Beschouwelijk

Ds. W. Silfhout
Beschouwelijk
Artikelen over de mens, christelijk en kerkelijk leven
© B.V. Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2017
Omslagontwerp en vormgeving: Albert Bloemert
Foto op omslag: iStock
ISBN 978 94 0290 2402
NUR 711 001

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Beschouwelijk

Artikelen over de mens, christelijk en kerkelijk leven

Ds. W. Silfhout

Inhoud

Voorwoord

  I. De mens

  1. De menselijke geest een leeg bouwterrein

  2. Somber?

  3. Tevreden

  4. Gerust geweten

  5. Haast

  6. Wrok

  7. Eenzaam

  8. Een spirituele woestijn

  9. Doodgewoon

10. Een ander genieten

11. Troosten bij rouw

12. In de hemel zetten

II. Christelijk leven

  1. Christelijke vaderlandsliefde

  2. Alcohol

  3. Geven van onze overvloed

  4. Christen-zijn en werken

  5. Geen aansluiting

  6. Kloosters, plaatsen voor spiritualiteit en zingeving

  7. Toekomstverwachting

  8. Storm

  9. Vrucht op de prediking

III. Kerkelijk leven

  1. Ijzeren veters en ketenen

  2. Het blinde oog en het dove oor

  3. Van droefheid en blijdschap

  4. Gebedsgaven

  5. Prediker en gemeente

  6. Slapers in de kerk

  7. Voor de liefhebbers

  8. Maandagmorgen

  9. Belangstelling voor de dominee

10. De mens ziet aan wat voor ogen is

Voorwoord

Dit boekje bevat een aantal artikelen die ik in het begin van deze eeuw schreef voor Gezinsgids. Veel van die artikelen hadden betrekking op actualiteiten. De leeswaarde daarvan is door de tijd achterhaald. Andere artikelen waren min of meer tijdloos en meer beschouwelijk van aard. Daaraan heb ik ook de titel van dit boek ontleend. Deze heb ik enigszins gerubriceerd rond een drietal thema’s: De mens, christelijk leven en kerkelijk leven. Sommige artikelen hebben betrekking op meer dan een thema. De keuze voor het ene of het andere thema blijft uiteraard een subjectieve bezigheid.

De artikelen zijn in het algemeen niet lang. Ze lenen zich ervoor om ze afzonderlijk te lezen. Ondanks de ordening rond bepaalde thema’s hoeft de lezer niet de volgorde van het boek aan te houden, maar kan men willekeurig elk artikel lezen. Sommige artikelen heb ik wat aangepast, opdat ze niet al te gedateerd overkomen.

Het is mijn wens dat het kennisnemen van deze artikelen ertoe bijdraagt dat we ons er meer van bewust zijn in welke tijd wij leven en hoe wij als christenen staan in een samenleving die gekenmerkt wordt door een steeds grotere kloof tussen godsdienst en wereld in het algemeen. In het bijzonder wel door onbegrip in de samenleving van de christelijke godsdienst, die deze samenleving eeuwenlang heeft gestempeld. Zij die willen vasthouden aan de onveranderlijke normen van Gods Woord en hun leven daarnaar willen inrichten, zullen steeds minder (h)erkenning vinden. Daarom is het goed om na te denken over ons staan als reformatorische christenen in de wereld. We moeten niet van de wereld zijn, maar we staan er wel middenin.

Dat is niet het enige doel van dit boekje. Het is ook bedoeld om onszelf een spiegel voor te houden hoe het met ons is in de verhouding tot God en hoe dat bijvoorbeeld tot uitdrukking komt in het verkeren onder en het luisteren naar de prediking van het Woord.

Capelle aan den IJssel, najaar 2016
Ds. W. Silfhout

I. De mens

1. De menselijke geest een leeg bouwterrein

Zonder geloof is het onmogelijk God te behagen. Denk niet, dat we God kunnen behagen door te wijzen op het feit dat we geen televisie hebben of dat we ’s zondags toch twee keer naar de kerk gaan, in tegenstelling tot andere mensen, die elke avond voor de televisie hangen en de zondag doorbrengen naar hun eigen begeerten. Denk niet, dat u beter bent dan die ander. Ook ons hart is een bron van vuile wanbedrijven. Zonder wederbarende genade zal dit onderscheid ons in de grote dag der dagen niet baten.

Toch moeten we beter doen dan die ander. We moeten die televisie buiten de deur houden. We moeten de middelen der genade waarnemen op zondag en elke dag van de week. En, laat ik dat er tegelijk aan toevoegen, het is niet alleen de televisie, maar er zijn zoveel andere dingen die uiting geven aan een wereldse levensstijl. Wat lezen we? Kan de leesportefeuille nog met goed fatsoen open op tafel liggen? Ik zou er nog wel een paar vragen aan toe kunnen voegen.

Op het gevaar af dat u me een moraalridder noemt of me ziet als de man met het opgeheven vingertje, die zo nodig weer eens tegen de televisie moet aantrappen, vraag ik u toch even verder te lezen. Misschien vindt u daarin wel aanleiding om uw opvatting bij te stellen of … om de televisie de deur uit te doen.

In het blad Het Zoeklicht, dat ik als deputaat voor Israël soms las, kwam ik een artikel tegen onder de kop ‘Televisie en de ondergang van de wereld’. Het lezen van dit artikel schokte me zo, dat ik me nauwelijks kan indenken dat iemand die dit serieus neemt, zich nog aan de beeldbuis wil vergapen. Het artikel begint met een uitspraak van de voor mij onbekende Engelse journalist, Malcolm Muggeridge: ‘De menselijke geest werd in de afgelopen tientallen jaren door de televisie ontledigd van alle normbesef. De menselijke geest is nu een leeg bouwterrein, waarop echter niet wordt gebouwd. Toevallige passanten dumpen daar hun afval en drek.’ In het artikel wordt er vervolgens op gewezen dat met de komst van de commerciële omroepen de grenzen steeds verder worden verlegd. De oorzaak hiervan is dat men kijkers nodig heeft. Hoe meer kijkers, des te meer geld voor reclamespots. Er zijn commerciële omroepen die er niet voor terugdeinzen om zo grof mogelijk op de beeldbuis te komen. De publieke omroepen kunnen het zich nog nauwelijks permitteren achter te blijven. Ook zij gaan voor de kijkcijfers. De inhoud van de programma’s is niet meer van belang, het moeten publiekstrekkers zijn. Dat betekent: Men moet ‘impact’ maken, shockeren, grenzen overschrijden. Reclamemakers hebben begin jaren ’90 al uitgevonden dat seks in programma’s het beste scoort. In de jaren ’60 was het nieuws voor alle vóórpagina’s toen een Britse mevrouw haar blote borsten voor de camera toonde. De VPRO zond het uit. De meeste kranten spraken er schande van. ‘Maar’, zegt de schrijver van het artikel in Het Zoeklicht, ‘sinds die tijd is er veel, héél veel veranderd. De moderne mens werd van geestelijke waarden beroofd en het gevolg ervan is dat uiteindelijk ook de kleren uit gaan.’

Het kan niet gek en niet shockerend genoeg zijn. Alle grenzen moeten worden geslecht. Je vraagt je af of ons volk nog verder kan wegzakken. Programma’s waarop dagelijks een miljoen mensen gespannen zitten te wachten om te zien wie met wie naar bed gaat. Programma’s waar een vrouw publiekelijk zal gaan uitkiezen van welke man ze zwanger zou willen worden. Is het niet veelzeggend dat de cabaretier Youp van ’t Hek, die niet vies is van het gebruik van schuttingtaal, dit zelfs te gek vond en daarover in NRC-Handelsblad onder andere schreef: ‘Het programma is gewoon het zoveelste tussenstation op weg naar de hel. En als we straks kijken naar een euthanasiequiz voor demente bejaarden, dan vind ik het niet raar. Of is de definitieve zelfmoordshow het beste?’ Het lust me niet om verder te citeren. Terug naar de Engelse journalist Malcolm Muggeridge: ‘De tv-kanalen hebben de duivel de grootste gelegenheid geboden sinds Adam en Eva werden verdreven uit de hof van Eden.’

Ja maar, ik ben zelf de baas over de knop. Die vunzige programma’s, daar kijk ik niet naar en daar mogen onze kinderen ook niet naar kijken. Och, is uw bouwterrein al zo leeg, dat u meent in eigen kracht het boze buiten de deur en buiten uw hart te kunnen houden? Laat de duivel toch niet toe het afval en de drek te dumpen op het bouwterrein van uw geest en op dat van uw kinderen. Ik weet een betere raad:

Ik zal, o God, bepeinzen Uwe wet,

In ’t onderzoek van Uw bevelen waken;

Terwijl mijn ziel op Uwe paden let.

In Uw geboôn zal zich mijn geest vermaken,

En, daar ik hulp verwacht op mijn gebed,

Uw heilig Woord vergeten noch verzaken.

(Psalm 119:8)

Als de inhoud van het artikel niet op u van toepassing is, geef het dan maar aan anderen. Misschien kunt u er zelf ook nog wat van gebruiken voor andere dingen in uw leven die de toets van Gods Woord niet kunnen doorstaan. Bijvoorbeeld door ons gebruik van de sociale media eens tegen het licht te houden.

2. Somber?

Het wordt weleens gevraagd: ‘Dominee, u ziet de toekomst toch zeker ook wel somber in?’ En eigenlijk verwacht men dan dat je als predikant niet anders doet dan de vraag bevestigend beantwoorden. Wat moet je dan als predikant op zo’n vraag antwoorden? Uitgebreid kun je ingaan op de gespannen situatie in de wereld, op de strijd tussen Israël en de Palestijnen, op de situatie in ons eigen land, op de verdeeldheid van de kerken, op het toenemende terrorisme, op de oppervlakkige godsdienst die ook onze kringen in verregaande mate beïnvloedt en op zoveel andere dingen meer. Zo kun je een avond vullen met het bespreken van alles wat er aan sombers in deze wereld te vinden en in de toekomst te verwachten is. Ik zou er ook deze bijdrage mee kunnen vullen en meer dan dat. Er is genoeg om ons zorgen te maken over de toekomst. Hoe zal het gaan met onze kinderen? Zullen ze staande kunnen blijven in deze godloze wereld? Zullen ze weerstand kunnen bieden aan de verleidingen van de vorst der duisternis? Hoe zal deze westerse wereld zich ontwikkelen in economisch opzicht, vooral ook in moreel opzicht, nu het christendom steeds verder naar de rand van de samenleving wordt geduwd? Zullen christenen het in deze samenleving zwaarder te verduren krijgen? Allemaal vragen die ons bezighouden en waarover we uitgebreid zouden kunnen spreken.

U begrijpt wel, dat ik dat niet wil. Moeten we dan de tekenen der tijden niet opmerken? Jazeker wel. Maar met welk doel? Met het doel om ons over te geven aan beschouwingen over de boze wereld buiten onszelf? Nee, we moeten die dingen overdenken met het oog op de aanstaande eeuwigheid. Boven het overdenken daarvan staat met grote letters: ‘Haast u, en spoedt u om de toekomende toorn te ontvlieden.’ We zijn zo geneigd om over deze dingen te spreken en tegelijk onszelf buiten schot te houden. Wat heb ik eraan als ik me een avond lang met mijn bezoek ledig houd met het bespreken van de grotere en kleinere wereldproblemen en bij elk probleem de verzuchting slaak: ‘Waar moet het toch naartoe? Ja, de Bijbel is toch waar, het is allemaal voorzegd.’ In ons eigen oog zijn we dan toch wel bezig geweest met heel belangrijke zaken. Als we dan aan het eind van de avond gekomen zijn, kan ons nog een gevoel van zelfgenoegzaamheid bezetten ook, in de geest van: we hebben toch wel over wezenlijke zaken gesproken vanavond. Maar waren het wel wezenlijke zaken?

Lloyd-Jones spreekt in zijn boek over de laatste dingen over ‘mensen die een groot deel van hun tijd besteden aan het doorzoeken en onderzoeken van de vuilnisbakken van de Bijbelse profetie’. Ik laat hem even aan het woord. ‘Dit is zonder twijfel een volstrekt onschriftuurlijke, om niet te zeggen onchristelijke visie op de Bijbelse profetie en onze belangstelling daarvoor. We onderzoeken deze dingen omdat we geloven dat we die van God hebben gekregen, niet omdat we alleen maar geïnteresseerd zijn in tijden en gelegenheden; niet omdat we slechts gedreven worden door een morbide vleselijke nieuwsgierigheid, maar eerder omdat we, als het volk van God, de tijden willen verstaan. We bestuderen dit onderwerp bovenal om daardoor gesterkt te worden in ons geloof, zodat we opgewassen zijn tegen de vijand met wie wij geconfronteerd worden, tegen de strijd waarbij wij al betrokken zijn en tegen de dingen die ons nog te wachten staan. We zijn niet geïnteresseerd in tijden en gelegenheden als zodanig, maar het gaat ons erom het volle profijt te hebben van wat God ons in Zijn genade heeft willen geven.’

Hier vinden we een geheel ander spreken over de toekomende dingen. Geen somberheid, geen ach en wee geroep, geen constatering van feiten en omstandigheden om ons heen, maar een acht geven op de tekenen der tijden met een begeerte om de tekenen van de tijden te verstaan in het licht van de volvoering van Gods Raad met deze wereld. Om voorbereid te zijn op de dingen die komen gaan. Om opgewassen te zijn tegen de vijanden met wie we geconfronteerd worden en om de geestelijke strijd te kunnen strijden, niet in eigen kracht, maar in de kracht van de Allerhoogste. Dan blijven we zelf niet buiten schot. Want we staan midden in deze wereld die in het boze ligt. We maken er deel van uit. Dan spreken we niet meer vrijblijvend over alles wat ons zal kunnen wedervaren, maar dan zijn we er zelf bij betrokken. Dan zal ons spreken doortrokken zijn van de wetenschap dat alle ellende die in deze wereld gevonden wordt, alle kerkverlating en kerkelijke verdeeldheid, alle maatschappelijke wanorde en onveiligheid, gevolgen zijn van de zonde. Maar dan zal er ook iets van verstaan worden dat God dwars door de zonde heen bezig is Zijn voornemen uit te voeren dat er eenmaal zal zijn een nieuwe hemel en een nieuwe aarde, waarop gerechtigheid wonen zal. En als we dat door het geloof in het oog mogen krijgen, dan is er geen reden voor somberheid. Want dan gaat het voor de Kerk toch goed. Al komt dan vervolging en verdrukking. Het is allemaal voorzegd. Het behoort bij de dingen die haast geschieden moeten. De Koning komt! Het geruis van Zijn voetstappen wordt gehoord. Zijn spreken vervult het hart: ‘Zalig zijn die vervolgd worden om der gerechtigheid wil; want hunner is het Koninkrijk der hemelen.’

Geen reden tot somberheid, wel reden tot zorg. Zal de Heere met Zijn Geest nog onder ons willen werken? Zullen er nog toegebracht worden tot de gemeente die zalig worden zal? Jazeker! God gaat door. Christus’ werk is nog niet af. Maar ook onder ons? Of wordt de kandelaar van het Woord meer en meer verplaatst naar andere landen? We hebben het verdiend. Klagen erover helpt niet. Wat klaagt dan een levend mens, eenieder klage vanwege zijn zonden. Die levende klacht verbindt aan Gods genadetroon. Die levende klacht vervult met verdriet omdat we van Gods heilspoor zijn afgegaan. Maar die levende klacht wordt in de hemel gehoord. Dan hebben we zoals Saul niet een man nodig die wel spelen kan, opdat de boze geesten van ons zullen wijken, maar dan krijgen we die Man nodig, bij Wie God hulp heeft besteld en Die machtig is te verlossen. Hij verdrijft alle duisternis en somberheid. En waar Hij Zichzelf openbaart als de Gezegende van de Vader in Zijn dierbaarheid en schoonheid, daar wordt het verstaan: ‘De tijd is nabij. Die onrecht doet, dat hij nog onrecht doe; en die vuil is, dat hij nog vuil worde; en die rechtvaardig is, dat hij nog gerechtvaardigd worde; en die heilig is, dat hij nog geheiligd worde. En ziet, Ik kom haastelijk.’ En de Geest en de bruid zeggen: Kom! Mag u dit antwoord geven, als u de vraag wordt gesteld: U ziet de toekomst toch zeker ook wel somber in?

3. Tevreden

Er zijn niet zoveel mensen die ‘vergenoegd zijn met het tegenwoordige’. De begeerte naar meer, steeds meer van het aardse goed te bezitten zit zo diep, dat sommige mensen zelfs niet schromen anderen van het leven te beroven om zichzelf te kunnen verrijken. Nu ga ik het niet hebben over roofmoorden of over allerlei andere misdaden die mensen bedrijven om zich aardse goederen wederrechtelijk toe te eigenen, maar ik wil iets vertellen over een ontmoeting met een tevreden mens.

We ontmoetten hem op een zomerse dag in een schitterende omgeving. Groene weilanden, afgewisseld met maisvelden, in een enigszins heuvelachtig terrein, de wegen omzoomd met een bloeiende vegetatie. Hier en daar een boerderij, zo natuurlijk in het landschap ingebed, dat zij daarmee als het ware één geheel vormt.

Terwijl we langs de kant van de weg in een pas gemaaid weiland neerstrijken om wat te drinken, nadert door het weiland een jonge man. Hij zal een jaar of twintig oud zijn. Met een hooihark is hij bezig om wat flarden van het ingezamelde gras, die waren ontsnapt aan het opraapapparaat, bij het nog te maaien gras te voegen. Komend bij ons in de buurt groet hij vriendelijk en na enige woorden gewisseld te hebben laat hij zich op z’n knieën zakken en zitten we zo op deze zonovergoten dag een poosje met elkaar te praten.

Algauw blijkt dat hij de enige zoon is. Hij heeft nog wel twee zusters, maar hij is de opvolger van het bedrijf van zijn vader. Hij werkt daar enkele dagen per week, de andere dagen werkt hij bij een loonbedrijf, omdat er voor twee mensen niet genoeg werk is op het ouderlijk bedrijf.

Met veel liefde spreekt hij over het boerenvak. Omdat wij,