ZUSTER MONICA

Eeuwoud Koolmees
Zuster Monica
© B.V. UITGEVERIJ DE BANIER, UTRECHT 1998
Ontwerp omslag: Wim Smalen
Omslagtekening: Hans Ellens
ISBN 90 336 2514 8
NUGI 340

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij electronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier, zonder voorgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

EEUWOUD KOOLMEES

ZUSTER
MONICA

DE BANIER - UTRECHT

HOOFDSTUK 1

Het is donker. Aardedonker. Als een zwarte deken ligt de nacht over het polderland. Geen streepje maanlicht kan door het dikke wolkendek heenkomen om de absolute duisternis iets te breken. De natuur is in diepe rust verzonken. De wind, die al dagenlang het vlakke weidelandschap heeft geteisterd, is eindelijk gaan liggen en er is aan die langdurige druilerige regen een einde gekomen.

De hele polder ademt een rust uit, die een stadsmens totaal onbekend is. Daar rijden altijd wel auto’s, zelfs in het holst van de nacht. Daar schijnen de straatlantaarns en zwalkt een desolate dronkaard van links naar rechts over de verlaten weg. Maar hier is rust. Mens en dier verzamelen krachten voor de nieuwe dag. Een paard staat eenzaam aan de rand van een weiland te slapen. Verderop ligt een groepje koeien in het natte gras dicht bij elkaar wat te dommelen. In het kippenhok van de boerderijen is zelfs de haan nog in dromenland.

Maar het is niet overal stil en donker. Op een hoeve, midden in het land, ver van andere boerderijen brandt nog licht. Hoewel, de lichten zijn al een poosje uit geweest, maar nu schijnt er weer door sommige ramen licht naar buiten. Mensen lopen bedrijvig het huis uit en in. Op het erf staat een ambulance. De koplampen branden nog en schijnen een verbaasde geit in een naburig landje recht in de ogen. De chauffeur heeft ze vergeten uit te doen. Die heeft wel wat anders te doen. Samen met een broeder draagt hij een brancard het huis uit.

Hij moet bukken voor de lage bovendorpel. Het is een oude, lage boerderij, blijkbaar stammend uit een tijd dat de mensen nog wat kleiner waren.

Een beetje puffend sjouwen ze de brancard naar de auto. Zo’n handig onderstel met wielen kunnen ze hier op de hoeve wel vergeten met al dat grind op het erf. In hun voetspoor volgt een vrouw, gebarend en druk pratend tegen de broeder. Snel schuiven de twee mannen de brancard in de auto. De boerin klimt ook in de ambulance, dan slaan de deuren dicht. Behoedzaam rijdt de wagen het donkere boerenerf af. Grind knerpt onder de draaiende wielen. Sommige van de steentjes schieten onder de banden weg en belanden in de pas geharkte perkjes langs het oprijpad. Als de auto het erf afdraait, weerkaatsen de lichten nog even in de kleine raampjes van de boerenhoeve.

Op het erf staat een jongen van een jaar of zestien. Zijn gezicht ziet wit van schrik en misschien ook wel van de slaap. Met grote ogen staart hij de verdwijnende ambulance na. Hij huivert, het is koud buiten. Hij heeft wel een jas aan, maar daaronder draagt hij alleen maar een pyjama. Een klein meisje komt huilend naar buiten gelopen. De jongen probeert zijn kleine zusje wat te troosten. Ze is vast door het lawaai wakker geworden. Bang en tegelijk nieuwsgierig zien ze, hoe de gloed van de achterlichten steeds zwakker wordt, tot het helemaal verdwijnt. Hij slaat zijn arm om het meisje en duwt haar zachtjes naar binnen. Hij voelt zich nu heel groot, nu hij helemaal alleen voor de boerderij en zijn zusje moet zorgen.

De vrouw kijkt beurtelings naar haar man en de ambulancebroeder.

De verpleger knikt haar geruststellend toe. „Het komt wel goed met uw man. Zo te zien heeft hij een blindedarmontsteking.”

En tegen de man: „Heeft u al lang buikklachten, meneer?” Het lijkt hem sterk, dat dit zo plotseling is gekomen, dat de boer niet eens de tijd heeft gehad om er vandaag mee naar de huisarts te gaan. Pas een uur geleden hadden ze de dokter gebeld, die na aankomst al snel een conclusie had getrokken en een ziekenauto had besteld.

De man zegt niets, hij kreunt alleen maar van de pijn. De broeder overweegt hem een stevige pijnstiller te geven, maar besluit toch maar even te wachten.

De vrouw knikt tegen hem. „Hij loopt er al heel de dag mee rond. Eigenlijk is het gisteravond al begonnen. Ik heb hem wel tien keer gezegd, dat het niet zomaar een buikpijntje was, dat gaat veel sneller over en is meestal ook niet zo hevig. Maar Piet was eigenwijs en bleef gewoon doorwerken. Maar hij had vannacht zo’n erge pijn, dat ik haast dacht, dat hij er in zou blijven.”

Een beetje hulpeloos kijkt ze de wagen rond, naar al die vreemde instrumenten. Ze vindt het allemaal een beetje eng.

De ziekenauto raast inmiddels over de provinciale weg naar de stad. De sirene staat uit, er is geen sterveling te bekennen. Maar zodra de auto in de buurt van een kruispunt komt, zet de chauffeur voor alle zekerheid toch steeds even de zwaailichten in werking.

De broeder is niet zo gerust als hij de vrouw wil laten geloven. Vooral nu de vrouw zijn vermoeden bevestigt, dat de ontsteking al langer speelt. Hij weet uit ervaring, dat boeren vaak een hele poos doorlopen met een klacht. Wie zou anders het werk moeten doen?

Uiterlijk kalm, maar innerlijk bezorgd ondervraagt hij de patiënt en zijn vrouw nogmaals, waarbij hij van de man niet veel duidelijke antwoorden krijgt. Hij vreest, dat de ontsteking het buikvlies al heeft aangedaan. Hij neemt de bloeddruk van de man op, waarbij hij even de buik van de patiënt raakt als de chauffeur een kuil in de weg niet kan ontwijken. Nauwelijks beroert hij de buik van de man, of deze kreunt al. Hij hoopt, dat het niet op doorbreken staat, want dan ziet het er echt slecht uit.

De zwaailichten gaan weer aan. De wagen rijdt over het laatste kruispunt. Nog een paar straten, dan zijn ze gelukkig bij het ziekenhuis.

„Zuster Monica, geef me even wat gaasjes als je wilt.”

Haast gedachteloos reikt de aangesprokene het gevraagde aan. Haar aandacht is bij het kind dat op de schoot van zijn moeder Monica met angstige ogen aankijkt. Om de paar tellen schokt het lijfje van het ventje van een droge snik. Hij heeft oorpijn, heel erg. Zo erg, dat de huisarts zei, dat hij maar even met pappa en mamma naar het ziekenhuis moest gaan. Daar waren heel knappe dokters en heel lieve zusters, die zouden zijn oorpijn wel even wegmaken.

Monica heeft medelijden met het kereltje. Zijn handje rust in de grote knuist van zijn vader.

Terwijl de arts zijn spullen klaar maakt, probeert hij het zieke ventje wat op zijn gemak te stellen. Zuster Monica heeft het idee dat de arts er zelfs niet eens over hoeft na de denken, wat hij allemaal zegt. Hij is een oude rot in het vak, iemand die alleen al met zijn stem de patiënten een groot vertrouwen geeft en op hun gemak stelt.

„Zo kerel, vertel eerst eens hoe je heet?” Ondertussen draait hij zijn hoofdje opzij.

Monica houdt het hoofdje stevig tussen haar beide handen, terwijl de arts met een scherpe naald een klein gaatje in het trommelvlies probeert te prikken.

Het ventje wringt zich in duizend bochten, Monica kan het hoofd nauwelijks stilhouden.

De moeder springen de tranen in de ogen als ze haar kind zo machteloos ziet worstelen. Dan zet Monica zich even schrap, het hoofd ligt stil.

De arts prikt en direct stroomt het pus door het gaatje. De druk achter het trommelvlies valt weg. De korte scherpe pijn van het prikken gaat meteen over in een verlossend gevoel geen oorpijn meer te hebben.

De vader heeft angstig en met zweet in z’n handen toegekeken en is verbaasd dat het zo snel gebeurd is.

De arts richt zich weer op, het karweitje is geklaard. „Het kan zijn, dat zijn oor nog enige dagen loopt, dat is heel normaal. De koorts moet nu wel snel zakken. Als dat niet zo is, moet u de huisarts nog eens bellen.”

De vader knikt, hij heeft het begrepen.

„Nou, dan wens ik u wel thuis en verder nog een goede nachtrust.” Dan richt de arts zich weer tot het patiëntje en geeft hem vriendschappelijk een tikje op zijn knie. „Zo kerel, je bent een grote jongen, hoor. Je oortje is weer bijna beter. Je mag nu weer met pappa en mamma mee naar huis, dan kun je lekker gaan slapen.”

Monica helpt de vader nog even verder met het aankleden van het kind. De arts gaat snel weer verder, naar de volgende patiënt. Het is druk op de Eerste Hulppost van het ziekenhuis, ook al is het midden in de nacht. Doktoren en verpleegkundigen lopen gehaast rond.

Monica loopt naar een andere behandelkamer en veegt het haar uit haar gezicht. Ze moet straks eerst maar even haar staart opnieuw doen. Het springt er aan alle kanten tussenuit en dwarrelt hinderlijk voor haar ogen. Het is benauwend warm op de Eerste Hulp. Ze kijkt op haar horloge. De aangekondigde ambulance zal zo wel binnenkomen. Ze maakt alvast een onderzoektafel klaar.

Zo, even uitblazen. Ze zakt neer op één van de stoelen die speciaal voor dit doel lijken te zijn neergezet. Niemand heeft haar in ieder geval verteld dat ze een ander doel dienen, dus zal het niet erg zijn als vermoeid personeel er even stoom op afblaast.

Het is vanavond bijzonder druk. Ze draait nu vier maanden af en toe dienst op de Eerste Hulp en in al die tijd was het niet echt rustig, maar zo druk als nu? Nee, dat niet.

Ze denkt nog even aan die jongen, die een half uur geleden werd binnengebracht. Een motorongeval. Vreselijk om te zien. Ondingen vindt ze motors. Als je daarmee valt, lig je direct helemaal open. ’t Scheen achteraf gelukkig wel mee te vallen. Afijn, dat is voor Andrea, haar collega en een coassistent die momenteel dienst doet.

Door de ruiten van matglas in de grote klapdeuren ziet ze blauwe lichtflitsen. Deze deuren zijn het einde van de oprijlaan voor ambulances, die zo de luchtsluis binnen kunnen rijden. Op deze manier kunnen patiënten, zonder echt buiten hoeven te komen, zo het ziekenhuis worden ingereden. Monica heeft het al talloze malen zien gebeuren en ze verwondert zich elke keer weer over het vakmanschap van de chauffeur, die zonder de deuren te raken moeiteloos naar binnen rijdt. Enkele decimeters, meer ruimte is er niet tussen de deur en de ziekenwagen. Zelf is ze helemaal niet zo’n held in autorijden. Als ze file moet parkeren, zoekt ze liever een plekje waar ze haar wagentje met de neus naar voren in een parkeervak kan rijden.

Ze trekt de grote deuren open. Direct stapt de verpleger uit de wagen en samen trekken ze de brancard naar buiten. Er klimt ook een vrouw uit. Zeker de vrouw van de patiënt, denkt Monica. Direct achter hen sluiten de deuren van de sluis automatisch, zodat er maar weinig warmte kan wegstromen. Toch voelt Monica zich van het kleine beetje frisse lucht dat naar binnen komt, al wat opknappen.

Ze duwt de brancard naar de behandelkamer en ziet dat dokter Verstraaten ook die richting uitloopt. Ze kijkt hem even aan. Hij ziet er moe uit, vindt ze. En op zijn witte jas zitten bloedspatjes. Een naar gezicht is dat. Ze vraagt zich wel eens af, wat patiënten daarvan zullen denken.

De brancard komt tot stilstand. Behoedzaam leggen Monica en de ambulancebroeder de man op de onderzoektafel.

Dokter Verstraaten stelt ondertussen wat vragen aan de man en krijgt daarna van de verpleger informatie over de patiënt.

„Waarschijnlijk een appendicitis, dokter. Zijn vrouw zegt, dat hij al meerdere dagen met deze klachten rondloopt.”

De vrouw, die inmiddels naast de onderzoektafel is gaan staan, knikt bevestigend.

De arts richt zich tot de patiënt. „Meneer Van Dalen, vindt u het goed als de zuster u even helpt met uitkleden?”

De man knikt. En met vaardige handen ontdoet Monica de man van zijn kleding.

Monica vindt het prettig met deze arts samen te werken. Hij is altijd vriendelijk voor zijn patiënten en voorzichtig. Zoals ook nu. Ze heeft genoeg artsen meegemaakt, die een zuster over het hoofd van een patiënt bevelen hen uit te kleden, zonder ook maar één woord tegen de patiënt te zeggen, en op een afstandelijke manier hun onderzoek verrichten.

Maar ze is wel zo eerlijk om toe te geven, dat ze de man helemaal bijzonder interessant vindt. Terwijl ze hem assisteert bij het onderzoek, kijkt ze af en toe uit haar ooghoeken naar zijn gezicht. Ze schat hem maar een paar jaar ouder dan zijzelf. En zelf is ze pas vierentwintig geworden, dus Verstraaten zal niet ouder zijn dan acht of negenentwintig jaar.

In gedachten gaat ze terug naar hun eerste ontmoeting. Die is alweer een paar maanden geleden, tijdens de polio-epidemie. Ze herinnert zich hun gesprek nog heel goed. Het was in de ziekenhuisbibliotheek. Ze zocht er een boek over vaccinatie, om zich wat meer te verdiepen in de ziekte en de inentingen ertegen. Van huis uit opgevoed met het gegeven, dat vaccinatie verkeerd is, had ze er nooit echt over nagedacht. Maar toen de polio de kop op stak, kwamen de twijfels en het gemis aan kennis. Enigszins in tweestrijd, onder druk gezet door de ziekenhuisdirectie, verdiepte ze zich in de Bijbel en allerlei geschriften over dit vraagstuk. Zodoende zocht ze op een avond in de bibliotheek naar wat boeken, toen dokter Verstraaten er ook binnenliep. Ze had hem weleens zien lopen en wist, hoe hij heette, maar had nooit kennis met hem gemaakt. Verstraaten liep regelrecht naar het boekenrek, waar Monica ook aan het snuffelen was. Ze had net gevonden wat ze zocht, en stond met het boek opengeslagen op haar arm, toen hij opeens naast haar kwam staan.

Ze voelde zijn aanwezigheid achter zich, toen hij over haar schouder in het opengeslagen boek keek.

„Hé, dame, da’s nu ook toevallig. Je hebt al gevonden wat ik wilde gaan zoeken! Maar ja, het is ook een hot item op dit moment, niet?”

Wat overvallen door zijn spontane reactie en een beetje verlegen met haar figuur draaide ze zich naar hem om. „O, had u dit boek ook willen lenen?”

Terwijl ze het zei, begreep ze dat het een domme vraag was. Natuurlijk wilde hij dat boek hebben, anders zou hij die opmerking niet hebben gemaakt.

Hij keek haar aan, ze voelde dat ze een rood hoofd kreeg. „Kom, zuster, je hoeft echt niet te kleuren van mij, hoor! Ik bedoelde het niet cru.”

Ze meende even pretlichtjes in zijn blauwe ogen te zien, die echter meteen weer verdwenen en plaats maakten voor een ernstige blik.

„Kijk, ik wilde in dat boek even een paar passages doornemen. Vanmiddag heb ik namelijk een jongetje binnengekregen met polio. Zes jaar is hij, een heel leuk ventje om te zien. Zijn ouders hebben hem niet laten vaccineren. Onbegrijpelijk vind ik dat.”

Ze schrok op. Ze was immers zelf ook niet ingeënt. Een beetje in de verdediging gedrongen had ze willen reageren, maar dokter Verstraaten was verder gegaan.

„Nu weet ik echter, dat er in dat boek, dat jij nu in je handen hebt, een gedeelte staat waarin de motivatie van zulke mensen uitgelegd wordt. Misschien kan dat me ervan overtuigen, dat die mensen voor zichzelf best goede redenen zullen hebben om zichzelf en hun kinderen niet te laten vaccineren. Ik heb er geen idee van welke redenering ze hebben.

Ja, het mag niet, of God wil het niet hebben, die dooddoeners ken ik wel. Maar de diepere achtergronden, daar begrijp ik niets van. Ik heb er met die mensen wel over gesproken. Na het onderzoek van het manneke heb ik zijn ouders het een en ander van Poliomyelitis verteld. Zo eenvoudig mogelijk als ik kon.”

Het scherpe antwoord waarmee Monica zich had willen verweren, verliest zijn kracht. Deze man is niet zoals al die andere artsen waarmee ze hierover twistgesprekken heeft gehad. Die redeneerden niet zo begrijpend, die zeiden simpelweg, dat niet vaccineren onzin was en stom bovendien. Ze zou haar leven lang de reactie niet vergeten die ze van het hoofd verpleging kreeg, toen die hoorde dat Monica niet was ingeënt.

„Van mij mogen ze jou direct ontslaan. Jij bent een gevaar in dit ziekenhuis!”

Met een nors gezicht was ze met haar werk doorgegaan en nadien had ze wekenlang geen woord tegen Monica gezegd.

Maar deze arts was anders, dat voelde ze. Die wilde meer weten en het proberen te begrijpen. Voordat ze het wist, was ze aan het vertellen.

„Ik ben opgegroeid in een gezin, waar inenten niet mocht. Ik wist zelfs jarenlang nauwelijks wat dat was! Op school hadden ze het er wel eens over, maar dan deed ik net of ik ze niet begreep, of zei, dat ik geen zin had daarover te praten. Mijn vader, over het algemeen een lieve man, hoor, reageerde altijd hetzelfde, als ik of mijn broers of zusje iets over de griepprik of zo wilden weten. ’Het is iets heel zondigs, want dat is ingrijpen in Gods voorzienigheid! Daarom doen wij daar niet aan mee.’

Daar moesten wij het dan mee doen.

Ik weet nu, dat mijn vader er zelf ook niet goed raad mee wist en dus het standpunt van de meerderheid van ons kerkgenootschap maar aanhing, want dat zou wel het beste zijn. Wellicht had hij groot gelijk.

Maar wij als kinderen schoten er niet echt iets mee op. Zelfs nu weet ik er maar bedroevend weinig van af. Misschien dat u mij eens het een en ander zou willen uitleggen? Dan zal ik proberen wat te vertellen van de theologische achtergronden. We hebben het in de opleiding er wel over gehad, maar daar ben ik alweer zoveel van vergeten.”

Dan bedenkt ze, dat ze wel veel beslag op de tijd van de arts aan het leggen is, gezien de weinige vrije tijd die een arts heeft. Daarom zegt ze er snel achteraan: „Als u er tenminste tijd voor heeft, want u zult het wel erg druk hebben.”

„Ik jou vertellen, zoals ik het aan die mensen heb gedaan, bedoel je? Nou, graag, hoor. Ik heb de hele avond de tijd aan mijzelf, m’n dienst is afgelopen.”

„Ja, maar ik wil u niet beroven van uw vrije avond, dokter! En wat betreft die theologische onderbouwing van mij, daar zou ik me maar niet al te veel van voorstellen, hoor!”

Hij had gelachen. „Wat heet vrije avond, meisje. Ik woon alleen en zit anders maar de hele avond voor de buis. Nee, ik vind het wel plezierig gezelschap van jou te hebben. Nee, nou niet weer gaan blozen, dat is ook weer niet nodig. Maar ik meen wel, wat ik zeg. Met plezier wil ik een privé-college geven over de ziekte, genaamd Poliomyelitis.”

Hij had het een beetje schertsend gezegd, maar Monica had het idee, dat hij er geen goedkoop grapje van wilde maken.

Ze waren aan een tafeltje gaan zitten. Er was verder niemand aanwezig, ze konden dus vrijuit praten.

„Oké, daar gaan we dan. Je hebt geluk dat dit onderwerp zo actueel is, want dan haalt elke arts zijn kennis nog snel even op om het paraat te hebben, als ze een geval krijgen. Ik ook dus.

De naam Polio komt van de wetenschappelijke benaming Poliomyelitis acuta anterior, maar dat is totaal niet interessant en zal ik straks ook niet vragen tijdens de overhoring. Deze ziekte komt gelukkig weinig meer voor in de westerse landen, waarschijnlijk doordat de inentingsgraad zo hoog is. In Nederland is gekozen voor het Salk-vaccin, dat standaard wordt gegeven in een gecombineerd vaccin tegen difterie, kinkhoest en tetanus. Tot zover allemaal te volgen?”

Hij had haar aangekeken als een quasi strenge schoolmeester.

„Goed, dan nu de ziekte zelf. Het begint vaak, net als bijna alle infectieziekten die door een virus worden veroorzaakt, met algemeen ziek zijn. Koorts, hoofdpijn, soms braken. De meeste patiënten genezen na enkele dagen ’grieperig’ te zijn geweest en zullen nooit weten, dat ze polio hebben gehad.

Tien procent van de zieken krijgt in de tweede week verlammingsverschijnselen. Een groot deel hiervan geneest gelukkig weer zonder er iets aan over te houden. Een ander gedeelte houdt er echter in meer of mindere mate verschijnselen aan over. En dit kan heel erg zijn, zoals je misschien wel weet. Blijvende verlammingen, ademhalingsproblemen, waardoor zo iemand zijn leven lang een beademingsapparaat in de buurt zal moeten hebben. Dat komt, omdat het virus dan doordringt tot bepaalde zenuwcellen in het ruggemerg. Daardoor worden er spieren of spiergroepen uitgeschakeld. Soms treedt na een paar weken volledig herstel op van de verlamming. Soms blijven ze gedeeltelijk bestaan. Als de ademhalingsspieren verlamd raken, kan de zieke er zelfs aan overlijden. In dat geval zal hij kunstmatig moeten worden beademd.

Er bestaan geen medicijnen tegen deze ziekte, het enige wat wij er aan kunnen doen, is de ziekteverschijnselen bestrijden.”

Monica had haar wenkbrauwen gefronst. „Ja, dat is duidelijk. Maar kunt u ook uitleggen, hoe zo’n vaccin eigenlijk te werk gaat in het lichaam?”

De arts had diep ademgehaald. Er was een schalkse glimlach op zijn gezicht toen hij verder sprak. „Heel simpel, zuster. Luister goed. De immuniteit die door een nietinfectieus vaccin wordt opgewekt, berust uitsluitend op de door de antigenen van de drie poliovirustypen geïnduceerde vorming van neutraliserende antistoffen.”

Lachend had ze haar handen omhoog gestoken in een afwerend gebaar. „Stop maar. Dit gaat een beetje boven mijn pet. Sorry, dokter, ik ben maar een simpel verpleegstertje.”

„Het was ook maar een grapje, zuster. Dit zinnetje schoot me opeens in gedachten. Het staat ook in het boek dat je zoëven in handen had.

Trouwens, ik heet Erik. Dat praat wat gemakkelijker dan dat gedokter, en daarbij komt, dat ik me dan direct zo’n oude man voel.

Maar wat je vraagt, daar kan ik je eerlijk gezegd zo één twee drie geen antwoord op geven. Ik hoop, dat ik daarmee je vertrouwen in ons als artsen niet omvergooi, maar dat moet ik, om het wat simpel te kunnen vertellen, gewoon nog even op m’n gemak nalezen.

Weet je wat ik zal doen? Ik zet voor jou het één en ander op papier, dan kan je dat thuis nog eens rustig nalezen, want als ik het je vertel, is de kans groot dat je het ’s avonds al niet meer helemaal precies weet. Ik bedoel natuurlijk niet, dat je zo’n slecht geheugen hebt, maar het is nogal een complexe materie.

Maar goed, nu ben jij aan de beurt. Brand maar los!”

Oei, dit was moeilijk geweest! Tegen zo’n moderne heiden had ze natuurlijk geen van die termen kunnen gebruiken die ze in gesprekken gebruikt bij mensen van gelijke gezindte.

Ze had eens diep ademgehaald.

„Dokter…, sorry, Erik, eerst even dit. Ik ben helemaal geen ethicus die je even in een tiental prachtige volzinnen duidelijk het geval uiteenzet. Maar ik heb de laatste tijd wel aanleiding gehad om me er in te verdiepen, dus ik zal het proberen je duidelijk te maken.

De laatste tijd is het me door sommigen van mijn collega’s heel moeilijk gemaakt mijn werk te doen. Steeds weer begonnen ze erover, en ik merkte, dat ik in het geheel geen weerwoord had op hun vragen en opmerkingen. Vandaar dat ik me er wat meer mee bezig ben gaan houden.

Nu is niet alles wat ik ga zeggen, direct mijn eigen mening. Ik ben heel vaak vertwijfeld en verward over deze dingen.”

Erik had geïnteresseerd naar voren geleund. Nu hoorde hij eens uit de eerste hand in een vriendelijk gesprek het hoe en waarom! En dat nog wel van een charmant meisje!

„Kijk, een van de hoofdzaken waar het om draait, is het idee van veel mensen: ’Zo, ik ben ingeënt, wat kan mij nu nog gebeuren?’ Dat is en blijft een gedachte die haaks staat op de belevings- en geloofswereld van ons.

Het is zo, dat er een huiver is voor de heilige en soevereine God, van Wie we in alles totaal afhankelijk zijn. Hij geeft veel goeds, maar ook ziekte. Door je te laten vaccineren, zeg je dus eigenlijk: ‘God, daarmee kunt U mij niet meer treffen, daar heb ik voor gezorgd.’ De geseculariseerde christen kan zichzelf heel goed redden en heeft God in de praktijk van het leven eigenlijk helemaal niet meer nodig.

Uitdrukkingen als: toevallig, fortuin en noodlot worden in onze kringen dan ook niet vaak gebezigd. Want wij geloven dat God over alles regeert, zelfs tot in de details.

Nu moet ik wel zeggen, dat er ook in onze kringen hierover lang geen eenheid is. Want anderen zeggen ook, dat we alles in Gods hand moeten leggen. Inenten betekent in hun visie niet, dat we God uitschakelen en het nu zelf wel kunnen. Juist niet, zeggen deze mensen. We mogen Hem juist dankbaar zijn voor deze middelen en bidden, of Hij ze wil zegenen. Kan je me nog een beetje volgen?”

„Zeker, ik zit met rode oortjes te luisteren. Kun je er nog meer van vertellen?”

Het had hem echt geïnteresseerd, bedacht ze.

„Nu staat er in de Bijbel een tekst, die veel wordt aangehaald als het hierover gaat, namelijk: ’Die gezond zijn hebben de medicijnmeester niet nodig, maar die ziek zijn.’ Dus het voortijdig gebruik maken van middelen, als we nog niet ziek zijn en niet eens weten, of we het wel zullen worden, wordt hiermee afgekeurd.

Anderen zeggen weer: ’Het is een belediging aan Gods adres. Je zegt eigenlijk, dat je Zijn gift niet nodig hebt.’

Je begrijpt nu misschien een beetje, waarom ik vaak twijfel. Als zelfs de predikanten en theologen zo verdeeld zijn over dit vraagstuk, hoe zou ik het dan kunnen weten?

Maar, zo zeggen sommigen, je moet er zelf van overtuigd zijn. Een uitdrukking die dan veel gebruikt wordt, is dat je ten volle verzekerd moet zijn in je geweten. Met andere woorden, als je of het één, of het ander doet, je geweten moet je er niet bij tegenspreken.

Maar kan ik mijn geweten zo vertrouwen? De enige grond waarop ieder zich mag baseren, is de Bijbel. En dat is heel moeilijk, want er zijn mijns inziens maar weinig teksten in de Bijbel, die hierop betrekking hebben.

Eén ding weet ik echter wel en dat is, dat de weerstand in onze gezindte langzaam maar zeker aan het afnemen is. Het is een feit, maar of het nu een goed teken is, betwijfel ik. Wellicht verwatert deze weerstand wel net zo, als het gegaan is met het wel of niet verzekeren. Dat weet je misschien niet, maar daarvoor geldt hetzelfde. Voor velen is dit echter totaal geen punt van discussie meer.

Je ziet, dat het geen lichtzinnig genomen besluiten zijn van mensen die zich afzijdig houden van vaccinatie, hoewel velen, zoals mijn vader, er zelf niet veel over nadenken en doen wat ze gewoon zijn te doen. Maar als het goed is, zal iedereen voor zichzelf daar heel goed over na moeten denken.”

Ze zweeg even, verbaasd over haar eigen woorden. Ze had van al dat lezen toch meer onthouden dan ze zelf had gedacht.

„Monica, je zegt, dat God ook de ziekten veroorzaakt. Maar jullie God is toch Liefde? Als je in Hem gelooft, doe je toch wat Hij wil? Waarom maakt Hij je dan nog ziek?”

„Kijk, in het paradijs zijn alle mensen in zonde gevallen, omdat Adam iets deed wat God hem verboden had. Toen heeft God de mensheid gestraft met de dood. Maar ook met moeite, verdriet en ziekten. Door onze eigen schuld zijn de ziekten dus in de wereld gekomen. En gelukkig zijn er tegenwoordig veel zieke mensen te genezen. Dat mag, dat moet zelfs. De Heere Jezus heeft, toen Hij op de aarde was, Zelf heel veel zieken beter gemaakt.”

„Zuster, wat is zijn temperatuur en neem even de bloeddruk op, wil je?”

De stem van dokter Verstraaten doet haar met een ruk terugkeren naar het heden. Ze heeft even staan dromen. Het was maar voor een paar minuten, maar het komt haar voor, dat het veel langer was.

Erik is klaar met zijn onderzoek en belt naar de afdeling chirurgie en laat een chirurgisch team oproepen.

Als hij de hoorn neerlegt, is Monica ook klaar en geeft hem de gegevens door.

„Goed, meneer Van Dalen, ik zal u in het kort uitleggen, wat er aan de hand is. Uw blindedarm is, voor zover ik nu kan beoordelen, behoorlijk ontstoken. We zullen u moeten opereren.” In een paar zinnen legt hij de man uit, wat er met hem gaat gebeuren.

Monica regelt snel samen met de arts de opname van de man, en een uurtje later rijden ze hem naar de O.K.

Op de terugweg loopt ze direct door naar de verpleegsterkamer en neemt snel een douche. Haar dienst zit er voor vannacht weer op. Ze kleedt zich warm aan, het is koud buiten. In het ziekenhuis merk je daar weinig van, daar is het overal veel te warm, vindt ze. Maar als je dan naar buiten stapt, weet ze uit ervaring, is het extra koud.

Moe parkeert ze een kwartiertje later haar autootje op het oprijpad van haar kostadres. Het hele huis is nog in donker gehuld, zo vroeg op de morgen. Zachtjes doet ze de deur open en loopt stilletjes naar haar zolderkamer.

Ze woont hier leuk, vindt ze zelf. Het was wel even zoeken geweest, toen ze in dit ziekenhuis ging werken. Er waren veel verpleegsters die hier in de stad op kamers gingen. Maar via de krant had ze binnen een maand reactie. Een ouder echtpaar van wie de kinderen de deur uit waren, wilde graag hun ruime zolder aan haar verhuren.

Ze was er op bezoek geweest en beide partijen bevielen elkaar direct uitstekend. De man, oom Cor moest ze hem aan het einde van die middag al noemen, is een gezette zestiger, die leuk kan vertellen over postduiven, zijn grote hobby. En tante Hannie is een opgewekte vrouw, die niet moeilijk doet over een extra wasje of over onregelmatige diensten.

Ja, ze had het heel wat slechter kunnen treffen.

Ze kleedt zich uit. Morgen lekker een vrije dag, denkt ze. Ze leest nog wat in haar bijbeltje. Als ze gebeden heeft, laat ze zich achterover in het kussen zakken en onwillekeurig gaan haar gedachten weer naar het gesprek met Erik.

Hij had woord gehouden. Een week later lag er een dikke brief in haar postvakje. Met eenvoudige bewoordingen had hij haar uitleg gegeven, zodat ze het nagenoeg helemaal kon volgen. Ze bedenkt, dat ze hem er nog voor moet bedanken en neemt zich voor, dat zo snel mogelijk te doen.

Al snel wordt ze door de slaap overmand en terwijl het eerste morgenlicht al te zien is boven de gebouwen van de stad, valt ze in een diepe slaap.

HOOFDSTUK 2

Het is middag als Monica langzaam wakker wordt. Geeuwend rekt ze zich uit. Ze kijkt op de wekker die op een leuk antiek nachttafeltje staat. Een erfstuk van haar oma, die verleden jaar is overleden. Half drie al. Ze heeft voor haar doen behoorlijk lang geslapen. Normaal als ze nachtdienst heeft gehad en pas tegen de morgen gaat slapen, heeft ze het om een uur of één wel bekeken in bed. Maar ze was vanmorgen ook zo moe. ’t Zal wel komen door de drukte van gisternacht.

Ze draalt nog wat om op te staan. Het bed is behaaglijk warm en op zolder is het zo midden in de winter knap koud. Oom Cor heeft wel een goede straalkachel voor haar weten te regelen, maar die wil ze, als ze slaapt, liever niet aandoen. Straks gaat er door dat ding wat branden, je weet het maar nooit. Je leest in de kranten soms zulke nare dingen over brand.

Ze steekt haar ene been onder het dekbed vandaan en drukt met haar grote teen het kacheltje aan. Dan pakt ze van het nachtkastje een spannend boek.

Een uurtje later hoort ze zacht geklop op de deur.

„Monica, slaap je nog steeds?” hoort ze tante Hannie zeggen.

„Nee, hoor, ik ben allang wakker, maar ik lig nog wat te lezen.”

Tante Hannie stapt binnen. „Ik heb net thee gezet. Wil je misschien ook?”

„Dat is een goed idee, tante Hannie. Ik zal me even aankleden, dan kom ik naar beneden.” En meteen gooit ze het dekbed van zich af en zwiert haar benen buiten bed. Tante Hannie sloft intussen weer naar beneden. Monica hoort hoe voorzichtig ze de trap afgaat. Haar hostess is niet zo best meer ter been. Monica vermoedt, dat er wat mis is met haar ene heup. Ze heeft haar al meermalen gezegd er eens mee naar de huisarts te gaan, maar de vrouw wil daar niets van weten.

„’k Mankeer niks dan een beetje slijtage. En daar kan de dokter toch niks aan doen,” pleegt ze dan te zeggen.

En in haar hart moet Monica haar gelijk geven. Het zal inderdaad wel slijtage zijn. Maar voor hetzelfde geld is het iets anders, je weet het maar nooit. Ze zal het er toch eens met oom Cor over hebben, die heeft wat meer overwicht op z’n vrouw.

Ze trekt snel wat gemakkelijke kleren aan en roetsjt de trap af. Beneden ziet ze op de salontafel al twee koppen met dampende thee staan. Ernaast ligt een lekkere bonbon. Monica laat zich op de bank vallen en voelt direct de gloed van het knappende haardvuur op haar gezicht. Genoeglijk nippen ze samen aan de hete thee. Monica weet dat de vrouw van deze ogenblikken geniet. Ze heeft zelf twee kinderen. De zoon is met een Canadees meisje getrouwd en is twee jaar geleden naar Canada geëmigreerd. De dochter woont, tot groot verdriet van beide ouders, al jaren in Amsterdam samen met één of andere kunstschilder, of wat daarvoor door moet gaan en heeft niets meer van zich laten horen. Dat is alles, wat Monica van haar weet. Tante Hannie praat er nooit over, iets wat ze heel goed kan begrijpen, hoewel ze het gevoel heeft, dat de vrouw wel vaak aan haar dochter denkt. Soms, als ze denkt alleen en ongezien te zijn, zit ze een hele tijd in het niets te staren. En Monica heeft dan wel eens een traan langs haar wang zien druppen.

Monica kan zich heel goed indenken dat tante Hannie zich vaak eenzaam voelt. Haar man werkt de hele dag in de bouw en komt ’s avonds pas laat thuis. Veel familie of vrienden hebben ze ook niet. Ze gunt haar dan ook graag zulke ogenblikjes als deze.

Opgewekt praat tante Hannie over van alles en nog wat. Voor ze het weten, is het etenstijd.

Monica helpt haar wat in de keuken, ze vindt koken leuk.

Na het eten fietst ze naar haar vriendin Ria, die als OK-assistente in hetzelfde ziekenhuis werkt en maar een paar wijken verderop een klein flatje heeft kunnen huren.

Ze rijdt door de straten van de donkere stad. Ze voelt zich nooit zo veilig in de buurt waar Ria woont. Als ze voor het rode verkeerslicht staat, wordt ze aangesproken door een stel opgeschoten jongens, die opmerkingen maken over haar kleding. Ze heeft er spijt van, dat ze niet met de auto is gegaan. Als de jongens op haar af komen, springt het licht net op groen en met een vaartje spurt ze weg. Hu, die engerds.

Ze rijdt verder en komt langs een bushokje met schreeuwende aanplakbiljetten in fel verlichte lichtbakken. Elke keer ergert ze zich weer aan de steeds zedelozer wordende reclames. Ze snapt niet, dat zoiets in Nederland wordt getolereerd.

Zo, deze straat nog uit en dan is ze er. Ze stapt van haar fiets en legt hem met een stevige ketting aan een regenpijp voor de flat vast. Ze stelen hier als de raven, heeft Ria haar verteld. Niets is hier veilig voor de grijpgrage handen van de kleine criminaliteit. Op de eerste verdieping van de flat durven de bewoners nauwelijks meer hun was over de rand van het balkon te drogen, en zeker geen dure merkkleding, want die wordt gewoon van de lijn gestolen. Toch woont ze hier best fijn, verzekerde Ria haar vriendin herhaaldelijk. Maar Monica weet, dat de reden, dat ze hier woont, hoofdzakelijk de lage huur is. Er is in de stad niet veel goedkope woonruimte te krijgen. Je moet het doen met wat je aangeboden wordt.

Ze belt aan en even later zitten de twee vriendinnen samen onderuitgezakt aan de cola. Monica vertelt honderduit over de afgelopen vier nachtdiensten. Hoewel ze bij elkaar in het ziekenhuis werken, zien ze elkaar maar zelden en tijd om te praten is er dan al helemaal niet.

Na een kwartiertje babbelen krijgt Monica het gevoel, dat er bij Ria iets aan schort. Ze weet niet wat het is, maar er is iets. Ria is lang niet zo spontaan als anders en ze doet niet zo maf als ze gewoon is te doen. En als Monica haar even later goed in het lamplicht kan zien, ziet ze donkere kringen om Ria’s ogen.