De martelaren van Malatya

James Wright

De martelaren van Malatya – Omgebracht in Turkije als getuigen van de Messias

© B.V. Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2017

Vertaling: Peter Meeuse, MA

Omslagontwerp en vormgeving: Albert Bloemert

Foto omslag: I.radikal.com

ISBN 978 94 0290 1528

NUR 402

Oorspronkelijke titel: The Martyrs of Malatya. Martyred for the Messiah in Turkey

Oorspronkelijke uitgever: EP BOOKS, 1st Floor Venture House, 6

Silver Court, Watchmead, Welwyn Garden City, UK, AL7 1TS

© Evangelical Press 2015

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

De martelaren van Malatya

Omgebracht in Turkije als getuigen van de Messias

James Wright

(pseudoniem)

Vertaling: Peter Meeuse, MA

In theologisch opzicht wijken de opvattingen van de christenen in dit boek soms af van de reformatorische leer. Zo blijkt uit sommige citaten dat zij de algemene verzoening leren. In veel opzichten zijn deze Turkse christenen echter een voorbeeld. Daarom vinden wij het belangrijk om hun verhaal uit te geven.

De uitgever

Inhoud

       Voorwoord Bas Belder

       Voorwoord Ken Katayama

       Voorwoord Todd Jamison

       Inleiding

  1. Nooit meer terug

  2. Drie zonen van Adam

  3. Twee zonen van Turkije

  4. Busrit naar de eeuwigheid

  5. Uğur als persoon

  6. Vastbesloten om te gaan

  7. Nationaal schandaal en gevangenis

  8. Op zoek naar Hassan

  9. Als leven en eer worden bedreigd

10. De weg naar Malatya

11. Evangelisatiewerk

12. Bebloede handen

13. Zeg het me! Is hij dood of leeft hij nog?

14. Echt heel mooi

15. Vrienden gedenken

16. Reacties uit de wereld

17. Voor de rechter

18. Samenzwering

19. Witte klederen

       Foto's

       Eindnoten

Voorwoord

Necati Aydın, Uğur Yuksel en Tilmann Geske. Drie christenen, twee Turkse en één Duitse. Allen bloedgetuigen van Christus in een drievoudige gruwelmoord in de Turkse plaats Malatya op 18 april 2007.

Precies tien jaar later komt de indringende, persoonlijke reconstructie van de levensloop en het levenseinde van ‘De martelaren van Malatya’ die zijn ‘omgebracht in Turkije als getuigen van de Messias’ door James Wright (pseudoniem) in het Nederlands beschikbaar.

Het boek is een opportune publicatie. Want het geeft duidelijk de maatschappelijke context weer van het lijden van Turkse christenen. Ter illustratie twee voorbeelden. Op de dag van de Malatya-moorden zelf liet de directeur-generaal van het Turkse ministerie van Justitie zich in de pers ontvallen: ‘Zendelingen zijn gevaarlijker dan terroristische organisaties.’ En de commandant van de gendarmerie in Malatya, die de christelijke gemeente van Necati Aydin, Uğur Yuksel en Tilmann Geske nauwlettend volgde, stelde ronduit in het openbaar: ‘Zendelingen zijn een verlengstuk van de externe vijanden van Turkije.’

Let wel, onder ‘zendelingen’ worden in dit complotdecor alle belijdende christenen in Turkije geplaatst. Ongeacht hun dagelijks beroep. Aan interne en externe tegenstanders in dit vijandcomplex ook geen gebrek. Bijvoorbeeld: christenen zijn ‘gewoon stromannen van de zionisten’.

Veelzeggend is de observatie van Turkije-expert Betsy Udink tijdens een rechtszitting tegen de jeugdige verdachten van de Malatya-moorden. Over de hoofdverdachte Emre Gunaydin schrijft ze: ‘Regelmatig kijkt hij met een air van iemand die weet dat hij beroemd is achterom naar zijn familieleden en vrienden. (…) Wanneer de videobeelden van de lijken van de slachtoffers, badend in het bloed, worden getoond, kijkt Emre trots lachend om zich heen, maar blijft ontkennen dat hij hen heeft gedood.’

Weliswaar is Emre samen met vier medeplichtigen op de plaats van het misdrijf direct gearresteerd, maar over de achtergronden van de meervoudige christenmoord (opdrachtgever/s?) rijzen vandaag nog vele vragen. De overgang van een seculiere, kemalistische ‘diepe staat’ naar een islamitische ‘diepe staat’ onder president Erdogan maakt een afdoende beantwoording allengs onwaarschijnlijker. In Turkije staat het begrip ‘diepe staat’ voor alle duistere zaken.

Mijn wens is dat de verschijning van De martelaren van Malatya mag leiden tot intense aandacht en gebed voor kerken en christenen in Turkije, tot steun aan Nederlandse organisaties en personen die directe relaties met Turkse broeders en zusters in Christus onderhouden! Want mede dankzij hun toewijding en expertise pleit ik in Europees verband op goede gronden voor rechtspositie en geloofsvrijheid van medechristenen op Turks territoir.

Bas Belder, eurofractie ChristenUnie/SGP, lid commissie buitenlandse zaken Europees Parlement

Voorwoord

De kerk van Jezus Christus wordt al honderden jaren vervolgd. In feite zien we deze vervolging al beginnen tijdens de omwandeling van Jezus op aarde en wordt deze nog duidelijker beschreven in het boek Handelingen. De auteur van het boek Hebreeën geeft een levendige beschrijving van enkelen van onze broeders en zusters die vervolgd werden om hun geloof.

… anderen zijn uitgerekt geworden, de aangeboden verlossing niet aannemende, opdat zij een betere opstanding verkrijgen zouden. En anderen hebben bespottingen en geselen geproefd, en ook banden en gevangenis; zijn gestenigd geworden, in stukken gezaagd, verzocht, door het zwaard ter dood gebracht, hebben gewandeld in schaapsvellen en in geitenvellen; verlaten, verdrukt, kwalijk behandeld zijnde (welker de wereld niet waardig was).

(Hebr. 11:35–38)

Sinds Tertullianus, de tweede-eeuwse theoloog, schreef dat het bloed der martelaren het zaad voor de kerk was, is vervolging soms verkeerd uitgelegd als een strategie voor kerkgroei. Misschien is het een betere en Bijbelsere uitdrukking dat kerkgroei vervolging veroorzaakt (2 Tim. 3:12). In de geschiedenis kunt u voorbeelden vinden van gevallen waarbij vervolging leidde tot verstrooiing van gelovigen, wat indirect positieve gevolgen had voor de verspreiding van het Evangelie naar andere gebieden, maar in de meeste gevallen groeit de kerk niet als zij wordt vervolgd. Bijvoorbeeld, het land Turkije – het land van de Vroege Kerk, dat destijds veroverd is door het Ottomaanse Rijk – wordt tegenwoordig beschouwd als het grootste niet-bereikte land in de wereld. De laatste jaren zijn in het Midden-Oosten veel volgelingen van Christus gevlucht uit angst voor vervolging door ISIS en vanwege druk die door de regering op hen wordt uitgeoefend. Lokale gemeenten in landen zoals Irak en Syrië zijn kleiner dan ze vijftig jaar geleden waren helemaal verdwenen.

Soms als ik verhalen hoor of lees van kinderen van God die lijden vanwege hun geloof, komt al snel de vraag op waarom Hij het toelaat dat zij die het goede nieuws van het Koninkrijk verkondigen, vervolgd worden. Het boek dat u in handen heeft, zal misschien ook wel bij uzelf die vraag doen rijzen: waarom staat Jezus het toe dat er drie broeders gedood worden om hun geloof, in een land waarin de geestelijke nood zo groot is? Het is daarom belangrijk dat wij onszelf herinneren aan drie Bijbelse waarheden omtrent de beloften van Jezus.

Ten eerste heeft Jezus beloofd dat Hij Zijn Kerk zal bouwen en dat niets Hem zal tegenhouden (Matth. 16:18). Ten tweede heeft Jezus voorzegd dat Zijn volgelingen vervolgd zouden worden en dat sommigen hun geloof daarbij zouden verloochenen (Matth. 24:9–10). En ten slotte heeft Jezus beloofd dat het Evangelie van het Koninkrijk vóór het einde der tijden gepredikt zal worden aan alle volken (Matth. 24:14).

Aangezien wij weten dat Jezus de Getrouwe is, kunnen wij de vervulling van Zijn belofte reeds zien in Openbaring 7:9: ‘Na dezen zag ik, en zie, een grote schare, die niemand tellen kon, uit alle natie en geslachten en volken en talen, staande voor de troon en voor het Lam.’ Pas in de eeuwigheid zullen wij onder de heerschappij van Jezus Christus werkelijk zien hoe waardig de prijs was die betaald werd door hen die vervolgd werden.

Crossover spant zicht voortdurend in om het Evangelie te verspreiden in enkele van de meest vervolgde gebieden ter wereld. Onze kerkplantingsteams zijn dagelijks onderworpen aan Gods soevereine wil dat zij op enig moment, op enige dag ook plotseling vervolging kunnen ondervinden.

Ik ben zeer vereerd dat ik deze bijzondere editie van dit boek, geschreven door een van onze teamleden, mag aanbieden, als blijk van onze waardering voor uw radicale toewijding aan onze Zaligmaker Jezus Christus en de uitbreiding van Zijn Koninkrijk onder bevolkingsgroepen in de wereld die nog niet bereikt zijn met het Evangelie. Moge het verhaal in dit boek u inspireren en aanmoedigen om, met een dieper doorleefde dankbaarheid en vreugde, voort te gaan in uw dagelijkse wandel met Christus. Bedankt voor uw toewijding aan en steun voor de inspanningen van Crossover om kerken te planten die zich vermenigvuldigen. Dat in het licht van de eeuwigheid zou mogen blijken dat uw financiële offer het waard is geweest.

Uw dankbare vriend,

Ken Katayama,

Voorzitter, Crossover Communications International

Ik heb dit unieke en dramatische verhaal van drie mannen die wreed vermoord zijn in Oost-Turkije nauwlettend gevolgd. Ik geloof dat hun trouw vele christenen, dichtbij en overal ter wereld, zal opwekken om alles op te geven voor Jezus, met name in het bereiken van waarheidszoekers. Dr. Wright heeft een goed werk gedaan met het schrijven van De martelaren van Malatya.

Josh McDowell

Dit verslag van een van de meest dramatische nieuwsverhalen uit Turkije van de laatste jaren begint voor de lezer met een betekenisvolle ontmoeting met de Turkse cultuur en de dynamiek van een westerling die in die cultuur leeft. Vervolgens wordt het verhaal verteld van de dramatische, zorgvuldig geplande, wrede moord op drie christelijke mannen. Het motief voor de misdaad toont de kracht van de leugen in het bepalen van het menselijk gedrag. De voornaamste tactiek van satan is bedrog, dat wil zeggen: sluw liegen. De jongemannen die deze ongelooflijk wrede daad begaan hebben, werden hiertoe aangezet door leugens die in omloop werden gebracht door hoger geplaatste mensen die de bedoeling van Westerse zendelingen die in hun land dienden geheel verkeerd begrepen hebben. Doordat het verhaal zo knap verteld is, wordt de aandacht van de lezer tot het einde toe vastgehouden.

Dr. Tim Warner, auteur van Spiritual Warfare

De ‘Vervolgde Kerk’ kan niet langer een naamloze, gezichtsloze realiteit blijven die ‘ergens’ ver van ons bed is. James Wright helpt ons om deze realiteit persoonlijk te maken zodat we beter beseffen wat men ervaart. Dit boek zal u treffen en aansporen.

Steve Rennick, predikant, Church at the Crossing, Indianapolis

Enkele jaren geleden stierven twee Turkse pastors en een Duitse werker de marteldood in Malatya, Turkije. James Wright heeft een boek geschreven over hun verhaal, dat een uitstekend pleidooi is voor het Evangelie waaruit hun liefde voor de Turken blijkt alsook de reden waarom ze hun leven voor het Evangelie hebben gegeven. Ik hoop dat hun offer omwille van Jezus niet vergeten wordt en dat het anderen zal aansporen om bereid te zijn hun leven af te leggen omwille van het Evangelie.

Todd Jamison, IMB clusterleider, Centraal-Azië

Voor ons, die veel te weinig weten over de vijfenzeventig miljoen moslims in Turkije en hun tragische blindheid, is er waarschijnlijk niets te lezen wat ons meer met bewogenheid zal vervullen dan De martelaren van Malatya, het verslag van James Wright over drie hedendaagse martelaren. Dat de Heere van de oogst dit diep ingrijpende (zeer leesbare) verhaal zou willen gebruiken om ons hart te geven voor de Turken en onze steun te geven aan hen die bereid zijn onder hen te leven en te sterven.

Greg Livingstone, oprichter, Frontiers

Senior Associate, World Outreach, Evangelical Presbyterian Church

Voor hen die betrokken zijn bij gebed voor, of het bekendmaken van het Evangelie in, het land Turkije, is De martelaren van Malatya een boek dat niet gemist mag worden. Het schildert een levendig, hartverscheurend beeld van veranderde levens, een hartelijke toewijding en hoop tegen hoop, gepaard met overweldigend verdriet, dat niet anders kan dan aanzetten tot een diepere toewijding aan Jezus' weg van discipelschap, en tot meer vurigheid in het smeken tot de Heere van de oogst om de zaligheid van de mensen uit Turkije. Zeer hartelijk aanbevolen.

Sébastien, Franse kerkplanter in Centraal-Azië

Voorwoord

Op 18 april 2007 gaven drie mannen hun leven voor Jezus Christus: twee Turkse christenen en een Duitser die het Evangelie bracht bij het land en volk waartoe God hem had geroepen. Ze begonnen hun dag eenvoudig met het verlangen om tijd door te brengen met mensen uit de lokale gemeenschap van wie ze dachten dat ze oprecht de Bijbel wilden bestuderen. In plaats daarvan beantwoordden vijf vijandige jongemannen hun vriendelijkheid en gastvrijheid met bedrog en verraad.

Heel weinig volgelingen van Christus in de rest van de wereld hoorden het verhaal. Het ging op in de nieuwsstroom van ons informatietijdperk, en leek gewoon de zoveelste zinloze moord te zijn. Maar hoewel het door veel christenen misschien is genegeerd of snel weer vergeten werd, blijft het sterven van Necati Aydin, Uğur Yuksel en Tilmann Geske spreken. Het verkondigt de waarheid dat er nog onder ons zijn die van harte bereid zijn van het Evangelie te getuigen op moeilijke plaatsen. Het spreekt luidkeels van liefde tot Christus en gehoorzaamheid aan Hem. Het getuigt duidelijk van hun bereidwilligheid om Jezus te volgen in Zijn ervaring van verraad en opoffering, waarmee Hij de zaligheid verwierf voor mensen uit alle tongen, geslachten en volken.

James Wright heeft ervoor gezorgd dat de verhalen van de drie martelaren van Malatya blijvend verteld worden. Door De martelaren van Malatya – dat reeds door duizenden in Turkije zelf gelezen is – horen de Turken van drie mensen die hen oprecht liefhadden. James heeft, op basis van persoonlijke gesprekken met familie en vrienden, zorgvuldig een accuraat beeld geschetst van deze mannen, hun gezinnen, hun motieven en hun bereidwilligheid in het volgen van de Messias Die zij liefhadden. Hij heeft met succes hun verhaal binnen de grotere context geplaatst van de opdracht om het Evangelie in Turkije te verspreiden, en geeft duidelijk blijk van de hoop die wij hebben voor dit land, waar de apostel Paulus twee millennia geleden voor het eerst het Evangelie bracht. God gebruikt dit boek om levens te veranderen en harten te openen.

Terwijl berichten over de wreedheid van het islamitisch extremisme en de dood van grotere aantallen christenen ons bereiken via onze netwerken en online video's zijn wij geneigd het sterven van onbekende christelijke martelaren af te doen met een holle echo van de uitspraak van de vroege kerkvader Tertullianus: ‘Het bloed der martelaren is het zaad van de kerk.’ Dat De martelaren van Malatya ons zou doen beseffen dat zij die hun leven gaven omwille van Christus meer zijn dan slechts onbekend ‘zaad’; zij zijn gewone mannen en vrouwen die echtgenoten of echtgenotes en kinderen hebben. Toch zijn zij ook bijzondere mannen en vrouwen, wier levens ons allen zullen overtuigen Jezus te volgen waar Hij ons ook heen leidt – zelfs op de weg die leidt tot een martelaarskroon.

Todd Jamison

International Mission Board, SBC

Centraal-Azië

Inleiding

Rijdend in de van airco voorziene bus, die in vlug tempo over de snelweg in Oost-Turkije reed, bestudeerde ik het droge landschap en dacht ik rustig na over de gebeurtenissen die mij ver van de wolkenkrabbers van het moderne Istanbul hadden gebracht. Ik had nog een uur voor de volgende tussenstop en dacht terug aan het telefoontje dat ik drie jaar geleden kreeg. Dat was 18 april 's middags, toen ik in mijn huis in Istanbul zat en gebeld werd door een vriend die mij zei dat ik het laatste nieuws moest lezen op de website van de populaire Turkse krant Today's Zaman. Hij klonk erg van streek, maar weidde er niet over uit. Ik bedankte hem voor het bellen en ging direct naar de website. Voor de tweede keer sinds 9/11 begon mijn lichaam te beven toen ik de kop las: ‘Drie doden bij aanval op Bijbeluitgever’. De eerste zin luidde: ‘Aanvallers hebben op woensdag bij drie mensen de keel doorgesneden, onder anderen bij een Duitse burger, en hebben veroorzaakt dat een ander uit een gebouw sprong waarin een Turkse uitgeverij is gevestigd die Bijbels drukt.’ In gedachten was ik direct bij het kantoor van mijn vrienden in Istanbul en ik zag ze hulpeloos voor me liggen, badend in het bloed. Toen ik verder las, ontdekte ik dat de aanvallen niet in Istanbul had-den plaatsgevonden, zoals ik eerst had aangenomen, maar in het oosten, in het hart van Turkije. Vijf jongemannen hadden Necati Aydin, Uğur Yuksel en Tilmann Geske van het leven beroofd.

Hoewel ik de drie martelaren nooit had ontmoet, hadden we veel gemeenschappelijke vrienden. Er ging een golf van verdriet door mij heen en door honderden andere gelovigen, die samen de kleine kerk in Turkije vormen. Nadat ik het artikel had gelezen, trok ik mij terug in de kelderverdieping waar ik kon bidden, Bijbellezen en huilen. Ik stuitte op Handelingen 8:2, waar Lukas vertelt hoe de vroege kerk reageerde op het verlies van Stéfanus. Zij wilden zijn gebroken lichaam niet in het openbaar laten liggen, maar ‘enige godvruchtige mannen droegen Stéfanus tezamen ten grave, en maakten grote rouw over hem’. Ik las het gedeelte enkele keren en vroeg mezelf af: ‘Wat moeten wij doen als er iemand sterft voor Christus?’ Hier stond het antwoord. Wij rouwen. Wij maken grote rouw. Wij rouwen om de doden. Wij rouwen om degenen die hen gedood hebben. Dat deed ik ook … en dat doe ik nog steeds.

Op 18 april 2010 voegde ik mij bij veel anderen in Oost-Turkije om te rouwen en om het sterven van deze drie mannen beter te begrijpen. Op de terugweg naar Malatya, nadat wij het graf van Uğur hadden bezocht, spoedde onze touringcar zich langs de droge heuvels en boomloze rotsen. Om de paar kilometer passeerden we weer een Turks dorpje, dat voornamelijk bestond uit enkele eenvoudige huisjes rondom een of twee marktpleinen, een school en altijd een moskee. Bij het graf van Uğur lieten honderd mensen, voornamelijk Turkse burgers, de steppe weerklinken met hun krachtige stemmen waarmee ze God prezen. In de verte, nog net binnen ons zicht, hield de Turkse binnenlandse veiligheidsdienst toezicht op de gebeurtenissen. Of ze ons nu wilden beschermen tegen iemand, of dat ze iemand tegen ons wilden beschermen, hun automatische wapens maakten wel duidelijk dat het menens was.

Terwijl ik in de bus zat, vroeg ik mij of: geeft iemand, behalve deze paar Turkse christenen, wat nieuwsgierige journalisten en de alerte veiligheidsdienst, er eigenlijk wel echt om wat er op die gewone lentedag is gebeurd? Malatya is vijftienduizend kilometer verwijderd van Amerika, maar het had ook wel een miljoen kilometer kunnen zijn. Waarom zou er iemand iets om geven? In het grote verhaal is het toch niet zo belangrijk, of wel? De troosteloze bruine en gele heuvels langs de snelweg weerspiegelden mijn gevoelens.

De bus arriveerde in Malatya en zette ons allemaal af op de kleine Armeense begraafplaats, waar Tilmann begraven is door de familie Geske, nadat ze eindelijk toestemming hadden gekregen van de onwillige lokale autoriteiten. Hij was een Duitse burger, maar gaf zijn leven voor Turkije, dus daar moet zijn lichaam blijven tot het einde. Opnieuw verzamelden we ons in een dichte kring om het graf, waar wij Tilmann gedachten en God dankten voor zijn leven. Mensen die aan de rand van de begraafplaats woonden, stonden stilletjes op hun balkon te kijken naar de gelovigen die op het stoffige veld stonden. Wat dachten zij over ons, die hun anders zo routinematige leven van koken, wassen en vegen onderbraken? Later hoorde ik dat, nadat de mensen uit elkaar gegaan waren, iemand de begraafplaats was opgelopen en expres de nieuwe rozen had beschadigd die de familie van Tilmann rondom zijn graf had geplant.

Terwijl ik bij het graf van Tilmann stond, dacht ik: hier heeft zijn christen-zijn hem dus gebracht. Het heeft hem in een graf gebracht. Geen betere baan, geen groter huis, geen vrede, geen succes in het leven … een graf dat men blijft beschadigen. Hij krijgt zelfs na zijn dood nog geen respect. Dat is een verhaal dat we liever vergeten, niet willen vertellen.

Waarom vergeten we het dan niet gewoon en gaan door, vooral ook omdat er toch maar weinig mensen om geven? Dat wilde ik ook doen: het gewoon loslaten. Maar toen dacht ik terug aan Stéfanus en zijn huilende vrienden. Zij rouwden niet alleen om de dood van Stéfanus. Zij waren ook verdrietig om de hopeloze situatie van Saulus van Tarsen en zijn handlangers. Aangemoedigd en geprikkeld door de moord, maakte Saulus plannen om nog meer christenen te arresteren en vermoorden. Terwijl zij geconfronteerd werden met zulke dodelijke vervolgers, waren deze mannen gehoorzaam aan de woorden van Jezus en baden zij voor hun vijanden.

Is er vandaag de dag in de wereld zo'n geloof te vinden? Terwijl ik bij het graf van Tilmann stond, had ik bijna geen geloof, maar ik had nog net genoeg om te geloven dat het niet te laat voor ons is om onze houding tegenover moslims te heroverwegen, niet te laat om onze prioriteiten op orde te krijgen, niet te laat om God aan te roepen, zo nodig in tranen en met luide stem, opdat Hij zelfs de meest van haat vervulde, geharde vijanden van het Evangelie zal redden. Omdat ik geloof dat het niet te laat is voor hen – of voor ons – vertel ik dit verhaal.

James Wright

Istanbul, 2013

1. Nooit meer terug

De jongeman zwaaide met het mes voor Necati's gezicht en schreeuwde: ‘We zullen je weer in een moslim veranderen!’ Vier andere jongemannen liepen met messen op de lichamen van Tilmann en Uğur toe, die op de vloer van het eenvoudige kantoor lagen. Uğur fluisterde zachtjes: ‘Isa … Isa.’

Necati voelde de touwen in zijn handen en voeten snijden toen hij een poging deed om een glimp op te vangen van zijn twee vrienden, die nog geen meter bij hem vandaan op de grond lagen. Zijn hoofd bonsde na van een harde slag die hij had gehad en hij vocht om bij bewustzijn te blijven.

Zou het nu op deze manier aflopen? Hij had altijd geweten dat, als je in Turkije voor de Messias leeft, dit kan betekenen dat je voor Hem moet sterven. De voeten van zijn aanvallers schuifelden rond zijn hoofd en hij hoorde hun afschuwelijke gelach, hoewel het geluid door de pijn en wonden vreemd gedempt en ver weg klonk.

Plotseling kromp zijn lichaam ineen van ondraaglijke pijn toen een van de mannen een mes in zijn buik stak en dit langzaam ronddraaide. Hij hoorde nog meer gelach en gepraat, gemengd met gekerm, waarin hij de stem van zijn vrienden herkende.

Nog nauwelijks bij bewustzijn draaide Necati zich om en zag dat een van de jongemannen wild zijn bureau overhoophaalde en zijn zakken vol propte. Uğurs mobiele telefoon ging. Iemand riep hem gebiedend toe dat hij moest kalmeren en de telefoon opnemen. Er kwam weer een heel klein beetje hoop in Necati's hart toen hij besefte dat iemand buiten het gesloten kantoor erachter was gekomen dat er een probleem was. De leider van de moordenaars beval Uğur tegen de beller te zeggen dat hij een vergadering had in een hotel in het centrum.

Een van de moordenaars keek Necati in het gezicht. Hoewel Necati slecht kon zien met zijn opgezwollen ogen, herkende hij het gezicht van Emre. Slechts een uur geleden had Necati met hem en zijn vrienden in zijn kantoor gezeten. Uğur had naar goed Anatolisch gebruik voor iedereen thee geserveerd, terwijl ze beleefdheden uitwisselden, zich aan elkaar voorstelden en op een ontspannen manier begonnen te praten over geestelijke zaken.

Necati en Emre hadden elkaar de afgelopen maanden verschillende keren ontmoet om te spreken over de betekenis en boodschap van het christendom. Emre, die een traditionele moslimachtergrond had, had tijdens deze ontmoetingen veel vragen gesteld over de Bijbel, Jezus en het christelijk discipelschap. Hij had min of meer geïnteresseerd geleken in het onderwerp, maar het was niet zo dat het enthousiasme er vanaf had gestraald.

Necati had met honderden islamitische landgenoten gesproken over de Messias, Schriftplaatsen onderzocht en vergeleken met de boodschap van de Koran. Hij luisterde geduldig naar vragen, tegenwerpingen en misvattingen en hielp mensen om een helder zicht te krijgen op de meest wezenlijke gedachten omtrent Gods liefde, die geopenbaard wordt door de gave van Jezus de Messias. Sommigen hadden tijdens de bijeenkomsten minder aandachtig geluisterd dan Emre en anderen meer. Als hij op bepaalde momenten twijfelde aan Emres werkelijke beweegredenen, zei hij eenvoudig tegen zichzelf dat ook iemand met gemengde motieven de kans moet krijgen om het Evangelie te horen.

De laatste keer dat ze elkaar hadden ontmoet, had Emre gezegd dat hij een aantal nieuwe vrienden wilde meenemen naar een volgende Bijbelstudie. Terwijl ze eerder die morgen rond de theetafel zaten, was Necati zich totaal niet bewust geweest van de werkelijke reden daarvan. Na een paar slokjes thee en na enkele minuten rustig gepraat te hebben, begon Emre zichtbaar geïrriteerd te worden. Met een dreigende blik in zijn ogen beschuldigde hij Necati ervan dat hij een valse religie verspreidde en een samenzwering beraamde om de stabiliteit van de Turkse staat te ondermijnen. De plotselinge omslag bij Emre verhoogde de spanning bij zijn vrienden. De kamer was opeens vol messen en vuisten en Necati besefte dat het snel met hem gedaan zou zijn.

Terwijl hij ergens diep vanbinnen troost vond, dacht Necati aan zijn vrouw. Hij dacht aan zijn kinderen. Hij zag hun lieve glimlach als het ware voor zich. Hij dacht aan zijn Heere en Zaligmaker, voor Wie hij geroepen werd om zijn leven af te leggen. Hij huilde vanbinnen toen hij dacht aan de familie en vrienden van Tilmann en Uğur; had hij maar iets kunnen doen om hen te redden.

Toch, hoewel zijn leven bijna voorbij was, voelde Necati de zekerheid dat het niet allemaal verloren was. Hij hield zich stevig vast aan zijn geloof in de goedheid van God en wist dat hij niet toevallig zo aan zijn einde zou komen. Hij geloofde dat, reeds lang voordat hij ooit van Jezus de Messias had gehoord en Hem persoonlijk en krachtig had leren kennen, zijn leven had gestroomd als een riviertje in de woestijn. Niet zomaar in het wilde weg, maar helemaal vanaf de bron had het zich voortbewogen onder het wakende en zorgende oog van God. Nee, ze zouden hem niet weer in een moslim veranderen. Hij hoorde voor eeuwig bij Jezus.

2. Drie zonen van Adam

De stad Erzurum, gelegen op de enorme vlaktes van Oost-Anatolië, is al vijf eeuwen langer dan Istanbul een thuishaven voor Turken. Als er één deel van Anatolië is dat de ware geest van Turkije ademt, dan is het Erzurum wel met zijn diep doorleefde familiegevoel, zorgvuldig nageleefde tradities, religieuze striktheid en leven in harmonie met de rotsachtige bergen en grazige weiden. In de lente van 1972 vulde de droge lucht van het Oosten de longen van de pasgeboren Necati Aydin.

Al Necati's familieleden namen aan dat hij, net als iedereen die geboren wordt in Turkije, voorbestemd was om een goede moslim te worden. Iedereen was moslim en het christendom werd zeer gewantrouwd. Onder de leiding van Kemal Atatürk – stichter van de moderne republiek – aanvaardde het Congres van Erzurum in 1919 een historisch document dat generaties lang bepalend zou zijn voor de Turkse wereldvisie. In het vijfde artikel stond: ‘Aan christelijke minderheden zal niet worden toegestaan onze politieke soevereiniteit en ons maatschappelijk evenwicht te breken of verdelen.’

Atatürk vertrouwde christenen niet, maar was er evenzeer beducht voor om zijn land te laten regeren door de islam. Ongeveer een jaar voordat Necati werd geboren, kondigde het Turkse leger, dat zichzelf beschouwde als de bewaker van Atatürks visie, de krijgswet af en riep op tot een hervorming van de constitutie. Het leger hoopte daarmee de burgerlijke orde te kunnen herstellen na een tijd van toenemende spanningen tussen linkse en religieuze moslims. Maar de politieke ontevredenheid in de grote steden in West-Turkije ging aan het gewone dorpsvolk voorbij. Elke morgen bij zonsopkomst bakten de bakkers hun brood in de hete steenovens en verspreidden daarmee een heerlijke geur door de straten en steegjes van het oude Erzurum. Zo was het ook op de dag dat Necati het levenslicht van Anatolië zag.

In de zomer en herfst werd de gezonde baby steeds dikker en sterker. Necati was een gevoelig jongetje met sprekende ogen; hij genoot ervan om naar zijn oudere broers en zussen te kijken als ze speelden onder de onmetelijke blauwe luchten. Die eerste paar jaren leefde hij op brood, melk en yoghurt.

Als jongste van zes kinderen begon hij zich al snel als een Turkse jongen te gedragen. Al snel sprak hij zijn eerste Turkse woordjes zoals Baba (papa), An-na (mama), Abla (grote zus) en Abi (grote broer). Hij luisterde naar het geluid van Turkse volksmuziek en keek naar de vlugge bewegingen van de kleurrijke dansen. Hij werd 's morgens wakker als de oproep tot gebed luid klonk vanaf de dichtstbijzijnde moskee. Als actief kleutertje viel hij 's avonds soms al vroeg in slaap, voor de laatste gebeden. Hij werd omgeven door het ritme van Erzurum … het land van de grazige steppe.

Op een dag, toen Necati nog heel klein was, vertelde zijn vader dat ze gingen verhuizen van Erzurum naar Menemen, een stad aan de kust van de Egeïsche Zee, midden in het gebied van de vroegere zeven gemeenten uit Openbaring. Het was een heel eind weg, maar net als miljoenen anderen uit het Oosten had zijn vader werk nodig. Eenmaal gesetteld in hun nieuwe huis, leerde Necati te genieten van het leven in de schaduw van het nabijgelegen kustgebergte.