moest. En dan met ma. Zijn broer is toch geen kind meer. Is het toch iets anders? Een ongeluk of zo? Meteen sluipt iets wreveligs in Jeroens hart. Heel eventjes maar. Bah, hier is ook altijd wat. Nu heeft hij na dat gesprek met Bert zo’n fijn vooruitzicht en hup, daar komt weer een domper. Waarom is het leven steeds een aaneenschakeling van verdriet en moeilijkheden?

Meteen schaamt Jeroen zich. Egoïst, verwijt hij zichzelf.

„Wat is er nu aan de hand, pa? Zeg nou eens wat. Had Marco voor vanmiddag daar alweer een afspraak?” Schrik, wrevel en schaamte maken hem ongeduldig.

Op dit moment heeft Henriëtte zich hersteld en neemt het over. „Vanmorgen vroeg, net nadat jij was weggegaan, belde er iemand van het ziekenhuis”, begint ze kalm haar broer in te lichten. „De uitslag van het onderzoek dat Marco dinsdag onderging was binnen en zo… alarmerend dat hij direct terug moest komen…” - Henriëtte ziet haar broer schrikken- „…je zult begrijpen dat het hier vanmorgen wel even schrikken was”, praat ze zo kalm mogelijk verder. „Gelukkig was Marco nog niet naar zijn werk en samen met mama is hij direct gegaan.”

Die gang van zaken klinkt vertrouwd. Zo gaat het altijd in gezin Van Bijne. Is er iets ernstigs, dan bemoeit in eerste instantie moeder zich daarmee. Vader zit immers aan zijn winkel vast.

„Wat is er nu, ma?” vraagt Jeroen nu.

Sija maakt een gebaar met haar handen. „Jongen, je broer heeft leukemie. Dat maakt hem zo vreemd moe. Je hebt toch wel eens van leukemie gehoord?”

„Vaag.” Met grote ogen blijft Jeroen zijn moeder aanstaren en zijn stem stokt na dat eerste woord. In een flits ziet hij Marco voor zich. Een lijkbleek gezicht, dat des te meer opvalt door zijn zwarte haar. De kleren lijken om zijn lijf te slobberen en steeds bloeduitstortingen. Waar hij zich maar even stoot. Ze maakten er wel eens grapjes over.

„Die getuigen van mijn onhandigheden lijken tegenwoordig niet meer weg te gaan”, merkte Marco pas nog halflachend op.

„Dat is… toch… ernstig?” komt Jeroen tot een voorzichtige conclusie.

Moeder kijkt naar hem op. Een ernstige, maar rustige blik. „Jawel, maar ze zeiden vanmiddag nog niet… zoveel joh. Morgen, of overmorgen hopen ze te weten welke behandelingen er nodig zijn.

„Dus ze kunnen er wel iets aan doen?” vraagt Jeroen. Dat vooruitzicht maakt hem op voorhand al weer een beetje opgelucht.

„Jawel, onder andere met chemotherapie, maar dat is waarschijnlijk op den duur niet afdoende.”

Jeroen laat dat eerst op zich inwerken voor hij verder vraagt. „En dan?”

Zijn moeder zucht diep en grijpt naar haar hoofd. Zo opeens losgescheurd uit het leven van alle dag voelt Sija zich behoorlijk van slag. „Jongen, ik wéét het niet precies meer. Er kwam zoveel tegelijk op me af. Die dokter had het over een transplantatie of zoiets. We lopen er maar niet op vooruit…”

Dan schraapt vader weer zijn keel. Het zit Erik heel de dag al dwars dat hij ook deze keer zijn winkel voorrang heeft gegeven. Híj had met zijn jongen mee moeten gaan. Desnoods waren ze met hun drieën gegaan. Hoe gewoon het ook is dat zijn vrouw veel gezinszaken afhandelt, nu voelt hij zich pijnlijk tekortgeschoten en niet alleen vanmiddag…

Moet ik niet wat zeggen? vraagt hij zich af. Iets waaruit onze geestelijke gezindheid blijkt? Hoewel Erik een trouwe kerkganger is, heeft zijn zakelijke inslag meestal de overhand. „We kunnen wel… voor onze Marco bidden”, voegt hij ongemakkelijk aan het verslag van zijn vrouw toe.

„Het zal er, zeker de eerste tijd, misschien niet op lijken, maar laten we bedenken dat bij de Heere uitkomsten zijn, zelfs tegen de dood”, vult Sija hem onmiddellijk aan. Dat klinkt meer doorleefd. Het is geen vrome dooddoener, dat voelt Jeroen wel aan. Het zou nog meer indruk op hem gemaakt hebben als hij had geweten dat zijn moeder hem expres niet alles vertelde wat ze wist.

Toen Marco die middag met een verpleegster meeging naar de afdeling waar hij werd opgenomen, wachtte zij in de gang. De dokter bleef nog even bij haar staan. In aanwezigheid van Marco praatte de arts wat versluierd over nader onderzoek en behandelingen die soms heel doeltreffend blijken. Toen haar zoon weg was, werd hij, na een verontruste vraag van haar, wat duidelijker.

„Het is vermoedelijk een vrij agressieve vorm van leukemie, mevrouw Van Bijne”, zei de arts toen open en eerlijk. „Een paar jaar geleden konden we zoiets alleen vertragen, maar nu, met de moderne behandelmethoden, heeft uw zoon nog wel een kans.” Die loodzware wetenschap heeft Sija voorlopig alleen aan haar man toevertrouwd.

Jeroen zucht, wat een levensgroot probleem ineens…

Zijn moeder laat hem even de tijd om het te verwerken. Ze kijkt naar haar man. Hij veegt met een grote zakdoek zijn gezicht af. Sija weet dat hij het er heel moeilijk mee heeft. Erik stond vanmiddag eerst perplex, toen ze hem het slechte nieuws vertelde. Maar toen tot hem doordrong in welk gevaar hun kind verkeerde, barstte haar gewoonlijk zo nuchtere man in een felle zelfbeschuldiging los. De strekking ervan was dat de winkel altijd teveel in het middelpunt van zijn denken stond. Nadat Erik zo stoom had afgeblazen, zakte hij verslagen neer in een stoel. Voor het eerst sinds lange tijd zag ze tranen in zijn ogen. Ze probeerde hem te troosten, maar hij veerde weer overeind en sloeg door naar de andere kant. Van aangeklaagde werd hij aanklager. „Waarom is dit, Sija? Onze Marco is zo’n keurige jongen. Hij heeft een goede baan en een aardig meisje dat precies bij hem past. Weet je wat dit betekent? Dat zijn leven de vernieling ingaat. We zullen machteloos moeten toezien hoe hij in dat ziekenhuis tot een wrak verwordt!” Erik stampvoette en huilde, bitter en onverenigd met het lot van zijn zoon.

Sija zag de uitdrukkingen op zijn gezicht wisselen, van ontsteltenis via verslagenheid naar opstandigheid. Haar hart beefde ook van ellende. Maar hier moest ze, vol begrip, maar toch met een verwijt op reageren. „Erik,” zei ze zacht, „moet ik jou antwoord op zo’n vraag geven? Wij weten toch hoe de ellende in de wereld is gekomen? Dat hebben we toch zelf gewild…”

Erik verweerde zich niet. Daar stond een leven van christelijk denken borg voor. Maar Sija begreep echt wel dat haar antwoord hem niet bevredigde. Maar nu brengt hij het op om Jeroen voor te houden dat ze voor Marco mogen bidden. Wat betekent dat nu? Is Erik toch bezig zijn opstandigheid te overwinnen of is dat ook alleen gewoonte?

Sija staat op en loopt naar de keuken. Koffie maken. Niet dat dat zo belangrijk is, maar ze moet gewoon even haar handen laten gaan. Waarom kan zij het, op dit moment in elk geval, wel aanvaarden? Nou ja, laat ze niet te grote woorden gebruiken, maar het toch overgeven? De geforceerd kalme houding van Marco vanmiddag zou juist het tegendeel bewerkt moeten hebben. Haar oudste beheerste zich, maar Sija heeft goed gemerkt hoe alles in hem overhoop ligt. Begrijpelijk, als je zo’n boodschap krijgt. Terwijl Sija de ontreddering in Marco’s ogen kon lezen, is in haar hart vreemd genoeg juist een stil vertrouwen gekomen. Ze besefte op dat ogenblik al dat in de komende tijd zíj de sterkste zou moeten zijn. Voor Marco, meende ze, maar ook voor haar Erik. Fysiek zal hij het wel aankunnen, maar vertrouwen op en leven met de Heere is nooit zijn sterkste kant geweest. Tot nu toe heeft zij kracht naar kruis gekregen. Een reden om midden in deze grote bedreiging al dankbaar voor die goedheid van God te zijn. Daarbij hoopt ze toch zo dat Erik in deze beproeving ook de hulp zal leren zoeken waar die is te vinden.

„Ik wens je sterkte toe, jongen. Er wachten je een aantal vervelende behandelingen.” Zo nam ze heel voorzichtig afscheid van Marco.

„Dat begrijp ik, ma.” Meer komt er niet, Marco’s stem stokte. Hij pakte zijn moeders hand. „Doe ze thuis allemaal maar de groeten,” voegde hij er na enkele keren slikken een beetje nerveus aan toe en daarna, met een vreemd hoge uithaal: „Het liefst ging ik met u mee terug, als u dat maar weet!” Daarna keerde hij zich van zijn moeder af. Er kwam een zekere afweer in zijn houding, Sija voelde het. Alsof hij wilde zeggen: laat me alsjeblieft met rust. Vraag niets, zeg maar niets en gá nu maar.

Sija begreep haar oudste en ging weg, beseffende dat elk woord, hoe sober en gemeend ook, nu toch nog teveel zou zijn. Ze ging naar huis, enerzijds met een loodzwaar gevoel in haar maag, anderzijds nog altijd wonderlijk gesterkt door de ervaring van Gods nabijheid.

Hoezeer ze dat nodig had, begreep Sija toen ze thuis haar man het slechte nieuws vertelde. Vóór de anderen thuiskwamen, kalmeerde Erik gelukkig wat. Arianne kwam vanmorgen pas in de winkel nadat Marco en zijn moeder al vertrokken waren. Erik lichtte het meisje vast in, zonder het ongewone van deze oproep te benadrukken. Arianne heeft Sija niet zien thuiskomen, dus Erik kreeg gelegenheid om eerst zelf het nieuws enigszins te verwerken voor hij haar uit de winkel riep. Samen, elkaar aanvullend, vertelden ze haar het slechte nieuws. Arianne was totaal verpletterd. Ze zei angstig weinig en keek hen met grote ontstelde ogen aan. Later zat ze af en toe stilletjes te huilen.

Samen hebben Erik en Sija de anderen bij hun thuiskomst opgevangen. Jeroen was daarbij hekkensluiter geweest. Als ze de koffie klaar heeft schenkt Sija in en komt weer binnen.

„Komen jullie alsjeblieft allemaal even hier zitten”, zegt Erik tegen zijn kinderen en Arianne. Hij maakt een uitnodigend gebaar naar de zithoek en zijn stem klinkt vreemd strak. „Ma heeft koffie voor ons gemaakt en laten we erover praten.” Anders word ik gek van dat loodzware zwijgen, denkt hij. Nee, al is Erik uiterlijk kalm en heeft hij opgeroepen tot gebed, zijn vrouw heeft goed gezien dat hij het nog niet echt kan overgeven. Bij vlagen steigert het bij hem van binnen. Sija zou hem graag even alleen hebben, maar dat is op dit moment niet mogelijk.

Allemaal komen ze gewillig overeind na de oproep van vader, alleen Arianne maakt een afwerende handbeweging in de richting van het blad met de kopjes. „Ik wil liever naar huis nu”, zegt ze met een klein stemmetje. „Alstublieft.” Ze vraagt het half automatisch, want ze is hier natuurlijk ook werkneemster en formeel is haar tijd nog niet om. Maar Erik geeft Arianne een wenk dat ze mag gaan. Het afscheid is wat moeilijk. Arianne’s lippen beven voortdurend, de verdoving van vanmiddag wijkt en ze houdt zich maar met moeite goed.

„Kun je zo wel fietsen kind?” vraagt Sija bezorgd.

Dan wordt zichtbaar dat Arianne als oudste van een groot gezin wel wat gewend is. Er komt een strijdbaar trekje om haar mond. „Als dat alles is. Er zal nog wel meer van me gevraagd worden”, zegt ze dapper. „Straks ga ik in elk geval ook naar Marco toe.”

Sija loopt even met haar mee. In de gang kan Arianne zich niet meer beheersen. Terwijl Sija met een moederlijk gebaar de armen om haar heen slaat, huilt ze. Ze is ook zo wreed geconfronteerd met de broosheid van het leven.

Bij het weggaan van Arianne heeft opa Van Bijne pas gemerkt dat het buiten al donker is geworden. Hij is de tijd vergeten en schrikt ervan. Toen zijn schoondochter en kleinzoon vanmorgen naar het ziekenhuis vertrokken waren, heeft zijn zoon hem gebeld en van het alarmerende nieuws op de hoogte gesteld. Mede op aandrang van zijn vrouw pakte hij in de middag zijn knoestige wandelstok. Hij is met zijn tachtig jaren nog kras genoeg om naar zijn zoon toe te komen. Maar nu is het donker geworden en dan maakt hij niet graag meer alleen een wandeling. „Ikke.. eh, wil ook op huis aan”, zegt hij. „Maarre…”

Erik begrijpt al wat zijn vader vragen wil. „Geen zorgen pa”, komt hij hem meteen tegemoet. „Ik breng u wel even met de auto.”

„Ja maar, jullie moeten naar het ziekenhuis”, zegt zijn vader bezwaard.

„Dat stukje rij ik zo heen en terug”, wuift Erik weg.

„Kom nou maar.”

„Het beste allemaal”, zegt opa Van Bijne. Hij voegt er aan toe: „En niet direct het ergste denken. Die doktoren kunnen tegenwoordig heel wat.”

We hoeven ons niet af te vragen van wie Erik dat nuchtere heeft, denkt Sija. „We moeten de Heere maar smeken om hen wijsheid te geven, vader”, zegt ze.

Jeroen loopt gelijk mee naar de gang om nu eerst zijn jas weg te hangen. Teruggekomen in de kamer gaat hij bij Henriëtte, Gerwin en Leanne op de bank zitten. De aanblik van zijn ontredderde jongste zusje die met rode gezwollen ogen tegen Henriëtte aanhangt, geeft hem een beschermend gevoel. Hij legt een hand op haar knie en dan gooit ze zich ineens om en verbergt nu haar hoofd tegen zíjn borst. Ze begint weer zachtjes te snikken. Met een volschietend gemoed streelt Jeroen haar haren. Nu dringt het ontzaggelijke van Marco’s ziekte pas echt goed tot hem door. Het gaat niet om Marco’s gezondheid zonder meer. Er is een reële kans dat zijn broer uiteindelijk aan deze ziekte zal sterven. Jeroen vindt het een benauwende gedachte. Ook het feit dat de bedreiging van zijn broer nog zo duister en onbekend voor hem is, knijpt hem de keel dicht.

Nu ze haar handen even vrij heeft, reikt Henriëtte naar haar koffie. Die is inmiddels koud geworden, maar dat is ze gewend bij haar werk. Zo uiterlijk is ze weer helemaal kalm. Haar durft Jeroen wel iets te vragen. „Wat is er nu precies aan de hand, Jet”, begint hij gejaagd. „Wat doet die ziekte. Weet jij dat?” Henriëtte is de medische expert van het gezin. Jeroen heeft bewondering voor de kennis van zijn zo bedaarde en evenwichtige zus.

Ze schraapt haar keel. „De ziekte zit in het beenmerg”, legt ze kalm uit. „Beenmerg bevindt zich in de holten van onze botten. Alle cellen waaruit het bloed is opgebouwd, zoals rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes worden aangemaakt door zogenaamde moedercellen in het beenmerg. Bij Marco zijn die moedercellen ziek. Ze maken verkeerde bloedcellen aan. Daardoor ontstaat bloedarmoede met als gevolg moeheid. Een tekort aan bloedplaatjes leidt tot die blauwe plekken en hij krijgt steeds meer kans op ernstige infecties door een tekort aan witte afweercellen en…”

Jeroen voelt Leanne rillen.

„Bah,” onderbreekt ze Henriëtte verontwaardigd, „hou eens op, Jet! Ga die boekenwijsheid alsjeblieft ergens anders ophangen.”

Henriëtte wordt niet boos. „Ik begrijp best dat je het niet leuk vindt,” antwoordt ze rustig, „maar we hebben allemaal met Marco’s ziekte te maken en daarom kan het geen kwaad er iets van te weten.”

Leanne haalt met een onwillig gebaar haar schouders op. Zij wil het nu niet aanhoren, daarom staat ze op en vlucht naar de keuken.

„’k Heb er inderdaad vanmiddag wat over nagelezen”, gaat Henriëtte verder met een blik naar Jeroen van: wil je nog meer horen?

„Ga verder”, zegt die kort.

„Nou, tijdelijk kunnen ze die ziekte terugdringen met chemotherapie. Maar die behandeling is geen pretje hoor. Denkend aan Leannes reactie en de bedrukte gezichten van de anderen, besluit ze niet verder over de bijverschijnselen van een chemokuur uit te weiden.

„Maar die kuur of therapie is nodig om tijd te winnen voor een hopelijk meer definitieve oplossing”, vervolgt ze, „en dat kan door een zogenaamde beenmergtransplantatie.”

„Een mondvol, maar wat houdt het in?” zucht Jeroen.

„Nou, ze zullen ons, als broers en zussen van Marco, vragen om wat bloed af te staan voor onderzoek. Onder ons is de kans om een geschikte donor te vinden, met dezelfde of bijna dezelfde moedercellen, het grootst.”

„Hoe gaat dat dan verder in zijn werk?”

„Heel kort gezegd: dan nemen ze bij één van ons, die het meest geschikt is, beenmerg weg. Dat gaat met verschillende puncties, dat zijn prikken met een holle naald in het bot, maar het gebeurt onder narcose. Als dat is gelukt, wordt het zieke merg van Marco door bestraling gedood en via een infuus krijgt hij dat gezonde merg toegediend. Het moet zich nestelen in zijn botten en de bloedproductie overnemen. Dat vertel ik nu heel makkelijk, maar…”, Henriëtte laat haar stemgeluid dalen en buigt zich wat naar Jeroen toe, „het is een zware ingreep met een serie vervelende bijverschijnselen.” Ze denkt aan wat op haar persoonlijk de meeste indruk heeft gemaakt. Iets wat grenst aan haar eigen geliefde werkterrein. De meeste bijwerkingen verdwijnen weer, maar dat blijft. Ze spreekt daar nu niet over, maar vindt het wel een hartverscheurend perspectief dat de behandelingen, nu en in de toekomst, haar broer voorgoed onvruchtbaar maken. Marco en Arianne zelf beseffen of weten het waarschijnlijk nog niet, maar ze zullen nooit eigen kinderen hebben.

Jeroen heeft nagedacht over wat zijn zus heeft verteld. „Als we geen van allen geschikt zijn?” vraagt hij dan gespannen.

„Dan is Marco aangewezen op een verwante donor van elders. Daar is een internationale organisatie voor met contacten over de hele wereld. Die zullen proberen een geschikte donor te vinden. Maar dat is nog niet aan de orde en…” Op dat moment komt Leanne terug. Henriëtte laat haar stem wegsterven en doet er verder het zwijgen toe.

„Wie van ons gaan er vanavond bij Marco kijken?” Het is Jeroen, die dat wat later schuchter vraagt. Hij is echt onder de indruk van de situatie waarin zijn broer verkeert en daar doorheen fungeert de afspraak die hij met Bert heeft gemaakt als een soort extra pijnprikkel.

„Straks gaan je moeder en ik”, antwoordt zijn vader hem. „Leanne mag nu mee. Jullie kunnen dan morgenavond even bij hem kijken. Misschien, want als de behandeling eenmaal begint, maakt dat hem behoorlijk ziek.”

In de late avond van die veelbewogen dag ligt Marco in het halfdonker van een klein ziekenzaaltje naar het patroon van de gesloten gordijnen te staren. De diagnose is vastgesteld en hij weet het: zijn toestand is ernstig. Dus toch… Hij is er bang voor geweest en heeft het meermalen van zich afgezet. Welnee, dacht hij, straks valt het heus allemaal wel mee en nu… ziek, ernstig ziek.

Als Marco het vonnis hoort, is er eerst ongeloof, maar naarmate de tijd verstrijkt dringt het door. Zijn wereld stort in. Al die bange voorgevoelens waren dus toch juist. Al een heel poosje heeft hij ongewone zorgelijke symptomen in zijn lichaam opgemerkt. Maar zich steeds verzet tegen die akelige moeheid die van elke taak een kwelling maakte. Zichzelf voorgehouden dat zoiets meestal loos alarm blijkt, of dat de oorzaak wel vervelend en mogelijk langdurig is, maar dat het einde van de tunnel eens weer wordt bereikt. De ziekte van Pfeiffer is meer dan eens genoemd. Door Arianne, haar ouders en ook Jet. Hij is erin gaan geloven. Een vervelende kwestie, maar het gaat weer voorbij. Daar heeft Marco zich tot het laatst toe aan vastgeklampt. Maar vandaag is aan alle onzekerheid een eind gekomen en de pijnlijke werkelijkheid heeft alles overtroffen.

Omdat er daarna direct een spoedopname en verschillende onderzoeken volgen, krijgt Marco nauwelijks de gelegenheid om tot zichzelf te komen, laat staan de boodschap te verwerken. Met verbijstering, maar onnatuurlijke beheersing ondergaat hij het alles. Het heeft hem zelf verbaasd, omdat diep in zijn hart het overwinnen van zijn ontsteltenis gelijke tred houdt met gevoelens van opstand tegen deze donkere weg.

Deze middag was voor Marco een proces van overrompeling. De doktoren zijn de strijd om zijn leven begonnen en hij kijkt toe, meer als toeschouwer dan betrokkene. Aan het eind van de dag is er nog een infuus aangelegd waarmee, legt een arts uit, antibiotica wordt toegediend om zijn weerstand tegen infecties alvast te vergroten. Er wordt nog onderzocht welke soort leukemie hij precies heeft en daarna, waarschijnlijk morgen al, zal de behandeling beginnen.

Marco voelt zich ontheemd in de voor hem zo ongewone, steriele en zakelijke wereld vol regeltjes en vaste indelingen. Hij verlangt naar het bezoek als een woestijnreiziger naar een oase. Arianne is er het eerst. Ze komt alleen. Haar vader heeft telefonisch met zijn vader overlegd en ze hebben het beter gevonden het bezoek beperkt te houden. Arianne voelt zich nog altijd onzeker en nerveus, maar uiterlijk heel beheerst komt ze binnen. Ze heeft zich ernstig voorgenomen dat ook te blijven.

Marco richt zich op en steekt bij wijze van groet met een flauwe glimlach zijn vrije hand naar haar op. Aan de andere is het infuus gekoppeld.

Arianne ziet haar vriend dagelijks, ze is aan dat witte, magere gezicht gewend, maar nu, in deze omstandigheden, schrikt ze ervan. Samen met de sfeer van steriliteit en de standaard met infuusflessen naast zijn bed, is het een beklemmende en nadrukkelijke onderstreping van de ernst van zijn ziekte. Wat ziet Marc’ er verloren uit, denkt ze en daarna paniekerig: hoe komen we hier ooit weer uit? Haar hart doet zeer bij de gedachte aan hun plotseling verstoorde droom. Was het nog maar gisteren, toen ze van niets wisten en onbekommerd en vol geluk plannen maakten om zich met de kerstdagen te verloven en volgend najaar te trouwen. Natuurlijk, Marc’ mankeert iets, maar ze hebben nooit vermoed dat het zo bedreigend zou zijn. Arianne kan opeens wel huilen, maar ze laat zich niet kennen. Wel moet ze drie keer krampachtig slikken. „Hoi, jochie”, zegt ze dan redelijk opgewekt.

Marco is door een rijstebrijberg van akelige onderzoeken gegaan, waar telkens weer andere en onbekende personen met hem bezig waren. Eindelijk ziet hij weer een vertrouwd gezicht. Hij maakt van zijn hart geen moordkuil. „Eindelijk ben je er, Janne, er kwam maar geen eind aan al die rompslomp en ’k heb zo naar je verlangd”, zegt hij. Hij trekt haar naast zich op het bed. Zijn vriendin zet haar eigen ontreddering even opzij en slaat spontaan haar armen om hem heen. Zo sluiten ze alles even buiten.

Later pakt Arianne een stoel en terwijl Marco gaat vertellen over alles wat hij op deze dag heeft meegemaakt, kijkt zij tersluiks om zich heen. Ze voelt zich niet op haar gemak. Dat komt in de eerste plaats doordat haar vriend alleen ligt. Arianne is niet zo goed met de gang van zaken in een ziekenhuis op de hoogte, maar dit afgezonderd zijn, komt haar onheilspellend voor. Zeer ernstige zieken liggen apart, toch? Maar ze laat ook nu niet blijken wat ze denkt. „Ze hebben het goed met je voor. Blijf je hier in de komende dagen?” vraagt ze zo onbevangen mogelijk als Marco uitgesproken is.

„Ik blijf voorlopig apart”, bevestigt Marco. „Morgen of overmorgen begint de behandeling en dan word ik te vatbaar voor infecties om met anderen op één kamer te liggen. Maar ik weet niet of ik deze kamer houd.”

Nu pas realiseert Arianne zich dat hij één van zijn eigen pyjama’s draagt. Ze pakt hem bij een mouw. „Ik zie dat je moeder er vanmorgen al op rekende dat je blijven moest”, zegt ze verbaasd.

Marco knikt, zijn gezicht vertrekt een beetje. „Ja, ma is er heel open over”, zegt hij, „ik heb gezien hoe ze kracht kreeg van de Heere en weet je, dat maakte míj nou net bang.”

„Bang…?”

„Ja, al zou ma het over kunnen geven als… het… niet… goed zal gaan. Daarmee ben ik niet geholpen. Janne, wat moet ik nou?” Dat laatste is niet minder dan een angstkreet.

Arianne probeert krampachtig zich te beheersen. Ze schuift wat dichter naar het bed toe, pakt Marco’s hand en streelt die. Zo wint ze tijd om haar stem in bedwang te krijgen. „We gaan er tegenaan jochie”, glimlacht ze dan en het lukt werkelijk een poosje om verraderlijke trillingen uit haar stem te weren, ja, zoals ze het weet te zeggen klinkt het best moedig, maar voor zichzelf doet ze een sprong in het duister. Heel dit gebeuren ervaart Arianne als een boze droom zonder einde en het liefst zou ze nu een potje huilen. Maar ze is niet kleinzerig opgevoed. De glimlach blijft en ze zet door. „In de eerste plaats”, gaat ze verder, „zullen we kracht zoeken waar je moeder die ook vond. We weten toch dat God ons wil helpen? We slaan ons er doorheen Marc’. Laten we proberen ons te schikken in het onvermijdelijke en wat vertrouwen te hebben in het oordeel van de dokters.” Dan is Arianne aan de grens van haar zelfbeheersing en houdt ze gauw haar mond. Ze wil beslist niet dat haar vriend merkt hoezeer ze het inwendig te kwaad krijgt.

„Ja…, zo zal ’t wel moeten”, zucht Marco. Na een korte stilte zegt hij: „Zo direct zullen pa en moe wel voor ons neus staan.”

Die opmerking bezorgt Arianne een andere reden voor onbehagen. Al zo lang ze met Marco is bevriend doet ze moeite om van het gezin waar ze uit komt wat afstand te nemen. Bij haar thuis bemoeit iedereen zich met iedereen. Ze weten alles van elkaar en zijn onderling heel solidair. Dat lijkt op het eerste gezicht erg positief, maar toch… Arianne is nu 22 jaar en heeft maar zelden iets voor zichzelf. Zelfs Marco niet. Ze heeft vóór hem al eens een vriend gehad. Die jongen mocht haar echt en Arianne is er nog altijd van overtuigd dat hij uiteindelijk is gevlucht voor de lieve, maar o zo opdringerige bemoeienissen van haar broers en zussen, die als een blok over hem heen vielen. Al bij het begin van haar vriendschap met Marco is ze gaan hopen dat ze met hém een beetje van thuis zou loskomen. Het maakte haar snibbig tegenover de anderen. Het vervelende is dat Marco helemaal geen hekel aan alle belangstelling blijkt te hebben. Maar Arianne is het moe met heel haar hebben en houden gemeenschappelijk bezit te zijn. Te moeten delen, of het nu gaat om aandacht, kleren, leefruimte, haar tijd of gewoon wat privacy. Met lede ogen heeft ze aangezien hoe haar vriendschap en verkering met Marco binnen hun gezin toch bijna vanzelfsprekend publiek bezit is geworden. Hij heeft het bij hen thuis ook zo naar zijn zin en wuift haar bezwaren lachend weg. Bij Marco thuis heeft ze alleen concurrentie van zijn ouders. Marco’s broers en zussen zijn allemaal ouder dan die van haar, ze hebben veel meer hun eigen leven. Dat is voor haar een openbaring geweest. Ze verlangt ernaar. Ze wil samen met Marco een eigen gezinnetje vormen en op haar eigen manier haar leven bepalen. Daarom is de hunkering naar de tijd dat ze samen hun eigen plekje zullen hebben groot. Dan komt er een einde aan dat altijd maar moeten delen en schipperen. Ze bedoelt heus niet haar familie helemaal uit te rangeren, maar ze wil zelf het hoe en wanneer uitmaken. Marco en zij hebben plannen gemaakt. Ze hebben allebei gespaard. Verloven en trouwen komen binnen handbereik. En nu? Ze kan er een vraagteken achter zetten. Nog wel twee ook.

Ondanks haar sombere overwegingen blijft de liefdevolle trek op het gezicht van Arianne. Ze zitten nog even rustig samen, tot Marco’s ouders met Leanne arriveren.

Marco begroet hen blij. Hij is door wat Arianne zei toch wat bemoedigd en toont zich nu uiterlijk heel rustig. Zijn vriendin maakt plaats voor de nieuwkomers. Tegen het einde van het bezoek komt, tot ieders verrassing, de predikant binnen. „Ik kon het niet laten om even een kijkje bij jullie te nemen”, zegt hij. De predikant schudt handen en peilt de sfeer. Hij kent Marco tamelijk goed door het regelmatige contact met hem als één van de leiders van de jeugdvereniging. Een jongen met een keurige levenswandel en een leuke vriendin. De dominee heeft heel wat discussies met Marco achter de rug. Hij voelde zijn interesse voor de bijbel. Maar… kent Marco ook zichzelf? Of is het enkel interesse voor het Woord? In elk geval wordt er nu aan het fundament van zelfvertrouwen van deze jongen gewrikt, denkt hij. Als predikant heeft hij voldoende mensenkennis opgedaan om onder al die uiterlijke rust van Marco de spanning op te merken. Hij zal er op wijzen dat voor de rechte kennis niet alleen het Woord, maar ook de Waarheid, de bediening van Gods Geest onmisbaar is. Daarom leest hij aan het eind van het bezoek het eerste gedeelte van de 41 ste Psalm voor. Dat gebruikt hij als uitgangspunt om een parallel te trekken met Marco: David heeft menigmaal belangstelling gehad voor ellendigen en hun verlichting gegeven. „Zo ben jij een wegwijzer voor onze jeugd”, zegt hij tegen Marco. Maar in deze psalm is David zelf in nood, bevangen door ziekte en nu moet hij zelf vertrouwen dat de Heere hem zal sterken en vertroosten. „Daar mag jij ook op pleiten, Marc’!” Maar David weet ook dat hij een zondaar is. O HEERE, wees mij genadig, moest hij smeken. Genees mijn ziel. Het ging de zieke David in de eerste plaats om genezing voor zijn ziel. Dat wenst de predikant Marco ook van harte toe. Hij smeekt in het gebed aan God om kracht voor hen allen en om een zegen over de komende behandeling. Dan is de bezoektijd om en maken ze aanstalten om te vertrekken.

Leanne kan haar tranen niet bedwingen en ook vader heeft het niet gemakkelijk. Marco ziet het aan zijn gezicht. Het ontroert hem de man die altijd de zakelijke autoriteit in zijn leven is geweest zo ontredderd te zien. Het drukt de ernst van zijn ziekte weer op zijn hart en het vertrouwen dat Arianne hem gegeven heeft, wankelt.

Als Erik zich over zijn oudste heenbuigt en hem een zoen geeft, kan Marco de tranen niet meer tegenhouden. Hoe lang is het geleden dat dit gebeurde? Hij weet het niet eens meer.

„Het beste joh, we moeten het maar overgeven allebei”, fluistert zijn vader. Dan is hij ook opeens in tranen. Niet lang, als hij de angst in Marco’s ogen ziet opkomen, beheerst hij zich snel weer. Nog eens omhelst hij zijn zoon. Dan maakt hij plaats voor zijn vrouw.

Zijn moeder geeft hem ook een kus waarin ze alle liefde en verbondenheid die ze voelt voor haar zoon probeert uit te drukken. Marco voelt dat wel en slaat, voor het eerst spontaan, zijn handen om haar nek. Van heel dichtbij kijkt hij in het vertrouwde gezicht. Waarom moet er eerst iets ergs gebeuren, voor je beseft hoe dierbaar je ouders je zijn? denkt hij verwonderd.

Sija begrijpt wat er in haar zoon omgaat. „Marc’, met ons verstand weten we wel dat de Heere nooit slaat uit lust tot plagen”, zegt ze zachtjes. „Dat werkt prima, zolang het niet onszelf betreft. De komende weken zullen we er de praktijk van moeten leren.” Dat lijkt toch weer een beetje op wat Arianne en vader net hebben gezegd. Maar uit de mond van zijn moeder doet het hem meer.

Arianne blijft als laatste achter om afscheid te nemen. Ze troost de ontredderde Marco.