ONBEWOONBAAR VERLEDEN

Arina Donk

Onbewoonbaar verleden

© B.V. Uitgeverij De Banier, Utrecht, 2002

Ontwerp omslag: Wim Smalen

Illustratie omslag: Hans Ellens

ISBN 90 336 2767 1

NUR 344

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieén, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever

Arina Donk

ONBEWOONBAAR
VERLEDEN

DE BANIER - UTRECHT

1

„Ik heb jou altijd veel te zacht aangepakt, ik ben veel te goed voor je. Je bent een grote niksnut. Helemaal nergens ben je goed voor. Je bent nog te lui dat je uit je ogen kijkt.”

Verie kijkt angstig naar haar oom die steeds harder begint te praten. Hij wordt steeds bozer. Ze maakt zich zo klein mogelijk. Het liefst wil ze onzichtbaar verdwijnen. Weg van deze plaats. Weg van haar oom voor wie ze zo bang is.

„Nou, wat voor smoes heb je bedacht? Komt er nog wat van? Zit niet zo dom te kijken met die grote ogen van je!” roept hij geërgerd.

„Ik was zo moe, ik kon niet zo ver meer fietsen,” komt er zacht uit.

„Ach ja, je bent ook niet zo jong meer, dan kun je geen kwartiertje meer fietsen,” klinkt het sarcastisch.

Plotseling worden ze opgeschrikt door de deur die met een vaart opengaat. Het gezicht van Verie klaart op, als ze haar jongere broer Vincent in de deuropening ziet staan. Zijn handen omklemmen de deurposten.

Wat wordt hij groot! schiet het ineens door haar heen. Nee, hij is niet langer haar kleine broertje, dat merkt ze aan alles.

„Wat is hier aan de hand?” vraagt hij en hij kijkt zijn oom wantrouwend aan.

„Die griet is nog te lui om even langs ’Het Bierke’ te rijden om een pakje af te geven. Ik heb afgesproken dat het vanmiddag wordt gebracht. Omdat die sloerie daar te lui en te bang is, heeft ze het niet gedaan en zo raak ik mijn klanten kwijt.” Hij slaat met zijn vuist op de tafel.

„Hou je rustig, man! Als ze niet lekker is, laat haar dan met rust,” zegt Vincent boos en Verie ziet hoe hij haar even bezorgd opneemt. Het doet haar goed: er is tenminste nog iemand die wat om haar geeft.

„Het is altijd gezeur als die meid wat moet doen, nooit zal ze uit zichzelf aanbieden iets te doen.”

Dan moppert hij tegen Verie, terwijl hij haar minachtend aankijkt: „Als je denkt dat hier alles vanzelf gaat, dan heb je het goed mis. Kijk liever eens naar je broer en zus, die zijn tenminste niet te lui. Je zus heeft een goede baan, zover zal jij nooit komen.”

„Laat haar nu maar met rust. Ik breng dat pakje wel even weg op de brommer. Je wordt echt een ouwe zeur.”

„Wat zijn jullie lekker vrolijk, zeg. Er is reden voor een feest, een groot feest,” klinkt plots een stem achter Vincent. Henri staat achter hem, hij is een hoofd groter. Vincent gaat aan de kant, zodat hij erdoor kan. Zijn lange haar hangt in vette slierten over zijn mager gezicht. Bij hem moet je altijd maar afwachten in wat voor stemming hij is. Zo te zien heeft hij vandaag een goede dag gehad. Uit zijn leren jaszak haalt hij een oude portemonnee: „Kijk eens wat ik hier heb!” Hij doet hem open en haalt er een stapeltje bankbiljetten uit. Oom verandert op slag. Hij vergeet Verie en zijn boze bui: „Geweldig! Hoe kom je daaraan?”

„Nog nooit zo makkelijk verdiend. Ik was even op de fiets weg om nieuwe onderdelen voor mijn motor te kopen en toen liep er zo’n oud mensje met een tas in een karretje. Ze kwam bij de bank vandaan. Ik kon die tas zo uit dat karretje pakken. Wat stond dat mens raar te kijken, zeg! Ik kan het vast beter gebruiken dan zij. We gaan eerst maar eens Chinees halen.”

Hij lacht vol leedvermaak als hij terugdenkt aan de reactie van de oude vrouw.

Zijn oom kijkt hem goedkeurend aan, dan kijken zijn ogen begerig naar het geld. Henri is wel zo slim geweest de grootste helft achter te houden. Er is nog genoeg over om zijn oom tevreden te stellen. Hij drukt zoveel achterover. Als je het slim aanpakt kraait er geen haan naar. Wat doet zo’n oud mens ook met zoveel geld op straat?

„Voel je jezelf nu stoer? Een oud mens beroven, daar is geen kunst aan. Echt een mietje ben je, bah!” zegt Vincent verachtelijk. Hij is niet onder de indruk van al die bankbiljetten.

Henri kijkt zijn broer even verbaasd aan en knijpt zijn ogen tot spleetjes. Er ligt een gevaarlijke gloed in. „Begin je net als zij te worden?” Zijn vinger priemt in de richting van Verie.

Vincent kijkt zijn broer spottend aan. Totaal niet onder de indruk zegt hij honend: „Rustig aan, jochie, je bent wat overwerkt. Ga maar lekker slapen, je hebt een zware dag achter de rug.”

Oom Janus beseft dat de ruzie tussen de twee broers alleen maar erger zal worden, als hij er niet tussenkomt. Hij heeft hen allebei nodig en moet hen dus te vriend houden. Die Vincent wordt steeds brutaler. Hij is nog maar vijftien, maar angst kent die jongen niet en dat is mooi meegenomen.

„Wat maakt het nou uit, Vincent, hoe hij aan dat geld komt? Maak je niet zo druk!” zegt hij in een poging de jongen wat rustiger te krijgen.

„Hij doet net of hij heel wat heeft gepresteerd, terwijl hij alleen maar in staat is om een oud mens te beroven. Nou, dat vind ik echt iets voor slappelingen. Echt iets voor hem.” Vincent kijkt Henri uitdagend aan.

„Waarom zoek je ruzie? Doe toch niet zo moeilijk. Wat versta jij onder lef hebben?”

Vincent haalt zijn schouders op en zegt: „Dat hoor je wel als er iets is gebeurd waar ik wel bewondering voor kan opbrengen.”

„Wij gaan eerst lekker uit eten,” zegt oom Janus, „dan praten we wel verder. Daar hebben we hen niet bij nodig, kleine potjes hebben immers grote oren.” Henri staat kwaad op, hij kan het gedrag van zijn vier jaar jongere broer niet uitstaan. Veel jongeren in de buurt zijn bang voor hem. Sommigen doen er alles aan om hem de vriend te houden, maar Vincent heeft niet de minste respect voor hem. Dat kan hij niet hebben.

„Breng jij dat pakje even naar ’Het Bierke’? Vraag maar naar Joop, want Arie is er nu waarschijnlijk niet meer.”

Vincent knikt onwillig, terwijl hij zijn hand ophoudt om het pakje in ontvangst te nemen.

„Nee, die niksnut daar heeft het nog,” zegt oom Janus, terwijl hij kwaad naar Verie kijkt die als een schuw vogeltje op een stoel zit. „Dat nest…” Verder komt hij niet.

„Zeur niet zo, ouwe, anders ga je zelf maar,” gromt Vincent. „Kom op, Verie!”

Ze staat meteen op en volgt haar broer. Bij hem voelt ze zich nog het meest op haar gemak. Ze ziet hoe hij een vreemde, snelle beweging maakt, als hij langs Henri loopt. Wat er precies gebeurt, kan ze niet volgen.

„Ga zitten!” zegt Vincent kortaf. Voorzichtig gaat ze achter op de scooter zitten. Ze valt er haast af als hij optrekt. Hij rijdt veel te hard. Ze houdt zich stevig vast aan de kap van de felblauwe scooter. Vlak voor het bewuste café stopt hij: „Blijf maar even zitten, ik ben zo terug.”

Hij loopt naar binnen. Ze is blij dat hij het zelf doet, want ze is bang voor de eigenaar met zijn enge blik en zijn gemene, dubbelzinnige opmerkingen en ze is bang voor de sfeer die het café uitstraalt. Ze kan er maar niet aan wennen. Hoe vaker ze er komt, hoe angstiger ze wordt.

Gelukkig, daar komt Vincent weer. Zonder iets te zeggen stapt hij op de scooter. Verie houdt zich goed vast, want Vincent houdt er geen rekening mee dat er iemand achterop zit. Wild trekt hij op. Ze rijden in de richting van het strand waar ze zo van houdt.

Hij bindt zijn gloednieuwe scooter met een ijzeren ketting vast aan een hek. Ze weet dat hij die scooter van oom Janus heeft gekregen voor het opknappen van één of ander duister karweitje. Ze durft niet te vragen wat hij allemaal heeft gedaan.

„We gaan lekker eten,” zegt hij vrolijk. Er ligt een onbezorgde trek op zijn gezicht. Uit zijn broekzak haalt hij een briefje van honderd en hij wappert er even mee voor het gezicht van zijn zus: „Ik zag nog net een stukje uit zijn broekzak steken en dacht: Laat ik eens proberen of ik het ook kan. Wat een lef heb ik, vind je ook niet? Hij heeft geld zat en nu kunnen wij ook lekker eten.”

Hij lacht en loopt met grote stappen over de boulevard. Nu snapt Verie wat die vreemde, snelle beweging was, toen Vincent langs Henri liep. Ze kan er niet om lachen. Ze voelt zich zo alleen, zo verdrietig. Vincent zal haar niet begrijpen. Ze lopen langs allerlei tentjes.

„Wat denk je van Chinezen?” vraagt hij, terwijl hij bij een Chinees tentje blijft staan. De muziek dreunt hard. Ze wordt buiten al bijna doof van de herrie, dus wat moet dat binnen worden? Ze heeft er niet veel zin in, maar durft het niet te zeggen. Vincent verwacht ook geen antwoord, maar loopt al naar binnen. De felgekleurde lampen en de muziek zorgen voor een aparte sfeer.

Verie ziet twee vrouwen die halfnaakt naast grote boxen staan te zingen. Ze draait snel haar hoofd om, ze walgt ervan en wil het liefst weg.

„Zit niet zo te dromen. Wat wil je hebben?” vraagt Vincent die al iets heeft uitgezocht. Ze wijst op goed geluk iets aan, het kan haar niet schelen. Ze heeft helemaal geen trek. Al gauw zit Vincent te smullen. Hij heeft het goed naar zijn zin. Af en toe zingt en stampt hij met de muziek mee. Nee, ze wil hier niet zijn, ze wil weg. Ze voelt zich als een opgejaagd dier.

„Ik…, ik wil hier weg,” stottert ze nadat ze al haar moed heeft verzameld, maar Vincent hoort haar niet. Even valt het haar op dat hij een prachtige stem heeft. Zong hij maar iets anders. Ze wil weg en gaat staan. Dan ziet Vincent haar wel. Hij kijkt haar verbaasd aan. Omdat het moeilijk is elkaar te verstaan, wijst hij naar haar bord. Ze heeft haar eten nauwelijks aangeraakt. Ze schudt haar hoofd. Hij haalt zijn schouders op. Eigenlijk heeft hij nog helemaal geen zin om weg te gaan, hij zit er best. Als ze buiten zijn ziet hij het witte gezicht van Verie. Ze ziet er slecht uit.

„Je moet eens naar de dokter gaan, want je ziet er slecht uit,” zegt hij plotseling. „Ja, ik weet dat ik er slecht uitzie, ik kan niet in de schaduw van Esmée staan. Ik ben overal te stom voor, dat weet ik heus wel.”

Verbaasd kijkt Vincent haar aan, want zo heeft hij haar nog nooit horen praten. Oom Janus zegt ook vaak dat ze er slecht uitziet, maar hij bedoelt dat heel anders.

„Verie, ik bedoel dat je eens naar de dokter moet gaan. Je ziet zo bleek, het lijkt wel of je een ziekte hebt. En wat Esmée betreft: ik vind haar lelijk met die potten plamuur op haar gezicht en met haar arrogante houding. Echte schoonheid zit van binnen en niet van buiten. Luister eens, je staat veel te vroeg op en werkt veel te hard in die winkel. Je moet ander werk zoeken.”

„Nee, ik heb het daar naar mijn zin, ik wil er niet weg. Ik word er alleen zo moe van dat ik telkens al die adressen af moet rijden.”

„Geef mij die adressen maar, dan zal ik het voortaan doen. Het is afgelopen, rust jij maar eens uit,” zegt Vincent.

Het gesprek is wat hem betreft geëindigd. Dat er nog veel meer is wat zijn zus dwars zit, dat merkt hij niet.

„Zullen we nog even langs de zee lopen?” vraagt Verie zacht, terwijl ze verlangend naar de golven kijkt.

Vincent ziet het niet: „Nee, daar heb ik geen zin in, ik breng je thuis. Ik heb vanavond nog meer te doen.”

Verie zegt niets meer en loopt teleurgesteld achter hem aan. Ze had zo graag even op het strand willen lopen.

Binnen een kwartier zijn ze thuis. Ze is amper van de scooter af, als Vincent alweer optrekt en wegrijdt.

Oom Janus en Henri zijn er niet. Alleen Esmée is thuis. Ze staat voor de spiegel. Haar lippen zijn vuurrood en ze is bezig haar ogen op te maken. Ze heeft een jurk aan met een wijde hals die zich nauw om haar slanke figuur sluit. Ze kijkt even verstoord op als ze de deur hoort, maar als ze ziet dat het Verie maar is, gaat ze verder. Ze vindt het niet nodig de groet van haar zus te beantwoorden.

Ik tel niet mee, ik ben te min, denkt Verie. Ze schaamt zich voor me.

Haar zus die in verschillende bladen heeft geposeerd, vindt haar de moeite niet waard. Ze zal zo meteen wel weer uitgaan met de één of andere deftige heer in een mooie auto. Verie snapt niet veel van het leven van haar zus.

Schoonheid zit van binnen, heeft Vincent gezegd, maar ze is van binnen nog zwarter dan van buiten. Maar wat begrijpt Vincent daarvan? Ze voelt zich zo moe, zo vreselijk moe. Te moe zelfs om te slapen. Ze pakt een stuk papier en een pen, schrijft de adressen voor Vincent op en kruipt in bed. Ze hoeft voortaan geen pakjes meer weg te brengen. Het is niet goed dat ze dat heeft gedaan. Gelukkig neemt Vincent, haar trouwe, wilde broer, het van haar over.

2

Het is nog geen zes uur als de wekker afloopt. Verie voelt zich moe, ze heeft het gevoel of ze nog uren kan slapen. Toch gaat ze meteen haar bed uit. Stel je voor dat ze in slaap valt! Wat is het koud, de wind komt door het half verrotte kozijn heen. Het miezert buiten, de lucht ziet grauw en grijs. Ze zucht: Was de dag maar om, kon ik maar weer naar bed. Opeens ziet ze op haar bureau het blaadje met de adressen die ze voor Vincent heeft opgeschreven. Dat hoeft ze in ieder geval niet meer te doen. Ze voelt zich daardoor in ieder geval een beetje opgelucht.

Ze kleedt zich snel aan en gaat naar beneden. Ze kijkt verbaasd als ze oom Janus in zijn nette pak aan de tafel ziet zitten en begrijpt er niets van. Hij ziet haar verbaasde blik en kijkt haar spottend aan: „Ik kan met dit pak wel naar de kerk, zo netjes ben ik. Je snapt er natuurlijk niks van, daar ben je veel te dom voor. Ik ga vandaag een hoop geld verdienen, meer dan jij in tien jaar in die winkel verdient.”

Verie zegt niets, ze beseft heel goed dat hij daar niet op een eerlijke manier aan zal komen. Waarom hij zich in zo’n net pak heeft gestoken, is haar een raadsel. Dat is vast geen zuivere koffie. Ze ziet een tas op tafel staan en weet dat zij die mee moet nemen. Hij knijpt zijn ogen samen tot spleetjes en kijkt haar gevaarlijk aan. Ze is bang van die blik.

„Denk erom dat je alles goed bezorgt. Geen smoesjes. Er is geen kunst aan. Je moet niet zo bang zijn en zo schuw kijken, want dan val je juist op. Simpeler werk bestaat er niet. Je kunt best wat doen. Aan je broers en aan je zus heb ik veel meer, die zijn niet zo zielig en bang.” Verie durft niets te zeggen.

Opeens klinkt er getoeter van een auto. Oom Janus springt op en haast zich naar buiten. Verie ziet een oude, groene auto zonder nummerbord voor de deur staan. Hij trekt met veel geraas op. Zo te horen ontbreekt er nog wel meer aan dan een nummerbord. Dan hoort ze het geluid van een scooter. Vincent komt eraan. Waar is die zo vroeg in de morgen al heen geweest? Ze weet dat hij ook dingen doet die niet kloppen. Het doet haar pijn omdat ze van hem houdt. Hij geeft ook om haar, dat weet ze zeker.

„Heb je de adressen voor me opgeschreven?” vraagt hij gejaagd als hij binnenkomt. Hij trekt het papier uit haar handen, leest het vluchtig door en knikt: „Dat is duidelijk. Blijf jij nog maar even voor de kachel zitten, of neem een lekker warm bad. Daar knap je vast van op, je ziet er zo moe uit. Als ik voortaan alles wegbreng, heb jij iets meer tijd voor jezelf en oom Janus komt er niet achter. Ik zal eens kijken of ik een oud brommertje voor je op de kop kan tikken, dan hoef je niet meer naar je werk te fietsen.”

„Ik hoef geen brommer, ik fiets graag. Het is maar twintig minuten naar mijn werk en nu jij die pakjes wegbrengt, vind ik het echt heerlijk.”

Vincent haalt zijn schouders op, pakt de tas van tafel en gaat weg zonder te groeten. Verie is weer alleen. Esmée zal nog wel op bed liggen en Henri misschien ook wel. Ze weet het niet. Ze zal het advies van Vincent opvolgen en een warm bad nemen. Ze wil niet meer naar die kroegjes en vunzige tentjes waar zo’n afschuwelijke sfeer hangt. Ze wil niet dat er mensen door haar toedoen te gronde gaan. Ze wil niet meedoen aan die duistere praktijken. Ze loopt er al zo lang mee, maar durft er absoluut niet tegen oom Janus over te beginnen. De gevolgen zijn dan niet te overzien. Gelukkig is dat probleem nu opgelost, want voortaan zal Vincent het opknappen. Ze weet wel dat er drugs zitten in de pakjes die ze moet bezorgen. Hoe haar oom daaraan komt weet ze niet. Hij doet altijd zo geheimzinnig over alles. Ze vraagt er ook niet naar, want ze wil er zo weinig mogelijk mee te maken hebben. Als haar baas zou weten dat ze voor werktijd zulke dingen doet, zou hij haar vast en zeker ontslaan. Gelukkig heeft hij daar geen weet van, al kijkt hij haar de laatste tijd wel vaak met zo’n vreemde blik in zijn ogen aan, net of hij iets niet vertrouwt.

Was het nog maar zoals vroeger. Was dat afschuwelijke ongeluk maar nooit gebeurd. Dan zou ze gelukkig kunnen zijn. Dan hoefde ze niet iedere nieuwe dag met angst te aanschouwen. Ze knijpt haar ogen stijf dicht om zich herinneringen van vroeger voor de geest te halen. Haar vader en haar moeder. Vader had zwart haar, wat bij zijn slapen al grijs begon te worden. Ze ziet het heel duidelijk voor zich. Moeder had kort haar en was vaak opgemaakt, maar niet zo erg als Esmée. Esmée lijkt uiterlijk veel op moeder, innerlijk niet. Esmée is veel trotser, harder, een egoïst. Dat was moeder niet. Moeder had alles voor hen over.

Niet alleen aan haar moeder heeft ze een prettige herinnering. Ze weet nog heel goed hoe ze paardje reed op de rug van haar vader. Ze denkt er liever niet aan, het doet pijn. Eens per jaar gingen vader en moeder samen een week op wintersport. Dan moesten zij een week naar oma. Dat was voor hen ook feest, want oma verwende hen in die week. Ze ziet hen nog weggaan. Ze had beloofd lief te zijn en goed voor de kleine Vincent te zorgen.

In gedachten ziet ze nog de hand van haar vader die hij uit het raampje stak, vlak voor hij de bocht omging. Wie had kunnen denken dat dit het laatste zou zijn? Ze hebben nooit hun bestemming bereikt. Ze waren net de grens over, toen er een afschuwelijk ongeluk plaatsvond waarbij ze beiden het leven verloren. Wat er precies is gebeurd weet ze nu nog steeds niet. Wel is hun verteld dat hun vader en moeder geen schuld hadden. Een vrachtwagen was om de één of andere reden op de verkeerde weghelft gekomen. Maar wat heeft ze er aan of ze schuldig waren of niet? Ze krijgt hen er toch niet mee terug.

Een vreselijke dag was het, toen ze dat bericht ontvingen. Henri was de oudste, hij was tien jaar. Daarna volgde Esmée van negen. Zijzelf was nog maar zeven en Vincent vijf jaar. Oma besloot voor hen te zorgen. Het was eigenlijk veel te druk voor haar. Het ging een poosje goed, een halfjaar heeft ze voor hen mogen zorgen. Toen werd ze ziek en ze is niet meer beter geworden. Dat was een hele klap voor hen, want ze hielden veel van oma. En ze misten hun ouders nog zo. Oma sprak veel met hen over vader en moeder. Ze waren verdrietig en ze mochten ook verdrietig zijn. Ze hadden de opa en oma van hun moeders kant nog, maar die hadden ze nog nooit gezien. Of moeder nog broers of zussen had wisten ze niet. Moeder werd altijd verdrietig als ze ernaar vroegen. Ze wisten niet beter, dus misten ze hen niet ook. Ze zou nu wel eens willen weten hoe het allemaal in elkaar stak.

Moeder was christelijk opgevoed. Vader niet. Toen ze verkering kregen, heeft ze het allemaal vaarwel gezegd. Tot groot verdriet van haar ouders heeft ze niet alleen het geloof vaarwel gezegd, maar ook haar hele familie. Zouden ze wel weten dat hun dochter is overleden? Verie weet het niet. Haar vader had nog één ongetrouwde broer en hij was dus de enige die ze nog hadden. Hij had een heel oud huis. Wat ze vreesde gebeurde, ze moesten met hem mee toen oma was overleden. Ze was altijd al bang van hem geweest. Hij had iets wat haar angstig maakte. Hij deed heel aardig en beloofde hen van alles. Haar broers en haar zus waren gerustgesteld, maar zij vertrouwde hem niet. Praten over vader en moeder was er niet meer bij.

„Die mensen komen daar niet mee terug, dat gejank helpt niks. Ik wil niet dat er nog over wordt gepraat,” zei hij de eerste avond na de begrafenis. Hij keek daarbij het meest naar haar, dat herinnert ze zich nog heel goed.

Al gauw bleek dat je van alles kon krijgen, als je hem maar goed hielp. De meest vreemde dingen moesten ze doen en alles moest stiekem gebeuren. Hij handelde in drugs en was ’s nachts vaak weg. Waarheen, dat wist niemand. Henri en Esmée moesten vaak pakjes wegbrengen. Ze moesten ervoor zorgen dat niemand het zag.

„Voor mij is het te gevaarlijk, kinderen verdenken ze niet zo gauw. Ik zeg wel hoe ze het moeten doen,” heeft ze hem eens horen zeggen tegen een man die er ook mee te maken had. Zij moest het huishouden doen en voor de kleine Vincent zorgen. Ze was zelf ook nog maar acht jaar. Opvoeden deed oom niet, daar bemoeide hij zich niet mee. Zij zorgde voor Vincent, ze las hem voor, bracht hem naar bed en stopte hem als een moeder onder.

Ze kon niet wennen aan het harde leven bij oom Janus. Ze voelde zich zo alleen. Henri en Esmée werden steeds harder en egoïstischer. Zo werden ze gemaakt door oom en op de plaatsen waar ze kwamen. Als ze deden wat hij zei, dan konden ze van alles krijgen. Zij was anders, altijd al geweest. Veel rustiger dan haar broer en zus. Telkens verweet haar oom haar dat ze lui was en nergens voor deugde.

„Zorg goed voor Vincent,” had moeder gezegd voordat ze wegging. Ze had altijd al meer met haar kleine broertje opgehad dan Esmée die meer haar eigen gang ging. Ze heeft het geprobeerd.

Vincent is nu niet langer klein. Hij lacht erom als ze hem bemoedert, hij heeft haar zorg niet meer nodig. Ook hij gaat het verkeerde pad op. Ze heeft geprobeerd goed voor hem te zorgen, ze heeft gewild dat hij anders zou worden, maar hij is haar ontgroeid. Ze heeft nu zijn steun nodig in plaats van omgekeerd. Hoewel Vincent veel dingen doet die niet goed zijn, blijft ze veel van hem houden. Hij is recht door zee. Hij zou nooit een oude vrouw beroven zoals Henri en als het nodig is komt hij voor haar op, zoals gisteren toen oom Janus zo kwaad op haar was. Hij heeft een warm hart, hij scheldt nooit op haar en zegt nooit dat ze lui is. Vincent maakt het leven voor haar nog een beetje draaglijk. Een vrolijke optimist is hij. Hoewel hij haar niet begrijpt, weet hij toch altijd iets opbeurends tegen haar te zeggen.

Ze hoopt dat hij dit jaar zijn diploma haalt, daar wijst ze hem steeds op. Oom Janus hecht daar geen waarde aan, volgens hem heb je geen diploma’s nodig. Henri en Esmée hebben op hun zestiende verjaardag de school vaarwel gezegd.

Zij heeft wel een diploma. Ze heeft nu een baan waar ze eerlijk haar geld mee verdient, hoewel het veel minder is dan Henri en Esmée verdienen. Nee, ze wil niet ruilen. Ze verkoopt tot grote ergernis van oom Janus schilderijen in een winkel.

Ze schrikt als de deur opengaat en ze plotseling oog in oog met Esmée staat. Die kijkt haar spottend aan van onder een dikke laag make-up. Ze kijkt op haar neer. Verie voelt zich haar mindere. Ze weet zich niet goed een houding te geven tegenover haar zus.

„Zo, ben je nog niet weg? Oom Janus heeft gelijk dat je lui bent. Gisteren lag je als eerste op bed en nu doe je net of je nog moe bent. Ik snap het wel, hoor” laat ze er sarcastisch op volgen, „je hebt gisteren natuurlijk een zware dag gehad…”

Esmée wil nog meer zeggen, maar Verie loopt vlug weg. Ze wil het allemaal niet horen. Ze trilt op haar benen, haar hoofd bonkt. Het liefst zou ze weer gaan slapen. Het heeft niet geholpen dat ze in bad is gegaan, ze blijft moe. Ze zal nu maar weggaan. Het is gelukkig droog. Misschien knapt ze op van de buitenlucht. Esmée moest eens weten dat Vincent haar nu helpt. Misschien hebben oom Janus en Esmée wel gelijk. Is ze echt lui? Al piekerend komt ze bij haar werk aan.

Haar baas kijkt haar even opmerkzaam aan. Een kleur kruipt langs haar wangen omhoog. Nee, hij mag niks weten. Hij wordt afgeleid door de winkelbel. Ze kijkt dankbaar naar de vrouw die op dit vroege uur al naar een schilderij komt kijken. Ze weet zeker dat haar baas iets zou hebben gevraagd. Ach, het is alleen maar uitstel, er komen nog kansen genoeg. Ze zal proberen vrolijk te zijn, dan heeft hij geen aanleiding. Nee, hij mag niks weten.

3

„Zeg, Verie, kom eens even kijken!” komt Alida opgewonden op haar af. Verie kijkt op van haar werk. Ze is de ramen aan het zemen. „Ik heb nog nooit van mijn hele leven zulke mooie schilderijen gezien. Het is dat ze zo duur zijn, anders zou ik ze allemaal kopen. Zo mooi, zo levensecht!” Ze ratelt aan één stuk door, terwijl ze Verie aan haar arm mee trekt. Ze heeft de zeem nog in haar hand, maar Alida neemt haar mee naar het magazijn.

Als eerste ziet ze een prachtig geschilderd landschap. De kleuren zijn levensecht. Het komt haar allemaal zo bekend voor. Degene die dit kunstwerk heeft geschilderd, heeft echt talent. Daar stelt haar schilderwerk niets bij voor. Het is maar knoeien wat ze doet, vergeleken met wat ze hier ziet. Kon ze het zo ook maar.

„Dat is een plekje vlakbij dat kromme huis bij dat enge café. Weet je wat ik bedoel?” vraagt Alida.

Ja, of ik weet welk enge café je bedoelt, denkt Verie, maar dat zegt ze niet. Daar krijgt ze trouwens niet eens de kans voor.

„Wat vind je van dat meertje daar bij ondergaande zon? Moet je die mooie, rode kleuren zien. Romantisch om met je geliefde te lopen, zeg. Bij ons in de kamer hangt een walglijk schilderij aan de muur, ik zal pa vragen of hij hier eens komt kijken.”

„Vorige week heb je nog gezegd dat jullie zo’n mooi schilderij aan de muur hebben hangen,” zegt Verie verbaasd.

„Vergeleken met wat hier hangt is dat ronduit lelijk. Weet je dat de schilder van dit moois hier in de winkel is? Meneer Van Meerdervoort moet voortaan maar bij die man bestellen. Ze zijn koffiedrinken in het kantoor. Ik ga even kennis met hem maken, misschien is hij wel een heel jonge kerel.”

„Wat maakt het uit of hij jong of oud is?” vraagt Verie verbaasd.

„Nou, misschien…, ik bedoel als hij hier meer komt en hij is leuk, ik bedoel…”

„Dat je dan romantisch met hem naar het meertje kan gaan bij zonsondergang,” zegt Verie snel. „Ga maar gauw en trek je liefste gezicht. Wie weet wordt het dan wel wat. Dan kun jij je hele huis volhangen met schilderijen,” grinnikt ze.

Alida steekt haar tong uit. Ze lijkt wel niet goed wijs om meteen van alles te gaan denken. Verie blijft alleen achter. Ze is meer geïnteresseerd in het werk van de schilder dan in de persoon zelf. Vol bewondering bekijkt ze de prachtige schilderijen. Hij heeft allemaal leuke plekjes uit de buurt geschilderd. Het is allemaal zo echt. Het zijn werkelijk prachtstukken.

Ze heeft pauze, maar zin om koffie te gaan drinken heeft ze niet. Ze wil alleen zijn. Was het leven maar zo mooi als op dit schilderij. Zo vredig! Nee, het is allemaal bedrog, de wereld is niet zo mooi. Een schilderij met een inktzwarte lucht had hij moeten maken. Onweer, hagel, regen of wat dan ook, maar niet zo’n schilderij waar ze zich zo verdrietig bij gaat voelen. Ze snapt zelf niet waarom ze zich opeens zo vreselijk alleen voelt.

„Waarom kom je geen koffie drinken? Wij zijn al klaar.”

Verie schrikt van de stem achter haar. Meneer Van Meerdervoort staat daar met nog een man, de schilder begrijpt ze.

„Je zat ver weg met je gedachten, joh,” zegt hij vriendelijk, terwijl hij zijn hand uitsteekt. Het eerste wat ze ziet is dat hij een gouden ring aan zijn vinger heeft.

Jammer voor je, Alida, hij is getrouwd, schiet het even door haar heen.

„Verie van Dam,” zegt ze zacht, terwijl ze in de vriendelijke ogen van de man kijkt.

„Ik ben Leo Visser”

„Wat vind je van zijn werk, Verie?” vraagt Van Meerdervoort. Hij heeft die vraag ook aan Alida gesteld en die is er enthousiast op ingegaan. Hij heeft haar moeten remmen. Verie is anders, veel rustiger ook en wijzer.

„Zonde om te verkopen,” is het enige wat ze zegt, maar zo is het wel duidelijk wat ze ervan vindt.

„Jij kunt ook goed schilderen, misschien kun je nog wel eens met Visser gaan samenwerken.”

„Zo, schilder jij? Leuk om te horen. Wat schilder je zoal?” „Ach, niks bijzonders, het stelt niks voor vergeleken bij wat ik hier allemaal zie,” zegt ze verlegen.

„Niet zo negatief over jezelf, joh. Denk je dat ik het meteen zo kon? Daar heb ik ook voor moeten leren, hoor!”

Verie voelt zich niet op haar gemak bij de twee mannen, ze voelt zich zo dom vergeleken bij hen.

„Ik ga weer wat doen,” zegt ze en meteen loopt ze weg.

„Die andere heeft meer praatjes,” hoort ze de schilder nog zeggen.

„Ik blijf nog even in de winkel tot hij weg is, hoor. Hij is echt knap. Mooie ogen heeft hij en mooi haar!” zegt Alida opgetogen. „Wat is hij aardig, hè?”

„En getrouwd,” merkt Verie nuchter op.

Alida haakte er gelijk op in: „Wat voor vrouw zou hij hebben? Dat zou ik best willen weten.”

”Blijf toch met beide benen op de grond. Hij had je vader kunnen zijn.”

„Wil één van jullie even komen helpen om dit schilderij op te hangen?” roept meneer Van Meerdervoort om het hoekje van de deur.

„Ja, ik kom al!” roept Alida en weg is ze. Ja, die is soms wel heel erg behulpzaam. Die rare. Een leuke meid is ze, dat wel, ze is alleen zo ontzettend druk. Overal en altijd weet ze meteen een weerwoord op en ze werkt nog sneller dan de nieuwste computer. Het verschil is dat je die uit kan zetten als je dat wil en haar niet. Eigenlijk werkt Alida in het woonhuis bij de vrouw van Van Meerdervoort en hun drie kleine kinderen, maar als het druk is helpt ze in de winkel. Zelf komt ze uit een groot gezin, van aanpakken weet ze dus wel. Ze heeft Verie al verschillende keren bij haar thuis uitgenodigd, maar ze is er nooit op ingegaan. Stel je voor dat zij haar dan ook uit moet nodigen. Nee, hoe minder ze van haar weet, hoe beter.

Plotseling voelt ze een hand op haar schouder. Ze schrikt en duikt ineen. Zoiets heeft ze al zo vaak meegemaakt in de kroegjes waar ze heen moest. Daar wilden die kerels ook allemaal aan haar zitten. Ze herstelt zich snel, want ze is hier niet in de kroeg, daar hoeft ze nooit meer heen. De hand is van haar schouder af, een paar lichtbruine, vriendelijke ogen kijken haar opmerkzaam aan. Het is Leo Visser: „Ik hoop toch dat je wat verkoopt, ook al vind je het zonde. Ik maak graag weer nieuwe schilderijen.” Antwoord hoeft ze niet te geven, dan doet Alida wel voor haar.

„Zeg, als jullie zin hebben, mogen jullie wel eens bij me thuis komen kijken. Daar heb ik nog veel meer staan.”

„O, wat leuk, dat doen we vast een keer. Ik ben zo benieuwd,” zegt Alida spontaan. Verie zegt niets, ze durft niets te zeggen. Uit de zak van zijn colbertje haalt hij een kaartje en geeft dat aan Verie: „Hier staan mijn adres en telefoonnummer op. Dan kunnen jullie me bellen, als jullie komen kijken. Als ik weg ben, is mijn vrouw er.”

Verie knikt en stopt het kaartje achteloos in haar rokzak. Hij groet hen en kijkt haar even aan, net iets te lang. Ze kleurt. Weet hij wie ze werkelijk is? Het lijkt wel of hij dwars door haar heen kijkt. Ze hoopt dat ze hem nooit meer zal zien. „We gaan er gauw een keer heen,” zegt Alida zodra hij weg is.

„Dan kun jij zijn vrouw zien,” grinnikt Verie.

„Het is wel een uur rijden met de auto, maar die mag ik wel een keer van mijn vader lenen,” praat Alida er overheen.

„Wat is er met dat meisje aan de hand? Verie heet ze, geloof ik,” is het eerste wat Leo Visser aan Van Meerdervoort vraagt, als hij bij de deur staat om afscheid te nemen.

„Met Verie? Wat bedoel je?” vraagt hij verbaasd.

„Ik weet het niet, ze heeft zo’n verdrietige trek op haar gezicht.”

„Geen idee. Soms denk ik dat ook wel eens, ze is erg op zichzelf en over thuis heeft ze het nooit. Nou ja, ze doet haar werk goed, voor de rest moet ze het zelf maar weten.”

„Daar gaat het niet om, je moet niet alleen aan jezelf denken. Als je kan helpen, dan moet je dat doen.”

„Dat zal ik zeker doen, als dat nodig is,” zegt Van Meerdervoort. „Volgende week dan zie ik je wel weer. Ik ben benieuwd wat de mensen van deze prachtstukken vinden,” zegt hij er meteen achteraan, als hij Leo uitlaat.

Een klein beetje kregelig is hij wel. Waar bemoeit die man zich mee? Het lijkt wel of hij slecht is voor zijn personeel. Als iemand stil is hoeven er toch niet meteen moeilijkheden te zijn? Verie is altijd stil en Alida druk. En al heeft Verie moeilijkheden, dan is hij daar toch niet voor? Natuurlijk wil hij haar best helpen, als hij dat kan.

Die Leo Visser is een eigenaardige man. Hij heeft hem twee maanden geleden ontmoet op een beurs van kunst en schilderwerk en is toen erg onder de indruk gekomen van de sprekende schilderijen waarmee Leo Visser op de beurs stond. Daar ziet hij heel wat meer in dan in die moderne kunst van tegenwoordig. Nee, in dat gekras ziet hij niets, dat kan zijn zoon van drie ook wel. Wat die Leo presteert is werkelijk bijzonder mooi. Hij heeft vijf verschillende schilderijen bij hem besteld. Je weet nooit hoe het gaat lopen, dat is altijd afwachten, maar hij denkt dat deze werkstukken veel mensen zullen aanspreken. Met al die tweeverdieners maakt de prijs tegenwoordig niet zoveel meer uit.

Hij loopt de winkel weer in. Alida ziet hij niet meer, die is natuurlijk weer overgestoken naar zijn huis. Verie staat met een vrouw te praten die verrukt naar een schilderij kijkt. Nog geen kwartier later is het eerste schilderij van de vijf al verkocht. Als dat zo doorgaat kan hij meteen nieuwe bestellen.

4

„Laten we naar beneden gaan, het is allang koffietijd geweest.”

Verie knikt maar eens. Ze kijkt op haar horloge, het is bijna negen uur. Alida heeft haar de oren van het hoofd gezeurd om eens een avond bij haar te komen. Ze kan niet altijd een smoes blijven bedenken, dus heeft ze afgesproken dat ze op zaterdagavond zal komen.

Ze stelt zich voor aan de ouders van Alida, daarna wil Alida haar kamer laten zien en kletst ze zoals gewoonlijk honderduit. Verie vindt het best dat ze niets hoeft te zeggen. Dit verandert echter als ze beneden aan de koffie zit.

„Waar woon jij?” vraagt de moeder van Alida, nadat ze eerst over koetjes en kalfjes hebben gepraat.

„In de Neptunusstraat.” Ze krijgt een kleur als ze dit zegt. Ze kan toch niet zeggen waar ze echt vandaan komt?

Alida’s moeder fronst haar wenkbrauwen: „Daar staan mooie huizen. Wat doet je vader voor werk?”

„Hij is bankdirecteur,” antwoordt ze en ze weet zelf niet hoe ze er zo snel opkomt. Oom Janus, haar zogenaamde pleegvader bankdirecteur…! Bankovervaller past beter bij hem.

„Naar welke kerk gaan jullie?” vraagt de moeder van Alida verder.

Het is nu stil in de kamer. Ze kijken allemaal naar haar: de vader en moeder van Alida en twee zussen en een broer.

Nu mag je ook wel praten, anders laat je me ook nooit wat zeggen, denkt ze wanhopig, als ze ziet dat Alida haar nieuwsgierig aankijkt. Verstand van kerken heeft ze niet, maar ze komt wel iedere dag langs een kerk, als ze naar haar werk gaat, de Hervormde kerk.

„Wij zijn Hervormd.”

Ze ziet dat de ouders van Alida elkaar even aankijken. Heeft ze iets verkeerds gezegd? Is dat geen goeie kerk of zo?

„Welke dominee staat daar eigenlijk?” vraagt Alida’s vader die nog niets heeft gezegd.

„Dominee Verberg,” antwoordt ze prompt.

„O, daar heb ik nog nooit van gehoord. Ik dacht dat dominee De Bruin daar stond. Is die allang weg?”

Verie krijgt het steeds warmer, het lijkt wel een kruisverhoor. Ze kijkt op de klok en ziet dat het bijna half tien is.

„Ik moet op tijd thuis zijn, dus ik ga maar eens,” zegt ze plotseling en ze staat meteen op. Nee, hier wil ze niet langer blijven.

„We willen niet dat je alleen door het donker gaat, we brengen je even thuis. Ik leg je fiets wel achterin.”

„Nee, ik ga nog even langs…, ik bedoel langs mijn opa. Die brengt me wel thuis,” hakkelt Verie verward. Even, heel even maar ziet Alida’s moeder twee ogen die haar wanhopig aankijken. Snel pakt Verie haar jas: „Nou, dag hoor, bedankt voor de koffie,” zegt ze schuchter voor ze de deur achter zich sluit en hen verbaasd achterlaat.

„Volgens mij heeft ze het allemaal zitten liegen. Ik geloof er niks van dat ze in de Neptunusstraat woont, want ze komt altijd van de andere kant als ze op haar werk komt. Ik nodig haar nooit meer uit, ze is gewoon vreemd,” roept Alida verontwaardigd.

„Ja, ze klonk wel erg ongeloofwaardig,” geeft haar moeder toe.

„Ze wil zich zeker beter voordoen door te zeggen dat ze in de Neptunusstraat woont,” bemoeit haar zus zich ermee.

„Ik nodig haar nooit meer uit, ik heb vriendinnen zat, ze zoekt het maar uit als ze zo raar doet,” zei Alida kwaad.

„Ja, het is een vreemd meisje,” zegt haar vader. „Ik begrijp niet dat Van Meerdervoort haar heeft aangenomen.”

Zijn vrouw snapt er ook niets van, maar hoe negatief ze Verie nu met elkaar ook beoordelen, die blik, die wanhopige blik in de ogen van Verie, toen die haar even aankeek, vergeet ze niet.

Dat was eens maar nooit weer, is het eerste wat Verie denkt, als ze op haar fiets zit. Vervelend is het, dat liegen. Waarom vragen die mensen ook zo veel? Wat moeten ze nu van haar denken? Ach, wat kan het haar schelen wat ze denken? Alida heeft die nieuwsgierigheid van niemand vreemd.

Ze is opgelucht dat ze weer buiten is. Naast die opluchting voelt ze echter ook verdriet, want het was er best gezellig. Alida’s vader heeft haar zelf thuis willen brengen. Wat is alles dan anders dan bij haar thuis.