LIEFDE LANGS SLINGERPADEN

Tweede druk

J.D. Heemskerk
Liefde langs slingerpaden
© Uitgeverij de Banier, Utrecht - 2001
Omslagtekening: Hans Ellens
ISBN 90 336 2682 9
NUGI 340

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere wijze, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

J.D. HEEMSKERK

LIEFDE LANGS
SLINGERPADEN

DE BANIER - UTRECHT

De voornaamste personen:

DE FAMILIE HORSSE

Gert (55) is keuterboer in de door verstedelijking bedreigde Kwakerpolder.

Janneke (53), de vrouw van Gert, is in hart en nieren boerin. Eigenlijk vooral daarom is ze destijds getrouwd met Gert.

Hun kinderen:

1.  René (30) is elektriciën.

2.  Rudy (Ruud) (28) is getrouwd met Corriejanne.

3.  Nico (25) is boekhouder.

4.  Mirjam (15) is vbo-leerling.

Gery Hummel, ongeveer even oud als René, is hun nicht. Ze is een dochter van Jannekes zuster.

DE FAMILIE VOLLERS

Johan (57) is boekhouder en ouderling van een kleine gemeente.

Gusta (55), de vrouw van Johan is een dochter uit een gegoede familie en een beetje hooghartig.

Hilde (30) is hun enige dochter.

EERSTE DEEL

Hoofdstuk 1

De chauffeur heeft al een paar keer met een snelle blik schuin achter zich gekeken naar de vrouw die al sinds de Stationsweg links achter hem op de plaats voor ’ouderen en minder validen’ zit, zoals er op een keurig kaartje op het raam staat vermeld. Ze is broodmager en heeft een wit hoekig gezicht met scherpe trekken. Alleen het vrij lange haar en een zonnehoedje geven er iets vrouwelijks aan en natuurlijk ook de draagzak met een baby. Die draagzak heeft ze bij binnenkomst in de bus afgegespt en die ligt nu op haar schoot. Hij schat haar ruim in de twintig.

Het is tijdens de rit door het centrum en daarna door een grote nieuwbouwwijk behoorlijk druk geweest in zijn bus. Nu zit er behalve de vrouw met de baby alleen nog wat schooljeugd achterin.

„De provinciale weg,” heeft ze gezegd toen ze instapte en ze heeft hem een tamelijk beduimelde strippenkaart voorgehouden.

Hij heeft die kaart afgestempeld en voordat ze daarna verder de bus in liep, heeft ze nog gevraagd of hij haar een seintje wil geven als de bewuste halte is bereikt.

Ze is hier dus niet bekend, is zijn conclusie.

De chauffeur zal nu binnen een paar minuten stoppen bij de halte die ze heeft opgegeven. Grommend begint de bus aan de oprit van het viaduct over de autoweg die langs de Kwakerpolder loopt, zo ongeveer het enige stukje natuur dat tussen de twee tamelijk grote steden is overgebleven. Stukje bij beetje hebben die steden het eens zo uitgestrekte weide- en tuinbouwgebied opgeslokt.

Als hij bovenop het viaduct is laat de chauffeur zijn blik even glijden over het landschap dat voor hem ligt. Hij ziet een lange weg, aan weerszijden omzoomd door een dubbele rij bomen. Er staat geen enkel huis, geen enkele boerderij… Het is eind mei en het nog frisse groen aan de bomen oogt feestelijk. Maar de onderste rand steekt ook fel af tegen de onheilspellende, donkere wolkengevaarten bij de horizon die langzaam omhoog kruipen en over een tijdje beslist het zonlicht zullen doen verdwijnen.

Hoewel de chauffeur al heel lang dienst doet in deze streek en door de omgang met allerlei soorten passagiers behoorlijk gehard is, stuit het hem toch een beetje tegen de borst dat hij deze vrouw met haar kleine kind hier straks aan de grillen van het weer moet overgeven. Heel even grinnikt hij in zichzelf en hij denkt: komt deze gevoeligheid misschien doordat ik pas opa ben geworden van net zo’n klein wurm?

Dan vraagt hij, terwijl hij even vlug achterom kijkt:

„Waar moet u precies zijn, mevrouw?”

De vrouw die peinzend uit het raam zit te staren, één hand beschermend om het hoofdje van het kind, schrikt op.

„Bij… eh…, bij de Kwakerpolder,” zegt ze aarzelend.

„Die is zo groot,” zegt de chauffeur. „Waar precies?”

Die vraag maakt zijn passagiere zo te zien nog onzekerder.

„Goeie vraag…!” antwoordt ze dan. „Ik ben hier nog nooit geweest. De boerderij van de familie Horsse, zegt u dat misschien iets…?”

De bus heeft nu het eind van de afrit bereikt. Vanaf dit punt loopt de weg steeds meer parallel met de grote autoweg. De chauffeur wijst in de verte. Daar staan inderdaad op enige afstand in het wijde land enkele gebouwen en één ervan heeft een strodak dat karakteristiek is voor sommige boerenhoeven.

„Namen zeggen me niets, maar dat daar is het dichtstbijzijnde huis,” zegt de buschauffeur al wijzend. „Het lijkt me nog een aardig eindje lopen vanaf de halte. Weten ze dat je komt…? Word je afgehaald…?”

Terwijl er duidelijk een vaderlijke, bezorgde klank in zijn stem te horen is, gaat hij haar ongemerkt tutoyeren. Nogmaals werpt hij een blik naar de horizon. Nog schijnt de zon, maar de wolkenmassa is duidelijk hoger geklommen. De vrouw volgt zijn blik en begrijpt waar de ander aan denkt. Wat een bezorgde chauffeur, denkt ze, maar ze is niet van plan hem opening van zaken te geven, maar hij verwacht natuurlijk wel een antwoord.

„O, jawel…,” zegt ze daarom gemaakt luchtig, „en als er nog niemand is wacht ik wel even in het bushokje.”

Dat komt nu snel dichterbij en een ogenblik later glijdt de bus de parkeerhaven in. Daar stopt hij. Er is niemand en er staat ook geen auto in de buurt. Dan buigt de chauffeur zich over het halve deurtje heen, dat hem scheidt van de passagiersruimte en kijkt de vrouw opnieuw onderzoekend aan. Ze is opgestaan en is bezig de draagzak met haar baby weer om te doen. Een kort, tamelijk licht jasje is alles wat ze als bescherming tegen een eventuele regenbui draagt, ziet hij.

„Ik zou hier inderdaad maar even wachten,” merkt hij op. „Het kan nog even duren, maar ik vrees dat er straks een flinke bui komt.”

Er klinkt nu echt vaderlijke bezorgdheid in zijn stem. Zijn passagiere, die inmiddels een grote en behoorlijk volle tas van slap plastic uit het bagagerek heeft gepakt, merkt dat op en als de deur open schiet draait ze zich in de deuropening toch nog even om. Ze geeft hem als dank een vage glimlach.

„Dat zal ik zeker doen,” zegt ze. „Goedemiddag…”

Dan staat ze buiten. De deur klapt dicht en de bus trekt op. De vrouw blijft bij het bushokje wachten tot het gevaarte een driehonderd meter weg is. Dan slaakt ze een zucht en begint de slingerweg af te lopen die vanaf de bushalte de polder invoert. Achter haar rug rijzen de wolken hoger en hoger.

Het radiogeweld lijkt de auto tot berstens toe te vullen en René Horsse voelt zich in die baaierd van geluid als een vis in het water. Zo zelfs dat hij, alsof het nog niet genoeg is, vergenoegd en soms luidkeels meezingt. Zijn wagentje snort over de oprit naar het verkeersviaduct, dezelfde waar ongeveer een kwartier geleden de lijnbus reed. Nog hoogstens twintig minuten en hij is thuis.

Ja, René voelt zich best prettig. Hij heeft werk naar z’n zin, een redelijk salaris en als vrije jongen gaat en staat hij waar hij wil.

Vooral in m’n vrije tijd, bedenkt hij grinnikend. Als het maar een beetje voor pa verborgen blijft…!

Weer moet René grinniken. Met zijn moeder als bondgenoot lukt dat meestal aardig. Ook in de tijd van de baas is er voor hem en zijn maten wel eens wat te verhapstukken dat geld oplevert. De leiding van het bedrijf waar hij werkt weet daar niets van en dat kan ook beter maar zo blijven. Die klusjes leveren zogezegd zijn financiële extraatjes op.

Op de hoogte van het viaduct gaat zijn gezang plotseling over in een meer schel dan mooi gefluit, want de zon die gedeeltelijk de oorzaak is van zijn uitbundige stemming, verdwijnt abrupt achter donkere wolken en tegelijk verschijnen de eerste regendruppels op de voorruit. Vreemd is dat, meteen heerst er een heel andere sfeer. Eer de auto aan de andere kant van het viaduct het maaiveldniveau weer heeft bereikt, is de hele omgeving in een witte regennevel gehuld.

René vindt het vervelend. De dag is zo mooi geweest. Eindelijk weer eens zon na weken van regen en kou. Mei heeft zijn naam van lentemaand beslist geen eer aangedaan. René kijkt even naar de lucht en denkt: zou ’t maar een bui zijn of een terugval naar het natte voorjaarsweer?

Dat is niet te hopen, want de volgende avond gaat hij stappen met zijn twee collega’s van het werk, die tevens zijn vrienden zijn. Bah, hij heeft zich zo verheugd op een avond met aangenaam zomerweer…! Dat zou voor het eerst zijn in dit seizoen…!

Hij draait zijn auto van de provinciale weg af, de bochtige polderweg op die langs het boerderijtje van zijn ouders voert. De regen doet er nog een schepje bovenop en dat zorgt ervoor dat zijn humeur nog verder daalt. Dat onbestemde, maar vervelende, onrustige gevoel komt hem weer plagen.

Vorige maand heeft hij zijn dertigste verjaardag gevierd en hij leeft nog altijd zoals hij deed toen hij achttien, negentien jaar was. Hij heeft nu alleen meer financiële armslag. Zijn vader spreekt er al jaren over dat er eens wat meer vastigheid, wat meer geborgenheid in zijn leven moet komen.

Ja, zijn vader… Een vrome man, in de goede zin van het woord. Soms heeft hij best respect voor wat hij zegt, maar dat het daarin altijd gaat over de eindigheid van het leven en de noodzaak tot bekering vindt René minder prettig. Hij trekt in een onwillig gebaar zijn schouders naar achter. De dood, het mocht wat…!

Even flitsen zijn gedachten over heel zijn leven heen. Kinderjaren…, jeugd… Wat is er al niet allemaal gebeurd op zijn weg naar de volwassenheid…! Als hij nu heel dat tijdvak verdubbelt, is hij nog maar pas zestig jaar en zelfs dat is een leeftijd waarop de meeste mensen nog van het leven kunnen genieten, toch…? Natuurlijk, een ongeluk of een ziekte is altijd mogelijk, daar denkt hij maar liever niet al te veel aan. En dan…, hij is toch altijd netjes naar de kerk gegaan? Elke zondag twee keer. En… een mens kan het immers zelf toch niet! Waar maakt hij zich dan druk om!

Ja, als het alleen pa zou zijn…, denkt hij dan, maar ma emmert de laatste tijd ook zo over een ’broodnodig’ vast punt in zijn leven en zij bedoelt het beslist niet geestelijk, laat staan dat ze denkt aan de dood.

Zijn moeder is nogal nuchter. Een heel aardse nuchterheid. Maar dat hij eens ernst zal gaan maken met het stichten van een eigen gezin, ja, dat ziet ze wel zitten. Hij weet ook waarom.

Ze heeft hem altijd zijn pleziertjes gegund, echt wel, hem altijd gedekt tegenover zijn vader, maar ook heel wat om hem uitgestaan. Hij is nogal eens tamelijk aangeschoten en diep in de nacht thuis gekomen. Zijn moeder vindt het welletjes. Er moet nu maar eens een jongere kracht hem gaan sturen. Tenslotte heeft hij als oudste allang de leeftijd om zich te nestelen. Zijn twee jaar jongere broer Ruud is nota bene al jaren getrouwd en heeft voor twee kleinkinderen gezorgd. Ook zijn jongste broer Nico heeft al een paar keer een meisje gehad.

René zucht maar eens, maar dan breekt er een glimlach door op zijn gezicht en denkt hij: Ik zal toch eens om me heen gaan kijken, maar deze week nog niet…!

Dan schrikt René op. De regen vermindert wat en in de verte ontdekt hij een eenzame gebogen figuur op de weg. Als hij dichterbij komt, ziet hij dat het een vrouw is. Een werkelijk kletsnatte vrouw en dat kan ook niet anders, want het is hier allemaal weiland en meer dan een enkel iel boompje staat er niet. Ze draagt een soort strohoedje dat verworden is tot een vormloos vod waar natte haarslierten aan alle kanten onderuit pieken. De lange, in zijn ogen ietwat excentrieke bloemetjesrok plakt tegen haar benen en als ze zich op het geluid van de auto omdraait ziet René tot zijn verrassing dat ze niet alleen met een onhandig grote tas zeult, maar ook nog een soort zak voor haar borst draagt. Wat zit daarin? Het lijkt wel een klein kind!

Spontaan trapt René op de rem. Hij mag dan luchthartig heten, een rappe mond hebben en niet altijd even recht door zee zijn, gevoel voor zijn naaste heeft hij wel. In dat opzicht lijkt René op Mirjam, zijn tienerzusje, die nog meer dan hij een zwak heeft voor alles wat hulpeloos is. Mens of beest.

Ter hoogte van de vrouw komt René’s auto tot stilstand. Met zijn ene hand drukt hij de radio uit en met de ander opent hij het portier en steekt, ondanks de regen, zijn hoofd boven het dak uit. De vrouw, voor zijn auto uitgeweken in de berm, is ook blijven staan.

René ziet nu dat ze inderdaad een baby draagt. De regenvlagen voorkomen van beide kanten veel plichtplegingen. Zonder iets te vragen roept René direct:

„Ik doe het rechterportier open. Stap in…!”

Hij duikt weer naar binnen, doet het portier open en slaat tegelijk de zitting van de stoel naar voren. De ander verliest ook geen tijd. De tas schuift ze op de achterbank en binnen één minuut zit er een totaal doorweekte vrouw naast René in de auto de draagzak met het kind los te maken en de druppels er af te vegen. René ziet dat ze het heel behoedzaam en liefdevol doet. Er drupt ook water uit de zomen van haar korte jasje op en naast de stoelzitting.

„Dat heb ik weer,” zegt ze en het klinkt een beetje bitter.

Ze haalt het vod dat eens een soort zonnehoed was van haar hoofd en schudt even discreet haar haren. René voelt de druppels in zijn gezicht.

„Dat was niet zo’n verstandige wandeling,” zegt hij voorzichtig terug.

Hij laat de koppeling opkomen en de auto komt weer in beweging.

Zijn liftster kijkt wat verlegen opzij.

„Nee,” beaamt ze, „maar ik was vanmorgen niet in een positie om alles nauwkeurig te plannen en de zon beloofde toen heel wat.”

Ze rilt in haar natte plunje.

René lacht voluit en schuift de knop van de verwarming hoger.

„Regen op het verkeerde moment,” zegt hij, „daar heb ik ook vaak last van.”

Hij neemt de vrouw naast zich eens op en schat dat ze ongeveer net zo oud is als hij, misschien iets ouder. Nou, of het nu door die regenbui komt of niet, ze is niet bepaald een schoonheid, vindt hij. Mager, haar jukbeenderen en haar neus steken spits uit en de huid oogt ongezond wit-gelig van kleur. Ze voelt zijn blik.

Die denkt: ’Die meid is niet goed wijs’, schiet het door haar heen.

„Ik loop hier heus niet zomaar wat te wandelen, hoor…!” gaat ze ongemakkelijk uitleggen, „bij de grote weg ben ik uit de bus gestapt en op zoek gegaan naar de boerderij van de familie Horsse.”

Bij die verklaring schiet er een flits van herinnering door René heen. Herinnering aan een discussie, een tijdje geleden thuis onder het eten, die begon met een mededeling van zijn moeder over een nicht, een dochter van haar zus, die maar moeilijk aan haar stiefvader kan wennen. Tante Thea, al jaren weduwe, was namelijk kort na haar vijftigste hertrouwd.

Erg veel contact is er met die tante nooit geweest. Ze woont dan ook met haar gezin in Rijnsoever, waar zijn moeder is geboren en opgegroeid en dat is meer dan zestig kilometer bij hen vandaan. Haar dochter - dat zal dan deze vrouw moeten zijn - kennen de kinderen Horsse helemaal niet.

Ze zouden dit alles zonder erg veel commentaar voor kennisgeving hebben aangenomen, als ma niet de mogelijkheid had geopperd die nicht voor een tijdje bij hen onderdak te geven. Ruud z’n voormalige kamertje was beschikbaar.

Nico vroeg toen naar de leeftijd van de onbekende nicht.

„Net zo oud als René ongeveer,” antwoordde ma toen wat aarzelend.

Na veel jaren had ze het meisje op de trouwdag van haar zuster weer eens gezien, maar ze had niet bijzonder op haar gelet.

„Waarom moet ze hierheen komen, ma?” vroeg Nico nuchter. „Ik bedoel: als het iemand van tegen de dertig thuis niet meer bevalt, dan zoekt zo iemand toch gewoon een eigen kamer of een flatje?”

Toen had ma eens zenuwachtig gekucht en met een scheef oog naar haar man legde ze uit, dat hun nicht ongewenst zwanger was geworden en binnenkort moest bevallen.

Om verschillende redenen trokken de meesten van hen toen een bedenkelijk gezicht. Alleen nakomertje Mirjam was enthousiast. Een baby in huis, dat leek haar wel.

Hoe het ook zij, daarna is er niet meer over gesproken en nu zal dit dus toch hun onbekende nicht zijn…! Vast…! trekt René een conclusie. Voor de hand liggend, en toch zit er een ’maar’ aan, want hem is thuis nooit verteld dat nicht uit Rijnsoever toch zal komen. Daar zou in elk geval Mirry haar mond niet over hebben gehouden.

Hoe heet die dochter van tante Thea ook weer…? Hij kan er niet opkomen.

De vrouw naast hem vat zijn zwijgen negatief op.

„Laat me raden,” zegt ze somber, „ik zit in de verkeerde polder. Je hebt nog nooit van de naam Horsse gehoord.”

Bij het horen van zoveel galgenhumor schiet René spontaan in de lach. Het is inmiddels droog geworden, de temperatuur in zijn auto is ronduit behaaglijk, wat hij ook duidelijk ziet aan zijn passagiere. De zon breekt weer door de wolken en zijn humeur stijgt met sprongen. Deze dag belooft warempel nog een spannend slot te hebben. Zijn plaagzieke karakter komt boven. Zonder direct de vraag van de jonge vrouw die waarschijnlijk zijn nicht is, te beantwoorden, kijkt hij opzij naar de grote, blauwe ogen van haar kind.

„Is dat een ’hij’ of een ’zij’ en hoe oud is het?” vraagt hij dan.

„Een ’hij’ die Fransje heet en acht weken en twee dagen oud is,” antwoordt ze met een zekere uitdaging in haar stem.

Maar René waagt zich niet op glad ijs en gaat er niet verder op door.

„Ik zal me nu eerst maar eens voorstellen,” stapt hij op een ander onderwerp over. „René Horsse is de naam en we zijn nog ongeveer vijf minuten rijden van m’n ouderlijk huis af.”

Zo maakt hij nu eerst aan alle onzekerheid bij de ander een einde. En inderdaad, er gaat een schokje door haar heen en ze krijgt een kleur van verrassing.

„Nee maar…, een meevaller,” zucht ze opgelucht, „ik dacht al dat ’ie nóóit zou komen”

René grinnikt alweer. Goed, dit moedertje is niet de knapste, maar gevoel voor humor heeft ze wel.

„Ik weet niet of je het beseft,” gaat ze intussen verder op de toon van één en één is twee, „maar als jij René Horsse bent, dan ben ik een nicht van je. Een dochter van de zus van je moeder, Thea Hummel, die nu Geerlings heet.”

Dat laatste klinkt wat wrang. René knikt.

„Daar was ik zelf ook zo langzamerhand op gekomen. Mijn moeder heeft het een twee maanden geleden over je gehad en de mogelijkheid geopperd dat je zou komen. Ik wist niet dat er al een afspraak is gemaakt.”

Vreemd, denkt hij erbij, dat ma vanmorgen niets heeft gezegd en dat ze dat kind moederziel alleen die hele polderweg af laat lopen. Met een beetje overleg had ik ze bij de halte op kunnen pikken en Nico komt ook zo thuis.

Zijn nicht kucht nerveus.

„Ik heb geen afspraak met je ouders,” hoort René dan wat verlegen naast zich zeggen, „ik ben gewoon op de bonnefooi gekomen.”

Dan valt er even een stilte. De boerderij verderop langs de smalle, bochtige weg komt nu snel dichterbij. Het is een woonhuis met een rieten kap met daaraan vast een schuur en er achter een tweetal lagere gebouwtjes.

Stallen, veronderstelt de nicht van de familie Horsse. Het is zo te zien de enige nederzetting in de verre omtrek. Verder weg had ik bijna niet kunnen vluchten, als ze me hier tenminste willen opnemen…!

„Nog steeds moeilijkheden thuis…?” informeert René en het klinkt zo broederlijk dat het de ander een brok in de keel bezorgt.

Een broer heeft Gery zich vroeger wel eens gewenst, maar ze heeft er nooit één gekregen. Ze is de enige gebleven.

Pappa is ook zo jong gestorven…, denkt ze dan.

„Ik heb het niet zo op de man van m’n moeder en hij heeft het niet zo op m’n kind,” antwoordt ze en haar stem bibbert wat.

René kijkt er door opzij en ziet een mengeling van onzekerheid en verdriet in haar blik.

Ze heeft net zulke lichtgrijze ogen als ma, merkt hij meteen erbij op. Het geeft hem een gevoel van verbondenheid met dit familielid op drift en hij voelt ook meteen de behoefte haar wat op te beuren.

„Nou, als ma en Mirry je baby hebben gezien, kom je echt niet op heel korte termijn meer weg”, zegt hij eerst hartelijk en dan belangstellend:

„Heb je eigenlijk een baan?”

Zijn nicht haalt de schouders op.

„Niet echt meer” vertelt ze, „ik zit in de laatste week van m’n zwangerschapsverlof en ik heb ontslag genomen. Ik hoop hier in de buurt iets te zoeken, inclusief kinderopvang, als ik tenminste voorlopig mag blijven…”

Dat laatste klinkt verdedigend, zo van: jullie zal ik er heus niet mee opschepen.

Dan rijdt René van de weg af en het erf van de boerderij op. Hij parkeert de auto naast de schuur en wacht even tot zijn als uit de lucht gevallen nicht ook is uitgestapt. Haar nog zeer vochtige kleren doen haar rillen in de voorjaarswind, die na de regen behoorlijk fris is geworden. Of rilt ze misschien bij de aanblik van de grote, zwartharige bouvier die wantrouwig komt toelopen.

„Goed volk, Castor,” zegt René streng.

De hond laat het bij wat gesnuffel, maar loopt wel helemaal mee tot aan de bijkeukendeur. Dat is de gebruikelijke toegang naar het woonhuis.

Zo ziet Janneke Horsse haar zoon komen in gezelschap van een duidelijk natte en verfomfaaide vrouw met een baby in een draagzak. Alsof ze in de sloot heeft gelegen…

Ze herkent haar nicht niet onmiddellijk en haar gezicht is een studie waard. Van haar oudste kan ze veel verwachten, weet ze, maar dit… Het raadsel wordt snel opgelost.

„Ma,” valt René met de deur in huis, „nu heb ik op weg naar huis twee kandidaat-kostgangers voor u opgepikt…!”

Ineens breekt hij af.

„Verdraaid…!” roept hij tegen zijn nicht, „dat krieltje heet Fransje, maar jouw naam heb je nooit genoemd.”

Ondanks de spanning van het ogenblik - hier gaat immers over een stukje van haar nabije toekomst beslist worden - schiet ze in een zenuwachtig lachje.

„Jij anders ook niet,” probeert ze, maar René steekt daarop afwerend een hand op.

„O nee, nu mis je een stukje geheugen” roept hij. „René Horsse heb ik gezegd. Anders zou je jezelf nu nog af lopen vragen of dit de juiste boerderij wel is.”

Zijn nicht slaat een hand voor haar mond en maakt een gebaar van overgave.

„Natuurlijk,” geeft ze droogjes toe, „nu je ’t zegt…! Wat dom van me! Nou, ik heet Gerarda Theodore Hummel, maar jij mag Gery zeggen.”

Zo behoudt ze toch het initiatief en dat wil wel wat zeggen tegenover de bijdehante René.

„Is er iets gebeurd?”

Met die vraag komen twee meisjes in de tienerleeftijd de bijkeuken binnen. De voorste is duidelijk op eigen terrein, haar donkere ogen flitsen over de verfomfaaide bezoekster en haar baby.

„Dit is je nichtje, Mir’, over wie we het laatst hebben gehad,” stelt haar moeder voor.

„Alle mensen, heb je in de sloot gezeten?” laat Mirjam zich vrijmoedig maar niet zo fijngevoelig ontvallen.

„Nee, hoor,” ontkent Gery laconiek, „ik kwam alleen het water tegen op weg naar de sloot toe.”

Mirjam kijkt even verbluft, maar voor ze weer kan reageren laat Fransje zich voor het eerst horen en wel met een klaaglijk geluidje dat de voorbode van een huilpartij blijkt te zijn.

„Ach…!” zegt Mirjam.

Voor haar kan dan alles even wachten. Ze steekt haar handen uit en als vanzelfsprekend neemt ze de huilende baby over. Gery kijkt wat schrikkerig, maar Mirjam doet het zo handig dat ze berust, want ze staat te trillen op haar benen, ze is ook zo moe na deze verwarde dag. Mirjam heeft intussen nergens anders oog of aandacht meer voor.

„Is het een ’hij’ of een ’zij’?” wil ze wel nog weten.

Twee diep geïnteresseerde ogen worden op Gery gericht. Die wordt even geboeid door de aanblik van dit nichtje dat ze nog nooit heeft ontmoet. Mirjam is met haar vijftien jaar al een rijzige verschijning met lang, donker haar en een regelmatig gezicht. Een uiterlijk dat alles heeft wat haar ontbreekt. Dat weet Gery al heel lang, maar omdat ze een jaar geleden zo hard met haar neus op dat feit werd gedrukt, schrijnt het meer dan ooit. Van haar gezicht valt echter niets af te lezen.

„Hij heet Fransje,” beantwoordt ze dan de vraag van Mirjam en die merkt met de air van een kenner op:

„Ik denk dat ’ie honger heeft.”

Ze neemt meteen actie:

„Ma, hebben we dat pak kindermeel nog…?”

Dan gaat ze direct verder tegen haar nicht:

„Mag dat…?”

De ondernemingslust van Mirjam overrompelt Gery enigszins.

„Ja… eh… nee,” hakkelt ze, „ik heb in m’n tas een blik babyvoeding. Dat krijgt hij altijd.”

Mirjam werpt nu een gretige blik op de grote tas die in een hoekje staat, maar zelf op onderzoek uitgaan durft ze toch niet. Al tastend met haar handen voegt ze nog wel een conclusie aan haar onderzoek toe:

„Hij moet ook verschoond worden.”

Het is Gery eigenlijk allemaal wat te veel op dit ogenblik, want tenslotte is ze nog maar goed acht weken moeder. Ze trekt zich al deze mededelingen wel heel gewetensvol en persoonlijk aan. Aarzelend doet ze een stap naar voren en dan komt moeder Horsse tussenbeide. Met stemverheffing vanwege het babygehuil en toch medelijdend zegt ze:

„Kind, je ziet er zo vies uit, daar gaan we eerst iets aan doen, hoor! Laat je baby maar gerust aan Mirjam over. Je neef Ruud heeft twee kleine kinderen en daar springt Mir’ echt heel handig mee om. Praten doen we straks wel, dan is je oom er ook. Mir’, links op de keukenplank staat nog een heel pak kindermeel. Hoe oud is ’tie nu precies?” vraagt ze aan Gery. „Acht weken,” antwoordt ze zacht.

„Aanlengen met half melk, half water,” geeft Janneke haar dochter dan instructie, „en kant en klaar luiers liggen daar ook nog wel in de buurt.”

Ze lacht tegen haar nicht, maar die gaat de kaas die van haar brood dreigt te worden gegeten, in bescherming nemen. Gery hurkt bij haar tas neer, rommelt wat en haalt een blik babyvoeding te voorschijn.

„Ik heb toch liever dat je dit gebruikt,” zegt ze beslist, „daar is hij aan gewend. De gebruiksaanwijzing staat erop. Speel je dat klaar?”

Ze praat tegen Mirjam, maar haar tante komt tussenbeide.

„Ach, meid,” wuift ze weg met het gewicht van een veterane, „kindermeel is net zo goed. Als je ’t maar op de goeie manier verdunt. Mir’ weet dat wel. Is ’t makkelijk dat ik zelf ook kleinkinderen heb.”

Gery voelt zich opeens heel erg geleefd en laat het er niet bij zitten.

„Ik wil dat Fransje de voeding krijgt die ik wens,” zegt ze heel resoluut. Mirjam buigt zich over de tafel en haalt met haar ene hand over de baby heen het blik naar zich toe dat Gery op tafel heeft gezet.

„Ik kijk of ik er wijs uit word en anders wacht ik tot je weer beneden bent,” belooft ze Gery.

Die kijkt nog even aarzelend naar haar huilende kind en volgt dan toch haar tante naar boven. Janneke Horsse heeft inmiddels ook al Gery’s tas met haar ogen verkend en ze verwacht niet dat die veel kleding bevat.

Geeft niet, denkt ze, Mirjam en Gery schelen in lengte en postuur niet veel. Ik regel wel wat.

Als de beide vrouwen na een half uurtje weer beneden komen, is de bijkeuken leeg en kunnen ze direct doorlopen naar de huiskamer. Fransje is stil en Gert Horsse is inderdaad binnen gekomen en al door zijn zoon en dochter op de hoogte gebracht.

Gery gaat naar hem toe om hem een hand te geven en zich voor te stellen. Ze heeft deze oom nog nooit gezien. Een kleine boer zonder personeel kan zijn bedrijf nu eenmaal niet een hele dag in de steek laten. Tante Janneke is destijds ook alleen naar de huwelijkssluiting van haar moeder geweest.

Inwendig beeft Gery een beetje. In de verhalen van haar moeder is oom Gert namelijk naar voren gekomen als een man met strenge geloofsprincipes. Zíj zijn zelf ook wel christelijk, maar niet zo.

„Je oom verdiept zich alleen maar in zonde en schuldbesef,” heeft Gery’s moeder eens wat schamper opgemerkt, „hij is een kei in het uiteenrafelen van iemands levensstijl en legt op alle slakjes zout. Dat schijnt belangrijker voor hem te zijn dan een barmhartige Zaligmaker.”

Ze heeft in datzelfde gesprek haar zus beklaagd, die daar al jaren mee moet leven. De woorden van haar moeder komen Gery opeens weer duidelijk voor de geest.

Maar voor zo’n ouderwets denkend man is mijn zoon natuurlijk op z’n minst onder verdachte omstandigheden geboren, realiseert ze zich. Nou, hij kan me hooguit wegsturen, probeert Gery zichzelf te kalmeren.

Ze steekt haar hand uit en kijkt in een verweerd gezicht, gebruind en gelooid door tientallen jaren weer en wind. Het gezicht van een buitenmens. In de zachte, donkere ogen ligt een onderzoekende blik.

„Weer een beetje op adem gekomen?” vraagt hij vriendelijk, terwijl hij kort en stevig haar handdruk beantwoordt.

„Ik ben in ieder geval weer droog,” antwoordt Gery eenvoudig.

Vreemd, ze voelt direct een zeker vertrouwen in deze man, waarachter de meegebrachte vooroordelen zomaar verdwijnen. Gery ziet in oom Gert geen type om haar bars de deur te wijzen.

„Het spijt me van de overlast,” voegt ze er toch nog verontschuldigend aan toe.

„Het geeft niet, meid,” zegt Horsse dan, „we zijn er om elkaar te helpen. Ik verwacht alleen dat je je aan onze huisregels houdt.”

Het kost Gery geen moeite om dat met een eenvoudig „Vanzelfsprekend” te beloven, wat die regels ook zullen blijken te zijn. Misschien heeft haar moeder overdreven? Mirjam ziet er wat stijf uit, maar haar vriendin loopt in een corduroybroek. In elk geval wordt de soep dus niet zo heet gegeten als ze wordt opgediend. Gery prijst zich gelukkig dat zij dol op rokken is en bijna niet anders draagt.

Daarna draait ze zich om en kijkt de kamer rond, zoekend naar haar zoon. Fransje ligt nog steeds bij Mirjam op schoot. Die haalt net een zuigfles uit zijn mondje en houdt hem triomfantelijk omhoog. „Gelukt…!” zegt ze triomfantelijk. „Het was helemaal niet moeilijk om die voeding te maken en kijk ’ns: de fles is al leeg…!”

Dat verwondert Gery niet zo. Haar zoon is een goede eter en nog te klein om eenkennig te zijn. Als een volleerd moedertje heft Mirjam de baby nu op en legt hem tegen haar schouder voor een boertje. Haar vriendin zit er een beetje verloren naast. Met zo’n klein kind concurreren om de aandacht van Mirjam is bij voorbaat een verloren zaak. Dat weet ze wel van de aandacht die Mirjam ook altijd aan haar tante-zeggertjes geeft.

Ook nu berust Gery er in dat haar nichtje Fransje nog even onder haar hoede houdt. Ze gaat op de stoel zitten die haar tante zorgzaam aanschuift en kijkt om zich een houding te geven eens even de huiskamer rond.

Nou, dat is wel heel anders dan thuis, denkt ze.

Haar moeder is met de tijd meegegaan, maar hier op deze afgelegen boerderij…! Al die enigszins ouderwets aandoende kastjes en fauteuils…! Maar wel knus en oergezellig…, dat ervaart ze nu al.

Gert Horsse kijkt eens naar de klok.

„Koffie, moeder,” zegt hij gemoedelijk, „’t is zo ook weer etenstijd.”

„Ja…,” zegt zijn vrouw en een beetje zuchtend staat ze op.

Gery komt ook direct overeind.

„Zal ik u even helpen?” biedt ze aan.

Dat is niet helemaal zonder berekening. Ze moet altijd oppassen met haar maag en ze voorziet dat ze zo direct koffie krijgt aangeboden. Dan moet ze om thee vragen en uitleggen waarom. In de keuken en alleen met tante lijkt haar dat prettiger.

„Zeg, Gery, blijf je voorlopig bij ons?”

Dat is Mirjam met het hoofdje van Fransje in de ronding van haar hals. Ze heeft een sterk gevoel voor stemmingen en zo’n nieuwe huisgenote met een baby, ja, dat ziet ze wel zitten. De verzorging van het kind zal allerlei oerleuke dingen vergen. Het zal een feest zijn om na schooltijd thuis te komen. En het wordt zomer…! Mirjam ziet het al voor zich: lekker met de bus en een kinderwagen - die komt er ook natuurlijk - naar de stad en dan met Fransje pronken bij haar klasgenoten. Mirjam is met afstanden opgegroeid, kilometers eten, met de fiets of de bus, ze draait er haar hand niet voor om. Dit perspectief moet wel vastgelegd worden en daarom die gretige vraag. Mirjams vader begrijpt waar die enthousiaste vraag van hun nakomertje vandaan komt.

Die dekselse meid is me weer eens voor, denkt Gert ongemakkelijk. Dit onderwerp had ik straks, als Janneke en ik alleen met Gery zijn, in alle rust willen aansnijden.

„Ik zou het te gek vinden,” praat Mirjam na een korte pauze door. „Ik kan…” en dan ratelt ze nog even door over eten, luiers, met Fransje wandelen… en tenslotte:

„Mag Fransje ook eens op mijn kamertje slapen?”

Na die vraag onderbreekt Gert zijn dochter.

„Kalm nu toch eens even…!” zegt hij bestraffend en tegen Gery:

„Dit had ik na het eten willen bespreken. Let maar niet op ons opgewonden standje.”

„Mijn zoon verstaat in elk geval de kunst van het veroveren,” reageert Gery dan op haar inmiddels al bekende droge toon.

Ze aarzelt even, want ondanks de remmende woorden van haar oom kijken ze haar nu allemaal zo afwachtend aan dat ze besluit de knoop maar door te hakken. Tenslotte wil zij ook graag weten waar ze echt aan toe is.

„Luister,” vervolgt ze dan, in het algemeen pratend maar in feite steeds de gezichten van haar oom en tante peilend op hun reacties. „Zoals jullie en u” - dit laatste tegen oom en tante - „weten, heb ik een onbedoelde zwangerschap achter de rug. Een heel vervelende tijd en… ik praat daar liever niet over. Maar… Fransje is er nu eenmaal en ik hou zielsveel van hem!”

Gery kijkt rond, maar niemand zegt wat. De gezichten staan allemaal zonder uitzondering tamelijk welwillend.

„Nu kon ik toch al niet bijster goed met de man van m’n moeder opschieten en een klein kind in huis zag hij helemaal niet zitten. Waarom, daar wil ik ook niet over praten. Ik heb thuis al eens gesproken over een eigen kamer of flatje, maar die dingen moeten worden geregeld en je moet er geld en werk voor hebben. Goed, zover was het nog niet toen het dinsdagavond tot een uitbarsting kwam.

Daarom heb ik woensdag gewacht tot m’n moeder boodschappen ging doen. Ik heb wat spullen ingepakt, een briefje geschreven en ben weggegaan. Laf misschien, maar ik kon het even niet meer aan. Zonder afspraak ben ik dus richting hier gekomen en voorlopig heb ik even geen andere uitwijkmogelijkheid.

Als ’t mag wil ik graag een paar weken hier blijven. ’k Zal me zoveel mogelijk aanpassen en als ik weer werk heb betaal ik de kosten terug.”

„Heb je nu dan geen werk…?” vraagt Mirjam ademloos.

Dat is nog eens handelen, wat deze plotseling opgedoken nicht heeft gedaan…!

„Ik heb in Rijnsoever ontslag genomen,” antwoordt Gery kalm, „maar ik heb m’n diploma voor ziekenverzorgster. Het zal niet moeilijk zijn hier in de buurt weer aan werk te komen. Dan kan ik gaan zoeken naar een eigen onderkomen. Bij elkaar zal het, schat ik, twee of drie maanden duren.”

„Dan kunnen wij natuurlijk voor Fransje zorgen,” bedenkt Mirjam verheugd, maar nu schudt Gery beslist het hoofd.

„O nee, dat is niet de bedoeling. Er is in de stad wel kinderopvang te vinden en dan neem ik hem als ik ga werken gewoon mee.”

Mirjam gaat protesteren en Gery hoort het kalm aan. Pas als Mirjam weer zwijgt zegt ze nog eens nadrukkelijk:

„Ik zal zelf voor Fransje zorgen, Mirjam.”

Er is ineens een stalen klank in haar stem gekomen waar ze allemaal van opkijken.

Geen katje om zonder handschoenen aan te pakken, denkt Janneke, best een beetje geïmponeerd.

„Goed,” zegt ze dan haast sussend, „natuurlijk mag je dat zelf regelen, Gery, maar je bent zolang het nodig is hier van harte welkom. Ja toch, Gert?”

Wat kan hij anders doen dan bevestigend knikken? Die nicht lijkt hem in elk geval geen losbol. Hij laat het nu maar rusten.

Janneke en Gery gaan alsnog naar de keuken voor de koffie, maar Mirjam laat het er nog niet bij zitten. Regelmatig babysit zijn zit er dus niet in, maar de baan die Gery heeft, is toevallig ook haar ideaal. Ze wil er wel meer van weten.

„Hier, Heleen,” hevelt ze de baby over naar haar vriendin, „hou jij hem nu maar even vast…,” zegt ze en ze verdwijnt ook naar de keuken.

„Arme Gery” grinnikt René en hij vindt het ook wel een beetje zielig dat zijn zusje haar zo uitvraagt. Het moet ergens ook wel pijnlijk voor Gery zijn.

„Wat denk je van mij” zucht Heleen quasi slachtoffeng naast hem. „Het scheelde niet veel of ik had een ex-vriendin gehad.”

Hoofdstuk 2

Met een verschrikte kreun komt René overeind en wrijft zich de ogen uit. Het gesloten gordijn voor het raam van zijn slaapkamer golft heen en weer op de stroom van een vlagerige wind en door de kier die dan ontstaat, schijnt fel en onbarmhartig de morgenzon. Dat doet hem regelmatig even de ogen dichtknijpen. Maar daar is hij toch niet wakker van geschrokken…? Een snelle blik op de wekker naast zijn bed leert hem dat het even over zessen is. René komt nog verder overeind en kreunt opnieuw. O, die hoofdpijn…!

„Eigen schuld, jongen,” vertelt hij zichzelf. „Je hebt het gisteren weer veel te bont gemaakt…!”

Die constatering zorgt weer eens voor dat vage, maar hardnekkige gevoel van onbehagen. René voelt met een vervelende duidelijkheid:

Ik kan er nu wel steeds luchthartig overheen leven, maar het is wáár wat ma al langer aanvoelt: het gaat zo niet goed met me. Dat drinken is niet goed voor m’n lijf en ook niet voor m’n portemonnee. Waarom kan ik het niet gezellig houden, zoals vroeger?

Op dat moment klinkt beneden van het erf een schelle stem.

Dat is niet voor het eerst, weet René opeens en nu weet hij ook dat hij daarvan wakker is geschrokken. ’t Is ma, maar ik meende half slapend dat het Mirjam was. Die heeft net zo’n stem.

Ja, Mirry, z’n zusje… In gedachten ziet hij haar even voor zich. Zusje? ’t Mocht wat… Al is ze pas vijftien, ze ziet er veel ouder uit en haar bruine ogen kunnen, als ze zich kwaad maakt, heftig vuur schieten. René grinnikt. Ja, Mirjam heeft niet alleen haar stemgeluid, maar ook het temperament van haar moeder geërfd. Een heftig karakter dus en toch o zo’n klein hartje en vol toewijding voor alles wat geholpen dient te worden. Dat is eergisteren weer gebleken, toen ze onverwacht een baby in huis hebben gekregen.

Nadat Gery op die woensdagmiddag onverwacht binnen is komen vallen, heeft ma zich ruimhartig, pa daarin meeslepend, over haar nicht ontfermd. Hij had niet anders verwacht.

René zwaait zijn benen uit bed en gaat zitten. Zijn hoofd bonst. Dat brengt hem weer bij de realiteit over zichzelf. Om het met een kerkelijke term te zeggen: hij bevindt zich op een afglijdende weg.

Bah, wat ben ik sentimenteel vanmorgen, moppert René op zichzelf.

Hij gaat zich maar wassen en aankleden, in de hoop zo een eind aan die zwaarwichtige gedachten te maken. Om zeven uur moet hij weg.

„Oe-ah…!” gaapt René tien minuten later nog eens met opengesperde kaken.

Nog steeds wat duf kijkt hij om de hoek in de ruime en op een moderne was/droogcombinatie na wat ouderwets ingerichte keuken.

„Môgge, moe, gaan we al eten?”

Janneke Horsse, fors en niet al te slank, klapt het deurtje van de droger dicht, draait zich om, werpt een blik op de klok en zet demonstratief haar handen in de zij.

„Kon je wel wakker worden?” informeert ze ironisch.

„Daar heb je ’t…!” verzucht René inwendig.

Ze hebben hem gisteravond, of beter vannacht, zeker gehoord. Nu is moe natuurlijk opgeruid door pa en krijgt hij zo direct de volle laag.

Bah, wat vervelend…! denkt hij.

Hoewel hij nog geen glimp van zijn vader heeft gezien, laat staan een verwijt gehoord, begint het toch bij hem van binnen te steigeren.

Nu ben ik al dertig geweest en nog altijd die bemoeizucht…! denkt hij boos.

Ze moeten hem niet zo te na komen, anders neemt hij ook nog eens de vlucht, net als zijn nicht. Die heeft hem warempel op een idee gebracht! Als hij maar zou weten waarheen… Dat weet hij nu nog even niet en daarom ziet René er van af om tegen zijn moeder uit te vallen. Het mag niet uit de hand lopen. Die escapades van hem moeten een beetje bedekt blijven.

„Nou, doorpitten als u zo op het erf loopt te schreeuwen, valt ook niet mee…!” houdt hij zich maar liever van de domme.

„Er was telefoon voor je vader,” zegt moeder automatisch.

Ze is met haar gedachten bij de gedragingen van haar oudste zoon gebleven en bij het verwijt dat ze hem wil gaan maken.

„Dat bedoel ik natuurlijk niet, jochie,” vervolgt ze dan ook somber, „vannacht was het bij half twee voor je thuis kwam.”

En met een spottende ondertoon voegt ze eraan toe:

„’t Lantaarntje wordt rijk van jou en je maatjes.”

’t Lantaarntje is de naam van Renés geliefde ontmoetingsplaats, een zogenaamd bruin café in de stad.

„We drinken een biertje en kletsen wat, meer niet,” antwoordt René kalm. Zijn gewone verweer en omdat zijn vader er niet bij is, zit er niet veel overtuigingskracht in dat zinnetje. Hij komt nog wel in andere, heel wat minder onschuldige gelegenheden ook. Daar heeft zelfs moe geen weet van en wat niet weet…

René gaat nu helemaal de keuken in. Vurig hoopt hij dat zijn vader nog even zal wegblijven, hoewel rond deze tijd het melken klaar is.

Janneke Horsse slikt de verontschuldiging van haar zoon deze keer niet. Ze heeft de laatste twee jaar te veel kennis van zaken over de uitstapjes van René opgedaan.

„Ja, en van zo’n slap drankje wordt zo’n groentje als jij meteen misselijk,” spot ze daarom verder en de klank van haar stem is niet vrij van scherpte, „daarom moest je toen je vannacht thuis kwam, natuurlijk eerst overgeven bij de gereedschapsloods…!”

René gaat op het uiterste puntje van het keukenblad zitten en kijkt een beetje schrikkerig naar zijn moeder. Met twee collega’s van het elektrotechnisch bedrijf waar hij werkt, Gerard en Bart, heeft hij weer een klusje opgeknapt, zwart en gedeeltelijk zelfs in de tijd van de baas. ’t Heeft hen geen windeieren gelegd. Zo was er wat bijzonders te vieren en zijn ze gedrieën wezen stappen en het is wat uitbundiger geworden dan gewoonlijk. Dat komt geregeld voor en moe stuurt hem wel eens wat bij, maar hij is niet gewend dat ze stekelig over zijn slippertjes doet.

Moe is toch op mijn hand…? denkt hij verbaasd. Al praten we er nooit over, ze staat altijd klaar om me af te schermen tegenover pa.

Ja, zijn vader en diens principes… Daar komt hij soms frontaal mee in botsing en elke poging van pa om tot een eerlijk gesprek te komen, of dat nu geforceerd gebeurt of dat ze er ongezocht inrollen, breekt uiteindelijk stuk op de reacties van zijn kant. Een grote mond…, spot…, of gewoon schouders ophalen en weglopen…!

Voor zijn moeder heeft René meer ontzag. Die vindt beter aansluiting bij zijn belevingswereld en weet hem regelmatig doeltreffend te corrigeren. Bij haar heeft hij het gevoel dat ze hem in ieder geval een beetje begrijpt. Deze keer vindt hij haar echter behoorlijk kattig.

„Hebt u dat dan gehoord…?” vraagt hij daarom schutterig.

„Jongen, we hadden voor het eerst dit voorjaar een zoele nacht en dan staan de ramen open,” legt ze geduldig uit alsof ze tegen een kind praat, „maar je vader sliep er doorheen en vanmorgen vroeg heb ik het al opgeruimd, hoor. Zit maar niet in de war.”

René zucht opgelucht. Zo kent hij zijn moeder weer.

„Ik…, we zijn ergens anders nog wat wezen drinken,” mompelt hij op verontschuldigende toon, „maar ’t is verkeerd gevallen, denk ik…”

Zijn moeder reageert niet direct op die woorden. Ze haalt eerst kaas en vleeswaren uit de koelkast. Dan komt ze bij haar zoon staan.

„Kijk ’s, joh,” begint ze nuchter, „ik begrijp best dat je wel ’s uit wil. We zijn niet allemaal zo zwaar op de hand als je vader. Maar je komt me de laatste tijd toch net iets te vaak aangeschoten thuis.”

„Hoor ’s, moe, ik…” begint René, nu toch opeens geïrriteerd, maar als zijn moeder een ongeduldig, afwerend gebaar maakt, breekt hij af.

„Ho maar,” zegt ze eerst scherp, maar vervolgt dan, niet zonder begrip, „je hoeft op mij niet boos te worden, ìk…” - heel subtiel legt moeder de nadruk op ’ik’ - „…snap heus wel dat wat plezier op z’n tijd erbij hoort. Maar als je drie keer in de week halfdronken thuiskomt…, dan vind ik het niet leuk meer. Je weet hoe je vader is. Als het alleen op vrijdag- of zaterdagavond eens gebeurt, dan kan ik, als pa er iets van merkt, er wel een beetje luchtig over doen, maar als je zo doorgaat zitten je vader en ik straks met een overjarig probleemkind.”

Dat is een toespeling op zijn leeftijd.

René lacht even kort om het verongelijkte gezicht dat zijn moeder trekt en haalt bakzeil.

„Ouwetje, je hebt gelijk…!” bekent hij eerlijk en dan vervolgt hij op haast plechtige toon en met uitgespreide armen, „ik zal m’n leven beteren…”

„Graag,” antwoordt moeder uit de grond van haar hart, „heus, alleen een klein beetje matiging van jou, dan zorg ik dat we vrede houden. Dat moet toch kunnen?”

René knikt, hij neemt het zich echt voor maar…, hij weet het wel, hij kan niet tegen zijn beide collega’s op. Als ze hem een volgende keer weer inschakelen voor een klus of uitnodigen om te stappen, dan gaat hij. Hij voelt zich verplicht en heimelijk vindt hij het wel prettig om zich af en toe eens helemaal uit te kunnen leven.

„Als jij je broer nu even roept kunnen we zo aan tafel,” beantwoordt ze na een blik op de klok de oorspronkelijke vraag van haar oudste zoon.

René knikt, draait zich om en geeft eerst onder aan de trap met een korte tussenpoos twee brullen. Dat lokt geen hoorbare reactie uit en meteen staat zijn moeder alweer achter hem.

„Kan dat nou niet wat zachter?” vraagt ze geërgerd. „Wat moet Gery wel van ons denken als jij het zo op een brullen zet. Ik denk dat ze nog slaapt en ze heeft het nodig. Ze ziet er nu niet bepaald als Hollands welvaren uit.”

„Nou, sorry, ma, dat krijg je als iemand niet aan tafel te slaan is,” antwoordt René niet zo aardig, „maar al goed, hoor, ik loop wel even naar boven.”

„Die malloot zit natuurlijk alweer achter het ochtendnieuws,” mompelt hij, nu ook geërgerd.

Hij kent de zakelijke instelling van zijn jongste broer. In vijf, zes passen sprint hij de trap op en stoot de deur van Nico z’n kamer open. Inderdaad, die kamer is één gemakkelijke stoel rijk en daarin zit Nico, onderuit gezakt, koptelefoon op, voor zijn tv’tje. Hij is de enige van de kinderen Horsse die een middelbare opleiding heeft gevolgd en nu financieel medewerker is bij een groot bedrijf in de stad.

„Hoor ’s pa, ik moet op de hoogte blijven van het zakelijke en van het wereldgebeuren en die krant van u is me wat te beperkt,” heeft hij destijds de aanschaf van zijn tv verdedigd. „Hij blijft op mijn kamer en dus heeft verder niemand er last van.”

Wat hij daarbij verder nog volgt aan andere, meer dubieuze programma’s, dat verzweeg hij tactisch. Zijn woorden klonken zelfs een beetje neerbuigend en zijn vader heeft toen zich even een kleine jongen gevoeld. Kort daarna schafte Nico ook een PC en een printer aan en sinds die tijd wordt zijn kamer aangeduid als het ’bankfiliaal’.

„Hé, nieuwsvreter, ontbijten!” roept René kwaad naar binnen.

Nico is al gekleed. Verdiept in het nieuws kijkt nauwelijks op.

„Nog een minuutje, ik kom zo,” mompelt hij afwezig.

René voelt zijn irritatie toenemen. Nico kan zich zo echt verheven voelen boven het boerengedoetje waarin hij is opgegroeid. Bovendien is René een echt avondmens en het idee ’s morgens al zo ingespannen bezig te zijn vervult hem met afschuw. Maar het is met Nico weer het ouwe liedje en zo krijgt René zijn broer niet mee, begrijpt hij wel, en ze moeten toch allebei op tijd naar hun werk. René werkt momenteel aan de renovatie van een groot gebouw in een winkelpromenade in het centrum van de stad.

Even kijkt hij om zich heen en trekt dan met een resoluut gebaar een stekker uit het stopcontact. Het is kennelijk de goede, want op slag wordt het stil en het beeldscherm donker.

Nico schuift met een nijdig gebaar zijn stoel achteruit.

„Waarom doe je dat nu…?”

René grijnst.

„Ik hoor pa al in de bijkeuken en over twintig minuten moeten we weg. Als je niet direct meekomt, kun je straks samen met je nicht een nieuwe baan gaan zoeken,” overdrijft hij.

Dan sluit hij de discussie door zich om te draaien en de trap af te roetsjen. Beste vent, die Nico, maar in die nieuwshonger kan hij hem niet volgen. Nico gaat zijn broer nu toch maar achterna. Vrijwel tegelijkertijd komen ze de kamer binnen, waar de tafel al gedekt staat. Aan de andere kant van de kamer, in één van de fauteuils, heeft hun zus, in hun ogen eigenlijk nog een kind, zich genesteld. Heel huiselijk, met Gery’s baby op schoot. Het kind zuigt gretig aan een flesje pap.

„Dag, broertjes,” roept Mirjam opgewekt. ’Kom er in. Willen jullie soms ook pap?”

Nico bromt wat onverstaanbaars, die is nog uit zijn humeur, maar René komt dichterbij en kijkt kritisch naar de trainingsbroek die zijn zus draagt.

„Als pa je zo ziet…,” waarschuwt hij.

Mirjam schudt met een fier gebaar haar haren naar achter.

„Nou èn…, ’k ben toch in huis en ’k moet nog douchen. Toen Fransje huilde heb ik maar gauw wat aangeschoten.”

„Zelf weten…”

René hurkt even bij de leuning van de stoel neer en kijkt over Mirjams arm heen aandachtig naar de drinkende baby. Hij denkt aan de vermanende raad van zijn moeder. Een vast punt…, een vrouw…, zo’n kind…, toch zit er wel iets in. Serieuzer en vooral rustiger leven…, geen stiekeme dingen meer op de zaak of uitbundige uitspattingen ’s avonds… René heeft de uitspraken van zijn moeder nog niet zo serieus genomen als op dit ogenblik. Het maakt zijn gezicht zo ernstig dat Mirry hem bevreemd-spottend zit aan te kijken.

René voelt opeens dat hij iets moet zeggen, wil hij niet belachelijk worden gemaakt.

„Eigenlijk best een leuk joch…,” zegt hij dan maar onhandig en trekt zijn zus speels aan haar lange, zwarte haren.

„Je gaat met dat kind om als een volleerde moeder,” grinnikt hij en gelukkig, Mirjam is van de ernst op zijn gezicht afgeleid.

„’k Heb oefenmateriaal genoeg gehad in de familie,” vindt ze nuchter.

Dan gaat de deur open en hun moeder komt binnen met ontbijtspullen.

„Welja…,” reageert ze op het drietal naast en op de fauteuil. „Als kindertjes maar zoet zijn…”

Als Janneke vijf minuten later weer in de keuken is, wordt de gangdeur voorzichtig geopend. Een beetje aarzelend kijkt Gery om de hoek. Ze is nog in nachtgoed en haar haren pieken om haar hoofd.

„Heeft Mirjam Fransje meegenomen?” informeert ze onderzoekend.

„Goeiemorgen, Gery,” antwoordt Janneke vriendelijk.

Al haar moederlijke gevoelens gaan spreken bij het zien van die lange, magere gestalte. Ze loopt naar haar nicht toe en legt even een arm om haar smalle schouders.

Wat kijkt ze toch argwanend, denkt ze.

„Weet je, Fransje huilde een beetje en toen is Mirjam gaan kijken. Jij sliep nog lekker en daarom heeft ze hem meegenomen, verschoond en op dit moment krijgt hij lekker een flesje.”

„’k Heb hem niet gehoord,” zegt Gery verschrikt, „ik was ook zo moe…!”

Moeder lacht.

„Geef niks, hoor, gun Mirjam ook d’r pretje. En…,” vervolgt ze moederlijk, „ga jij je boven eens lekker op je gemak douchen en aankleden. Dat kan best. Heus, Fransje is bij Mirjam in goede handen.”

Gery draait zich aarzelend om. Ze is hier nu twee dagen, maar haar zoon lijkt al gemeenschappelijk familiebezit te zijn en tegen haar zijn ze vriendelijk, maar o zo doortastend.

Toch zal ik zelf mijn toekomst uitstippelen, neemt ze zich opnieuw voor. Volgende week ga ik naar het arbeidsbureau en zodra ik werk heb, ga ik daar in de buurt een kamer of appartement zoeken. Even nog hier volhouden.

„Als je straks klaar bent krijg je een lekker ontbijt van me,” belooft haar tante intussen. „Wat lust je graag?”

Gery, door dat aanbod weer iets ontwapend, trekt even met haar mond.

„U weet het van m’n maag,” zegt ze, „en daar heb ik vooral ’s morgens nog al eens last van.”

Het is de toon van iemand die zich er van bewust is dat ze een lastige eter is.

„Thuis at ik altijd een bord pap,” geeft ze tenslotte een hint.

„Een bordje pap dus,” neemt Janneke direct over. „En een lekker kopje thee zeker?”

Gery knikt.

„Ik bezorg u maar een hoop werk,” kan ze niet nalaten te zeggen.

„Natuurlijk,” lacht haar tante, maar gelukkig ben ik niet werkschuw.”

Gery lacht wat flauw mee, maar er springt meteen weer achterdocht in haar hart. Werkschuw? Bedoelt tante Janneke daar iets mee? Die heeft gisteren met haar moeder gebeld over wat spullen en kleren. Haar oom heeft aangeboden die vandaag even te halen.

Maar wat heeft moe over haar gezegd…? Ze wil niet dat iemand hier iets over haar achtergrond weet. Tante Janneke zegt echter niets meer en Gery gaat dan maar douchen.

Een klein half uurtje later stapt ze fris gewassen de huiskamer binnen. Ze draagt nu weer haar eigen kleren, maar andere dan waarin ze is gekomen. Zowel Mirjam als haar vader hebben hun wenkbrauwen opgetrokken over die wat buitenissige bloemetjesrok.

Nou, pa…, heeft Mirjam toen geamuseerd gedacht, ’t is een rok, maar daar is ook alles mee gezegd. U hebt een overjarige hippie in huis gehaald…!”

Haar vader heeft niets gezegd. Nu blijkt dat er toch nog wat andere kleren in die tas hebben gezeten, want Gery heeft nu een vrij nauwe en lange rok aan in een groen, zwart en wit camouflagepatroon. Er worden weer twee paar wenkbrauwen over opgetrokken, alleen Nico is verdiept in een blad. Gery let er niet op, direct zoeken en vinden haar ogen Fransje op een dekentje op de vloer. Mirjam zit plat op de grond met gekruiste benen naast hem en probeert het kind te interesseren voor de speeltjes die zijn moeder voor hem heeft meegenomen.

„Hoi, Gery,” zegt ze gewoon. „Ik heb me een poosje met je zoon vermaakt, hoor…!”

Niet zonder moeite vanwege het nauwe kledingstuk laat Gery zich op haar knieën zakken en buigt zich over het jongetje heen.

„Dag, kleine man…,” zegt ze teder tegen hem.

Mirjam ziet een warme, beschermende blik in haar ogen komen. Nadat ze haar zoontje gekust heeft wendt ze zich pas tot Mirjam:

„Morgen, Mir’…,” zegt ze zacht. „Is hij lastig geweest?”

„Lastig…?” lacht Mirjam. „Wat heet…! Hij heeft de oren van mijn hoofd gegeten.”

Gery’s witte gezicht bloeit open in een vertederende glimlach.

„Ja, eten kan hij,” zegt ze. „Beter dan z’n moeder.”

„Geen trek…?” vraagt Mirjam.

„Jawel, maar ’k heb gauw maagpijn als ik wat eet.”

„Dan moet je er eens naar laten kijken, joh,” vindt Mirjam laconiek.

„Ja, jij hebt makkelijk praten. Waar laat ik Fransje als er een behandeling nodig is? Daar zit ik mee. Maagklachten zijn bij ons een familiekwaal en we komen er vroeg of laat allemaal mee in ’t ziekenhuis.”

„Dat weet je toch niet…?” antwoordt Mirjam. „Laat eerst maar onderzoek doen. Mocht het nodig zijn, dan zijn wij er ook nog, hoor. Ik laat je in elk geval niet in de steek!”

Met een haast verliefde blik kijkt Mirjam naar Fransje.

„We vinden vast wel een oplossing,” verzekert ze nog eens met jeugdige overmoed.

Dan komen Janneke en Gert Horsse samen binnen. Moeder met een bord pap voor Gery.

„Môgge, ’t wordt echt een beetje zomer, hoor, ’t begint nu al warm te worden,” zegt Gert in het algemeen.

Dan wordt hij letterlijk besprongen door zijn dochter met een opgewonden verhaal over Gery’s maagpijn, onderzoeken en verzorging van Fransje. Eerst verbaasd, later met een misprijzende trek om zijn mond luistert hij.

„Moet jij niet al op weg naar school zijn?” valt hij haar opeens in de rede. Zijn dochter is in één keer kalm.

„Eigenlijk wel, maar Fransje huilde en Gery sliep er doorheen. Toen mocht ik hem van ma halen en verzorgen. Het eerste uur hebben we toch godsdienst,” verdedigt ze zich dan.

Ze is wel een beetje gespannen, want op het gebied van school- en werktijden verstaat haar vader geen grapjes. Zie je wel…!

„Dat is óók een vak en je wordt er verwacht,” zegt Gert streng. „’t Is niet de bedoeling dat jij door die baby je plichten gaat verzuimen.”

Dan ziet hij ook dat ze een trainingsbroek draagt. Dat maakt hem niet toegeeflijker jegens haar.

„En ga je fatsoenlijk aankleden,” voegt hij er nog aan toe.

„Hoor ’s man, je zegt zelf altijd dat het godsdienstonderwijs op die VBO-school maar brandhout is,” neemt Janneke het voor haar dochter op, „en die broek heeft ze voor de gymlessen. ’t Is een heel nette, hoor…! Mir’ wilde gewoon Gery even helpen. Leg nu niet op alle slakjes zout.”

Gery houdt even de adem in. Wat volgt er nu?

Gert Horsse zegt echter niets meer, maar schuift aan tafel. Gery ziet dat Mirjam achter zijn rug gauw een lange neus naar hem maakt. Ze haalt wat ongemakkelijk haar zoon wat dichter naar haar eigen plaats. Lastig dat ze hier nog niets heeft om hem in of op te leggen. Zomaar impulsief van huis weglopen is ook niet alles.

„Kunnen we beginnen?”

Als ze knikken vouwt vader de handen, vraagt een zegen over het eten, dankt voor de bewaring in de afgelopen nacht en draagt zijn gezin voor deze nieuwe dag op aan Gods genadetroon. Heel eenvoudig, zoals hij altijd ’s morgens doet. Gery vindt het wat overdreven en de veel lossere houding van de andere huisgenoten sterkt haar daarin, maar het treft haar net als de vorige dag, toen ze het voor het eerst hoorde, wel opnieuw hoe doorleefd het klinkt.

Ze weet niet dat het die biddende man ook wel eens moeite kost, als hij al onder het bidden denkt aan de vanzelfsprekendheid waarmee onmiddellijk na zijn gebed de gesprekken over de gewone dagelijkse dingen weer verder gaan.

En inderdaad, speciaal zijn oudste zoon krijgt onder dat gebed wel eens ongeduldige kriebels.

Kom op, pa…, denkt René dan, ik weet al wat er komt, hoor.

Maar een enkele keer, zoals nu, is het anders en dan bekruipt hem een onbehaaglijk gevoel.

Zo doet pa het niet altijd, denkt hij. Wat is hij gevoelig vanmorgen… Wie moet er geraakt worden? Mirry…? Gery…? Of zou hij toch iets vermoeden over m’n laatste uitstapje…? Hoewel, hij heeft er nog niets van gezegd… Moet je die ernstige, smekende toon nu horen…! Een eerlijk, kinderlijk vertrouwen op God…

Ja, zoals pa het ervaart, zo hoort het te zijn, daarvan is René wel overtuigd. Hij is er ook in opgevoed. Al is hun moeder op godsdienstig terrein erg soepel en nuchter en tilt ze er lang niet zo zwaar aan als pa, toch heeft ze hem en zijn broers en zus voorgelezen uit de kinderbijbel en gebedjes en versjes geleerd.

Wat heb ik ermee gedaan…?

Dat weet René ook wel: op wat indrukken in zijn kindertijd na, God altijd uit zijn leven gehouden. Slechts een enkele keer raakt het hem wat dieper. Zijns ondanks luistert René weer en de woorden van zijn vader werken op hem in. Even trilt er zelfs iets van jaloezie in zijn hart.

Kom nou…! zet hij zich dan opnieuw innerlijk af.

Het is alleen maar vervelend dat het begrip ’café’ of ’kroeg’ zo zwaar beladen is bij zijn vader. ’t Is er echt wel gezellig zo met vrienden onder elkaar, niemand maakt van zijn hart een moordkuil en de muziek is nooit zó wild. Nee, in ’ ’t Lantaarntje’ is het geen rommeltje… Het zit ’m meer in z’n andere uitstapjes.

Moe heeft gelijk, weet René. Dat doe ik te veel de laatste tijd. We vormen een roerig groepje, ik laat me meetronen en drink veel te veel. Dan maak ik mezelf wijs dat ik het nodig heb na een drukke werkdag en nog klussen er achteraan. En ook om hier thuis een taaie, grijze zondag door te komen. Zijn twee ouwetjes zit de dubbele kerkgang nu eenmaal ingebakken. Zelfs Nico komt er niet onderuit, als hij niet bij een vriendin is. Zo zijn Renés gedachten toch weer weg gedwaald en hij schrikt op als zijn vader ’amen’ zegt. Dan strijkt hij met een onbehaaglijk gevoel over zijn voorhoofd. Die zeurende hoofdpijn is nog steeds niet helemaal weg. Het bepaalt hem weer bij zijn onrust, vanmorgen, over zijn wilde uitstapje. Daarna kwam die waarschuwing van zijn moeder en nu weer dit ernstige bidden van pa. Er is een zekere onrust in zijn lijf door ontstaan die zich het verdere van de maaltijd niet helemaal laat verdringen.

„Zo, etenstijd…! Komt goed uit, ’k ben ’t even zat…”

Na een blik op zijn horloge laat René Horsse zich met een diepe zucht van de steiger afzakken. Hij loopt naar de hoek van het kale vertrek waar zijn tas staat. Met een smoezelige arm veegt hij het zweet van zijn voorhoofd voor hij zich bukt en een lunchtrommeltje uit een hoekje van zijn zware gereedschapstas vist.

„Ga je achter zitten?” informeert collega Bart.

René schudt het hoofd.

„Dank je wel, uit de wind en in de zon. Gisteren zijn we daar zowat gebraden. ’t Is altijd hollen of stilstaan in dit land. Nee, hoor, ik neem m’n brood mee, haal uit het cafetaria aan de overkant een ijskoud pilsje en zoek ergens schaduw op.”

Zijn hand maakt een onbestemd gebaar in de richting van de straat voor het gebouw.

„Maar je kan achter zo rustig kaarten,” vindt Bart en een tikje teleurgesteld. „Kom, joh, ga mee…! Gerard en Toon doen ook mee, maar jij brengt tenminste wat leven in de brouwerij. Zonder jou vind ik er niks aan.”

René grinnikt even om dat compliment, maar schudt toch vastberaden het hoofd.

„Jullie gaan je gang maar,” besluit hij, „ik zoek het even ergens anders.” Hij doet zijn tas dicht en verlaat het stoffige gebouw. Buiten is het regelrecht warm en drie dagen geleden regende het nog! Links en rechts strekt zich een lange winkelstraat zonder autoverkeer uit, maar voetgangers zijn er op dit middaguur ook niet veel. Geen wonder trouwens, want in het grote, praktisch lege gebouw lijkt het al zo afmattend benauwd, maar hier buiten… René kijkt even omhoog. De lucht is wit-blauw en de laaiende zonnebrand doet hem een ogenblik de ogen dicht knijpen.

„Bar weer…!” zou ma zeggen, denkt hij, want zo noemt ze dit zomerweer net zo goed als aanhoudend regen en wind. Hij kan het op dit ogenblik met haar zienswijze eens zijn.

Haastig steekt hij de straat over en loopt naar het cafetaria toe. Vijf minuten later slentert hij, trommeltje in de ene en pilsje in de andere hand, langs de winkels, zoekend naar een plekje om even relaxed en vooral wat koeler de middagpauze door te brengen.

Ergens vlakbij is een steegje, herinnert hij zich en door de nauwe opening heeft hij in het voorbijlopen eens groen van bomen gezien.

Zo’n twee weken zijn ze nu aan het werk in deze straat. Ze gaan de elektrische bedrading van het te renoveren gebouw vernieuwen. Een klus van minstens een half jaar gaat het worden.

René heeft nu het steegje bereikt. Het is niet meer dan een sleuf in de huizenrij, net voorbij een vierkant, plomp gebouw waar met grote blauwe letters ’apotheek’ op de gevel staat. Haastig duikt hij de schaduw in. Zo komt hij aan de achterkant van de brede winkelpanden. Er is daar een pleintje en naast losplaatsen om de winkels te bevoorraden, inderdaad, een aantal grote, schaduwrijke bomen. Er staan zelfs bankjes.

Er is nog iemand op het idee gekomen om de hitte te ontvluchten, ziet René nu. Op één van die bankjes zit een meisje een pocketboekje te lezen. Helemaal op haar gemak, een beetje onderuit gezakt, benen over elkaar en één arm hangt zacht slingerend over de leuning. Een meisje met kastanjebruin haar dat in een dikke vlecht over haar schouder naar vore n hangt. Ze is zomers gekleed in een gele blouse met korte mouwen en een halflange, rode rok die telkens van haar knie af glijdt. Dan komt in een automatische beweging de hand met het boekje even omlaag om de rok weer terug te trekken. Er komt direct een verbaasde blik van herkenning in zijn ogen.

„Nee maar…, Hilde Vollers warempel…!” mompelt hij en blijft stil staan, even niet wetend hoe hij op deze ontmoeting moet reageren. Hij neemt nog eens het beeld van dat rustig lezende meisje, dat hem kennelijk nog niet heeft gezien, in zich op. Er is iets ongewoons aan haar, vindt hij. In hun eerste twaalf levensjaren ontmoette hij Hilde dagelijks en daarna nog zondags bij of in de kerk en - tot hij daarmee heeft afgerekend - op de maandagse catechisatie.

Het vreemde aan haar komt voornamelijk door de kleurigheid van haar kleren, beseft René dan. Zondags in de kerk is ze altijd donker gekleed. In het stemmige interieur van het bedehuis is Hilde een heel onopvallend meisje met een schuwe oogopslag in een gezichtje dat half bedekt is onder de rand van haar hoed.

Hij kan zich niet herinneren dat hij haar de laatste maanden ook maar één keer bewust heeft opgemerkt. Ze is echt een heel ander type dan zijn zus. Die zie je beslist niet over het hoofd.

Hilde Vollers is heus niet alleen in de kerk zo. Ze is altijd en overal schuw en teruggetrokken geweest. Ze is de dochter van één van de twee ouderlingen van de kleine gemeente waar hun gezin kerkt. Broertjes of zusjes heeft Hilde niet. Wel een ’baas’ van een moeder, neerbuigend van houding en met ogen die venijnig konden priemen. Vooral in de richting van andere kinderen van wie ze wist dat ze haar dochter wel eens plaagden.

En…, denkt René, daar hoorde ik ook bij…! In onze schooljaren en ook later, toen we naar de catechisatie en jeugdvereniging gingen, herinnert René zich verder, werd ze door praktisch iedereen een buitenbeentje gevonden en om meer dan één reden.

Hilde had ten eerste haar figuur niet mee… Ze was en is nog steeds een wat mollig meisje en ook nog eens tamelijk klein van stuk. Als ze, en altijd negatief, ter sprake kwam op school, hadden haar medeleerlingen het meestal geringschattend over ’Billie’…!

Een bijdehand bekje had in zo’n geval nog veel kunnen redden, maar daar was ze helaas niet mee uitgerust. Integendeel, Hilde heeft ook nog een spraakgebrek. Het was niet zo moeilijk om haar voor gek te zetten, want dan kwam ze beslist niet meer uit haar woorden. Zelfs als ze dat maar vermoedde, klapte het meisje al volledig dicht. Daarom konden ze haar destijds zo heerlijk sarren! Ze was een dankbaar onderwerp als mikpunt voor grote en kleine plagerijen.

Als kind voelde ik dat, met m’n schoolvrienden, haarscherp aan, denkt René.

Hij hield en houdt zo van een geintje! Je eens even uitleven, je laten gelden…! Een beetje beschaamd denkt René:

Wat dachten we zelden, en dan nog heel oppervlakkig aan de schade die we aanrichtten in het leven van die ander…!

Ze zijn even oud en dat betekende destijds dezelfde schoolbus en dezelfde groep.

Ik heb toen maar wat vaak en gretig meegedaan, realiseert René zich nog eens, wat heb ik vaak geholpen om dat schuwe en verlegen kind met haar twee bruine staarten te pesten en in het nauw te drijven. Zo, dat ze soms in tranen uitbarstend wegvluchtte. Dat gebeurde wat later ook nog wel voor en na de catechisatie.

Ja, René is als opgeschoten jongen op zijn beurt wel eens voor haar vader op de vlucht geslagen, toen die hem als leider van de kwelgeesten van zijn dochter ter verantwoording wilde roepen.

Wat was ik bij al die stoerheid eigenlijk laf…! moet René zichzelf met terugwerkende kracht bekennen.

Ineens moet hij zuchten en vraagt hij zich af:

Wat heb ik toch de laatste tijd? Vanmorgen die vreemde onrust, nu weer een beschuldigend stemmetje in mijn hart…!

Het zal weer moeite kosten om het uit zijn hoofd te zetten. Uiteindelijk lukt dat altijd weer. Ook nu wil hij instinctief op zoek gaan naar verzachtende omstandigheden en verontschuldigingen. Dat lukt maar ten dele en er ontstaat daar op dat warme pleintje heel onverwacht een moment van eerlijkheid. Er komt een deuk in zijn zelfingenomenheid als hij, in gedachten teruggaand naar zijn schooljaren, even heel objectief zijn handel en wandel overziet.

Want wie ís René Horsse nu eigenlijk? denkt hij en hij probeert een antwoord te formuleren:

Nou…, gewoon…! De geslaagde jongen die zijn eigen weg gaat. Op school, in de verhouding met zijn vader en op het werk.

Ja, hij schopt graag tegen de principes van zijn vader aan en als die hem wat al te na komt, probeert hij hem heel fijntjes te pakken op wat gebreken. Onder zijn collega’s wil hij steeds de vlotte en getapte jongen zijn. Dat is steeds meer zijn gedrag geworden. Daarom stopt hij alles aan zijn persoontje en achtergrond wat kwetsbaar, wat zwak is, weg achter een pantser dat in de loop der jaren steeds sterker is geworden. Eigenlijk draagt hij een masker. Thuis dat van de best nog wel meegaande jongen, op het werk meet hij zich een pose aan van vlotte prater, van levensgenieter zijn en van een onafhankelijke oppervlakkigheid die toch gepaard gaat aan een duidelijk sociaal gedrag.

„René…? Een toffe jongen, waar je goed mee kunt samen werken èn lachen.”

Dat is wat hij graag wil dat er van hem wordt gezegd. Als hij iets van die waardering merkt voelt hij zich best een beetje trots, omdat hij het ’gemaakt’ heeft. Van zijn kerkelijke achtergrond is voor een buitenstaander niets te merken.

Is hij zich op dit moment echt bewust van dit alles? Dat niet, het is maar iets ervan, een speldenprik, scherp, onaangenaam, maar er is wel overheen te komen.

Ik moet me nu eenmaal waar maken in een harde maatschappij, vindt hij zijn excuus.

Ja, onder dat motto heeft René al met veel gebroken, maar toch is er nog iets over, een soort weerstand die hem tegenhoudt zijn hele christelijke opvoeding overboord te zetten. Die weerstand zorgt er ook voor dat hij zondags, tamelijk trouw zelfs, met zijn ouders meegaat naar het kerkje in de stad. Alleen om pa te plezieren, heeft hij voor zichzelf uitgemaakt.