DE BASIS IS LIEFDE

D. de Gelder
De basis is liefde
© BV. UITGEVERIJ DE BANIER, UTRECHT 1997
Ontwerp omslag: Wim Smalen
Illustratie omslag: Hans Ellens
ISBN 90 336 2533 4
NUGI 340

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij electronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

D. DE GELDER

DE BASIS
IS LIEFDE

UITGEVERIJ DE BANIER - UTRECHT

Hoofdstuk 1

Zaterdagmorgen: de wekker van Jan Visser is net als op andere dagen afgesteld op acht uur, maar zoals altijd wordt hij om half acht wakker. Normaal staat hij dan meteen op, zodat hij zich op z’n gemak klaar kan maken voor het vertrek naar zijn werk, waar hij om negen uur moet beginnen. Op deze zaterdag is er niets waarvoor hij zich moet haasten: zijn huis is opgeruimd, de tuin ligt er verzorgd bij en boodschappen voor het weekend heeft hij de vorige avond al gedaan. Hij blijft nog even liggen, mijmerend over de vraag hoe hij deze lange dag zal gaan vullen.

„De meeste mensen kijken iedere week weer uit naar hun vrije zaterdag,” denkt hij, „voor mij is het bepaald geen aantrekkelijke dag. Ik werk liever dan dat ik moet bedenken hoe ik die lange dag door moet komen.”

Hij weet het: sommige collega’s zijn best jaloers op hem. Hij is negenentwintig, heeft een mooi eigen huis, en hij heeft geen zorgen voor een gezin.

„Vrijheid, blijheid, Jan,” hoort hij regelmatig, „kunnen we niet eens ruilen?”

In bepaalde opzichten hebben ze gelijk, hij heeft geluk gehad dat hij als jongste zoon na het overlijden van zijn ouders het ouderlijk huis uit de boedel kon kopen. Het is een mooi huis, het ligt helemaal vrij op een prachtig plekje buiten het dorp, en toen hij het kocht wist hij dat zijn verloofde, Jannie, over enige tijd als zijn vrouw bij hem zou komen wonen. Hij was enthousiast aan het werk gegaan om allerlei achterstallig onderhoud te plegen en samen met Jannie had hij uitgedacht hoe het uiteindelijk zou moeten worden.

Toen was er die automobilist geweest die door rood was gereden: hij had Jannie geschept en ze was zeer ernstig gewond naar het ziekenhuis gebracht. Na enkele dagen van ijdele hoop was ze gestorven zonder dat ze nog bij kennis was geweest. De begrafenis en alle medeleven van familie, vrienden en collega’s had hij als in een roes beleefd, daarna was hij alleen in het huis gaan wonen, alleen met zijn verdriet, niet wetend hoe zijn leven verder moest. De eerste tijd werd hij vaak gekweld door gevoelens van wanhoop, hij was opstandig geweest, hij had gebeden om hulp. Dat is allemaal al weer vier jaar geleden. Tenslotte heeft God hem de kracht gegeven te aanvaarden dat hij zonder Jannie verder moet, maar nog vaak slaapt hij in met tranen in zijn ogen vanwege het gemis.

De afgelopen jaren heeft hij veel steun gehad van familie en vrienden. Hij is bij iedereen welkom, iedereen is aardig voor hem, en de kinderen van familie en vrienden zijn gek op hem, maar aan het eind van een gezellige avond wacht altijd weer zijn eenzaam gelegen, lege huis.

Gelukkig heeft hij zijn werk dat afleiding biedt. Met zijn collega’s kan hij goed overweg en ook door hen wordt hij regelmatig uitgenodigd voor verjaardagen en andere feestjes. Hij neemt zulke uitnodigingen graag aan en kan dan nog meedoen ook, maar altijd wacht weer de rit naar huis, alleen. Hij kan zelfs niet ontkennen dat bepaalde vrouwelijke collega’s duidelijk laten merken dat ze bijzonder op hem gesteld zijn en dat ze graag eens bij hem thuis willen komen.

Als hij af en toe een vrouwelijke collega op bezoek heeft en in een min of meer vertrouwelijk gesprek verzeild raakt, vraagt hij zich wel eens af of hij met haar zijn leven zou willen delen, maar dan is het nog steeds zo dat hij het gevoel heeft dat Jannie, van wie hij zo veel heeft gehouden, op de achtergrond aanwezig is. Het lijkt dan of er een waas over zijn ogen trekt, hij wordt stil en afwezig en soms is dat zo duidelijk merkbaar dat zijn gaste zich onzeker gaat voelen en zo gauw mogelijk vertrekt.

Een van zijn trouwste collega’s is Gerda. Ze komt graag bij hem en laat dat ook duidelijk merken. Soms heeft ze moeite haar diepere gevoelens voor hem te verbergen, maar ze weet dat, hoewel Jan haar graag mag, zijn gevoelens voor haar niets met liefde te maken hebben, hij ziet haar slechts als een goede vriendin. Het doet haar vaak pijn, maar ze blijft hopen dat zijn verdriet om Jannie eens zo zal slijten dat er plaats voor een nieuwe liefde in zijn leven zal zijn. Ze hoopt dat zij ooit de plaats van Jannie zal kunnen innemen.

Jan zwaait zijn benen buiten zijn bed en mompelt:

„Hou toch eens op met dat gepieker, man. Daar schiet je toch niets mee op. Kom op, maak er wat van!”

Hij maakt zijn bed op, kleedt zich aan, zet thee en maakt zijn ontbijt klaar. Al etend rijst echter opnieuw de vraag:

„Wat zal ik vandaag gaan doen?”

Ineens weet hij het: „Weet je wat? Het wordt zo te zien prachtig weer, ik ga een flink eind fietsen. Ik neem brood mee en mijn zwemspullen en ik rijd naar het strand. Daar ben ik op deze mooie zaterdag vast niet alleen.”

Hij heeft een lange rit voor de boeg en laat niet veel later het nog stille dorp achter zich.

Als hij in de buurt van het volgende dorp komt, ziet hij een paar honderd meter voor zich een groepje fietsers, een vrouw met een paar kinderen. Ineens stappen ze af, de kinderen laten hun fietsen vallen en even later staan ze in een kringetje rond de vrouw. Als Jan dichterbij komt ziet hij dat de vrouw voorover gebogen staat met een zakdoek voor haar gezicht, terwijl ze met haar ene hand haar fiets overeind probeert te houden. Het kost haar duidelijk moeite, want in een stoeltje voor op de fiets zit nog een kind.

„Hier is iets niet in orde,” denkt Jan. Hij remt, stopt en zet zijn fiets langs de kant van de weg.

„Is er iets, mevrouw?” vraagt hij. „Kan ik iets voor u doen?”

Ze schrikt, want ze is zo met zichzelf bezig dat ze hem niet heeft opgemerkt. Als ze opkijkt ziet Jan dat ze huilt.

Hij herhaalt zijn vraag: „Kan ik u ergens mee helpen, mevrouw?”

„Och, meneer, we zijn onderweg naar het strand, maar er is iets in mijn oog gekomen. Het wil er niet uit en de pijn wordt steeds erger. Ik denk dat ik maar beter kan proberen thuis te komen, maar dat vind ik zo zielig voor de kinderen. Ze hebben zich zo verheugd op een dagje naar het strand.”

„Mag ik eens kijken naar uw oog?”

Ze knikt, maar kan haar oog niet open krijgen, de pijn is te erg.

„Dat lukt dus niet, mevrouw,” zegt Jan resoluut. Hij pakt de kleine meid uit het fietsstoeltje en zet haar in het gras en zegt tegen de twee andere kinderen:

„Jullie passen op haar, dan zal ik proberen jullie moeder te helpen. Afgesproken?”

„Zo mevrouw, als u nu een papieren zakdoekje voor me hebt, dan gaan we samen het probleem oplossen. U trekt uw oogleden zo ver mogelijk uit elkaar en ik probeer de boosdoener te vinden.”

Na enkele mislukte pogingen is het vliegje verwijderd.

„Hè, hè, dat is voor elkaar,” zegt hij opgelucht, „nog even wat extra tranen om de laatste restjes vlieg weg te spoelen en dan is er niets meer aan de hand en kan de reis naar het strand toch nog doorgaan!”

„Heel erg bedankt, meneer, ik wist even niet wat ik moest doen,” klinkt het door de tranen heen.

„Graag gedaan, hoor, ik ben blij dat het gelukt is en dat u toch nog verder kunt.”

„Kunnen we nu toch nog naar het strand, mamma?” vraagt de jongen gespannen, terwijl zijn zusje van een afstand stil toekijkt.

„Dank zij deze aardige meneer ben ik weer helemaal beter, Frank.”

„Gaat die meneer ook naar het strand?”

„Het gaat ons niets aan, Frank, wat die meneer gaat doen. Laten we maar blij zijn dat hij er net aan kwam fietsen.”

Jan heeft inmiddels de fiets gepakt en zet het kleinste meisje in het stoeltje.

„Zo, jongens,” zegt hij dan, „op naar het strand en als jullie moeder het goed vindt, rijd ik met jullie mee.”

„Dat is echt niet nodig, meneer, er is niets meer aan de hand,” reageert de moeder meteen.

„Dat weet ik, mevrouw, maar aangezien ik ook op weg ben naar het strand…..”

„Gezellig, mam, als die meneer met ons mee gaat,” roept Frank enthousiast. Hij is een jaar of acht en zijn zusje zal zes zijn, schat Jan. Ze kijkt hem met een paar grote, mooie ogen aan, maar zegt niets.

„Als u zich maar niet verplicht voelt, meneer,” aarzelt de moeder nog.

„Helemaal niet. Als u met de meisjes vooruit rijdt, kom ik met Frank achter u aan. Goed?”

Al fietsend praat de jongen honderduit. Jan hoeft alleen maar te luisteren naar de enthousiaste verhalen. Hij heeft het gevoel dat dit wel eens een heel gezellige dag kan worden.

Het is niet echt druk op het strand, de zomer loopt op een eind en dat is te merken. Frank en zijn zusje willen liefst meteen het water in.

„Gaat u ook zwemmen, meneer?” vraagt Frank.

„Natuurlijk, Frank, maar ik wacht nog even. Gaan jullie maar vast, dan kom ik straks wel.”

De kinderen hollen naar het water.

„U vindt het toch niet vervelend, mevrouw, dat ik in de buurt blijf?”

„Helemaal niet, meneer, en weet u, Frank vindt het zo gezellig dat u er bent.”

Jan vraagt zich af wat de achtergrond van deze opmerking is. Zou haar man moeten werken? Is ze misschien gescheiden?

Hij besluit er maar gewoon naar te vragen:

„Moet uw man werken vandaag?”

„Mijn man leeft niet meer.”

Daar weet Jan niet direct raad mee, hij zegt alleen maar:

„Neem me niet kwalijk. Ik zal maar eens naar de kinderen gaan kijken.”

Hij verkleedt zich in een duinpan en gaat op zoek naar de kinderen, maar wel met in zijn hoofd de gedachte:

„Haar man leeft niet meer, vandaar haar opmerking dat Frank mijn aanwezigheid zo gezellig vindt. Die knaap mist een vaderfiguur.”

„We zijn hier, meneer,” klinkt het hem uit het water tegemoet. „Gaat u mee in die hoge golven? Zij - en hij wijst naar zijn zusje - durft niet.”

„Dat kan ik best begrijpen, Frank, ze is daar ook nog niet groot genoeg voor.”

Hij loopt naar het meisje toe:

„Hoe heet jij eigenlijk?”

„Els, meneer.”

„Dat is een mooie naam en hoe heet je kleine zus?”

„Joke, meneer.”

„Durf je met mij wel die hoge golven in?”

„Als u me vast houdt durf ik wel.”

Het ijs is gebroken. Els kijkt hem vol vertrouwen aan. Het is een stil meisje, maar haar ogen zeggen genoeg en even later geniet ze zichtbaar in de zee.

Als Jan merkt dat de kinderen moe worden zegt hij:

„Zullen we eens kijken hoe het met jullie moeder is?”

Zonder tegen te sputteren gaan ze met hem mee het strand op. Hun moeder zit nog op dezelfde plaats. Ze leest, maar legt haar lectuur meteen weg als Frank al van ver roept:

„Dat was toch leuk, mam! We zijn in de hoogste golven geweest en Els was ook helemaal niet bang!”

„Maar dat is toch veel te gevaarlijk,” roept ze en ze kijkt min of meer verwijtend naar Jan.

„Die meneer heeft op ons gepast, hoor,” zegt Els en ze kijkt Jan zo bewonderend aan dat hij er bijna verlegen van wordt. Het is ineens een heel ander kind geworden.

„Wat zou ik graag weten wat er allemaal in dat hoofdje om gaat,” denkt hij en op een of andere manier is hij er zich van bewust dat er een bepaald soort band tussen hem en de twee kinderen is ontstaan.

„Nou, daar ben ik die meneer wel erg dankbaar voor,” reageert hun moeder, zonder dat ze Jan rechtstreeks aanspreekt of aankijkt. „Jullie hebben vast wel honger gekregen.” De picknickmand gaat open en ze reikt Jan ook een boterham aan.

„Ik heb zelf brood bij me, hoor,” zegt Jan, maar daar wil ze niet van horen. Als ze zachtjes hebben gebeden eten ze wat, maar de kinderen zijn al snel weer aan het spelen in het zand. Ze leven zich helemaal uit:

„We graven de haven van Rotterdam,” komt Frank enthousiast vertellen.

„Dan kunnen jullie voorlopig vooruit,” roept Jan, maar de jongen is al weer vertrokken naar de ’bouwput’.

„Wilt u zelf niet gaan zwemmen?” vraagt Jan. „Ik pas wel op Joke. „Hoe oud zijn de kinderen eigenlijk?”

„Frank is bijna negen, Els is ruim zeven en Joke, ons nakomertje, wordt binnenkort twee. Toen zij werd geboren was mijn man, Wouter, al een tijd ziek en toen ze een half jaar was is hij gestorven.”

Tranen vullen haar ogen, maar toch praat ze door:

„Mijn schoonmoeder die een paar straten bij ons vandaan woont, heeft me fantastisch geholpen. Ze past vaak op de kinderen, zodat ik er eens even uit kan. Maar waarom vertel ik dat allemaal? Meestal ben ik niet zo praterig tegen vreemden.”

„Dat geeft helemaal niets. Noemt u me alstublieft Jan, dat gemeneer maakt me zo oud. Ik ben nog geen dertig en voel me erg jong.”

Hij verbaast zich erover dat hij zich zo op zijn gemak voelt bij deze vrouw, die toch moeder van drie kinderen is en vast ouder dan hij.

„Ik heet Lia,” zegt ze dan rustig. „Ben jij niet getrouwd, Jan?”

„Nee, ik ben wel verloofd geweest.”

Als hij wil gaan vertellen hoe zijn leven door de dood van Jannie in één klap is veranderd, komen de kinderen aanhollen en kan hij niet verder praten.

„Gaat u nog een keer mee het water in, meneer?”

„Jongens, ik heb net met jullie moeder afgesproken dat ze mij Jan noemt. Doen jullie dat ook maar, meneer klinkt zo deftig”

„Dat is goed. Ga je mee zwemmen, Jan?”

Frank praat, Els kijkt hem alleen maar aan.

„Nee, jullie moeder gaat lekker met jullie het water in en ik pas op Joke.”

Frank kijkt even teleurgesteld, maar Els reageert heel blij:

„Gezellig, mam!” Ze pakt haar moeder bij de hand en probeert haar overeind te trekken.

Op dat moment begint Joke, die aanvoelt dat haar moeder weg gaat, te huilen.

„Gaan jullie maar gauw, ik red het wel met die kleine.”

Lia aarzelt nog even, maar laat zich dan toch door Frank en Els meetrekken naar het water. Jan buigt zich naar Joke en zegt:

„Kom op, kleintje, wij gaan samen taartjes bakken voor jouw mamma.”

Het huilen is gauw over, Joke voelt zich al snel op haar gemak bij die grote, onbekende man. Na een poosje tilt Jan haar op en loopt met haar in de richting van de zee. Als hij haar echter neer wil zetten, klemt ze zich aan hem vast. Ze is bang voor dat grote water. Jan zet haar op zijn schouders en loopt met haar over het strand. Hij denkt:

„Wat is dat toch dat ik me bij deze vrouw en haar kinderen, die ik geen van allen ooit eerder heb gezien, zo op mijn gemak voel? Waar ben ik mee bezig?”

Hij krijgt geen kans om lang na te denken over een antwoord, want Lia en de kinderen melden zich weer. Ze ziet er ineens een stuk vrolijker uit, het lijkt of alle zorgen voor even van haar gezicht zijn verdwenen. Het valt Jan op dat ze er nu veel jonger uit ziet dan hij eerst heeft gedacht.

„Hè, wat was dat lekker, jongens! Ik heb er honger van gekregen. Kom op, we eten nog wat.”

Dan spreekt Jan ook zijn eigen pakje boterhammen aan en niet veel later is alles in de hongerige magen verdwenen. Als ze gedankt hebben gaan de kinderen hun eigen weg weer, ze lijken onvermoeibaar. Lia laat zich achterover op haar badhanddoek vallen en verzucht:

„Heerlijk is dat, ik zou zo kunnen slapen.”

„Wat let je, ik pas wel op de kinderen. En nu geen gemaar, slaap maar lekker. Ik raad je alleen wel aan iets over je gezicht en je schouders te leggen, want met deze zon en de zeewind ben je gauw verbrand. Welterusten.”

Lia protesteert niet meer, trekt een theedoek uit de picknickmand over zich heen en denkt nog even:

„Vreemd dat ik me bij deze man zo op mijn gemak voel. Het is toch eigenlijk te zot voor woorden, dat ik mijn kinderen zo maar aan hem overlaat.”

Dan wint de slaap het van haar zorgen.

Jan heeft soortgelijke gedachten:

„Jan, jongen, als iemand je vanmorgen zou hebben gezegd dat je de hele dag met een onbekende, mooie, jonge vrouw met drie kinderen zou optrekken, zou je die persoon voor gek hebben verklaard. Nu dit me overkomt lijkt het wel of ik hen al weken ken. Hoe komt zoiets?”

Hij verzet zijn gedachten door met Joke te spelen. Ze kraait van plezier als hij haar weer op zijn schouders zet en met haar langs de vloedlijn holt. Als het al te wild wordt en het water rond haar opspat, roept ze ineens hard:

„Mamma!”

Dat is voor Jan het teken dat het genoeg is geweest. Hij loopt terug naar de plaats waar Lia ligt. Joke trekt de handdoek van het gezicht van haar moeder en dan is het afgelopen met slapen. Lia schrikt wakker, kijkt om zich heen en zegt:

„Ik schaam me. Hoe lang heb ik geslapen, Jan?”

„Niet zo lang, hoor, en we hebben ons best vermaakt.”

Ze kijkt hem zo dankbaar aan dat hij er verlegen van wordt. Hij gaat naast haar zitten en wil net beginnen met zijn verhaal over Jannie, als Frank en Els aan komen hollen.

„Dan gaan we nu aankleden, kinderen, het wordt tijd om naar huis te gaan.”

Het klinkt Jan wat triest in de oren, alsof ze spijt heeft dat aan deze gezellige, ontspannen dag een eind gaat komen.

Als ze langs de strandtenten op weg zijn naar de plaats waar ze hun fietsen hebben gestald, zegt Frank ineens:

„Hm, wat ruikt het hier lekker! Ik heb best trek in patat!”

Ondanks protesten van Lia zitten ze even later met z’n allen aan een tafeltje in een strandtent achter een portie patat met een ijsje toe. Vooral de kinderen genieten en als Frank in zijn enthousiasme zegt:

„Nu is het weer net een beetje als toen pappa er nog was,” zegt Lia:

„Ja, een beetje wel, hè?” en dan verschijnt op haar gezicht weer die sombere, trieste trek.

Jan rekent gauw af en even later gaan ze op weg naar huis. Joke zit in haar fietsstoeltje bij Jan op de fiets, Frank en Els rijden vooruit, Jan en Lia volgen. Zo heeft Jan het geregeld en Lia geeft zich er helemaal aan over. Ze vindt het heerlijk dat er iemand bij haar is die de leiding neemt, zodat ze zelf voor het eerst sinds lange tijd niet alle verantwoordelijkheid draagt. Toch zegt ze halverwege ineens:

„Voor we bij het dorp zijn wil ik graag dat Joke weer bij mij is. Jij kunt dan meteen doorrijden als wij rechtsaf moeten.”

„Dat is niet nodig, hoor. Ik heb alle tijd om jullie thuis te brengen, er wacht niemand op me.”

„Toch wil ik het zo, Jan, er wordt zo gauw gepraat en dat is wel het laatste waar ik behoefte aan heb.”

Jan heeft er geen moment bij stil gestaan dat een jonge weduwe met kinderen behoorlijk kwetsbaar is in dit soort situaties.

„Sorry, Lia, je hebt gelijk, ik heb daar helemaal niet aan gedacht. We zullen straks even stoppen om het zo te regelen als jij het beste vindt.”

Dat stoppen gebeurt eerder dan gepland, want even later komt Els in aanraking met de fiets van Frank, ze slingert, rijdt de berm in en komt tot stilstand tegen een bermpaaltje. Ze heeft een schram aan haar been, maar wat vervelender is, ze kan niet verder fietsen. Haar ene trapper is zo erg verbogen dat ze die niet meer rond kan krijgen. Ook Jan’s krachten schieten te kort, hij krijgt de trapper niet recht gebogen.

„Laten we dit probleem zo oplossen,” zegt hij resoluut, „ik vraag of ik haar fiets achter dat huis daar mag zetten. Als ik dan maandag van mijn werk kom haal ik hem met de auto op en breng hem naar een fietsenmaker. Els kan bij mij achterop en dan zal ik jullie noodgedwongen toch thuis moeten brengen, Lia.”

Niet veel later staan ze voor Lia’s huis.

„Nu je er toch bent, kun je ook wel een kop koffie blijven drinken, Jan.”

„Lijkt me gezellig, Lia. Ga jij maar met Joke en Els naar binnen, dan zet ik met Frank de fietsen in de schuur.”

Nog voor de koffiepot uitgeprutteld is, valt Joke op de bank in slaap. Lia pakt haar meteen op en brengt haar naar boven.

Na de koffie is het de beurt aan Els:

„Ga maar gauw, kind, ik kom je straks nog even welterusten zeggen.”

Bij de deur blijft het meisje staan, ze draait zich om en kijkt met een ernstig gezicht naar de grote foto van haar vader. Zacht zegt ze: „Dag pappa.” Dan doet ze de deur achter zich dicht. Voor de zoveelste keer die dag vraagt Jan zich af wat er allemaal door dat kind heen gaat.

Als Frank ook tekenen van vermoeidheid begint te vertonen, besluit Jan dat het tijd is om naar huis te gaan.

„Lia, ik zorg maandag dat het met de fiets van Els in orde komt. Nu ga ik op huis aan. Frank, slaap lekker, kerel.”

Lia loopt met Jan mee naar de gang, ze geeft hem een hand en zegt:

„Bedankt, Jan, dank zij jou hebben we een heel fijne dag gehad.”

„Dat was het ook voor mij, Lia. Tot ziens.”

Hij fietst het erf af en heeft het gevoel of hij ineens in een andere wereld is terechtgekomen. Hij weet nauwelijks waar hij rijdt, zo is hij met zijn gedachten bij het gezinnetje dat hij net heeft verlaten. Lia die soms zo zorgelijk kan kijken, Frank die zichtbaar geniet als er een man bij hen is, Els met haar mooie, ernstige ogen die „dag pappa” zegt tegen de foto van haar vader, de kleine Joke die zich pas echt veilig en geborgen voelt, als haar moeder in de buurt is.

Als hij in zijn eigen huis is valt hij in een stoel neer. Hij heeft geen behoefte iets te doen en wijkt zelfs af van zijn vaste gewoonte zodra hij thuis komt een bandje met muziek of een grammofoonplaat op te zetten. De hele dag passeert weer de revue.

„Ik begrijp er niets van,” denkt hij. „Ik ben toch best wat gewend met de kinderen van mijn broers, maar de dag met deze vreemde kinderen heeft veel dieper ingegrepen in mijn bestaan dan ik voor mogelijk zou hebben gehouden.

Hoe komt dat?”

Hij weet het niet.

Dan herinnert hij zich de kapotte fiets van Els en hij is er blij mee, want die fiets geeft hem een geldige reden snel weer naar Lia en de kinderen te gaan.

„Ik zal zorgen dat ik er maandagavond vroeg ben,” neemt hij zich voor. „Dan kan ik de kinderen nog even zien voor ze naar bed gaan.”

Na dat besluit drinkt hij nog wat en gaat dan met een hoofd vol gedachten naar bed. In zijn avondgebed dankt hij God voor deze bijzondere dag en hij bidt ook voor Lia en haar kinderen. Het geeft hem de rust die hij nodig heeft na deze dag vol onverwachte emoties.

Hoofdstuk 2

Als Jan het erf is afgereden doet Lia de deur op het nacht-slot en gaat terug naar de kamer, waar Frank nog op zijn moeder wacht.

„Zo, joh, gezellig was dat, hè? Ga je nu ook lekker slapen?”

„Wat een aardige man is die Jan, mamma!”

„Dat is tie, Frank. Hij heeft ons fijn geholpen.”

„Ik hoop dat hij nog eens met ons mee gaat, mam.”

„Daar zal wel niet veel van komen, Frank. De zomer is bijna voorbij, Els en jij moeten weer naar school en dan is het voorlopig weer afgelopen met de uitjes.”

„Hij kan toch op zaterdag wel eens komen?”

„Misschien wel, Frank, maar reken daar maar niet te vast op. En nu naar bed, jongeman, anders zit je morgen in de kerk te slapen.”

Frank staat met enige tegenzin op, kust zijn moeder en met een „welterusten, mam” verlaat hij de kamer.

Lia volgt hem even later. Ze dekt de slapende meisjes toe, geeft Frank nog een extra knuffel en gaat dan weer naar beneden. Ze heeft even geen zin om iets te doen en gaat in haar stoel bij het raam zitten. Ze kijkt naar buiten, maar eigenlijk overdenkt ze alleen maar alles wat deze dag haar heeft gebracht. Het is allemaal zo anders gelopen dan ze zich had voorgesteld: een dag met de kinderen naar het strand, de hele dag opletten en paraat zijn en proberen alle drie de kinderen ondanks de leeftijdsverschillen aan hun trekken te laten komen. Alles zelf doen, zonder iemand die een stukje verantwoordelijkheid mee draagt, zonder iets af te doen aan de goede bedoelingen van haar schoonmoeder en haar buren die altijd klaar staan als het nodig is.

Deze dag was er als door een wonder iemand die zich om haar bekommerde: Jan die haar hielp toen ze een vlieg in haar oog had gekregen en dacht dat daarmee de dag op een mislukking zou uitdraaien. Jan die zich zorgen maakte dat ze zou verbranden aan het strand, Jan die voor Joke zorgde, Jan die trakteerde op patat en ijs.

„Zo kan ik nog wel even doorgaan,” denkt ze dan. „Zo’n ontspannen, gezellige dag heb ik niet gehad sinds het overlijden van Wouter.”

Dan realiseert ze zich dat Jan - ze weet niet eens zijn achternaam - maandagavond de fiets van Els komt brengen. Die gedachte stemt haar blij, maar ze voelt zich ook schuldig tegenover Wouter van wie ze zo veel heeft gehouden. En dan denkt ze heel zakelijk:

„Als het alsjeblieft maar niet zo’n dure reparatie is.”

Ze beseft de tegenstrijdigheid in het gedrag van haar kinderen. Frank die zei:

„Het is weer net als met pappa.”

Els die keek naar de foto van haar vader en zei: „Dag pappa.” De ene die blij is met het nieuwe dat zo maar ineens in zijn leventje lijkt op te duiken, de andere die, hoe jong ze ook is, niet wil dat dit nieuwe inbreuk kan doen op haar verdriet om het verlies van haar pappa.

Lia zucht, ze staat op en gaat het een en ander klaar maken voor de komende zondag. Daarna gaat ze, vroeger dan ze gewend is, naar boven. Voor ze in bed stapt knielt ze neer om te bidden. Het is een kort gebed uit de grond van haar hart:

„Heere, ik dank u voor deze heerlijke dag. Amen.”

Er zijn veel nachten waarin ze absoluut niet in slaap kan komen, maar deze nacht slaapt ze heerlijk, totdat het gepraat van de kinderen haar vroeg op de zondagmorgen wekt.

Als Jan Visser zondagsmorgens wakker wordt, is hij meteen weer met zijn gedachten bij Lia en haar kinderen. Hij begrijpt er zelf niets van, want zo is hij helemaal niet. Dat houdt hij zich ook voor:

„Jan Visser, je bent geen maatschappelijk werker, hoor. Het is goed van je dat je die vrouw gisteren hebt geholpen, maar stel je daar verder niets bij voor.”

Het helpt niet. Als hij naar de kerk loopt groet hij de mensen voor het oog net als anders, maar het is een automatisme, echt interesse heeft hij niet in hen. Ook tijdens de dienst dwalen zijn gedachten telkens af en steeds weer eindigen ze bij Lia in het volgende dorp. Na kerktijd is er niemand die zegt: „Ga je mee om de koffie, Jan?”

Hij vindt het best, hij wil deze keer graag alleen zijn. Toch vindt hij het thuis ook niet, hij is rusteloos, vergeet zijn koffie op te drinken, kan zich niet concentreren op zijn meest gelezen tijdschrift, heeft weinig zin om eten klaar te maken. Hij raakt geïrriteerd door zijn eigen gedrag en neemt zichzelf onder handen:

„Man, hou toch op, je lijkt wel een verliefde puber!”

Hij neemt zich voor na de avonddienst met een van zijn vele kennissen mee te gaan. Misschien leidt dat hem wat af van dat gezinnetje dat zo onverwacht en ongezocht zijn leven is binnen gestapt.

Het eerste deel van de avond brengt hij door in een gezin met vijf kinderen, maar hoewel hij altijd erg openhartig is vertelt hij daar niets over zijn belevenissen van de vorige dag. Hij gaat niet laat naar huis en brengt de rest van de avond door met een boek en wat rustige muziek op de achtergrond. Als hij naar bed gaat is zijn laatste gedachte:

„Op tijd opstaan, Jan, want je moet de fiets van Els naar de fietsenmaker brengen.”

Dat is ook zijn eerste gedachte als hij ’s morgens later dan normaal wakker wordt. Hij moet zich tegen zijn gewoonte in zelfs haasten om niet te laat op zijn werk te zijn. Hij geeft de fietsenmaker duidelijke instructies:

„Niet alleen die kapotte trapper repareren, kijk de fiets meteen maar helemaal goed na en vervang alles wat volgens u nodig is. Ik kom hem aan het eind van de middag ophalen.”

Hij is nog net op tijd op zijn werk, waar zoals na ieder weekend ervaringen worden uitgewisseld. Jan heeft weinig te vertellen, hij kan moeilijk zeggen dat hij zaterdags met een jonge weduwe met drie kleine kinderen op stap is geweest. Wat zou er gepraat en geplaagd worden!

Alleen Gerda merkt op dat Jan stiller en afstandelijker is dan anders. Ze neemt zich vast voor hem er aan het eind van de werkdag naar te vragen. Als het echter zo ver is, reageert hij tegen zijn gewoonte in tamelijk kortaf tegen zijn aardigste collega:

„Sorry, Gerda, ik heb echt geen tijd. Tot morgen.”

Zo heeft ze hem nog maar zelden meegemaakt en het doet best pijn. Jan is al op weg naar de fietsenmaker, als zij zich nog staat af te vragen wat ze verkeerd heeft gedaan.

„Kijk eens, meneer, de fiets van uw dochtertje is weer als nieuw. Ik heb er behalve twee nieuwe trappers ook maar een nieuw zadel op gezet. Het oude was stuk en scheef en ik dacht dat u het er wel mee eens zou zijn. Verder is alles nagekeken en waar nodig gerepareerd of gesmeerd. Hier is de rekening.”

Jan betaalt de vrij forse rekening, legt de fiets in de kofferbak van zijn auto en haast zich naar huis. Direct na het eten zal hij de fiets gaan afleveren, Els is dan vast nog op.

„Was ze maar mijn dochtertje,” denkt hij terwijl hij naar huis rijdt. Meteen daarna is er een stemmetje van binnen dat zegt:

„Dwaas die je bent, word nuchter alsjeblieft!”

Thuisgekomen gunt hij zich amper tijd om te eten en zijn vaste gewoonte om ’s avonds na het eten zijn krant te lezen schiet er helemaal bij in. Hij is veel te bang dat de kinderen van Lia uitgerekend deze avond vroeger dan anders naar bed zullen gaan.

Hij rijdt onopgemerkt voor, haalt de fiets uit de kofferbak en loopt achterom. Dan pas heeft Frank hem als eerste in de gaten. Hij roept meteen:

„Ha, Jan!” en meteen er achteraan: „Els, je fiets is er weer!”

Els komt direct naar buiten.

„Zo, Els, je fiets is weer gemaakt. Ga er eens op zitten, dan kan ik meteen je zadel op de goede hoogte zetten.”

Het is snel gebeurd.

„Rijdt hij zo lekker, Els?”

„Heerlijk!”

Ze zet voorzichtig haar fiets tegen de schuur, holt naar hem toe en geeft hem spontaan een zoen. Dan roept ze:

„Mamma, kom eens kijken! Mijn fiets is gemaakt, ik heb twee nieuwe trappers en ook een nieuw zadel. Hij rijdt nu zo fijn!” Lia komt naar buiten, bekijkt de fiets en schrikt.

„Was er echt zo veel aan kapot, Jan? Wat zal dat allemaal kosten!”

„De fietsenmaker heeft alles nagekeken en vervangen wat nodig was. Een fiets moet veilig zijn, Lia. En wat de kosten betreft, dit is een cadeautje voor Els en cadeautjes kosten nooit iets. Trouwens, Els heeft me al betaald met een dikke zoen en daar ben ik toch blij mee!”

„Dit kan toch niet, Jan?”

„Daar heb ik niks van gemerkt en ik heb met echt geld betaald, hoor! Maar er is wel iets wat je nu voor mij kunt doen: een verse pot koffie zetten. Is dat te veel gevraagd?”

Lia zucht even, ze moet dit gebaar van Jan even verwerken, maar dan zegt ze blij:

„Kom dan maar gauw binnen, de koffie komt er aan.”

Het wordt heel gezellig, de kinderen zijn nog behoorlijk fit en Joke komt al meteen met een boekje: „Jij voorlezen” zegt ze. Ze klimt bij hem op schoot en even later zit Jan voor te lezen. Els komt er bij en luistert net zo gespannen als haar kleine zus. Dat tafereeltje ziet Lia als ze met de koffie uit de keuken komt. Stil blijft ze even in de deuropening staan, het is iets wat ze sinds de dood van haar man niet meer heeft gezien en het ontroert haar danig.

Zodra Jan zijn koffie op heeft, is Joke er al met een nieuw boek. Het is meer een boek voor grotere kinderen en Joke wordt het al gauw zat. Ze glijdt van Jan’s schoot op de grond en gaat naar haar moeder. Die ziet hoe moe de kleine meid is en gaat haar meteen naar bed brengen.

Els is inmiddels dicht tegen Jan aan op de bank gekropen. Ze zegt:

„Lees nou verder, Jan, het is net zo spannend.”

Jan wordt zelf geboeid door het verhaal en leest door met zijn arm om Els heen. Hij merkt niet eens dat Lia al weer in de kamer zit.

Als het verhaal uit is, is het bedtijd voor Els. Ze zegt Jan welterusten, maar draait zich ook deze keer bij de deur even om naar de foto van haar vader.

Dan vindt Frank dat het zijn beurt is:

„Jan, ik heb boven op mijn kamer een heel mooie poster. Wil je die zien?”

„Dat vind ik leuk, Frank. Kom op, naar boven.”

Jan bewondert de poster van een prachtige racewagen.

„Zo’n auto wil ik later ook, Jan.”

„Dan zul je nog heel hard moeten sparen, Frank, want dit is bepaald geen goedkoop wagentje.”

Frank wil nog veel meer te voorschijn halen, hij wil het samenzijn graag rekken, maar Jan zegt al gauw:

„Een andere keer misschien, Frank, nu gaan we naar beneden. Je moeder zit vast te wachten.”

Frank dringt nog even aan, maar merkt dat Jans besluit vast staat. Ze gaan terug naar de woonkamer, waar Lia inderdaad wacht.

„Lia, ik ga naar huis. Bedankt voor de lekkere koffie.”

Ze laat hem uit en dat is voor Jan de kans om even iets persoonlijks te zeggen:

„Lia, ik wil binnenkort graag een keer met je praten. Je hebt mij al het een en ander uit je leven verteld, ik heb daar nog geen gelegenheid voor gehad. Ik vind dat je recht hebt ook het een en ander over mij te weten. Wanneer mag ik komen?”

„Kom dan zaterdagavond maar, Jan, liefst na negen uur. Dan kunnen we rustig praten. Voor nu, nog heel erg bedankt voor de fiets van Els. Het is echt veel te gek!”

Jan wuift het weg, hij is al lang blij dat er een nieuwe afspraak is gemaakt. Lia vertrouwt hem, haar kinderen lijken op hem gesteld, wat kan hij meer verlangen? Hij neemt zich vast voor haar vertrouwen nooit te beschamen, want wat hij in zijn hart voelt gaat veel verder dan vriendschap. Daar is hij heel zeker van!

Hoofdstuk 3

„Wat duurt zo’n zaterdag lang, als je ergens naar uitkijkt,” denkt Jan. Het liefst was hij ’s morgens meteen naar Lia toe gegaan, maar zij heeft het anders gewild. Hij neemt zich voor haar ’s avonds te vragen waarom.

Na een dag die hij vult met allerlei klusjes in huis en in de tuin, het lezen van de krant en de zorg voor het eten, belt hij eindelijk ’s avonds rond negen uur bij Lia aan de voordeur. ’W. de Raad’ staat er op het naambordje. Wouter de Raad, realiseert hij zich, haar eigen achternaam zal dus anders zijn.

Na enkele seconden doet ze open.

„Kom binnen. Heb je al koffie gedronken? Ja, ga dan maar gauw zitten, dan schenk ik straks wel iets anders in.”

„Slapen de kinderen al?”

„Gelukkig wel.”

„Waarom wilde je beslist dat ik zo laat zou komen?”

„Heel eenvoudig, Jan, jij zei dat je vanavond rustig samen wilde praten en als de kinderen nog op zijn komt daar niets van. Als ze weten dat er iemand is of komt, slapen ze vaak onrustig en komen ze uit nieuwsgierigheid om de haverklap naar beneden. Vooral Frank heeft daar een handje van. Nu weten ze van niets en slapen ze rustig.”

„Wat dom van me dat ik daar zelf niet aan heb gedacht.”

„Als je kinderen hebt leer je zulke dingen vanzelf, Jan. Maar waar wil je over praten? Je hebt me al verteld dat je verloofd bent geweest, is dat het?”

„Je maakt het me wel erg gemakkelijk, want daar wil ik inderdaad wat meer over kwijt. Weet je er al iets van?”

„Helemaal niets, vertel maar wat je wilt, ik zal er verder met niemand over praten.”

Jan vertelt alles: over Jannie, over hun liefde en hun verloving, over het huis dat hij aan het opknappen was en dan over het fatale ongeluk van Jannie. Lia onderbreekt hem geen enkele keer. Als hij uitgepraat is blijft het even stil en dan vraagt ze:

„Hoe lang is dat nu geleden, Jan?”

„Bijna vier jaar, maar soms lijkt het weer zo dichtbij.”

„Ik vind het heel erg voor je, Jan. Ik heb Wouter acht jaar bij me mogen hebben en hij heeft me drie lieve kinderen gegeven. Jij hebt alleen maar wat herinneringen en misschien een foto.” „Dat is inderdaad alles, Lia.”

„Maar heb je in die vier jaar dan nooit een meisje ontmoet met wie je gelukkig zou kunnen worden?”

„Ik ben echt geen saaie zeurpiet geworden, hoor. Ik zie leuke meisjes genoeg, Lia, en sommigen willen ook best meer contact. Ik nodig wel eens een collegaatje bij me thuis uit, maar als ik dan wat meer belangstelling voor zo’n meisje krijg, is het net of er een waas voor mijn ogen trekt en dan zie ik het beeld van Jannie voor me. Dan is het beginnende contact meteen voorbij. Kun je me een beetje begrijpen?”

Ze aarzelt even en zegt dan:

„Ja, Jan, ik kan het heel goed begrijpen, want ik heb ook wel het een en ander meegemaakt. Maar dat met Jannie is nu vier jaar geleden en je hebt nog een heel leven voor je. Je bent een man die een vrouw echt gelukkig zou kunnen maken.”

„Denk je dat?”

„Ja, dat denk ik inderdaad en ik gun het je ook. Maar nu ga ik eerst iets te drinken halen. Wat wil je?”

„Als je het hebt wil ik wel een biertje.”

„Dat heb ik speciaal voor jou gehaald. Ik neem sinas.”

„Speciaal voor mij gehaald?”

„Ja, waarom niet? Ik wist toch dat je vanavond zou komen? Ik dacht: ’Zo’n jonge kerel lust vast wel een glaasje bier op z’n tijd’.”

Toen Lia hun drankjes had ingeschonken, zei Jan:

„Je weet nu een heleboel van me, Lia, vertel nu eens wat over jezelf en over de kinderen.”

„Ik weet nog lang niet genoeg van je. Ik weet niet eens je achternaam.”

„Visser, en jij heet Lia de Raad, zag ik op de deur.”

„De Raad is de achternaam van mijn man. Mijn meisjesnaam is Lia van Buren. Ik zal je wat foto’s laten zien.”