DE EENZAME JAGER

Martin Rutgers
De eenzame jager
© B.V. UITGEVERIJ DE BANIER, UTRECHT 1997
Ontwerp omslag: Wim Smalen
Illustratie omslag: Hans Ellens
ISBN 90 336 2560 1
NUGI 340

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij electronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

MARTIN RUTGERS

DE
EENZAME
JAGER

UITGEVERIJ DE BANIER - UTRECHT

De eenzame jager

Het was een prachtige herfstdag toen vier buren van Johannes van de Bunt en Johanna van de Bunt-Van der Laan naar de begrafenis reden; de groene weiden werden begrensd door langzaam doorzichtiger wordend geboomte, en in die weiden liep nog het bonte vee. Daarboven waren de typisch Hollandse luchten met bonkige, grijswitte wolken, zich voortbewegend in brede velden van blauw. Het was een uitgelezen dag voor een stille begrafenis op een afgelegen natuurbegraafplaats.

Doodstil was het op de smalle onverharde weg naar deze zo bewust gekozen rustplaats voor Johanna, die op zo’n tragische wijze aan haar eind was gekomen. Geen rouwstoet van tientallen volgauto’s, ver voor de wagen met buren reden slechts twee auto’s: een zwarte lijkwagen gevolgd door een donkerblauwe Mercedes stationcar van een ouder type.

Toen de buurtbewoners aankwamen was de bestuurder en enige inzittende van de eenzame volgauto al uitgestapt: een grijzende man in een groene loden overjas met op het hoofd een grijsgroene hoed met een paar fazantenveren: hij zou een jager kunnen zijn. Hij keek even om, gaf met een korte hoofdbeweging een blijk van herkenning, maar wachtte niet om de andere aanwezigen te begroeten. Hij liep rustig achter de baar, waarop inmiddels de kist met het lichaam van zijn overleden vrouw was geplaatst, over een zanderig pad naar het vers gedolven graf. Daar bleef hij staan terwijl de begrafenisdienaars hun werk deden: ze plaatsten de kist op twee planken die over het graf waren gelegd en pakten de touwen waarmee ze de kist op een sein van hun leider in het graf zouden laten zakken.

De buren waren bescheiden op enige afstand gevolgd en stelden zich op in de buurt van het graf, waar de eenzame jager al stond. Hij volgde met een ernstige blik de wolken die aan de hemel voorbij dreven, voor hem symbolisch voor de gang van het leven dat ergens ontstaat, groeit, en uiteindelijk in het niets verdwijnt zonder andere zichtbare sporen achter te laten dan een steen waarin een naam en een paar datums van geboren en gestorven aangebracht zijn. Zo zag hij het leven.

Hij knikte nauwelijks zichtbaar naar de begrafenisondernemer. Die gaf de knik door aan zijn medewerkers, en nadat de planken waren weggehaald zakte de kist langzaam in het graf. Een nauwelijks hoorbaar dof geluid uit de diepte wees er op dat de kist zijn einddoel had bereikt. Nog altijd was er niet gesproken en de enige geluiden kwamen uit de natuur: een zacht geruis van de langzaam verwelkende bladeren aan de bomen rondom de natuurbegraafplaats kondigde aan dat de wind licht ging toenemen, het verre gekoer van een houtduif gaf aan dat de vogel het teken van de wind had verstaan, een konijn liep ritselend door het hoge, droge gras langs de rand van de begraafplaats naar zijn verborgen leger. De eenzame jager stak zijn hand uit naar de begrafenisman, een mandje werd hem aangereikt. Langzaam nam hij daaruit een voor een de droge bladeren van eik, beuk en andere bomen en een paar dennenappels, en wierp die stervende resten van weer een jaar natuur rustig op de kist in de diepte van het graf. Toen dit ritueel was voltooid gaf hij het mandje terug aan de begrafenisman, nam zijn jagershoed af en staarde minutenlang in het stille graf. Zijn lippen bewogen alsof hij sprak, maar hij bracht geen geluid voort en niemand zou ooit weten met welke woorden hij afscheid van zijn vrouw had genomen.

De begrafenisondernemer stelde traditiegetrouw de vraag:

„Is er onder de aanwezigen nog iemand die een kort woord wenst te spreken?”

Het leverde hem een blik op van de eenzame jager, waaruit de opmerkzame toeschouwer kon opmaken, dat hiermee een niet met zo veel woorden gemaakte afspraak werd geschonden. Hij zette zijn hoed op en het leek er op dat wat hem betreft de plechtigheid voorbij was.

Een van de aanwezigen voelde zich geroepen althans iets te doen. Hij trad naar voren en zei:

„Laten we samen het ’Onze Vader’ bidden.”

Een afwijzende blik van de eenzame man bij het graf weerhield hem er niet van te doen wat hij zijn christenplicht vond en hij bad langzaam en eerbiedig het aller volmaaktste gebed, dat de Heere Jezus zijn discipelen leerde: „Onze Vader Die in de hemelen zijt…”

De weduwnaar aan het graf zette na enige aarzeling wel zijn hoed af, maar sloot zijn ogen niet, hij volgde opnieuw met zijn blik de wolken op hun eindeloze reis. Toen het ’amen’ had geklonken zette hij zijn hoed weer op, liep naar de paar aanwezigen, groette hen met een handdruk en zei alleen maar:

„Bedankt voor jullie aanwezigheid. Er is geen nabegrafenis.”

Toen ging hij naar zijn auto, stapte in en reed weg, de anderen min of meer verdwaasd achterlatend. Ze liepen naar het graf en hielden kort hun eigen dodenwake, toen was de plechtigheid ook voor hen voorbij en konden ze aan de terugreis beginnen, onvoldaan over de gang van zaken, maar in de vaste overtuiging dat de weduwnaar Johannes van de Bunt en zijn overleden vrouw Johanna van der Laan het beiden niet anders hadden gewild.

Johannes van de Bunt reed het terrein van ’Klein Beverwaard’ op, stapte uit en sloot het hek met een hangslot af. Toen reed hij de laatste meters tot zijn woning, waar slechts de oude hond Hector, een vals uitziende Duitse herder, op hem wachtte.

„Zo, Hector,” zei hij toen de hond hem begroette, „ik begrijp dat je niet tegen me opspringt zoals anders. Jij hebt ook verdriet nu het vrouwtje er niet meer is. Je hebt meer gevoel in je lijf dan een heleboel mensen.”

Zacht jankte de hond en ging toen liggen voor de stoel waar het vrouwtje altijd zat. Hij keek zijn baas aan alsof hij zeggen wilde:

„Hoe moet het nu verder met ons, baasje?”

Johannes wist niet dat korte tijd later de buren die de begrafenis hadden bijgewoond, voor het afgesloten hek stonden. Ze hadden overlegd over de tragiek van een levenseinde waarin voor God geen plaats was ingeruimd en besloten toch een poging te wagen om de eenzame weduwnaar te bezoeken. Het hangslot maakte hen duidelijk dat bezoek niet op prijs werd gesteld. Met een leeg gevoel vertrokken ze, Johannes was voor hen net zo onbereikbaar als de wolken waaruit de eerste regen viel.

Johannes zag de druppels tegen het raam en zei tegen Hector: „Dat zijn de tranen die de natuur speciaal voor ons vrouwtje vergiet. We gaan naar buiten, Hector, de natuur in waar haar grootste liefde lag. Daar zijn we het dichtste bij haar.”

Hector begreep die woorden, hij huilde zacht en volgde zijn baas naar buiten.

Toekomstdromen

Jakob van de Bunt, een stille dertiger, had zijn zaterdagse werk rondom het huis waar hij met zijn moeder woonde voltooid: het withouten hek was gereinigd, het grind was geharkt, de zondag kon netjes tegemoet worden gezien. Hij had zich gewassen en zijn opknappak aangetrokken. Deze zaterdagavond zou, als het aan hem lag en als God het wilde, een andere avond worden dan alle voorgaande zaterdagavonden. Hij had lang gewacht, maar nu stond zijn besluit vast: hij zou Gerda van Doorn gaan vragen of ze zijn vrouw wilde worden. Heel lang al liep hij met die gedachte rond, maar nu ze onlangs twintig was geworden meende hij dat de tijd rijp was om zijn dromen in daden om te zetten.

Zijn moeder had al vaak tegen hem gezegd:

„Mijn jongen, waarom zoek je geen vrouw, je kunt toch niet altijd bij je moeder blijven?”

Steeds weer had hij geantwoord:

„Moeder, mijn tijd komt wel, ik weet met wie ik mijn leven wil delen.”

Nooit had hij meer gezegd dan dat en zijn moeder had ook niet verder gevraagd; ze wist het:

„Als Jakob niet meer zeggen wil, dan komt het er ook niet uit.”

Natuurlijk had ze, moeders eigen, zich telkens weer afgevraagd:

„Wat heeft die jongen toch in zijn hoofd? Vrienden heeft hij niet en ik hoor hem ook nooit over een meisje of over trouwen.”

Ze kon echter ook geen naam bedenken van een jonge vrouw uit hun omgeving die volgens haar goed genoeg voor hem zou zijn.

„Waar ga je heen, Jakob?” vroeg moeder Van de Bunt.

„Ik heb een afspraak bij de familie Van Doorn, moeder, er is zeker weer een karweitje voor me,” was het neutrale antwoord.

„Tot straks, moeder.”

Jakob was schrijnwerker of, zoals het ook werd genoemd: meubelmaker. Hij werkte bij een baas die vanwege de superieure kwaliteit van het geleverde werk altijd een goed gevulde orderportefeuille had, met vooral veel opdrachten van de rijken in de omgeving. Die kwaliteit was zeker niet in de laatste plaats te danken aan Jakob van de Bunt, een eersteklas schrijnwerker. Zelfs aan de manier waarop hij een stuk eikenhout beet pakte was al te zien dat hij zijn werk met liefde deed. Hij was niet snel, maar wat hij maakte was perfect. Bijzondere opdrachten waren automatisch voor Jakob en de klanten namen het graag voor lief dat het dan wel eens wat langer duurde en meer kostte.

Een jaar of vijf eerder, Jakob was toen vijfentwintig en al tien jaar in dienst bij zijn baas, was er een deftige klant uit een naburige plaats met zijn koets voorgereden en de werkplaats binnengestapt:

„Goedemiddag, jonkheer Van Doorn is mijn naam. Ik heb een bijzondere opdracht en uw zaak is me aanbevolen. Mijn vrouw verwacht een baby en ik wil graag dat die kleine een commode krijgt die in geen enkele winkel te koop is. Kunnen jullie zoiets maken?”

„Natuurlijk, meneer,” was het antwoord van de baas, „ik heb iemand die daar iets heel bijzonders van kan maken. Jakob, kom eens even!”

Jakob legde zijn gereedschap met tegenzin neer, hij hield er niet van tijdens zijn werk gestoord te worden. Zijn baas wist dat maar al te goed, dus moest er wel wat bijzonders aan de hand zijn. Hij liep naar voren en zei niet al te toeschietelijk:

„Wat is er, baas?”

„Jonkheer Van Doorn heeft een bijzonder karwei voor ons en ik vind dat jij daar de geschikte man voor bent.”

„Zo’n jonge man, kan die dit aan?” vroeg de aanstaande vader verwonderd.

„Beter nog dan ik zelf, meneer. Als u hem vertelt wat uw wensen zijn, dan maakt hij het, als u hem voldoende tijd geeft. Vertel hem alstublieft wat uw ideeën zijn.”

Na een korte uitleg en overeenstemming over de prijs werd de opdracht verleend onder voorwaarde dat Jakob persoonlijk naar het huis zou komen ’om de sfeer te proeven’, zoals de jonkheer zei. Het bezoek zou volgens afspraak op de eerstvolgende zaterdagmorgen plaats hebben. Ook toen had Jakob zijn opknappak aangetrokken, zijn moeder vond het geen pas geven dat hij een bezoek zou brengen aan de ’deftigheid’, zoals ze dergelijke mensen noemde, in zijn werkkleding.

Het zweet brak hem uit toen hij met zijn pet in de hand de drie treden van de stoep naar de voordeur van het statige huis opging en hij dacht:

„Waarom doe ik dit? Ik heb al helemaal in mijn hoofd wat ik ga maken, ik hoef geen ’sfeer te proeven’, wat dat dan ook moge zijn!”

Hij trok aan de bel, het geluid galmde alsof er achter die deur een grote, hoge hal schuil ging. Vrijwel meteen werd de deur geopend en een meisje van een jaar of vijftien zei:

„Jij bent zeker de meubelmaker voor de commode? Ik ben Gerda.”

Hij keek haar aan en zag een vrolijk meisje met een lange paardenstaart en stralende ogen voor zich staan. Plotseling flitsten de woorden uit het huwelijksformulier door hem heen:

… daarmee betuigende, dat Hij nog heden ten dage een iegelijk zijn huisvrouw als met Zijn hand toebrengt.

Op dat moment wist hij het zeker:

„Met dit meisje zal ik later trouwen!”

De commode werd een van de mooiste meubels die Jakob ooit maakte.

De eerste jaren na de commode kwam hij regelmatig terug in het huis, want het bleef niet bij die ene opdracht, en altijd weer wist hij dat Gerda van Doorn ooit zijn bruid zou zijn. Zijn nooit uitgesproken gevoelens voor haar groeiden als het ware met haar mee en hoe volwassener ze werd, hoe meer hij overtuigd raakte van de juistheid van zijn keuze: Gerda zou zijn vrouw worden!

Toen kwam de dag die een blijvende schaduw wierp over het gezin: vader Van Doorn keerde niet terug van een van zijn reizen, een hartaanval had hem in den vreemde geveld. Toen het lichaam van de overledene in een loden kist uit het buitenland was teruggebracht om in het familiegraf te worden bijgezet, vroeg Jakob zijn baas om enkele vrije uren, want hij wilde per se op de begraafplaats zijn als Gerda’s vader zou worden begraven.

„Doe dat maar, Jakob, het zal waarschijnlijk je laatste contact met de familie Van Doorn zijn,” was het antwoord van de baas. Jakob, die nooit luisterde naar roddels en andere verhalen die in het dorp de ronde deden, had er geen idee van dat de woorden van zijn baas een diepere achtergrond hadden. Hij hield zich als niet-genodigde bescheiden op de achtergrond, maar hoorde wel wat de predikant in zijn toespraak zei:

„Jonkvrouw Van Doorn, jongedames Gerda en Aleida, uw man en vader is niet meer. God nam hem op het aller onverwachtst weg uit uw midden. … Moge de God aller genade zich ontfermen over zijn onsterfelijke ziel… God geve u de kracht om te dragen wat de toekomst brengen zal…”

Op dat moment drong het tot Jakob door dat zijn baas misschien een bedoeling had gehad met zijn woorden:

„Het zou wel eens je laatste contact met die mensen kunnen zijn.”

Niet veel later stond de villa te koop en deden verhalen de ronde over ontrouw, overspel en grote schulden. Jakob wilde het niet geloven, alles in hem verzette zich er tegen dat Gerda van Doorn in de problemen zou komen, maar hij was machteloos.

„Wie ben je eigenlijk?” zei hij soms tegen zichzelf. „Een simpele meubelmaker. Denk je nu echt dat die fantasieën van je ooit werkelijkheid zullen worden?”

Toch ging er geen avond voorbij zonder dat hij voor Gerda bad tot God op Wie hij bouwde en aan Wie hij zijn zaak vertrouwde.

Weken gingen voorbij, de geruchten werden minder, er was weer iets anders om over te praten. Toen stond Gerda van Doorn op een morgen ineens in de werkplaats:

„Kan ik alstublieft Jakob van de Bunt spreken?”

„Natuurlijk, juffrouw,” was de verbaasde reactie van de baas, „ik roep hem even. Jakob!”

Jakobs hart sloeg een paar keer over toen hij zag waarom hij geroepen werd: Gerda stond in de zaak!

„Jakob, juffrouw Van Doorn wil je spreken.”

Jakob veegde zijn handen af aan zijn werkbroek en aarzelde:

„Moet ik haar een hand geven of niet? Als ik bij haar thuis kwam deed ik dat nooit, maar nu…”

Ze maakte het hem gemakkelijk door meteen het woord te nemen:

„Jakob, we gaan verhuizen naar een veel kleiner huis en moeder hoopt dat jij ons met een paar dingen wilt helpen.”

De baas had hen alleen gelaten en Jakob voelde zich ineens een stuk vrijer; Gerda had hem nodig!

„Natuurlijk wil ik dat, Gerda, of mag ik je zo niet meer noemen?”

„Zo heet ik toch al jaren? Als ik het me goed herinner heb ik me de eerste keer dat je bij ons aan de deur stond al zo aan je voorgesteld! Kun je vanavond even met moeder komen praten? Ik ben er ook.”

„Ik zal er zijn, Gerda, tot vanavond. Dan ga ik nu gauw verder met mijn werk.”

Hij hield de deur voor haar open, zoals hij zijn baas vaak bij deftige klanten had zien doen en keek haar na tot ze de hoek van de straat om zou gaan. Toen keek ze om en haar gezicht vertoonde een glimlach.

„Gerda, wat ben je mooi en wat hou ik veel van je,” verzuchtte hij en liep de zaak in om weer aan het werk te gaan.

Die avond meldde hij zich bij huize Van Doorn. Gerda deed open en zei al in de hal zachtjes tegen hem:

„Jakob, moeder heeft het erg moeilijk en er zijn maar weinig mensen in wie ze vertrouwen heeft. Luister alleen maar naar haar, dan ben ik je erg dankbaar.”

Even legde ze vertrouwelijk haar hand op zijn arm, toen ging ze hem voor de kamer in.

Mevrouw Van Doorn zat uitgeblust in haar stoel, het leek of ze sinds de begrafenis van haar man jaren ouder was geworden.

„Ga zitten, Jakob, ik hoop niet dat je het me kwalijk neemt dat ik je heb laten vragen hier te komen.”

„Natuurlijk niet, mevrouw, ik hoop dat ik iets voor u kan doen.”

„Je hebt vast wel de nodige verhalen gehoord, Jakob, ik ga daar liever niet verder op in. Het is zo dat we noodgedwongen deze woning gaan verlaten. We gaan naar een veel kleiner huis. Bovendien heeft Gerda haar studie moeten opgeven, ze gaat als kindermeisje werken bij barones Evelien van Soetendael, een nicht van mijn man. Ik vertel je dit omdat je altijd eerlijk tegenover ons bent geweest en altijd voor ons hebt klaar gestaan.”

Terwijl haar moeder zo praatte was Gerda dicht naast haar gaan zitten en had haar hand gepakt. Aleida, de jongste dochter, was niet in de kamer, ze sliep waarschijnlijk al.

„Mevrouw, u hoeft mij helemaal niets te vertellen, zegt u me gewoon wat ik voor u kan doen en” - hij aarzelde even - „en voor Gerda, en het komt voor elkaar.”

„Dank je, Jakob, Gerda en ik weten dat we je kunnen vertrouwen en daarom vind ik bij nader inzien dat je recht hebt te weten wat er aan de hand is. Dat maakt het voor mij gemakkelijker je hulp te vragen. Mijn man heeft door slechte speculaties en door verkeerde contacten een groot deel van ons bezit verspeeld. Van redelijk welgesteld zijn we arm geworden en dat zal ons leven sterk veranderen. Voor mij is het niet zo erg, maar voor de meisjes…”

„Moeder, zo moet u niet praten. Aleida en ik zijn jong en we redden ons wel. Voor u is het het ergste, u moet een heel nieuw leven opbouwen onder heel andere omstandigheden dan u gewend bent.”

„Je hoort het, Jakob, mijn dochter ziet de dingen niet altijd helemaal zoals ik.”

„Misschien wilt u niet horen wat ik ga zeggen, mevrouw, maar ik moet het toch doen: ’Als God voor ons is, wie zal dan tegen ons zijn?’ staat er geschreven. Als u daarop vertrouwt, dan kunt u ook in een ander leven overleven. Dat geldt ook voor Gerda.”

Even leek het of mevrouw Van Doorn tranen in haar stem had toen ze na enkele stille ogenblikken antwoordde:

„Vroeger, Jakob, zou mijn vader ook zo hebben gesproken, maar in mijn latere leven heb ik gedachten daaraan niet meer toegelaten. Nadat Gerda gedoopt is - dat was toen al een formaliteit voor de buitenwacht - ben ik niet meer in de kerk geweest en zo is het van kwaad tot erger gegaan.”

„Uw leven is toch nog niet voorbij, mevrouw? God laat de weg terug altijd open. Hij leert ons dat we in voorspoed dankbaar mogen zijn en in tegenspoed geduldig. Ik kan best begrijpen dat u opstandig bent, maar Hij is er altijd voor ons, als we Hem zoeken.”

Jakob kreeg een kleur als vuur, nu hij tegen de ’deftigheid’, zoals zijn moeder deze mensen noemde, zo vrijmoedig durfde te praten.

„Neem me niet kwalijk, mevrouw, dat ik zo brutaal was zo tegen u te praten. Ik kan nu maar beter gaan,” zei hij en hij stond meteen op, pakte zijn pet en wilde gaan.

„Nee, Jakob, je was niet brutaal, ik ben blij dat je me wijst op de dingen die ik in mijn jeugd heb geleerd en het is voor Gerda ook goed, dat ze deze dingen hoort. Ik moet me schamen, niet jij, want ik heb verzuimd haar en de kleine Aleida te wijzen op dat ’enige nodige’, zoals mijn vader het altijd noemde. Dank je, Jakob, dat je mijn ogen opent en naar boven haalt wat zo diep was weggezakt. Ik hoor het mijn lieve moeder nog zingen, ik was toen net zo oud als Aleida nu is: ’Wie op de grote God vertrouwt, heeft zeker op geen zand gebouwd!’ Ik zal God bidden of Hij me op de weg terug wil leiden. Gerda, kind, ik ben heel erg blij dat je me hebt geadviseerd Jakob te vragen om ons te helpen.”

„Is dat Gerda’s idee geweest?” dacht Jakob blij. „Dan denkt ze aan me!”

In de weken na dit gesprek was Jakob nauw betrokken bij de verhuizing van mevrouw Van Doorn - jonkvrouw mocht hij haar niet meer noemen - en Aleida naar een kleinere woning. Ook bracht hij Gerda en haar spulletjes naar het huis van de barones van ’Soetendael’, haar nieuwe werkgeefster.

Hoewel er sporadisch contact bleef, duurde het nog meer dan een jaar voor Jakob het aandurfde tegen Gerda over zijn gevoelens te praten. Toen ze negentien was en hij zeker meende te weten dat er geen andere man een rol speelde in haar leven, fietste hij haar op een donkere herfstavond buiten het dorp tegemoet. Ze was lopend met haar mand aan de arm van huize ’Soetendael’ op weg naar haar moeder bij wie ze het weekeinde zou doorbrengen.

„Dag Gerda, op weg naar huis?”

„Jakob,” klonk het blij, „wat fijn dat ik jou tegenkom! Het is best een beetje eng zo alleen, nu de dagen korten. Het is hier overal zo stil. Waar ga je heen?”

Jakob vertelde niet dat hij altijd in haar buurt was geweest als ze van haar werk naar haar moeder ging, omdat hij er zeker van wilde zijn dat ze veilig thuis zou komen.

„Gerda, ik zal maar eerlijk zijn: ik heb je opgewacht, want ik wil je iets zeggen.”

„Het is dus geen toeval? Nou, vertel me dan maar wat je op je hart hebt,” reageerde ze vrolijk, „ik vind het heel spannend!”

„Gerda, ik ben tien jaar ouder dan jij en een simpele schrijnwerker uit een arm arbeidersgezin. Misschien is dit wel de laatste keer dat ik je spreek, maar dan weet je in ieder geval wat ik je nu ga zeggen: ik hou van je, al heel lang, en ik hoop dat jij…”

Toen stokte zijn stem, hij durfde niet verder te gaan. Hij remde, stapte af en wachtte. Zou ze boos weglopen? Zou ze stoppen? Haar reactie zou bepalend zijn voor zijn toekomst.

Gerda aarzelde even, toen draaide ze zich om en kwam naar hem toe. Ze legde een hand op zijn arm en zei:

„Jakob, wat je net hebt gezegd, daar heb ik al heel lang op gehoopt en ik ben er heel erg blij mee. Ik hou ook van jou, Jakob, en ik was alleen maar bang dat een meisje als ik, dat zo heel anders is opgevoed dan jij, nooit een plaats in jouw leven zou kunnen krijgen. Ik ben nooit vergeten dat je tegen moeder zei dat God altijd naar ons luistert en na lang aarzelen heb ik Hem durven vragen of Hij ons samen wil brengen. Nu heeft Hij mijn gebed verhoord. Sla je armen om me heen, Jakob, want ik wil voor altijd de jouwe zijn.”

Heel lang praatten ze nog samen op het stille bospad voor Gerda zei:

„Breng me nu naar huis, Jakob, moeder zal ongerust worden. Als je het goed vindt houden we dit voor haar nog even stil tot ik twintig ben, maar ik wil je wel graag vaker zien dan de laatste tijd het geval is geweest.”

„Lieve Gerda, nog even: toen ik voor het eerst bij jullie aan de deur stond voor de commode van Aleida deed jij open. Je zei: ’Ik ben Gerda’, en op dat moment wist ik het: met dit meisje wil ik trouwen. God heeft het onmogelijke mogelijk gemaakt en ik ben Hem daar oneindig dankbaar voor. Het is goed zoals jij het voorstelt: als je twintig wordt zal ik je moeder komen vertellen van onze liefde en zal ik haar toestemming vragen met jou te trouwen. Liefste, nu moet je gaan, ik breng je thuis.”

Nicht Evelien van ’Soetendael’ was tamelijk geïrriteerd toen Gerda haar vertelde dat ze graag één avond in de week vrij wilde zijn om naar catechisatie te gaan:

„Waar is die dwaasheid goed voor? Catechisatie nota bene, ben je ineens vroom aan het worden? Als je mijn kinderen maar niet lastig valt met die onzin!”

„Ik zal de kinderen er niet mee lastig vallen,” antwoordde Gerda naar eer en geweten. De kinderen vroegen zelf vaak genoeg om een verhaaltje als ze door Gerda naar bed werden gebracht en de meeste verhaaltjes die ze dan vertelde, waren allemaal in grote-mensen-taal in de Bijbel terug te vinden. De barones, die zeer uithuizig was door wat ze noemde ’maatschappelijke verplichtingen’, zag haar kinderen zo weinig dat ze nooit iets had gemerkt. De baron was soms maanden lang in het buitenland en bemoeide zich als hij thuis was helemaal nergens mee.

Een jaar later, kort voor haar twintigste verjaardag, deed Gerda tijdens de kerkdienst op Tweede Paasdag in het openbaar belijdenis van haar geloof.

„Ik ga even naar mevrouw Van Doorn, moeder,” zei Jakob de zaterdagavond na Pasen, „even praten over een nieuw karweitje.”

„Goed, jongen, maak het niet te laat, want morgen is het zondag.”

Jakob belde aan en Gerda deed open, ze kuste hem en zei zacht:

„Fijn dat je er bent, lieverd, ik heb zo naar deze avond verlangd! Ik wil zo graas de hele wereld laten weten dat ik van je houd! Kom gauw binnen.”

Mevrouw Van Doorn zat op haar vaste plekje bij het raam.

Ze stond op en zei:

„Dag, Jakob, gezellig dat je nog eens langs komt. Gerda, haal jij koffie?”

„Ik wil graag eerst even iets zeggen, mevrouw, en ik denk dat Gerda daar wel bij wil zijn.”

„Ik ben benieuwd.”

„Mevrouw, ik heb Gerda gevraagd of ze met mij wil trouwen. Ze heeft ’ja’ gezegd en nu vraag ik u of u het goed vindt.”

Hij had het er warm van, maar Gerda kwam bij hem staan, pakte zijn hand en zei:

„Mama, ik houd al heel lang van Jakob en ik wil graag samen met hem door het leven gaan. Ik wil graag uw zegen.”

Moeder Van Doorn bleef lang stil en keek hen met betraande ogen ernstig aan. Toen zei ze:

„Kinderen, ik ben blij voor jullie. Ik heb de laatste tijd veel nagedacht en ik ben tot de ontdekking gekomen dat alle aardse goed en rangen en standen geen waarde hebben in vergelijking met het hemelse. God heeft me de weg terug gewezen, Jakob, nadat jij me lang geleden op het spoor hebt gezet met je woorden: ’Als God voor ons is, wie zal dan tegen ons zijn?’ Nu durf ik te zeggen: ’Ik zet mijn schreden in Uw spoor, opdat mijn voet niet uit zal glijden. Wil mij voor struikelen bevrijden en ga mij met Uw heillicht voor.’