Bij het kruis

A.M.P.C. van Hartingsveldt-Moree
Bij het kruis
Dagboek voor de lijdensweken
Deel 2 serie Bijbelse vrouwen ontmoeten
© B.V. Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2017
Omslagontwerp en vormgeving: José van der Meer
Foto op omslag: Dreamstime en iStock
ISBN 978 94 0290 2495
NUR 707 025

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Bij het kruis

Dagboek voor de lijdensweken

Deel 2 van de serie Bijbelse vrouwen ontmoeten

A.M.P.C. van Hartingsveldt-Moree

Inhoud

Lijdensweek 1: Vrouwen onder het oude verbond Ontmoeten

Zondag:

Bedekking voor Eva

Maandag:

Een bloedbruidegom voor Zippora

Dinsdag:

Bescherming voor de Israëlieten

Woensdag:

Leven voor Rachab

Donderdag:

Een levenslang offer voor de dochter van Jefta

Vrijdag:

Een Liefste voor de bruid

Zaterdag:

Verzoening door de dood van Rizpa’s zonen

Lijdensweek 2: Het nieuwe verbond in Zijn bloed

Maandag:

Het bloed van het oude verbond

Dinsdag:

Het oude verbond vernieuwd

Woensdag:

Het nieuwe verbond beloofd

Donderdag:

Het bloed van het nieuwe verbond

Vrijdag:

Het nieuwe verbond gekomen

Zaterdag:

Leven onder het nieuwe verbond

Lijdensweek 3: Vrouwen bij Jezus ontmoeten

Zondag:

Een ontdekte vrouw

Maandag:

Een zalvende vrouw

Dinsdag:

Dienende vrouwen

Woensdag:

Gehoorzame zussen

Donderdag:

Een zondige vrouw

Vrijdag:

Meeluisterende vrouwen

Zaterdag:

Een hoogmoedige moeder

Lijdensweek 4: Maria en Martha ontmoeten

Zondag:

De dienende Martha en luisterende Maria

Maandag:

Het verdriet van Martha en Maria

Dinsdag:

Het geloof van Martha

Woensdag:

De hoop van Maria

Donderdag:

De blijdschap van Martha en Maria

Vrijdag:

Het doodsvonnis van de Levensvorst

Zaterdag:

Maria’s begrafenisvoorbereiding

Lijdensweek 5: Christus’ heerlijkheid ontmoeten

Zondag:

Jezus’ heerlijkheid zien

Maandag:

Gods heerlijkheid ontmoeten

Dinsdag:

Gods heerlijkheid op aarde

Woensdag:

Gods heerlijkheid in Jezus

Donderdag:

Jezus’ heerlijkheid in Zijn lijden

Vrijdag:

Gods heerlijkheid in Zijn Kerk

Zaterdag:

Jezus’ heerlijkheid in de hemel

Lijdensweek 6: Dochters van Jeruzalem ontmoeten

Zondag:

Dochters van Jeruzalem

Maandag:

Verwachtende dochters in Jeruzalem

Dinsdag:

Vragende dienstmaagden in Jeruzalem

Woensdag:

Pilatus’ huisvrouw in Jeruzalem

Donderdag:

Vrijgekochte vrouw: het geestelijke Jeruzalem

Vrijdag:

Wenende dochters in Jeruzalem

Zaterdag:

Hemelse bruid: het nieuwe Jeruzalem

Lijdensweek 7: Vrouwen bij het kruis en bij het graf ontmoeten

Zondag:

Jezus aan het kruis

Maandag:

Moeder Maria bij Jezus’ kruis

Dinsdag:

Uitgediende vrouwen bij Jezus’ sterven

Woensdag:

Vrouwelijke wachters bij Jezus’ graf

Donderdag:

Rustende vrouwen op Stille Zaterdag

Vrijdag:

Zoekende vrouwen bij het open graf

Zaterdag:

Een wenende Maria bij het open graf

Eerste Paasdag: Een blijde Maria bij haar Opgestane Heere

Tweede Paasdag: Nederige vrouwen bij de verhoogde Middelaar

Voorwoord

Goede Vrijdag. Christus betaalt de losprijs. Hij geeft Zijn leven om dode zondaren het leven te kunnen geven. ‘Want Christus heeft ook eens voor de zonden geleden; Hij rechtvaardig voor de onrechtvaardigen, opdat Hij ons tot God zou brengen’ (1 Petrus 3).

Pasen. God de Vader is tevreden met het werk van Zijn Zoon en wekt Hem op. De zonde, de dood, de duivel en de hel zijn overwonnen. ‘Opdat gelijkerwijs Christus uit de doden opgewekt is tot de heerlijkheid des Vaders, alzo ook wij in nieuwigheid des levens wandelen zouden’ (Romeinen 6).

Bij de heilsbeloften in het Oude Testament en de heilsfeiten in het Nieuwe Testament nemen vrouwen een bijzondere plaats in. De serie Bijbelse vrouwen ontmoeten laat daar licht op vallen. Deze zeven lijdensweken ontmoet je een aantal Bijbelse vrouwen. Verschillende vrouwen in het Oude Testament laten iets zien of horen van de betekenis van Goede Vrijdag en Pasen in het Nieuwe Testament (week 1). Bij Jezus’ omwandeling op aarde is een aantal vrouwen bij Hem om Hem te dienen (week 3). Terwijl de discipelen doof en blind zijn voor Jezus’ lijdensonderwijs, gelooft Maria Zijn woorden en zalft ze Hem ter voorbereiding op Zijn begrafenis. Haar zus Martha kijkt over dood en graf heen naar de opstandingsdag (week 4). Terwijl de overpriesters en Schriftgeleerden om het hardst schreeuwen dat Jezus gedood moet worden, zien de dochters van Jeruzalem hun Koning in Zijn schoonheid (week 5 en 6). Terwijl de discipelen bij Jezus vandaan vluchten, staan vrouwen bij Zijn kruis en zitten ze bij Zijn graf (week 7).

Zeker in het licht van de zondeval gezien, is dit opmerkelijk. De vrouw zondigde het eerst. In de hof van Eden is door Eva’s ongehoorzaamheid de dood gekomen. In de hof van Jozef van Arimathea zitten vrouwen bij het graf van Jezus, Die daar ligt om de vloek van de zonde weg te doen, de dood te overwinnen en de gerechtigheid en het leven terug te geven. In die hof is Hij als de Levensvorst het eerst verschenen aan een vrouw. Daar maakt Hij Maria Magdalena tot een verkondigster van een blijde boodschap: ‘Ga heen tot Mijn broeders, en zeg hun: Ik vaar op tot Mijn Vader en uw Vader, en tot Mijn God en uw God’ (Johannes 20). Door Zijn opstanding heeft Hij Zijn ontrouwe discipelen tot broeders gemaakt en Zijn treurende discipelinnen tot dochters van Sion; zij zijn aangenomen kinderen door Zijn kruisverdiensten (Galaten 4).

Het gaat in deze serie natuurlijk niet in de eerste plaats om de vrouwen. Het gaat om Hem bij Wie je hen ontmoet. De Bijbel tekent op verschillende plaatsen Christus als de Bruidegom en Zijn Kerk als de bruid. Jesaja vertelt hoe die bruid er van zichzelf uitziet: ‘Van de voetzool af tot het hoofd toe is er niets geheels aan hetzelve, maar wonden en striemen en etterbuilen die niet uitgedrukt noch verbonden zijn, en geen derzelve is met olie verzacht.’ De enige manier om haar tot een stralende bruid te maken, is dat de Bruidegom Zelf afdaalt in haar ellendige toestand. Wat een aangrijpende gedachte: om de zonden van Zijn bruid wordt Hij gegeseld, bespot, veracht, geslagen. Maar ook: uit liefde tot Zijn bruid laat Hij Zich zo geselen, bespotten, verachten en slaan. ‘Dat doe Ik voor u, bruid!’ Waarom? Om Zijn bruid aan Zijn Vader te kunnen voorstellen als een reine maagd (Efeze 5). Om haar te kopen met Zijn bloed en tot Zijn eigendom te maken. Om haar te reinigen door Zijn bloed en tot een stralende bruid te maken. Hij is opgestaan uit de dood. Hij is opgevaren. Hij heeft de Heilige Geest uitgestort, Die Zijn bruid versiert met geestelijke gaven, zodat ze in gestikte klederen tot haar Koning geleid kan worden (Psalm 45). Op de dag van Zijn wederkomst zal Hij haar openlijk ten huwelijk nemen: ‘Want de bruiloft des Lams is gekomen, en Zijn vrouw heeft zichzelve bereid’ (Openbaring 19). Dan zal ze ingaan in des Konings paleis waar ze Gods aangezicht in gerechtigheid aanschouwt en waar ze verzadigd wordt met Zijn beeld (Psalm 17). Dan is Christus’ gebed verhoord dat Hij vlak voor Zijn lijden bad: ‘Vader, Ik wil dat waar Ik ben ook die bij Mij zijn, die Gij Mij gegeven hebt, opdat zij Mijn heerlijkheid mogen aanschouwen’ (Johannes 17).

Elspeet, voorjaar 2017
A.M.P.C. van Hartingsveldt-Moree

Lijdensweek 1: Vrouwen onder het oude verbond ontmoeten

Zondag: Bedekking voor Eva

Lees Genesis 3:1-15, 21-24

Direct na de zondeval merken Adam en Eva dat ze naakt zijn. Dat betekent niet zozeer dat ze voelen dat ze geen kleren aanhebben. Het betekent vooral dat ze zich geestelijk naakt voelen. Weet je hoe dat voelt?

Meteen na de zondeval merken Adam en Eva dat ze God zijn kwijtgeraakt. Ze voelen dat ze Hem niet onder ogen kunnen komen. Hun ongerechtigheid is voor Zijn aangezicht getekend (Jeremia 2:22). Weet je hoe dat voelt? Dat God dwars door je heen kijkt en je vol zonde en ongerechtigheid ziet … Dat Hij naar je kijkt en zegt: ‘Gij hebt Mij arbeid gemaakt met uw zonden, gij hebt Mij vermoeid met uw ongerechtigheden’ (Jesaja 43:24) …

Adam en Eva gaan onmiddellijk aan het werk om zichzelf op te knappen. Ze hechten vijgenboombladeren aan elkaar en maken op die manier een kledingstuk. Daarmee kunnen ze wel elkaar onder ogen komen, maar God niet. Als Hij komt, voelen ze dat meteen. Daarom verstoppen ze zich (vers 10). Als God vraagt hoe het komt dat ze zich naakt voelen, geven ze eerst elkaar de schuld. Maar dan moeten ze alles vertellen. God geeft straf. Maar Hij geeft ook de moederbelofte. Hij vertelt dat er Iemand zal komen door Wie het weer goed kan komen tussen God en mensen die gezondigd hebben (vers 15). Hij laat in Zijn ondoorgrondelijke barmhartigheid dit Evangelie niet alleen horen, maar ook zien. Hij neemt een paar dieren, doodt ze en haalt de huid eraf. Die huiden hangt God om de schouders van Adam en Eva. Hij geeft hun kleren om hun lichamelijke naaktheid te bedekken. Maar Hij leert hen daarmee ook meer over de bedekking van hun geestelijke naaktheid. Ze hebben klederen des heils of de mantel der gerechtigheid nodig waardoor hun zonden en ongerechtigheden bedekt zijn (Jesaja 61:10). Het Zaad van de vrouw zal komen om hun ongerechtigheden weg te dragen en gerechtigheid terug te geven. Hij is de HEERE onze GERECHTIGHEID (Jeremia 23:6). Daarom zegt Paulus: ‘Doet aan de Heere Jezus Christus’ (Romeinen 13:14). ‘Namelijk als een geestelijk kleed, waarmede onze geestelijke naaktheid en schaamte bedekt wordt, en wij als met een bruiloftskleed versierd worden’ (kanttekening op Galaten 3:27).

God kwam bij het zondige mensenpaar in het paradijs. Nog even en Hij komt opnieuw. Dan zullen alle mensen die geen geestelijke bedekking hebben onmiddellijk voelen dat zij geestelijk naakt zijn. Zij gaan zoeken naar bedekking en roepen tot de bergen en de steenrotsen: ‘Valt op ons, en verbergt ons van het aangezicht Desgene Die op de troon zit, en van de toorn des Lams; want de grote dag Zijns toorns is gekomen, en wie kan bestaan?’ (Openbaring 6:16-17) Maar dan is het te laat. Nog wordt alle geestelijk naakte mensen toegeroepen: ‘Zoekt de HEERE! Zoekt gerechtigheid (…) misschien zult gij verborgen worden in de dag van de toorn des HEEREN’ (Zefanja 2:3). Wie die gerechtigheid vindt en ontvangt, is op de dag van de wederkomst bekleed met lange klederen, wit gemaakt in het bloed van het Lam (Openbaring 7:9-17).

Deze week gaat het over vrouwen uit het Oude Testament die iets hebben gezien van de komende Messias in Zijn lijden en sterven. Je ontmoet Eva, Zippora, een huisvrouw rond Pascha, Rachab, de dochter van Jefta, Rizpa bij haar gekruisigde zonen en de bruid met haar Liefste Die blank en rood is. Leg je eigen leven naast hun leven. God zoekt Adam en Eva in het paradijs op en roept hun toe: ‘Mijn heil is nabij om te komen en Mijn gerechtigheid om geopenbaard te worden’ (Jesaja 56:1). Wat betekent dit Evangelie voor jou?

‘Er is geen andere weg
om voor God gerechtvaardigd te worden,
dan door een oprecht geloof aan Jezus Christus,
Wiens gerechtigheid en voldoening
ons van de Vader uit genade
geschonken, toegekend
en door het geloof toegeëigend wordt.’

Kanttekening

Maandag: Een bloedbruidegom voor Zippora

Lees Exodus 4:19-26

Zippora redt het leven van Mozes door haar zoon te besnijden. Hoe kan dat? Waar wijst dat op?

De HEERE gedenkt aan Zijn verbond en gaat de Israëlieten verlossen uit Egypte. Daarvoor gebruikt Hij Mozes die in Midian woont. Mozes neemt zijn vrouw en twee kinderen mee naar Egypte. Maar onderweg gebeurt er iets bijzonders. De HEERE zoekt Mozes te doden. Het is een roepstem uit de hemel die Zippora verstaat. Ze weet meteen waarom dit is. God is vertoornd. En ze weet ook waarom: haar jongste zoon is niet besneden. Volgens de meeste verklaarders zou Zippora dit niet gewild hebben, omdat ze vijandig stond ten opzichte van deze instelling van de God van Israël. Mozes is overstag gegaan en heeft zijn zoon het teken van Gods verbond niet gegeven. Maar hoe kan hij nu naar farao gaan en spreken over het verbond van God met Zijn volk als hij het in zijn eigen gezinsleven niet ernstig neemt met dit verbond? God had Zelf gezegd dat iedereen die zijn zoon niet zou besnijden, het verbond verbroken heeft en uitgeroeid moet worden (Genesis 17:14).

Zippora ziet haarscherp wat er aan de hand is. Ze moet buigen voor de wil van de HEERE. Daarom pakt ze een stenen mes en voert de besnijdenis uit. Er moet bloed vloeien om Mozes’ leven te redden. Het bloed van de besnijdenis heeft Mozes gered van de dood. Door de besnijdenis heeft Zippora Mozes teruggekregen als echtgenoot. Ze gooit de voorhuid naar Mozes, terwijl ze hem bloedbruidegom noemt. ‘Versta deze woorden zo, alsof Zippora zei tot haar man: Ik heb uw leven moeten loskopen met het bloed van mijn zoon die ik besneden heb, en zo zijt gij mij als een nieuwe bruidegom geworden’ (kanttekening).

Ondanks haar afkeer van het verbond zet Zippora een prachtig beeld neer. Bloed als losprijs. Mozes is een type van Christus. Mozes was de middelaar van het oude verbond, Christus is de Middelaar van het nieuwe verbond (Hebreeën 9:15). Zondaren kunnen Christus alleen als Bruidegom ontvangen door Zijn bloedig offer aan het kruis. Daarmee heeft Hij de Zijnen losgekocht. Over dit onbevattelijke wonder zal de Kerk in de hemel eeuwig zingen: ‘Gij zijt geslacht, en hebt ons Gode gekocht met Uw bloed’ (Openbaring 5:9).

‘In Welke [= Christus] wij hebben de verlossing door Zijn bloed,
namelijk de vergeving der misdaden, naar de rijkdom Zijner genade.’

Efeze 1:7

‘WIE

HET TEKEN VAN HET VERBOND

AAN TE GEVEN,

LAAT ZIEN

DE BELOFTEN VAN HET VERBOND

TE ONDERSCHATTEN

EN DE

TE

MATTHEW HENRY

Toepassing:

Wat is de lijn van Gods verbond die door Zijn Woord loopt? Als je het moeilijk vindt dit te zeggen, lees dan Genesis 17:1-11, Exodus 6:1-6, Jeremia 31:31-33 en Hebreeën 8:6-13. Wat heeft het verbond van God jou te zeggen? Psalm 25 zingt over mensen die Gods verbond en woorden als hun schatten gadeslaan. Hoe ligt dat bij jou?

Dinsdag: Bescherming voor de Israëlieten

Lees Exodus 12:1-14

Vannacht gaat God langs alle huizen in Egypte en Israël. ‘Wanneer Hij het bloed zien zal aan de bovendorpel en aan de twee zijposten, zo zal de HEERE de deur voorbijgaan en de verderver niet toelaten in uw huizen te komen om te slaan’ (vers 23).

Het is de veertiende dag van de maand Abib. De Israëlieten hebben vandaag een bijzondere opdracht van Mozes gekregen. Ze moeten het Pascha vieren. Het lam, dat al vier dagen apart staat, wordt geslacht. Het bloed wordt opgevangen in een schaal. Van een paar planten maken ze een kwast om daarmee het bloed aan de zijkanten en de bovenkant van de deurpost te strijken. Waarom? Alleen achter dat bloed zijn ze veilig. Mozes heeft het precies uitgelegd. Het bloed van het paaslam geeft de Israëlieten bescherming in de nacht waarop God met het zwaard van de dood door Egypte gaat. Wat een wonder dat God verteld heeft hoe ze veilig zijn. De Egyptenaren weten het niet. Wat een wonder dat de Israëlieten gehoorzaam zijn. Als God het hun niet verteld had en als zij niet geluisterd hadden, waren er ook in de huizen van de Israëlieten kinderen gestorven. Pascha betekent voorbijgaan of overslaan. Het huis waar bloed aan de deurposten is, zal God voorbijgaan. Dat huis zal Hij overslaan

De Israëlieten letten goed op dat ze alles precies doen zoals de HEERE het heeft gezegd. Het luistert nauw. Het moet een volkomen lam zijn van een jaar oud. Het moet geslacht worden tussen de twee avonden, ‘dat is tussen ons derde uur na de middag en de ondergang der zon’ (kanttekening). Er mag geen been van het lam gebroken worden. Waarom niet? Omdat wat hier gebeurt een afbeelding is van de Heere Jezus. Jaren later, precies op dezelfde datum en op dezelfde tijd, sterft het Lam van God. De betekenis van het Pascha gaat in vervulling. Jezus’ bloed beschermt tegen de toorn van God over de zonde. ‘Vanwege de gerechtigheid en de waarheid van God kon niet anders voor onze zonden betaald worden, dan door de dood van de Zoon van God’ (Heidelbergse Catechismus, antwoord 40). Alleen achter Zijn bloed ben je veilig. ‘Wanneer Ik het bloed zie, zal Ik u voorbijgaan’ (vers 13).

‘Want ook ons Pascha is voor ons geslacht, namelijk Christus.’

1 Korinthe 5:7

‘O,

NAAR HET VERZOENENDE BLOED VAN CHRISTUS!

WAAR GOD HET REINE HARTENBLOED

VAN ZIJN EIGEN ZOON ZIET,

GESPRENKELD OP HET HART

VAN EEN ZONDAAR,

ZAL HIJ HEM VOORBIJGAAN

IN DE GROTE VAN ZIJN TOORN.’

OCTAVIUS WINSLOW

Toepassing:

Bedenk eens enkele overeenkomsten tussen het paaslam uit Exodus 12 en de Heere Jezus! Hoe weet je of Zijn bloed aan de posten van je hart zit (Heidelbergse Catechismus, vraag en antwoord 21)?

Woensdag: Leven voor Rachab

Lees Jozua 2:1-21

Rachab wordt met haar familie van de dood gered en in het leven behouden. Ze vindt houvast aan het scharlaken koord.