Als bloemen opengaan

tweede druk 2008

J.D. Heemskerk
Als bloemen opengaan
© B.V. Uitgeverij De Banier, Bunnik - 2007
Omslagillustratie; Hans Ellens
Vormgeving: Mariëtte Wilgehof
ISBN 978 90 336 2893 1
NUR344

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij digitaal, elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Als bloemen opengaan

J.D. Heemskerk

De Banier Vlinderserie

1

Nee maar! Anneleen is er al. Matthijs ziet haar kleine, rode auto al op het parkeerterrein staan. Even is er een gevoel van blijdschap, maar dan steekt twijfel de kop op. Is haar snelle komst wel zo positief? Hij kan het geen naam geven, want die vroegtijdige aanwezigheid bezorgt hem een onbehagelijk gevoel. Het was vanmorgen ook al zo anders dan gewoonlijk, toen ze zomaar de plantenkas binnenkwam waarin hij bezig was. Want een bezoekje onder werktijd brengt ze hem vrijwel nooit. Al werken ze bij hetzelfde bedrijf: Anneleen bij de administratie en hij in de kwekerij. Door hun heel verschillende werkzaamheden komen ze elkaar niet vaak tegen. Dan moeten ze het zoeken en dat zou niemand vreemd vinden, want sinds drie maanden zijn ze met elkaar verloofd én Anneleen is ook nog de dochter van zijn baas. Toch zien ze elkaar onder werktijd vrijwel nooit. Hij is de enige die weleens een smoesje verzint om haar even te zien. Anneleen doet dat niet. ‘Laten we alsjeblieft werk en privé gescheiden houden’, zei ze hem toen ze verkering kregen. ‘Ik hou niet van dat gegniffel achter onze rug.’ Vanaf het begin is ze daar zo consequent in, dat het hem weleens ergert. Ze hebben nu anderhalf jaar omgang met elkaar, maar die regel verandert ze niet. Als hij eens bij de administratie bijvoorbeeld om een formulier komt vragen, zodat hij haar even kan zien, kijkt ze hem nog altijd aan alsof ze niet meer dan collega’s zijn. Ze heeft dan een blik van: ‘wat kom jij nu doen?’ Ze heeft er helaas het tegendeel mee bereikt van wat ze wenst. Tegenwoordig reageren de collega’s juist zoals Anneleen met haar gereserveerdheid zegt te willen voorkomen. Zoals haar collega bij de administratie. Als Matthijs langskomt, grinnikt ze verstolen om Anneleens afstandelijk gedrag en kijkt hem dan aan alsof ze zeggen wil: ‘Al heb je dan de dochter van onze baas veroverd, ze geeft je in elk geval op het werk maar weinig privileges.’

Wat hun collega’s niet weten, is dat zijn verloofde niet alleen op het werk zo koel is, maar ook elders, zelfs thuis. In zekere zin is hij aan die houding gewend, maar soms probeert hij er weleens doorheen te prikken.

Hij is een gewone, gezonde jongen en heeft altijd het fatsoen in zijn verkeringstijd in het oog gehouden. Maar hij is ook nog geen ouwe kerel of een houten klaas. De laatste tijd verlangt hij er steeds meer naar dat Anneleen wat soepeler in haar houding wordt en ten opzichte van hem toeschietelijker. Tenslotte hebben ze zich verloofd en dan mogen ze toch wel wat intiemer met elkaar omgaan, al verlangt hij heus geen dingen van haar die nog niet betamen. Ze weet na de omgang van achttien maanden nu toch wel wat ze aan hem heeft.

In het begin hadden ze een moeilijke tijd, waarin Anneleen maar moeizaam loskwam van haar vorige vriend, die zijn relatie met haar verbrak. Toen bleek hoe diep het bij haar zat. Ze is wekenlang van streek geweest. Hij besefte toen al dat het hem niet mee zou vallen om alleen al een beetje eigen met haar te worden. Lange tijd wilde ze met niemand contact, niet met de familie, niet met collega’s op het werk en ook niet met mensen die ze kende uit de kerk. De raadgevingen van haar ouders legde ze naast zich neer. Ze trok zich terug op haar kamer en is een aantal weken noch op het werk, noch in de kerk geweest. Laat staan dat er voor hem een mogelijkheid zou zijn om met haar in contact te komen. Hij was maar een collega van het werk, van de buitendienst nog wel, waar ze toch al weinig notie van nam. Het heeft hem veel geduld gekost. Met haar nuchtere instelling begreep Anneleen al gauw waar het hem om ging. Een klein voorzetje van hem was in dat allereerste begin voldoende om door haar afgebluft te worden. Want ‘smelten’ deed ze alleen voor Martin, haar vorige vriend die ook bij ‘De Bosrand’ werkte, nota bene ook nog in de buitendienst. Hij heeft vaak genoeg gedacht dat ze zich met haar hautaine houding op hem wilde wreken voor de vernedering die Martin haar had aangedaan. Dat viel haar niet moeilijk, omdat hij nu eenmaal voor haar viel, net zoals zij eens voor Martin. Hoe dat mogelijk was? Ach, wie kent zijn hart? De ongenaakbare Anneleen veroverde het zonder dat ze daar moeite voor hoefde te doen.

Het gebeurde toen ze nog maar kort weer aan het werk was. Hij kreeg onverwacht een Anneleen te zien die hij niet kende. Ze bleek veel kwetsbaarder te zijn dan hij ooit had gedacht. Hij overliep haar in de kleedruimte. Behalve zij was er niemand. Ze had haar gezicht in haar jas verstopt en aan haar schokkende schouders zag hij dat ze huilde. Hij weet nu nog niet hoe hij het heeft gedurfd, maar hij pakte haar bij een mouw en vroeg of hij iets kon doen. Ze keerde een behuild gezichtje naar hem toe en vanaf dat ogenblik was hij verkocht. Hij wel, maar Anneleen bepaald niet. Als Martin geen ontslag had genomen bij ‘De Bosrand’, om meteen daarna zijn relatie met Anneleen te verbreken, had hij nooit een kans gemaakt. Zonder concurrentie van Martin wel. Hij slaagde erin haar vertrouwen te winnen door veel te geven en weinig te vragen. Haar ouders hebben daar ook veel aan bijgedragen. De vader van Anneleen is van kwekerij ‘De Bosrand’ waar ze allebei werken zowel directeur als eigenaar. Toen hij eenmaal bij Anneleen thuis over de vloer kwam, bleken haar ouders onmiddellijk erg met hem ingenomen. Samen met hen lukte het hem om het vertrouwen van Anneleen te winnen. Je hebt haar met hun hulp ingepalmd, denkt hij zelf dikwijls. Tenslotte hebben ze zich verloofd. Ook in de wederzijdse familie en kennissenkring heeft iedereen hen als stel geaccepteerd. Of ziet hij het voor de familie Barnhoorn toch te positief? Is het bij hen soms een soort opluchting na de moeilijkheden die zijn verloofde had in haar vorige vriendschap? Matthijs schudt die gedachte van zich af. Zo is het vast niet, haar ouders menen het echt. Hij schrikt van zijn gedachten. Waarom denkt hij zo vaak dat hij Anneleen heeft ‘ingepalmd’? Hoe komt hij aan dat idee? Ineens weet hij het. Omdat je wel haar vertrouwen, maar niet haar hart hebt, is het antwoord dat hij zichzelf moet geven, en dat is het wat zijn onrust veroorzaakt.

Wat staat hem nu toch weer te wachten? Het is vast iets wat voor hem onaangenaam zal zijn. Dat heeft hij vanmorgen direct al aangevoeld. Er komt narigheid en dat terwijl hij eigenlijk het liefst eens onbezorgd met haar zou willen stoeien, zonder dat ze ter plekke verstijft of zich van hem wil losmaken. Hij is dat van thuis anders gewend. Daar gaan ze meer open met elkaar om. Zijn zus is inmiddels getrouwd, hij en zijn jongere broer Bas wonen nog thuis. Als middelste van de drie kinderen Verkuyl heeft hij inmiddels zijn 25ste verjaardag achter de rug en Anneleen wordt binnenkort twintig en hij meent dat ze elkaar nu goed kennen. Maar zo af en toe een stoeipartijtje, zoals hij vroeger vaak genoeg plagerijtjes tussen zijn zus en zwager zag, valt jammer genoeg bij Anneleen zelden in goede aarde. Toch is dat de manier waarop hij ook graag met zijn verloofde zou willen omgaan. Maar helaas …

Matthijs haalt zijn schouders op. Ach, het is niet anders. Hij zal zich maar niet beklagen. Aan Anton, de man van zijn zus, mankeert ook wel het een en ander.

In gedachten gaat hij weer terug naar deze morgen. Anneleen stond onverwacht achter hem en tikte op zijn schouder. Zijn verrassing over haar ongebruikelijke initiatief was snel voorbij. ‘Ik wil vanavond onder vier ogen met je praten’, deelde ze zakelijk mee. Er volgde geen zoen of een omhelzing. Was dat alleen omdat er nog twee collega’s in de kas aanwezig waren?

‘Wat is er aan de hand?’ vroeg hij op gedempte toon. ‘Je kijkt of je boos op me bent.’

Anneleen schudde het hoofd. ‘Nee hoor, maar ik heb je wat te vertellen.’

‘Ik kom na het eten wel naar je toe’, zei hij.

Ze schudde haar hoofd. ‘Dat lijkt me niet zo’n goed idee, Matt. Er is iets belangrijks en ik wil niet dat onze ouders zich ermee bemoeien.’

Hij dacht er even over na. ‘Je geeft me een onbehagelijk gevoel’, zei hij toen. ‘Wat is er toch? Geef me eens een hint?’

‘Liever niet. Ik kan het je niet in een paar woorden zeggen, je hoort het vanavond wel. Kom maar naar het parkeerterrein op de Boshuizerkade. Daar is het rustig als de winkels dicht zijn.’

Anneleen zou nu verder niets loslaten; hij zag het aan haar gezicht. ‘Oké dan’, gaf hij toe. ‘Na het eten, rond half acht. Is dat goed?’

‘Prima.’ Anneleen draaide zich direct weer om en verdween.

Nu rijdt hij zijn auto het vrijwel verlaten terrein op. Wel duizend keer heeft hij die paar zinnen die ze sprak om en omgedraaid. Wat hij vreest, durft hij niet eens voor zichzelf onder woorden te brengen. Het blijft bij een onbestemd gevoel. Hij zet zijn auto naast die van haar. Er komt een vreemde verlegenheid over hem. Wat nu? Moet hij afwachten of naar haar toe gaan? Hij weet het niet zo goed. Uiteindelijk geeft hij een kort signaal met de claxon. Onmiddellijk knipt Anneleen de binnenverlichting van haar auto even aan en uit en wenkt hem met de hand. Hij moet dus bij haar komen. Vooruit dan maar. Hij zet de motor af, komt naar buiten en tikt tegen haar raam. Ze draait het een klein stukje open en wijst naast zich. ‘Kom even binnen’, zegt ze. De zenuwachtige klank van haar stem alarmeert hem nog meer. Gewoonlijk is Anneleen de kalmte zelf, ook vanmorgen nog. Terwijl hij omloopt, opent Anneleen het portier aan de passagierskant. Hij schuift snel naast haar. ‘Hu, ‘t is buiten niet bepaald warm.’ In het halfdonker kijkt hij haar vragend aan. ‘Wat doe je vandaag geheimzinnig’, vraagt hij voor ze iets zeggen kan. Hij steekt zijn handen uit om haar vast te pakken voor een zoen. Maar Anneleen gaat naar achter en weert hem af. Ze valt met de deur in huis. Het is maar één zinnetje. ‘Vorige maand liep ik bijna letterlijk Martin tegen het lijf.’

Dan voelt Matthijs al aan waar dit gesprek op uit gaat draaien. Op een vonnis, waar hij diep in zijn hart hun hele verkeringstijd al bang voor is. ‘Wat zou dat?’ reageert hij. ‘Zo af en toe zie ik hem ook weleens.’ Dat is niet waar, maar hij moet toch iets zeggen. Martin woont niet in hun dorp en sinds zijn ontslag bij ‘De Bosrand’ heeft hij hem niet meer gezien.

Anneleen kijkt van hem weg. ‘Het was geen toevallige ontmoeting’, zegt ze zachtjes. ‘Martin was speciaal voor mij naar Haarlande gekomen. Ik wist daar niks van.’ Ze lacht en Matthijs ziet daar tot zijn ergernis wat toegeeflijks in. Hij zegt echter niets. ‘Martin is nog dezelfde ruige bink als vorig jaar’, praat Anneleen verder. ‘Hij sneed me met zijn motor brutaalweg de pas af. De schrik daarover was bij mij gauw over. We hebben meer dan een half uur met elkaar gepraat. En daar bleef het niet bij. In de weken daarna kwam hij voortdurend terug.’

‘Dat waren dus vervolgafspraken?’

‘Ja, meestal bij het busstation. Het valt me mee dat nog niemand het aan jou heeft overgebriefd.’

‘Dan komen daar zeker weinig roddelaars. Ik hoor dit nu van jou voor het eerst.’

‘Och, het was meestal ’s avonds na negenen en we zaten dan in mijn auto. Martin zat dan op dezelfde plek waar jij nu zit.’

Hij ergert er zich aan dat ze dit allemaal zo openhartig kan vertellen zonder een spoor van schaamte. ‘En je vond het tot vandaag niet nodig om mij zelfs maar in te lichten?’ Dit wil hij niet opnieuw. Zelfs in het halfdonker ziet hij Anneleen na zijn opmerking even onrustig heen en weer schuiven. ‘Ik durfde dat niet direct’, stottert ze. ‘Je … je hebt zoveel voor me gedaan. Ten opzichte van jou voel ik me echt schofterig.’

Matthijs negeert de richting die ze op wil. ‘Het lijkt me meer dat je niet verstandig bezig bent.’

Dan zegt ze precies waar het op staat. ‘Nee, vertel mij wat, maar de eerste keren kon ik me niet aan Martin onttrekken en later wilde ik het zelf ook niet meer.’

Heel even vangen hun blikken elkaar. Toch krijgt hij geen contact. Anneleen wendt zich weer af.

Matthijs voelt zich nu compleet in de steek gelaten en dat maakt hem echt boos. ‘Zeg eens, mag ik je eraan herinneren dat je met míj verloofd bent!’

Anneleen geeft geen krimp. ‘Ik weet het,’ geeft ze toe, ‘maar dat is een vergissing van ons. Niet alleen die verloving, onze hele verkering! Al vanaf het begin!’

Het klinkt zo beslist dat hem de schrik om het hart slaat. Zijn bange voorgevoelens waren dus heel erg terecht! Zijn verontwaardiging maakt hem spraakzaam. ‘Ik vind jouw manier van doen stijlloos. Ik hou genoeg van je om het m’n hele verdere leven samen met jou te doen. Weet je wel wat je me nu aandoet?’

‘Ja best!’ Ineens huilt ze half. ‘Ik zei toch al dat ik mezelf een schoft vind. Wat ik voor je voel is echt niet niks. Maar is ten halve gekeerd niet beter dan ten hele gedwaald? Een heel leven, zei je, dat zou verschrikkelijk lang kunnen duren als de liefde voor de ander geen stand houdt.’

‘Bij mij wel’, verzekert Matthijs beslist.

‘Daar twijfel ik niet aan. Maar Matt, als er nu twee zijn waar je veel om geeft? Weet je hoe rot dat voelt?’

Matthijs negeert haar antwoord. Hij is nog niet van plan om het op te geven. ‘Denk ook eens aan wat we elkaar beloofd hebben. Was dat dan een leugen bij jou?’

‘Nee, toen niet, maar Martin is er weer tussengekomen.’

‘Martin, Martin … Wat wil je daar nog mee?’

‘Matt …’ Voor het eerst legt Anneleen een hand op zijn arm. ‘Matt ….’ herhaalt ze, ‘ik ben tot de ontdekking gekomen dat m’n liefde voor Martin niet dood is, integendeel, die is zelfs sterker dan wat ik voor jou voel.’

Het klinkt heel overtuigend en Matthijs zucht. ‘Denk eens aan wat we in de afgelopen maanden hebben besproken. Wanneer we zouden trouwen en hoe we ons leven wilden inrichten. Daar zijn we het tenslotte over eens geworden. Ja, toch? Ik heb dat altijd eerlijk gemeend. Verloven doe je toch niet zomaar!’

‘Dat weet ik ook wel, maar Martin …’

Matthijs valt haar in de rede. ‘Je kunt nu wel zo lyrisch over hem doen, maar je weet toch nog wel waarom jouw omgang met Martin stukliep? Die jongen past niet in jouw milieu waarin je bent opgegroeid en ook niet bij de kerk waarvan je binnenkort belijdend lid wilt worden.’

Ziet Anneleen deze conclusie als een belediging? Ze vat ook vlam. ‘Doe nu niet alsof dit een complete verrassing voor je is’, snauwt ze. ‘Je weet heel goed hoeveel moeite het me heeft gekost om jou te accepteren.’

‘Daar hebben we genoeg over gepraat’, zegt hij en gaat dan toch maar op haar beweringen in. ‘Ik weet hoeveel je om Martin gaf en hoeveel verdriet het je deed, toen jullie het niet eens konden worden. De verschillen tussen jullie waren ook groot. Te groot om ze te overbruggen. Hij haakte af en wekenlang heb ik je getroost en bemoedigd. Pas na maanden gaf je enigszins toe dat je mij kon aanvaarden. Martin raakte eindelijk op de achtergrond. “Je had hem niet meer nodig”, verzekerde je me meer dan eens.’

‘Inderdaad, dat heb ik gezegd’, geeft Anneleen toe. ‘Daarmee hield ik mezelf voor de gek en toen ik dat echt ging beseffen, heb ik niet eerlijk met je gehandeld. De waarheid is dat ik uiteindelijk van maar één jongen met heel m’n hart hou en dat is nog altijd Martin.’

Dat is nog eens recht voor z’n raap, denkt Matthijs verslagen. Als ik niet uitkijk, ga ik nog snotteren. Hij kucht even om zijn stem onder controle te houden. Moet hij gaan schelden of haar verwijten maken? Hij kan het niet opbrengen en wat hij, zonder dat het verwijtend klinkt, dan wel tegen haar zegt, raakt wel de kern van de zaak. Hij praat niet over zichzelf, zelfs niet over haar, maar over de gevoelens van Martin. ‘Anneleen, je maakt een grote vergissing. Martin zal je ongelukkig maken, daar ben ik van overtuigd. Of…’, hij aarzelt even, ‘… er moet bij hem iets ingrijpend veranderd zijn.’

Heeft Anneleen iets dergelijks verwacht? Ze zucht eerst, maar haar antwoord komt vlot. ‘Goed, ik zal nog eerlijker zijn, daar heb je recht op. Nee, er is niets veranderd bij hém. Er is iets veranderd bij míj!’ Ze maakt een ongeduldig gebaar. ‘Ik zal het nog eens zeggen. Toen ik Martin weer zag, werd ik me ervan bewust dat m’n liefde voor hem altijd is gebleven. Ik ben tot de conclusie gekomen dat ik hem nog steeds wil, al zal ik nooit ontkennen dat hij in de omgang een moeilijke man is, waarvoor ik de nodige offers zal moeten brengen.’

Ik ben uitgepraat, denkt Matthijs moedeloos. Heel langzaam aan en met veel geduld heb ik Anneleen veroverd. Is dat nu echt allemaal vergeefs geweest? Hij weet niet wat hij nu nog zeggen kan.

Anneleen blijft hem een beetje schuw aankijken. ‘Stom van me hè? Na alles wat we samen hebben doorgemaakt.’ Weer huilt ze. ‘Ik had je dit zo graag bespaard’, zegt ze hortend. ‘Maar je verdient een vrouw die zonder voorbehoud voor jou kiest. Niet mij, met m’n liefde voor Martin.’

Matthijs denkt aan hem. Aanvankelijk leerden ze bij ‘De Bosrand’ Martin Philipse kennen als een vrolijke jongen die iedereen aan het lachen kreeg. Hij kwam uit het stadje vlak bij hun dorp en ondanks zijn opgeruimde aard wist eigenlijk niemand op de kwekerij precies wat je aan hem had. Uit een erg godsdienstig gezin kon hij niet komen, getuige zijn vele ongepaste grapjes en ruwe woordkeus. Ten opzichte van hem en Anneleen werd de uitspraak dat twee uitersten elkaar aantrekken in een paar weken tijd duidelijk. Want tot ieders verwondering slaagde Martin, toch een buitenstaander in de dorpsgemeenschap, erin om in korte tijd de wat koele, afstandelijke dochter van zijn baas te veroveren.

Er was iets wat die Martin op hem voor had. Namelijk vrijmoedig omgaan met meisjes. Dat is nooit een sterk punt van hem geweest en Anneleen, die tenslotte de dochter van zijn baas was, gedroeg zich ten opzichte van het personeel, vooral van de mannen, erg afstandelijk. Behalve tegen Martin. Zijn omgang met haar familie verliep minder vlot. Net als de meeste andere werknemers bij ‘De Bosrand’, wist Matthijs in grote lijnen wel dat er zowel met Martin als met haar vader ruzies waren geweest. Dat wist iedereen, omdat zowel Anneleen als haar vader soms ruzie met Martin kregen onder werktijd. Martin maakte van zijn hart geen moordkuil en zelfs de correcte Barnhoorn kon zich daar niet altijd aan onttrekken. Het enige wat hij er toen echt van wist, was dat de onkerkelijke Martin weigerde om met Anneleen mee naar de kerk te gaan. Die keer in de kleedruimte heeft hij voor het eerst geprobeerd om Anneleen te troosten en daar kwam na geruime tijd vriendschap uit voort, die later tot verkering uitgroeide. Martin was toen al ontslagen en uit het zicht verdwenen. Matthijs wist uit hun tijd als collega’s dat hij een vrijmoedig, om niet te zeggen brutaal en onbeleefd mens was. Ook wist hij dat Martin op het werk maar matig presteerde. Dat was voor de vader van Anneleen een reden om na diverse waarschuwingen zijn arbeidscontract niet te verlengen. Overigens tot grote ontsteltenis van zijn dochter. Die ontsteltenis werd nog groter toen Martin in diezelfde week een einde maakte aan hun relatie. Iedereen leek het zakelijk gezien de beste oplossing. Martin had zichzelf uitgerangeerd. Hij was bij zijn collega’s niet bepaald een figuur die vertrouwen wekte. Matthijs bleef bereid om met Anneleen over Martin te praten. Toch kon hij weinig respect voor hem opbrengen. Natuurlijk was hij door zijn contacten met Anneleen daarin bevooroordeeld, maar ook haar ouders en familie konden niet begrijpen wat zij in Martin zag.

Sommige collega’s, die haar in een zekere goedhartige solidariteit ook wilden troosten, negeerde ze. Alleen hij hield het vol, al gedroeg ze zich ook bij hem wat ondoorgrondelijk. Was het dat mysterieuze trekje in haar karakter dat hem aantrok? Soms sloeg hij haar stiekem gade. Wat denkt ze en wat voelt ze nu echt? vroeg hij zich vaak af. Tot op de dag van vandaag is hij er niet achter gekomen wat er precies achter haar masker schuilgaat. Matthijs meende echt dat die jongen definitief uit het bedrijf en uit de omgeving van Haarlande was verdwenen. Hij heeft zich dus vergist …

‘Wat wil je nog van mij?’ vraagt hij haar tenslotte, nadat ze een tijdje met hun eigen gedachten bezig zijn geweest. Zijn stem is schor. Het is heel wat om zo ineens je verloofde kwijt te raken. Want hij voelt wel dat het dáár op uit zal draaien. Eigenlijk is hij ervan overtuigd en hij vergist zich niet.

‘Onze verloving verbreken’, zegt ze kort, maar heel besloten. ‘Dat ik je dit moet aandoen, vind ik heel vervelend. Het ligt ook niet aan jou, maar aan mij. Ik heb echt veel aan je te danken en het zou niet fair van me zijn om je nog langer aan het lijntje te houden.’

‘Dus je wilt Martin terug?’ Hij waagt dat te constateren, al vindt hij het voor zichzelf beschamend. Ze draagt nota bene zijn ring! Maar na alle tijd die hij aan haar besteedde, heeft hij toch wel het recht om te weten wat ze wil. Anneleen windt er geen doekjes om, maar ze draait zijn constatering om. ‘Ja, ik wil Martin terug! Of hij dat ook wil, weet ik nog niet.’

Hij schudt zijn hoofd. Hoe zeker is ze van zichzelf? Hij probeert haar tot andere gedachten te brengen. ‘Ik had je wijzer gedacht, An. Dit betekent voor jou dat je weer terug gaat naar de narigheid van twee jaar geleden. Denk eens goed na.’

Anneleen is vaster besloten dan hij had verwacht en ze schept nog meer afstand. ‘Wat ik wil maak ik zelf wel uit’, antwoordt ze laconiek. ‘Al vind ik het rot voor jou. Voorlopig blijven Martin en ik nog in gesprek en om eerlijk te zijn wil ik daarom de relatie met jou verbreken.’ Ze haalt een klein doosje uit een zak van haar jas en legt dat in zijn handen. Hij lijkt er wat verward naar. ‘Jouw ring zit erin’, legt ze uit. Nu pas kijkt hij naar haar linkerhand. In het vage licht van de straatlantaarns ontdekt hij nu dat haar linkerringvinger al leeg is. Matthijs voelt zich nog dieper teleurgesteld en ontgoocheld. Hij opent het doosje dat Anneleen hem gaf en stopt de ring, die hij haar pas drie maanden geleden gaf, zomaar in z’n broekzak. Daarna haalt hij met wat moeite de ring die hij van haar kreeg van z’n vinger, stopt hem in het lege doosje en geeft het verdrietig terug. ‘Weet je nog,’ zegt hij, ‘hoe vaak ik je getroost heb? Je altijd weer opgebeurd heb als jij het niet zag zitten. Met hoeveel geduld ik naar je verhalen over Martin heb geluisterd. Ik weet als geen ander hoe vaak hij je teleurstelde. Ben je dat vergeten? Hij sleepte je mee naar dubieuze uitgaansgelegenheden in de stad en jij liet je leiden. Je hield van hem, dat begrijp ik wel.’

‘Ja, jij hebt me al die maanden zo ontzettend goed begrepen … Tenminste, dat dacht je.’

‘Bedroog je me dan al die tijd?’ Terwijl hij de vraag stelt weet hij al dat het zo niet kan zijn. Niet op de manier zoals ze eens met haar ouders omging. Hij kent die verhalen. Die heeft ze hem zelf verteld. Ontelbaar waren in de tijd die ze met Martin omging de verhalen en smoesjes die ze verzon om hen om de tuin te leiden. Want Martin was totaal onkerkelijk en voelde er niets voor om mee te gaan. Matthijs herinnert zich heel goed wat een uitbundige jongen Martin was. Altijd in voor een pleziertje, eventueel ten koste van het werk. Heel wat keren heeft Anneleens vader hem moeten waarschuwen.

Anneleen beantwoordt zijn vraag niet meteen. Matthijs krijgt het gevoel dat zijn hele bestaan begint te wankelen. Hij pakt haar bij een arm. ‘An, je kunt toch niet alles wat er tussen ons was ontkennen? Je ouders waren zo blij toen wij elkaar vonden en ze hebben je al je vorige verkeerde dingen vergeven. Ik vraag je nog eens of Martin soms veranderd is? Geef daar eens een eerlijk antwoord op.’

Anneleen schokt even met haar schouders en onttrekt zich aan zijn greep. ‘Je bent gewoon jaloers,’ zegt ze, ‘en daarom zet je Martin nu in zo’n kwaad daglicht.’

‘Is dat niet logisch? Laat ik de vraag omdraaien. Hoe kom jij opeens zo omgedraaid, An. Ik dacht dat we van elkaar hielden.’

Anneleen schudt het hoofd. ‘Daar hebben we het al over gehad. Zo is het niet precies. Het is geen ‘we’ maar ‘jij’. Jij bent echt van mij gaan houden. Maar ik ben altijd, diep in m’n hart, blijven aarzelen en toen ik Martin weer zag … wist ik het zeker. Hij is het, toen en nu nog. Je kunt met mij nooit gelukkig worden, Matt. Vergeet me alsjeblieft. Ik begrijp dat je je nu rot voelt en boos op me bent. Dat gaat over, heus. Als … als je een meisje vindt waarmee het klikt, van weerskanten, zul je onmiddellijk beseffen wat je in mij hebt gemist en me alsnog gelijk geven.’

‘Zo gemakkelijk zal dat niet gaan. Laat ik iets anders noemen. We zijn dit seizoen op belijdeniscatechisatie gegaan, An. Dat je je in je gevoelens voor mij vergiste … oké, maar je kunt toch geen belijdenis doen en tegelijk een relatie hebben met Martin? Kun je dat met je geweten in overeenstemming brengen? Ik had gedacht dat we straks sámen voor de Heere en Zijn dienst zouden kiezen.’

‘Net zoals we altijd geleefd hebben, bedoel je?’ valt Anneleen in.

‘Ja, hoe anders? We hebben daar toch nooit over hoeven discussiëren?’

‘Nee, met jou niet. Wel met Martin en door hem ben ik het anders gaan zien! Hij houdt op geen enkele manier rekening met God, maar de rampen die in de Bijbel staan en waarmee de dominees klakkeloos dreigen, zijn hem nooit overkomen. Integendeel, ik kan in zijn leven of dat van zijn familie niets aanwijzen wat daardoor verkeerd is gegaan.’

‘Ach An, daar weet je toch wel het antwoord op. De Heere is een zeer lankmoedig God. Hij straft wel, maar nooit naar onze zonden. Hij zegt Zelf in Zijn Woord dat Hij wacht om genadig te zijn.’

‘Goed, misschien heb je daar een beetje gelijk in … toch ga ik leven zoals Martin. Ik kan niet anders.’

‘Doe dat toch niet An’, roept Matthijs uit. ‘Al ben ik dan uiteindelijk toch niet degene met wie je door het leven wil, laat de Heere toch niet los. Daar krijg je spijt van.’ Matthijs steekt een hand uit en legt die op de hare.

‘Dat denk ik niet. Ik stop met catechisatie en waarschijnlijk ook met de kerk. Ik heb me al te lang tegen Martin verzet. Vanaf nu gaat hij voor alles!’

‘Kun je dan zo, zonder God en alleen met Martin door het leven?’ vraagt hij ernstig. ‘Denk erom, dat moet dan niet alleen in goede, maar ook in kwade tijden.’

Haar antwoord bestaat maar uit één woordje, maar het klinkt Matthijs als een belijdenis in de oren. ‘Ja!’ zegt ze vol overtuiging.

Hij is verslagen … Ik zeg niks meer, denkt hij verdrietig. Straks ga ik nog zitten janken. Ze vergist zich verschrikkelijk. Hij weet het, hij kent iets van mensen die leven met de Heere. Anneleen vergist zich en hij zal in de toekomst alleen voor haar kunnen bidden. Wat zullen ook Anneleens ouders hierom bedroefd zijn. In de tijd dat ze met Martin bevriend was, heeft het bij haar thuis zo vaak gestormd. Haar vader heeft geweigerd akkoord te gaan met de relatie en alle mogelijke middelen gebruikt om zijn dochter van Martin af te houden. Zal hem dat nu weer lukken? Matthijs betwijfelt het. Anneleen is nu veel vastbeslotener dan destijds. Met Martin achter haar zal ze doorzetten! Hij moet even zuchten en probeert dat te doen zonder dat Anneleen het merkt. Wat ziet ze toch in zo’n losbol als Martin? Dat heeft niemand ooit echt begrepen. Ook niet omgekeerd. Wat ziet die ruwe jongen in dit rustige meisje? Haar vaders geld misschien? Barnhoorn is een welgesteld man. Die gedachte maakt hem een ogenblik koud. Omdat hij niet meer weet wat hij nog kan zeggen, blijft hij stil zitten. Anneleen wijst na een korte stilte naar de achterbank. ‘Ik heb vast een weekendtas met wat persoonlijke spullen van jou die bij ons stonden meegenomen. Pak hem even.’

Uit deze woorden begrijpt hij dat Anneleen, ongeacht de loop van dit gesprek, al vast besloten was om hun relatie te beëindigen. ‘Dan ga ik meteen naar huis’, zegt hij. Hij draait zich om, wurmt de vrij grote tas naar voren en opent meteen het portier om uit te stappen. Zonder verder nog iets ze zeggen laat Anneleen hem gaan. Het portier van haar auto laat hij openstaan. Hij gooit de weekendtas in zijn kofferbak en stapt weer in zijn eigen auto. De motor starten doet hij nog niet. Wezenloos kijkt hij voor zich uit. Geeft hij Anneleen niet te snel op? Een gedachte die zijn bewegingen opeens verlamt. Hij blijft wachten op wat Anneleen zal doen. Zij wacht niet. Ze start haar auto en Matthijs ziet haar al gauw met een behoorlijke vaart wegrijden. Langs zijn wagen naar de uitgang en vervolgens de Boshuizerkade op.

Bijna twee jaar, denkt Matthijs, zo lang heb ik alles gedaan om haar voor me te winnen en dat was best moeilijk. Bij stukjes en beetjes zijn we naar elkaar toe gegroeid en kijk nu eens … Een paar gesprekjes met Martin zijn voldoende om haar weer totaal van me los te weken. En dat niet alleen. ‘Ze heeft ook God de rug toegekeerd’, mompelt hij halfluid en dan pas komt de pijn. Want dit is het einde. Houdt hij nu nog van haar, ondanks alles? Hij denkt aan de manier hoe ze de laatste weken met elkaar omgingen. Zat daar van zijn kant niet iets van drang in? Hij kan het niet ontkennen en die conclusie verhevigt de pijn van binnen. Want wat hij voor Anneleen voelt, moet meer beschermingsdrang dan liefde zijn geweest. Iets daarvan moet zij ook gevoeld hebben en vandaag heeft ze onder invloed van Martin alles afgebroken wat ze samen hadden opgebouwd. Omdat haar gevoelens voor Martin uiteindelijk toch dieper gingen.

Matthijs start de auto en rijdt weg, maar heel wat langzamer dan Anneleen.

Zijn ouders zitten beiden in de kamer als hij thuiskomt. Zijn vader leest de krant.

‘Wat ben je snel terug?’ zegt zijn moeder als Matthijs binnenkomt. Ze kijkt hem bedenkelijk aan.

Matthijs ziet kans om laconiek te doen. Het is een warboeltje in zijn hart, maar dat hoeft zijn familie niet direct te merken. Hij gooit met een zwaai de tas die hij van Anneleen kreeg in een hoek van de kamer. ‘Ja hè,’ zegt hij, ‘Anneleen had me niet zoveel te zeggen. Ze wilde alleen onze verloving verbreken en daar had ze weinig woorden voor nodig.’

‘Verloving verbreken?’ herhaalt zijn vader verward en laat de krant zakken. Matthijs ziet hoe hij schrikt van de woorden van zijn zoon. ‘Dat gaat toch zomaar niet?’

Moeder reageert kalmer. ‘Dus toch’, zegt ze en toont daarmee dat ze meer van de verhouding tussen haar zoon en zijn verloofde afweet dan ze in de afgelopen tijd liet merken. Weer neemt ze hem nauwkeurig op. ‘Nu ik dit hoor, weet ik wel zeker dat het tussen jullie nooit echt goed ging. Ik begrijp best dat je nu geschrokken bent, maar … was het voor jou wel zo onverwacht?’

Matthijs zakt op de bank neer. ‘U hebt het goed gezien. Het is tussen ons maar zelden geweest zoals het hoort’, zegt hij. ‘U had me weleens mogen waarschuwen. Ik schijn een sufferd te zijn, want pas nu, achteraf, zie ik dat ook in.’

‘Als ik wat gezegd had, was daar enkel onenigheid uit voortgekomen. Je was heel erg verliefd en daarom zou je me toch niet geloofd hebben.’

‘Waarschijnlijk niet. Nu besef ik dat An nooit los geweest is van die Martin. Ze heeft hem weer ontmoet en er is een nieuw vuurtje gaan branden.’

‘Wat vind ik dat erg, ook voor haar ouders’, zegt vader.

Matthijs knikt. ‘An verbrandt in haar vuur alle schepen’, vertelt hij. ‘Niet alleen onze verloving, ook de catechisatie en de kerk hebben bij haar afgedaan.’

Moeder komt overeind. ‘Niet meer naar de kerk en de catechisatie?’ roept ze uit. ‘Wat mankeert die meid opeens?’

‘Geobsedeerd door Martin. Ze zei het me recht in m’n gezicht. Ze heeft hem alweer een paar keer ontmoet, en ze zijn nog steeds in gesprek. Daarom vond ze het eerlijker om de relatie met mij te beëndigen. Toen ik haar vroeg wat ze dan wel met de belijdenis dit voorjaar wilde doen, zei ze kalm weg dat ze daarmee stopte. Martin gaat haar boven alles.’

Dit gaat moeder allemaal wat te ver en te vlug. ‘Ben jij daar zomaar mee akkoord gegaan?’ roept ze verontwaardigd. ‘Jullie zijn verloofd hoor!’

‘Dat wáren we’, verbetert Matthijs. ‘Moe, u weet hoeveel moeite het me kostte om zover te komen. Maar dat was allemaal een vergissing, beweerde ze, en daar was ze behoorlijk zeker van. Dat heb ik wel gemerkt. Mijn ring zat al in het doosje en die tas …’ Hij knikt ernaar, ‘met spullen van mij, die nog bij haar thuis lagen, bracht ze ook alvast mee. Nadat we elkaar onze ringen hadden teruggeven, ben ik weggegaan.’

‘Wat praat je onpersoonlijk over haar’, verwondert moeder zich. ‘Ben je niet ontzettend boos geworden?’

Matthijs aarzelt. Eigenlijk voelt hij er niet voor om aan zijn ouders te vertellen wat hij bij zichzelf heeft ontdekt. Tenslotte haalt hij zijn schouders op. ‘Moest ik soms slaande ruzie met haar maken?’

Het wordt even stil in de kamer. Zijn ouders kijken hem onderzoekend aan.

‘Eigenlijk’, voegt Matthijs er na een poosje nog aan toe, ‘voel ik me meer aan de kant gezet dan verdrietig.’

‘Bestond er tussen jullie wel echte liefde, Matt?’ vraagt vader onverwacht. ‘Nu ik erover nadenk: de laatste tijd handelden jullie erg weloverwogen. Ik ben uiteraard niet overal bij, maar waren julllie wel bezorgd voor eikaars geluk? Konden jullie je voor de ander wegcijferen?’

Matthijs neemt zijn vader die vragen niet in dank af. ‘Hou daarover op, pa! Ik heb er genoeg moeite voor gedaan. Dat weet u evengoed als ik en als het naar uw idee allemaal te doordacht overkwam, lag dat aan haar. Erg enthousiast was Anneleen zelden. Ik zette door, omdat ze steeds zei dat ze tijd nodig had om aan mij te wennen. Ik moest het vooral niet overhaasten.’

‘Dus jij hield echt van haar?’ houdt vader aan.

‘Ik weet het momenteel niet precies meer pap. Eigenlijk wil ik daar niet over praten.’

Na die uitroep zwijgen zijn ouders. In de gang hoort Matthijs gestommel. Dat zal zijn broer wel zijn. Hij zal maken dat hij wegkomt. Bas kan er zo sarcastisch over doen als er bij hem wat mislukt. Hij voelt er ook niets voor om het nog eens te moeten vertellen en daarna zijn ironisch commentaar aan te horen. ‘Ik ga naar boven’, zegt hij haastig.

Boven valt het hem voor het eerst sinds lange tijd op hoe donker en stil zijn kamer is. Natuurlijk, het is avond, zijn broer komt net thuis en zijn zus is al een tijdje het huis uit. Plotseling voelt hij zich heel eenzaam. Hij doet het licht aan en zakt neer op zijn bed. Zijn gezicht verbergt hij in z’n handen. De irritatie die zojuist weer bij hem opkwam en die hem deed vluchten voor Bas, is alweer verdwenen. Er blijft ook nu slechts een vreemd, leeg gevoel over.

Vreemd, met z’n verstand weet hij het allemaal heel goed. Hij heeft zijn ouders ingelicht en toch lijkt het wel of wat hij vanavond van Anneleen hoorde nu pas, op deze stille kamer, echt tot hem doordringt. Hij is haar kwijt, hij is weer alleen en dat is het wat door deze stille kamer wordt bevestigd.

Hij was zo gewend geraakt aan Anneleen. Al zaten er haken en ogen aan hun relatie, hij meende dat ze zo helemaal zijn meisje en later zijn verloofde was. Nu zal hij nooit meer met Anneleen rekening hoeven te houden. Ook alle contact met de familie Barnhoorn zal abrupt wegvallen en hij zal hun huis aan de Amaliastraat waarschijnlijk nooit meer van binnen zien. Anneleen zal voortaan met een andere jongen omgaan en naar haar houding te oordelen heel wat intiemer dan met hem. Niet meer hij, voortaan zal het weer die akelige Martin zijn die ze van haar ups en downs op de hoogte zal houden. Als hij zover is in zijn gedachten wordt hij vreselijk jaloers. Later bedenkt hij dat ze nu van Martin de steun en kracht verwacht, die hij haar zolang heeft gegeven. Dan komt er ook onrust in zijn hart. Kan die knul dat eigenlijk wel opbrengen en wil hij het ook? Waar gaat het Martin om?

Martin Philipse is een woesteling. Zo is hij eerder door haar leven gelopen en alle verdriet en pijn die hij achterliet is zo langzaamaan door hem opgeruimd. Het was niet genoeg. Nu het er op aankomt, heeft ze Martin toch liever dan hem.

Matthijs kijkt in het halfdonker om zich heen. De stille kamer grijnst hem aan. Hij haalt de ring die hij haar gaf uit zijn broekzak en legt hem in de palm van zijn hand. Lang kijkt hij ernaar. Het smalle, gouden bandje stelt niets meer voor. Hij is alleen, er zal voortaan geen Anneleen meer zijn om voor te zorgen.

Hoewel Matthijs in de dagen die volgen thuis erg stil is, vraagt er aanvankelijk niemand naar de verbroken verloving. Zelfs Bas niet. Zijn broer doet wat schuw en gaat na het eten meestal snel weg. Op een van die avonden blijft hij alleen met zijn vader in de kamer achter. Moeder is in de keuken bezig. Al gauw vouwt vader de krant dicht en schraapt inleidend zijn keel. ‘Hoe eh … hoe is het deze week gegaan bij ‘De Bosrand?’

Weet pap soms iets? vraagt Matthijs zich in gedachten af. Hij heeft inderdaad wat maatregelen getroffen en nu zijn vader er zelf over begint, lijkt het een goed moment om hem daarover in te lichten.

‘Het ging naar wens. Ik heb er spijkers met koppen geslagen’, antwoordt hij kalm. ‘Iedereen die hoorde wat ik van plan ben, stond paf’, voegt hij er nog met een glimlach aan toe.

‘Zo, en wat moet ik daaronder verstaan? Of heb je gewoon ruzie gemaakt? Lijkt me niet zo verstandig.’

‘Vind ik ook. Trouwens, waarom zou ik ruzie met m’n collega’s maken om iets waar ze part noch deel aan hebben.’

‘Welke spijkers heb je dan op hun kop geslagen? Je spreekt in raadselen voor me.’

‘Ik heb m’n ontslag genomen’, onthult Matthijs. ‘Het is nu 29 oktober en na wat praten vond Barnhoorn het goed dat ik er op 31 december voor het laatst ben.’

Vader is rechtop gaan zitten. De krant glijdt op de grond. Dan komen de protesten die Matthijs al verwachtte. ‘Daar heb je ons tot nu toe nog niks over verteld en is dat niet wat al te rigoureus? Je kunt altijd goed met je baas en collega’s opschieten’, zegt vader verontwaardigd. ‘Ik begrijp best dat je het vervelend vindt dat Anneleen er ook werkt. Maar jij zit in de kassen of op het land en zij werkt bij de administratie. Hoe vaak zul je haar zien?’

‘O, ze zal me niet voor de voeten lopen. Dat deed ze toch al niet. Maar ze begint weer met die Martin en haar vader kennende, zal dat bij haar thuis genoeg herrie geven. Iets van die onenigheid sijpelt echt wel door naar de kwekerij. Bang is die jongen niet; hij komt heus wel weer langs om Anneleen op te zoeken of af te halen. Ik wil uit de buurt zijn als het begint.’

‘Waar ben je bang voor?’ vraagt vader. ‘Martin heeft niets meer met de kwekerij te maken en je klaagde er altijd over dat Anneleen werk en privé zo gescheiden hield. Zal dat veranderen nu ze jou niet meer heeft? Die Martin is er indertijd niet bepaald eervol ontslagen. Behalve Anneleen heeft hij daar helemaal niks te zoeken.’

Matthijs lacht even schamper, ‘Dat is het juist. U hebt de gretigheid op haar gezicht niet gezien toen ze het over hem had. Als hij net zoveel voor haar voelt als zij voor hem, wordt hij er kind aan huis. Of Barnhoorn dat nu leuk vindt of niet! Echt pap, ik wil er weg.’

Vader knijpt de lippen op elkaar. ‘Toch vind ik je handelwijze erg voorbarig. Je laat een prima bedrijf en een goeie baas zomaar schieten. Zeg eens eerlijk, is het niet vooral je trots die je parten speelt?

Met tegenzin geeft Matthijs dat een beetje toe. ‘Jawel, het speelt heus wel mee en wat dan nog! Anneleen heeft me lelijk laten vallen. Ik was goed genoeg om haar te troosten en heel wat aandacht aan haar te besteden, maar uiteindelijk gaat ze toch weer terug naar die Martin. De vorige tijd die hij met haar omging, bracht hij heel wat avonden in een of andere kroeg door. Anneleen heeft het me zelf verteld. Bovendien doet hij nog steeds aan God noch gebod. Anneleen liet doorschemeren dat er bij hem niks veranderd is. Ze komt zichzelf nog eens een keer tegen en haar vader zal dan ook z’n lol wel op kunnen.’

Vader schudt bedachtzaam het hoofd. ‘Het is een treurige zaak. Hoor ik nu behalve een zekere trots ook leedvermaak in je stem?’ Matthijs zegt niets en vader zucht weer.

‘Iets anders, zoon’, verandert hij van onderwerp. ‘Heb je al een idee waar je in het nieuwe jaar van gaat leven? Het is zo januari!’

‘Pa, kom nou. Ik heb m’n ontslag pas deze week geregeld. Ik vind heus wel een andere baan.’

‘Beslist, daar twijfel ik niet aan. Er is iets anders wat me bij deze hele toestand meer dwarszit.’

‘Wat bedoelt u, pap?’

‘Matt, ik vroeg al eerder aan je of jij werkelijk van Anneleen hebt gehouden. Of was het via medelijden een beetje een prestigekwestie voor jou geworden?’ Matthijs zegt een hele poos niets. Zijn vader heeft hem beter door dan wie ook.

‘Matt,’ vervolgt hij tenslotte ernstig, ‘je moet niet kwaad worden omdat ik het vraag, maar heb je ooit bij het opbouwen van jullie relatie de Heere nodig gehad?’

‘Dacht u soms van niet? Goed, ik liep er niet mee te koop, dat doe ik nooit met geestelijke zaken, maar ik heb God wel bedankt als Anneleen me weer een stapje nader kwam.’

‘Ik kan het me voorstellen. Maar hoe ligt het dan nu? Moest je in plaats van opgeven en je kop in de wind gooien, niet eerder het gebed vermenigvuldigen? Aanhouden bij de Heere, juist omdat Hij van jullie relatie afweet?’

‘Pa, alstublieft! Zo nauwgezet ging het nu ook weer niet. We hebben in het begin over de achtergrond en de houding van Martin gesproken en Anneleen was het toen nog met me eens dat er voor haar met een jongen als die Martin geen kerkelijk leven mogelijk was. Wij zouden beslist beter bij elkaar passen. Daar twijfelde ze over, eigenlijk tot het einde toe.’