GA NAAR JE EIGEN SOORT

2e druk

CIP-GEGEVENS KONINKLIJKE BIBLIOTHEEK, DEN HAAG

Blom, Trudi

Ga naar je eigen soort / Trudi Blom. - Utrecht : De Banier
ISBN 90-336-1317-4 geb.
NUGI 340
Trefw.: romans ; oorspronkelijk / jeugdboeken ; romans.

© BV. UITGEVERIJ ”DE BANIER”, UTRECHT 1993

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvuldigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotocopie, microfilm, of op welke andere wijze ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

TRUDI BLOM

GA NAAR
JE EIGEN SOORT

UITGEVERIJ DE BANIER – UTRECHT

1

”De Komeet”, zo heette het party-centrum in de al wat oudere stadswijk, aan de Planetenstraat. Het was een in de de loop der jaren steeds minder gebruikt gebouw geworden; er waren betere in de stad.

Maar in ”De Komeet” was een zolderruimte en het was die zolder, waarop een aantal jongelui, uit de verschillende kerken in de stad, het oog had geslagen. Het leek hen namelijk een ideale gelegenheid om er de zaterdagavonden door te brengen. En dank zij een paar doortastende jongens lukte het hen om voortaan iedere week beslag op deze zolder te leggen.

Tegen een redelijk laag entreegeld kon nu de ”jeugd der kerk”, zoals één van de koplopers het een keer uitdrukte, ’s zaterdagsavonds hier haar vertier zoeken. En ’t moest gezegd worden: Het liep!

Ook nu - het was een koude februaridag - was het er weer vol. Het was er warm en benauwd, maar vooral rokerig, want gerookt werd er stevig!

Jos van Wilgen kon zich daar behoorlijk aan ergeren. Zelf rookte hij niet, maar op deze manier werd hij wel verplicht om mee te roken. Hij had dan ook steevast aan het eind van iedere zaterdagavond branderige ogen en aan zijn kleren een irriterende rooklucht. Toch, weerhield het hem er met van hier te komen. Nee, hij was hier graag en sloeg dan ook nooit een zaterdagavond over. De ongemakken nam hij dan wel voor lief.

Nu echter had hij geen erg in die ongemakken. Met zijn rug tegen de bar geleund, stond hij zijn pilsje te drinken, terwijl zijn ogen tot achterin de zolder dwaalden. Hij probeerde, dwars door het rookgordijn heen, temidden van de kluit mensen het meisje te ontdekken, dat hij de vorige keer ook al had gesignaleerd.

Klen en tenger was ze, met veel donker, wat slordig haar. Dat gaf haar iets opvallends…

Na enig zoeken zag hij haar.

Ze stond, bijna helemaal achterin, te praten met iemand, die hij hier vandaan niet goed zien kon.

Ze was er dus weer! Nu hij haar eenmaal goed in de peiling had, konden zijn ogen haar maar nauwelijks meer loslaten. Pas toen hij op de schouder getikt werd, schrok hij op. Het was Marco Schouten, die hem vroeg of hij hem achter de bar wilde vervangen. Marco zelf moest nog naar een verjaardag.

Jos, die er op zich geen hekel aan had om achter de bar te staan, was er op dit moment niet zo blij mee eigenlijk. Zijn hoofd stond er niet naar, maar vooruit - voor de goede zaak moest je wat over hebben…

Hij knikte en zuchtte diep. ”Oké, ik kom er aan.”

Hij dronk het laatste restje uit zijn glas en liep toen om de bar heen om daarachter Marco’s plaats in te nemen. Hij trof er nog een paar andere jongens, onder wie Roel Verhagen. Die stond glazen te spoelen, en een ander stond over de bar geleund met wat andere jongens te praten, en Jos zag, dat zijn hulp niet echt broodnodig was.

Marco nam met een vage groet afscheid. Eigenlijk was er niemand die erop reageerde. Misschien omdat het niet voor iemand persoonlijk bedoeld was? Jos, tot wie dit allemaal vagelijk doordrong zei zelf in elk geval ook niets terug. Landerig leunde hij met zijn rug tegen de achterwand en keek een beetje peinzend naar Roel. Roel Verhagen - de oude vlam van zijn zusje Herma Hij keek er de blonde, wat slungelige jongen nog altijd op aan, hoewel Herma nu toch al weer bijna twee jaar verkering had met Jan-Willem van Vuuren, eens zijn beste vriend… Och, misschien nog wel. Logisch dat zoiets verwaterde als één van de twee verkering kreeg.

Er kwam werk voor hem. Ineens stonden er een heleboel tegelijk voor de bar, die wat drinken wilden, en Jos kwam in aktie. Ook Roel liet zijn glazen in de steek en hielp mee.

Wat later luwde de drukte weer en Jos zag kans om een barkruk binnen zijn bereik te slepen, waarop hij triomfantelijk plaats nam. ”Zeg, zit je goed?” vroeg Wim Koster, die zijn gesprek over de bar gestaakt had en nu jaloers naar Jos keek.

Jos grijnsde tevreden. ”Voorlopig kom ik hier niet meer af, zei hij vastberaden, hetgeen een schampere lach bij Wim ontlokte. H j dacht dat Jos zijn zetel wel weer gauw zou moeten verlaten, om mee te helpen. Maar dat viel hem tegen. Het bleef betrekkelijk rustig en Jos kon voorlopig nog genieten van z’n met moeite veroverde zitplaats.

Hij keek weer eens rond, tot zijn blik het bekende punt achterin bereikt had.

Hé ze was weg, waar was ze nu? Hij probeerde haar te ontdekken, maar het lukte hem niet. Het zicht werd aan alle kanten belemmerd door groepjes pratende en lachende mensen, die aan de tafeltjes zaten of die gewoon maar ergens stonden, middenin.

Hij staakte daarom zijn pogingen. Ze zou zo wel weer opduiken, dacht hij.

Volle bak was het weer vanavond. Zelfs nu kwamen er nog binnen en het liep al tegen tienen. En aan opstappen dacht nog geen mens, zo te merken.

Nee, hij had er geen spijt van dat hij zich destijds door een paar jongens van de catechisatie had laten overhalen hier naar ”De Komeet” te gaan. In het eerst was hij er niet zo heel erg voor geweest Hij zag dat niet zo zitten, een heel stel jongelui bij elkaar, die zoiets op poten zetten. Meestal werd dat een zootje.

Maar het was hem meegevallen en na de eerste keer was hij meteen enthousiast geweest. Dit had hij eigenlijk al die jaren gemist!

Zijn vader en moeder waren er niet zo gelukkig mee, dat hij hier naar toe ging. Ze hadden bezwaren gehad, vooral vader. Die vond het maar grote onzin om ’s zaterdagsavonds in zon caté-achtige toestand te gaan zitten. Jos had wel betoogd dat het helemaal geen café was, maar hij had zijn vader met kunnen overtuigen. Nou ja wat deed het er ook toe Zijn vader had tóch altijd wat.

Maar eigenlijk, diep in zijn hart, vond hij bepaalde dingen hier zelf ook niet gedaagd ’t Was er gezellig, dat wel, maar wat dééd je nu eigenlijk, goed beschouwd, op zon avond? Ook aan de muziek die hier gedraaid werd, had hij in het begin wel even moeten wennen Maar voor de rest, ja, voor de rest had hij het hier best naar zijn zin

”Zeg, mijnheer Jos van Wilgen.” Een harde stem verstoorde zijn gedachtengang. ”Doet u ook nog wat voor de kost of bent u eregast vanavond?” Een duw in zijn rug vergezelde deze woorden en Jo tuimelde van schrik bijna van de kruk. Naast hem stond Wim te grijnzen.

”Wat is er allemaal?” vroeg Jos ongeduldig terwijl hij van de kruk sprong.

”Als jij nou even die twaalf pils doet, dan doe ik de cola.”

Twaalf pils, schrok Jos. Dat was geen kleinigheid Zeker iemand die een rondje gaf. Hij begon ijverig te tappen, onder kritisch oog van degene, die de bestelling had gedaan Hij deed daarom zijn best om de glazen zo vakkundig mogelijk te vullen En het ging hem goed af, vond hij zelf.

Toen hij ermee klaar was, bleef hij nog even achter de tap staan Intussen spiedden zijn ogen weer over de zolder… Waar was ze nu toch?

”Twee jus d’orange graag,” hoorde hij ineens iemand zeggen Hij draaide zich in de richting van de stem en stond toen ineens oog in oog met het meisje…!

Hij schrok en voelde zich warm worden toen ze daar ineens zo vlak voor hem stond. Even wist hij niet wat te zeggen, toen begon hij opeens te grijnzen tegen haar.

”Tweemaal?”

Ze knikte en Jos dook ijverig de koelkast in om het gevraagde te pakken. Nog nooit had hij dit met zoveel plezier gedaan Hij duwde de zware koelkastdeur weer dicht, maakte met vaardige hand de flesjes open en zette ze toen, samen met de glazen, op de bar.

”Twee vijftig, alsjeblieft.”

Hij keek haar weer aan en zag, dat ze een beetje verlegen van hem werd. Het maakte haar nog leuker dan ze al was.

”Bedankt.” zei ze, met neergeslagen ogen nu.

Jos pakte het geld aan. Het meisje maakte zich met haar jus d’orange snel uit de voeten en hij keek haar na, tot ze ergens tussen een hele groep mensen verdween.

Peinzend liet Jos het geld in de kassa-la glijden.

Nee, niet vervelend, dat kind… vond hij en hij glimlachte tevreden voor zich heen. Hij liet zich zonder erg opzij duwen door Roel, die ook bij de kassa zijn moest. Gewoonlijk was hij hoogst beledigd, als iemand hem zomaar opzij duwde. Nu niet.

Hij verschoof in gedachten een paar glazen die naast de spoelbak stonden te drogen.

Eigenlijk miste hij op deze avonden Jan-Willem… Vroeger, op de middelbare school, trokken ze altijd samen op. En dat had geduurd tot ze van school af waren toe - tot Jan-Willem verkering gekregen had. En als Jos aan die achterliggende schooljaren dacht, leek het hem toch eigenlijk wel een heel mooie tijd. Zoiets kwam niet meer terug, jammer toch. En dit hier, in ”De Komeet”, het was niet te vergelijken met zijn schooltijd. Echte vrienden had hij hier niet. En het vervelende was, dat Herma en Jan-Willem hier nooit komen wilden! Hij had het al eens gevraagd, maar vooral Jan-Willem toonde weinig interesse… en dát vooral zat hem dwars. Maar vooruit. Al met al was het toch ook wel gezellig. Hij zou toch ook niet graag dit missen. Dat was ’t gekke van het geval.

En nu, dit meisje…

Een nieuwe bestelling, die in vrij sterk volume in z’n oor getoeterd werd, deed hem zijn plicht, die hij achter de bar tenslotte had, weer waarnemen.

En in stilte hoopte hij, dat een zeker persoon nog een keer jus d’orange zou komen halen…

Met de flesjes jus d’orange, waar bovenop vervaarlijk de glazen rinkelden, had Mirjam Grootendorst zich weer een weg teruggebaand. En onderwijl vroeg ze zich af hoe ze die lange jongen achter de bar toch eigenlijk vond. De vorige keer was hij haar ook al opgevallen. Toen had hij ook al zo naar haar gekeken… En nu deed hij dat weer.

Leuk toch, als een jongen zo naar je keek. En dit was er één van het goede soort, dat kon je zo zien. Alleen leek hij haar wel erg jong, jonger dan zijzelf was; ouder dan twintig zou hij vast niet zijn.

”Hè hè,” mopperde Ellen Staal, haar vriendin, die al ongeduldig op de uitkijk stond. ”Jij hebt ook lang werk gehad, zeg!”

Maar Mirjam gaf onverstoorbaar Ellen haar jus d’orange. Het was bij Ellen altijd een hoop herrie, maar het stelde nooit iets voor. En zij, als boezemvriendin, had er daarom al mee leren leven - ze ging er niet op in.

”’t Is hier warm,” zei ze alleen. En dat was waar, dat vond Ellen ook. ”Zullen we ergens gaan zitten,” stelde ze voor.

”Waar?’ vroeg Mirjam spottend. Iedereen stond bijna, want er waren veel te weinig zitplaatsen.

”Daar!” zei Ellen en ze wees naar een donkere hoek achterin. Mirjam trok haar wenkbrauwen op. Ellen zag ’t. ”Op de vloer,” legde ze uit.

Och ja, waarom ook niet. Mirjam liep al achter Ellen aan. Van dat staan werd je op het laatst ook alleen maar moe. En even later zaten ze in de donkere hoek, met hun rug tegen de muur geleund. Je zou hier vandaan een mooi overzicht kunnen hebben als er niet zoveel mensen voor stonden.

”Blij dat ik zit,” zei Ellen en ze schonk de jus d’orange in haar glas. En toen Mirjam net drie slokjes genomen had, was háár glas al leeg.

Echt Ellen, dacht Mirjam. Al de jaren door, zolang ze bevriend waren, was dat al zo geweest. Ellen maakte de plannen, ze voerde ze ook altijd uit, en het liefst allemaal in hoog tempo. Wat dat betreft waren ze altijd twee tegengestelden geweest. Zij, Mirjam, was helemaal niet zo. Was ze maar een beetje meer als Ellen. Het leek haar erg gemakkelijk. Zij was altijd veel aarzelender, onzekerder. Maar, had ze vaak gedacht, dat was misschien maar beter ook. Als ze zo als Ellen was, zouden ze constant ruzie hebben, omdat ieder dan haar eigen zin zou willen doen!

Er ging ineens een aantal jongens en meisjes weg, die voor hun neus hadden gestaan. Het uitzicht was gelijk een stuk ruimer. En Mirjam kon hier vandaan precies de bar zien. Stond hij er nog?… En toen ze hem inderdaad zag - hij stond te praten met een andere jongen - vroeg ze ineens aan Ellen: ”Zeg, ken jij die knul achter de bar?”

Ellen keek. ”Er staan er twee,” zei ze droog, ”en die ken ik allebei niet.” Ze keek eens naar Mirjam en lachte een beetje. ”Maar wie van de twee bedoel je?”

”O, die ene… die lange,” zei Mirjam, en ze had al weer spijt van haar vraag. Ellen had haar zo aangekeken.

Zwijgend dronk ze haar jus d’orange.

”Hé, hallo!” hoorde ze ineens Ellen roepen. Verbaasd keek ze op. Tegen wie zat Ellen zo te zwaaien?

Toen zag ze het. Eén van hun oude klasgenoten, Jan Boerma, liep daar, compleet met een meisje nog wel. Dat was leuk. Die hadden ze in geen jaren gezien! En ’t was altijd wel een leuke knul. Niet overdreven vlot, niet overdreven knap, gewoon leuk. En dat meisje leek ook wel geschikt.

Jan begon al herkennend te grijnzen. Hij stak zijn hand op en kwam meteen op hen af. ”Dat is leuk,” zei hij. ”Ik heb hier nog niet veel bekenden gezien.”

Nee, die ervaring hadden Ellen en Mirjam ook al opgedaan. Dat was toch wel jammer, vond Mirjam, en ze was blij dat Jan met zijn meisje, die hij voorstelde als Willy van Nes, bij hen kwam zitten, op de grond. Het meisje bleek over genoeg spraak water te beschikken; ze raakte in ieder geval meteen aan de klets met Ellen. Jan zei niet veel; Mirjam evenmin. Ze vond het gewoon fijn om hier te zitten en dit alles hier min of meer over zich heen te laten komen.

Het was nu de tweede keer dat ze hier was. Ellen was er ineens mee aangekomen. Die had ervan gehoord in de boekwinkel waar ze werkte, van één van haar collega’s - overigens wel in het negatieve. Maar dat was voor Ellen juist een reden geweest om er eens naar toe te willen. En zij, Mirjam, had er ook wel oren naar gehad. Een beetje onderbreking in de sleur van het dagelijks leven was haar welkom. Dit jaar werd het nu al vier jaar dat zij van school af was. En ze had haar werk - bij Metaalhandel Hoogervorst, als administratieve kracht - en daar had ze het heus wel naar haar zin, zeker omdat er ook opklimmogelijkheid was bij hen op de zaak, maar toch… Je verlangde meer in je leven. En thuis, waar ze als jongste van acht kinderen nog alleen was overgebleven bij haar vader en moeder, omdat alle anderen getrouwd waren, thuis kon het zo stil, zo ontzettend stil en saai zijn. Vader zei nooit veel en moeder, och, die was wel lief, maar Mirjam had altijd het gevoel alsof moeder op een volslagen andere golflengte zat dan zij.

Vroeger, toen Frank, twee jaar ouder dan zij en de op één na jongste van het gezin, pas verkering had met Wilma, toen was het nog wel gezellig in huis. Wilma was een leuke meid. Ook kwamen er in die tijd nog wel eens van zijn oude vrienden over de vloer. Dat had nog voor leven in de brouwerij gezorgd, het duurde alleen niet zo lang. Want Wilma was van al die dubieuze figuren, zoals ze hen noemde, niet zo erg gediend…

En inderdaad, de vrienden die Frank er altijd op na had gehouden, behoorden bepaald niet tot het beste soort. Dat wist Mirjam maar al te goed. Het had vader en moeder veel zorg gegeven en die waren dan ook blij dat Frank in zijn verkeringstijd weer” de goede kant” opging. Maar Mirjam kon nog wel eens naar die vorige tijd terugverlangen…

Vol verwachting was ze daarom ook geweest, toen Ellen haar de eerste keer met haar eend kwam halen om naar ”De Komeet” te gaan. Ze wist wel, dat ze er haar vader en moeder niet zo’n plezier mee deed om naar zo’n gelegenheid te gaan. Maar echt geprotesteerd hadden ze ook niet, dus…

Het was haar de vorige keer toch wat tegengevallen in ”De Komeet”. ’t Was er vol en benauwd en Ellen en zij kenden er bijna niemand. Gelukkig dat ze samen waren, anders had ze zich beslist opgelaten gevoeld. Want toen ze voor het eerst naar binnenstapten, werden ze toch wel even goed bekeken. Maar goed, dat was snel over geweest. En verder zouden ze gewoon maar moeten wennen…

Alleen de muziek, die ze hier hoorde, die deed haar denken aan de platen die Frank altijd op zijn kamer draaide. Ze had het nooit kunnen waarderen en dat kon ze ook deze muziek niet. Ze werd er altijd een beetje mistroostig van.

En toch waren ze nu weer gekomen.

Waarom?… Och, Mirjam wist het wel eigenlijk. Hoopten ze onwillekeurig niet, dat het nu leuker zou wezen?

En ze waren er tenminste úit, dat was ook heel wat waard. En nu zaten ze hier, ergens op de grond, met nog een paar oude bekenden erbij… vooruit. Je moest immers toch wat?

Tegen elven begon het leger te worden. Veel gingen er weg. Ellen ontdekte nog een paar oude bekenden, van de catechisatie van vroeger. Ze wenkte hen geestdriftig en er ontstond nu al een heel groepje om hen heen. Er werd wat over en weer gepraat en de nieuwtjes van de laatste jaren werden uitgewisseld. Zo hoorde je nog eens wat. Mirjam luisterde naar Ellen, die aan één van de jongens vroeg: ”Kennen jullie hier ook zo weinig mensen?”

”Nou,” zei de jongen, ”dat valt wel mee. Een hele hoop ken ik er toch wel. Da’s juist het leuke hier.”

”En weet je dan ook wie dat is?” Tot haar grote schrik zag Mirjam hoe Ellen naar die lange jongen, die inmiddels niet meer achter de bar stond, gebaarde. Hij stond nu vlak bij de uitgang met een paar jongens, en een meisje, dat er nogal hip uitzag, te praten. Mirjam hield haar adem in. Dat Ellen dat zomaar vroeg… Toch maar fijn eigenlijk. Zelf zou ze dat niet durven. En ze wilde toch wel eens wat meer van hem weten tenslotte.

De jongen zocht even met z’n ogen. ”Wie bedoel je?… O, wacht, die ken ik wel. Dat is Jos van Wilgen. Die zit altijd met Wim Koster en Roel Verhagen en zo.”

Hij leek Ellens vraag heel normaal te vinden en ging er ook niet verder op door, tot grote opluchting van Mirjam.

Jos van Wilgen…

Een leuke naam, vond ze. Die paste eigenlijk wel bij hem. En ze keek weer. Knap was hij zeker niet, een forse neus, een grote mond, krullig haar… maar hij had gewoon iets leuks, iets jongensachtigs over zich.

Hè, ze leek wel niet wijs! Zat ze naar zo’n jong ventje te loeren. Ze moest hier maar gauw mee ophouden, anders was ze verkocht voor ze het wist. En ze wilde dat niet meer, nee, die éne keer was al erg genoeg geweest…

En ze dwong zichzelf ertoe ook aan de gesprekken deel te nemen. Het ging haar nog goed af ook. Even dacht ze er niet meer aan.

Maar toen ze wat later met zijn allen weggingen en ze dus ook langs hem kwamen, was ze zich van zijn tegenwoordigheid weer heel bewust. En ze voelde hoe hij, toen ze voorbij hem liep, naar haar keek. Ze vond het leuk, ja natuurlijk. Maar toch, toen ze achter Ellen de trap afliep, was ze het nog steeds niet met zichzelf eens hoe ze hem nu echt vond.

2

Het was vijf voor twaalf toen Jos thuiskwam. Zijn ouders waren nog op en ook Herma zat nog in de kamer; die kwam natuurlijk net bij Jan-Willem vandaan.

Hij stapte de kamer binnen.

”Je bent niets te vroeg,” vond zijn vader, demonstratief op zijn horloge kijkend.

Jos vermoedde dat zijn vader die opmerking de hele avond al had voorbereid. Dat gezeur altijd!

”’t Is toch nog geen twaalf uur,” gromde hij ongeduldig.

”Nee…” zei zijn vader langgerekt, ”maar ik dacht dat je me eens verteld had, dat ze de zaak om elf uur sloten.”

”Nou ja!” Jos ging op een stoel bij de tafel zitten. ”Dat wil niet zeggen dat je precies om elf uur zegt: Stoppen en wegwezen!”

”Nee.” Vader Van Wilgen begon zich op te winden. ”Maar ik kan je wel vertellen, dat ik dit geen tijd vind om thuis te komen!”

”Nou, dan vind je dat toch niet,” mompelde Jos. Hij trommelde met zijn vingers op het tafelkleed. Wat ’n afknapper als je net bij ”De Komeet” vandaan kwam, dit gedoe.

”Zeg, ik vind dit geen toon tegen je vader!”

Dat was mevrouw Van Wilgen. Ze had een hekel aan ruzies, zeker op de late avond, maar dit kon ze toch zomaar niet over zijn kant laten gaan. En verwijtend keek ze Jos aan.

Die haalde zijn schouders op. Toen stond hij op van tafel. ”Ik ga wel naar bed. Welterusten!”

Kwaad liep hij de kamer uit.

Herma, die vanaf de bank het twistgesprek nauwlettend gevolgd had, keek hem geërgerd na. Waarom maakte hij nou zo’n herrie? Vader meende het heus zo kwaad niet, maar je moest nooit tegen hem ingaan. Want daar maakte je het altijd alleen maar erger mee. Maar enfin, Jos was nu eenmaal gespeend van iedere vorm van takt. Evenals vader zelf trouwens…

Nijdig rukte Jos de deur van de slaapkamer open, knipte het licht aan en schopte driftig een schoen van Paul uit de weg. Paul, zijn jongere broer, met wie hij de slaapkamer deelde, had altijd de gewoonte om zijn kleren en spullen gewoon maar ergens neer te smijten. En dan kon hij, Jos, z’n nek erover breken.

Hij begon zich uit te kleden en stootte zich daarbij nog tegen de punt van zijn bed. Hij gromde een verwensing tussen zijn tanden en zag met enig leedvermaak hoe Paul zich geërgerd omdraaide.

’t Kon hem niks schelen!

Waarom deden vader en moeder altijd zo belachelijk, speciaal tegen hem? Tegen Herma hoorde hij hen nooit zo zeuren, nee, altijd ging het tegen hém. Hij kreeg er onderhand wat van! Ze vergalden op die manier altijd alles. Vooral vader…

Toen hij in het donker zijn bed in stapte, schoot hem vaag de gedachte te binnen, dat hij zijn avondgebed nog moest doen. Ja, maar daar was-tie nu te nijdig voor. Dan kon je ’t immers beter maar niet doen?… Zoiets zei moeder tenminste vroeger altijd.

Toch met een gevoel van onbehagen trok hij de dekens over zijn hoofd. Hij kon beter maar gaan slapen.

Maar hij sliep deze nacht onrustig. Hij droomde de gekste dingen en ’t had allemaal met ”De Komeet” te maken. Een paar keer schrok hij wakker.

’s Zondagsmorgens aan het ontbijt was hij dan ook niet te genieten. Met een humeur beneden peil was hij aan tafel gekomen, maakte ruzie met Paul, omdat hij diens benen onder tafel voelde, en snauwde Anja, het jongste zusje, af omdat ze naar zijn mening te lang deed over het kaassnijden.

Herma keek af en toe eens, vol ingehouden ergernis, naar haar broer. Als dat de hele dag zo door moest gaan… Hij zag eruit om te schieten. En zijn haar was waarschijnlijk nog met geen kam in aanraking geweest vanmorgen.

Vervelend toch, dat hij de laatste tijd zo was - de sfeer in huis werd er bepaald niet beter op.

Gelukkig dat zij uit de kerk met Jan-Willem mee zou gaan. Had zij er tenminste geen last meer van. Maar hier thuis zaten ze er toch maar mee. Ze voelde zich bijna schuldig, dat ze het zo fijn vond om dan hier niet te hoeven zijn.

Ze keek eens naar haar vader, die zwijgend zijn boterham met ei zat te eten. Zijn gezicht stond somber. En Herma voelde ineens iets van medelijden met hem. Gek was dat. Maar vader zat daar zo… ja, een beetje zielig eigenlijk.

Opeens voelde ze hoeveel ze van hem hield. Van haar vader ja, van moeder ook. Ook haar gezicht stond niet vrolijk, zag ze.

Herma had dat vaker, de laatste tijd, dat ze zich ineens zo sterk verbonden voelde met haar vader en moeder. En met een heel ander soort liefde was dat dan toch, dan haar liefde voor Jan-Willem. Moeder zou zeggen: Het ene, dat is oude liefde, dat andere is nieuw, dat komt erbij en hoeft het oude niet te verdrijven. En ze geloofde wel, dat moeder daar gelijk in had.

Tot slot van haar overdenkingen nam ze nog een kop thee, maar ze was blij toen de maaltijd afgelopen was.

En dan kwam het iedere zondag terugkerende gehaast, om alles vóór kerktijd klaar te krijgen.

Herma hoefde zich echter niet te haasten, want zij zou wel weer het eerste bij de kerk zijn; Jan-Willem was nooit vroeg. En hij was daarin onverbeterlijk.

Toen ze bij de fietsenstalling arriveerde, constateerde ze dat Jan-Willem er inderdaad nog niet was, maar heel lang liet hij toch niet meer op zich wachten.

En daar kwam hij dan aan, op zijn fiets, een beetje voorover gebogen, donker en vertrouwd. Hij grijnsde haar, zoals gewoonlijk, verontschuldigend tegen.

”Wacht je al lang?”

Herma moest lachen om deze eigenlijk zinloze vraag.

”Al een eeuw,” zei ze. Toen verstrakte haar gezicht toch weer.

Niet om Jan-Willem, maar nog om thuis…

Jan-Willem zette zijn fiets in een rek en keek Herma ineens aandachtig aan.

”Is er wat?”

”Hoezo?”

”Ik zie het!” Het klonk bijna plechtig en de strakheid van Herma’s gezicht verween. Die maakte nu plaats voor een wat onwillige glimlach.

”Welnee joh, hoe kom je erbij?”

Maar meteen bedacht ze dat het toch onzin was om zich voor Jan-Willem groot te houden. En daarom begon ze toch: ”Nou, weet je, ik kan me soms best kwaad maken over Jos. ’t Is de laatste tijd altijd gezeur met hem!”

Jan-Willem fronste zijn wenkbrauwen.

”Jos moet eens normaal doen,” stelde hij kort en bondig vast. Hij wist wel waar Herma op doelde.

Jos, die jarenlang zijn beste vriend geweest was, Jos zat tegenwoordig vaak op een heel andere golflengte dan hij. Net als bijvoorbeeld ’s zaterdagsavonds die Komeet-toestand, dat was ook al zoiets… En dan wilde Jos nog wel, dat Herma en híj daar ook naar toe zouden gaan! Nou, hij keek wel uit. Zo’n hele horde losgeslagen jongens en meiden op een kluitje; je kon op je vingers wel uittellen waar het om begonnen was natuurlijk…

Maar Jos nam hen dat kwalijk. Ja, dat konden ze dan ook niet helpen!

”Zullen we naar binnen gaan?” stelde Herma voor, ”zo vroeg is ’t ook niet meer.”

Vastberaden stapte ze naar binnen en Jan-Willem volgde haar. En Herma had géén zin meer om zich nog langer druk te maken over Jos. Jan-Willem was er nu.

Bij de hoofdingang van het kerkgebouw stond Jos, temidden van een hele kluit anderen. Hij was in druk gesprek gewikkeld met Wim Koster en Marco Schouten. Die hadden namelijk het plan opgevat om een keer op een zaterdagavond met een groep van ”De Komeet” te gaan bowlen. Daar stonden ze nu over te praten. Jos was er dadelijk enthousiast over geweest en er waren er steeds meer bijgekomen, die ook wel voor het plan voelden.

Maar op een gegeven moment kwam Roel Verhagen eraan stappen met een veldheersgezicht. Het was al twee minuten voor tijd, en dat kwam hij hen vertellen.

Het gesprek brak af en met z’n allen gingen ze nu naar binnen.

Toen Jos zo tussen de anderen het portaal binnenstapte, bedacht hij bij zichzelf dat het toch niet in de haak was om op zondagochtend, voor kerktijd, over zulke dingen te gaan staan praten…

Maar ja, hield hij zichzelf meteen voor, die anderen deden het toch ook? En waren die zo slecht dan?… Dat kon hij zich toch eigenlijk niet goed voorstellen.

Vooruit maar, dacht hij, terwijl hij achter Marco en Wim de trap opliep naar de galerij, over zulke dingen moest je maar niet te diep nadenken - dan werd alles zo moeilijk…

En toen hij eenmaal op de achterste bank van de galerij had plaatsgenomen, tussen de anderen in, was zijn onrust zo goed als verdwenen.

Het voorjaar zat in de lucht, vond Herma, toen ze na kerktijd met Jan-Willem fietste, op weg naar zijn huis. En Jan-Willem dacht het ook wel, dat zei hij tenminste. Maar Herma had de indruk dat hij het alleen maar zei om haar te gerieven. Jan-Willem lette nooit zo op zulke dingen, wist ze. Hij plaagde haar er juist vaak mee, dat ze te romantisch was.

Misschien was ze dat ook wel, dat kon best, maar Jan-Willem was beslist te ónromantisch af en toe.

Toen ze even later aan de koffie zaten, kwam tot Herma’s ongenoegen, Ronald binnenvallen. Ronald, Jan-Willems oudere en enige broer, die een paar jaar terug uit huis gegaan was en nu ergens in de oude binnenstad op zichzelf woonde.

Herma mocht hem niet.

Ronald, die uiterlijk op een bepaalde manier wel veel leek op Jan-Willem, Ronald had iets, wat Jan-Willem toch niet had. Herma zou het niet weten te omschrijven, maar het maakte dat ze nooit goed wist, wat ze aan hem had.

Hij was knap, knapper beslist dan Jan-Willem, maar er was iets in zijn gezicht waar Herma niet van hield.

Maar vooral het feit dat hij zijn vader en moeder in de steek gelaten had, toen, in die moeilijke periode dat mijnheer Van Vuuren dronk, dat hij eerst gewoon nooit thuis was, in tegenstelling tot Jan-Willem, en dat hij later zelfs helemaal vertrokken was - dat vooral nam ze hem kwalijk.

En ze wist ook van Jan-Willem, dat hij nu vrijwel nooit meer thuis kwam - ja, om de was bij zijn moeder te brengen en te halen! En dat hij alleen maar ’s zondagsmorgens kwam, als hij al kwam, wanneer Jan-Willem en zij hier waren.

Dat begreep ze trouwens niet zo goed. Ze geloofde toch niet, dat Ronald nu zo erg op hen gesteld was…

Maar ja, hij kwam nu eenmaal, en ze dwong zich er toe om gewoon tegen hem te doen. Zo heel moeilijk was dat niet eens, want Ronald was een gemakkelijk prater. Als hij daar zin in had tenminste.

En vanmorgen was hij wel in zo’n bui blijkbaar, want hij begon ineens tegen hen aan te praten. Over ”De Komeet” nog wel. ”Wat moet jij met ”De Komeet”? vroeg Jan-Willem, niet erg vriendelijk.

En ook Herma keek Ronald oplettend aan.

Erg ’s zondags zag hij er niet uit, schoot het door haar heen, met zijn ongeschoren gezicht en wat smoezelig aandoende kleren. Ze geloofde ook niet, dat hij vanmorgen naar een kerk was geweest… ”De Komeet”, ze wist, dat was voor hem nog veel te degelijk. Ze zag het al voor zich: Ronald van Vuuren tussen die lui van ”De Komeet”!

”Wat ik met ”De Komeet” moet?…” vroeg Ronald bedaard - ook al zo’n onuitstaanbare eigenschap, vond Herma, dat hij nooit uit zijn evenwicht te brengen was -, ”ik moet daar niks. Ik wou alleen weten of het nog een beetje wat is daar.”

”Volgens Jos wel,” antwoordde Herma.

”En volgens jullie dan?”

Vol spot waren Ronalds ogen nu op Jan-Willem en Herma gericht.

Wedden, dat die twee zoiets beneden hun stand vonden!

Jan-Willem begon een sigaret te draaien. ”We zijn daar nog nooit geweest,” verklaarde hij.

”Tijd dat je er eens heen gaat!” vond Ronald, en hij lachte even veelbetekenend.

Herma zag ’t - en ze vond hem onuitstaanbaarder dan ooit.

Gelukkig kwam mevrouw Van Vuuren vragen of ze nog koffie wilden; dat leidde de aandacht af.

Jan-Willem begon zijn vader uit te horen of er nog nieuwtjes waren bij hen in de kerk - Herma en hij waren vanmorgen naar de kerk van de Van Wilgens geweest - en mevrouw Van Vuuren schonk intussen koffie en presenteerde de koek. Herma luisterde met de mannen mee.

Ze kon het altijd goed vinden met Jan-Willems ouders, vooral met zijn vader eigenlijk. En ze kon maar nooit begrijpen, dat deze man voor zoveel problemen in zijn gezin gezorgd had. Of hád… ze herinnerde zich ineens weer wat Jan-Willem pas eens tegen haar zei. ’”k Vertrouw m’n vader toch niet altijd helemaal,” had hij gezegd. En Jan-Willem zei zoiets toch niet zonder reden?…

Ronald nam niet meer aan het gesprek deel. Hij had zich verschanst achter het een of andere tijdschrift.

Maar de enige die dat opviel, was zijn moeder…

3

Mirjam zat met opgetrokken knieën op Ellens bed en keurde het bandje, dat Ellen zojuist had opgezet. Het was koormuziek en Mirjam kon dat wel waarderen.

Ze zei het Ellen dan ook en die ging tevreden in één van de rotanstoeltjes zitten, bij het raam. Allebei luisterden ze naar de muziek.

Het was woensdagavond, de enige avond in de week, dat ze allebei tegelijk vrij waren.

Beiden hadden ze tegenwoordig een druk weekprogramma. Mirjam had haar avondcursus voor het praktijkdiploma boekhouden, haar autorijlessen en bovendien moest ze haar EHBO-diploma onderhouden. Ellen had zich ten doel gesteld het middenstandsdiploma te behalen en zij had ook de wekelijkse koopavond, waarop ze meestal moest werken.

Maar op woensdagavond, dan legden ze allebei hun boeken weg en gingen ze om de beurt naar elkaar toe. De vriendschap, die al vanaf de lagere school bestond, was nog steeds niet aan het verflauwen.

”Zo,” zei Ellen na een tijdje. ”Heb jij nog nieuwtjes?”

Mirjam trok een gezicht. ”Waar zou ik nieuwtjes vandaan moeten hebben?” zei ze, een beetje ontevreden. Zo’n opwindend leven had ze niet helaas! ”En jij?”

Ellen lachte. ”Nee, ik eigenlijk ook niet.”

Het feit, dat vandaag die leuke jongen weer in de winkel was, hield ze nog maar voor zichzelf.

”Eigenlijk zou ik best willen dat er eens iets gebeurde,” zei ze toen, en in haar hart wilde ze dat dat dan iets zou zijn met betrekking tot die jongen in de winkel…

Mirjam ging eens verzitten. ”Bij ons in de familie kunnen er natuurlijk altijd baby’s geboren worden, en zo.” En ze dacht aan de kinderrijke gezinnen van haar broers en zusters. ”Voor de rest weet ik ook niet zo gauw wat er nog meer gebeuren kan.”

”Nou,” zei Ellen, ”dat is toch nog heel wat, want bij ons lijkt me dat een beetje moeilijk.”

Ja, inderdaad. Ellen had één jongere broer, die nog op school ging, en haar ouders zelf liepen al tegen de vijftig.

Mirjam praatte trouwens niet al te enthousiast over haar familie, maar dat deed ze eigenlijk nooit. Ellen wist wel, dat Mirjam nooit zo’n hechte band met haar zussen en haar ouders had. Alleen over Frank was ze wel eens wat positiever. Misschien kwam dat door het leeftijdsverschil met die anderen? Frank en Mirjam waren zo’n beetje de nakomertjes in de familie Grootendorst.

”’t Is toch ontzettend stil bij jullie geworden, hè?” zei ze, voortbordurend op haar gedachtengang.

Mirjam knikte. Ja, zo’n tien jaar terug, toen was het allemaal heel anders. Als haar broers er met hun meisjes waren, of haar zussen met hun vriend, dan gonsde het huis meestal van leven. Prachtig had ze dat altijd gevonden.

”Ja, ’t is waar, maar ja, jullie zijn natuurlijk ook maar met z’n tweeën, zoveel maakt dat eigenlijk niet uit.”

”Nee…” zei Ellen nadenkend. Toch was er voor haar gevoel wel verschil tussen haar thuis en dat van Mirjam. ”Maar jouw vader en moeder zijn natuurlijk veel ouder.”

Maar dat was het toch niet, dacht Mirjam. Ze geloofde niet dat daar het probleem zo zeer in zat, maar Ellen had gewoon veel leuker contact met haar ouders. En dat was iets, dat zij nu juist wel eens miste. En ze vroeg zich af, of dat nu wel door de leeftijd kwam.

Maar och, haar ouders waren ook best, daar niet van. En ze had Ellen en ze had nu toch ’s zaterdag sa vonds wat vertier, wat wilde ze nog meer?

”Zeg,” begon Ellen ineens - het leek wel of ze gedachten kon lezen! - ”Wat vind jij nou er van, van dat bowlen?”

Ze hadden namelijk de afgelopen zaterdagavond van Jan en Willy gehoord, dat een heel stel van ”De Komeet” wilde gaan bowlen. En tot Mirjams grote schrik, maar ook tot haar genoegen, had Jan ineens Jos van Wilgen gewenkt om het een en ander daarover te vragen en die was toen zomaar bij hun groepje komen zitten.

Ze was natuurlijk veel te bang geweest om hem echt aan te kijken, maar ze had zijn aanwezigheid heel goed gevoeld. En ze had ook weer gemerkt dat hij haar zág.

En ineens had hij Ellen en haar gevraagd of ze ook meegingen. Ellen had gretig toegehapt en ook zij, Mirjam, was er op ingegaan.

Maar nu achteraf had ze toch allerlei problemen zien oprijzen. Tenslotte, de meesten die mee zouden gaan kenden zij toch niet. Ze zei het tegen Ellen. ”En ik vind het daarom best wel een beetje eng,” voegde ze er wat benepen aan toe.

”O, nou ja…” Ellen haalde haar schouders op. ”Dat geeft toch niet? Trouwens, ik weet zeker, dat er iemand is die het zeer op prijs stelt als je meegaat!” En ze grijnsde heel gemeen.

”Nee, maar weet je,” ging ze toen verder, ”ik kan ’t eigenlijk helemaal niet, en dan sta ik natuurlijk mooi voor paal!”

Maar daar kon Mirjam zich nu weer niet zo druk om maken. Zij had het ook nog maar één keer in haar leven gedaan. En ze zou die keer nooit vergeten…

Maar nee, ze moest het juist wel vergeten - en ze probeerde ineens haar opkomende gedachten te overstemmen door Ellen ervan te overtuigen, dat het helemaal niet gaf, dat ze het niet kon en zo.

Ellen keek haar verbaasd aan.

Daarnet zat Mirjam zelf nog tegen te sputteren en moest je haar nu horen!… Dat kwam zeker van die Jos.

”Stil maar,” zei ze, ”ik ben al overtuigd. Ik kan natuurlijk ook altijd nog als coach meegaan. Ga ik Jos van Wilgen lekker opjutten!”

”Joh, doe gewoon!” Mirjam sprong ineens van het bed af. Het bandje was afgelopen en dat ging ze nu omdraaien.

Maar net toen ze het gedaan had, riep Ellens moeder voor de koffie.

”Nou,” zei Mirjam teleurgesteld. Nu kon ze de cassetterecorder meteen weer afzetten ook!

Samen gingen ze naar beneden.

”Maar ik wil straks de andere kant ook horen, hoor!” waarschuwde Mirjam, voor ze de huiskamer binnengingen.

Toen Mirjam die avond laat naar huis fietste, kon ze toch de gedachten, die ze had willen weren, niet tegenhouden.

Want ze had zich nog nooit zo’n tegenstrijdig wezen gevoeld als de laatste weken.

Had ze het niet leuk gevonden, dat Jos van Wilgen zo ineens bij hen was komen zitten? Was het niet leuk, te weten dat hij naar haar keek? Vond ze ook hém niet leuk? O jawel, dat was allemaal wel waar, maar… voelde ze ook dat voor hem, wat ze ooit eens voor die ander had gevoeld? En ze wist: Dat was niet zo. Dat allesoverweldigende, maar ook zo heel diepe gevoel - dat zou ze voor deze jongen nooit kunnen hebben.

Maar moest dat dan ook? Je kon immers nooit vergelijken? Nee, ze kon uit zichzelf het antwoord al geven, je kon jongens niet met elkaar vergelijken. Maar wel de gevoelens die je voor hen had…

Ze kon hém niet vergeten.

Een paar jaar geleden was het al, dat ze hem ineens weer zag. Op de verjaardag van Frank. Met nog een heel stel anderen. Het was voor het eerst na jaren dat Frank zijn verjaardag weer normaal thuis vierde; kort nadat hij verkering had.

En daarom zag ze ook toen pas die knappe, donkere vriend weer, na zóveel tijd. Ze kende hem eigenlijk al van gezicht, van vroeger, van school, heel vaag. Maar toen hij zo ineens binnenkwam, had ze zich op het zelfde moment gerealiseerd, dat hij, min of meer onbewust, altijd in haar gedachten was gebleven. Hij was het, die iets in haar wakker geroepen had, alleen had ze het tóen zelf nog niet geweten. Nu echter, nu wist ze het ineens wel! Hij was de jongen, zoals ze zich die altijd gedroomd had.

Maar tegelijkertijd besefte ze hoe dwaas het was. Die jongen, van een heel ander slag dan zij, die jongen, die zo heel duidelijk iets had, en zich daar blijkbaar wel van bewust was ook - die jongen zou háár waarschijnlijk niet eens tellen!

En toch vergiste ze zich.

Want Ronald van Vuuren zag haar wél. Feilloos had ze het gemerkt die avond. En ze was hoe langer hoe onrustiger geworden. Vooral ook omdat ze zag hoe gemakkelijk hij met die andere meisjes omging…

En toen die verjaardag - nee, die avond zou ze nooit vergeten, die stond in haar geheugen gegrift! - toen die verjaardag voorbij was, had ze beseft: Nooit zou ze meer wezen als voor die tijd - ze had de man van haar dromen ontmoet.

Alles van hem had haar aangetrokken: Zijn stem, zijn ogen, die zo plotseling oplichten konden, zijn overmoedige lach - ze was verkocht.

Het duurde niet lang, of ineens kwam hij zomaar eens binnenvallen. Voor Frank… jawel, maar dat had hij vóór die tijd ook nooit gedaan. En dat hij inderdaad niet alleen voor Frank kwam, daar kwam ze ook al snel achter. Hij begon een praatje met haar, zomaar, over alles en niets. En vaker kwam hij, soms met een paar anderen. En altijd als zij thuis was, was hij er voor háár. Niemand hoefde dat haar te zeggen, niemand zou het echter hebben moeten ontkennen - het was zo. Want dat voelde ze.

Maar het kon niet.