De orde des heils

Ds. A. Schot
De orde des heils
© B.V. Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2017
Omslagontwerp en vormgeving: Albert Bloemert
Foto op omslag: iStock
ISBN 978 94 0290 2839
NUR 700 003

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Inhoudsopgave

Voorwoord

  1. De roeping

  2. De wedergeboorte

  3. Het geloof

  4. De bekering

  5. De rechtvaardigmaking

  6. De heiligmaking

  7. De volharding

  8. De heerlijkmaking (I)

  9. De heerlijkmaking (II)

10. Het eeuwige leven

De orde des heils: slot

Literatuurlijst

Voorwoord

In deze artikelenserie willen we met elkaar nadenken over de orde des heils. Het heil is door Christus verworven. Maar het heil moet ook worden toegepast. Deze toepassing vindt plaats door de Heilige Geest. Toepassen is iets anders dan toe-eigenen. We zouden kunnen zeggen: aan de toe-eigening moet de toepassing voorafgaan. Ja, zelfs de toe-eigening hoort ook nog bij de toepassing. De Kerk zegt in het Doopsformulier dat de Heilige Geest hun toe-eigent hetgeen ze in Christus hebben. Het geloof wordt ook door de Heilige Geest gewerkt. Als de toe-eigening geheel aan ons werd overgelaten, zou het niet zo eenvoudig zijn om over een heilsorde te spreken. Ieder mens is immers anders. De een zou hiermee beginnen en een ander daarmee. Maar de Schrift leert: ‘Niemand kan zeggen Jezus de Heere te zijn dan door de Heilige Geest.’ Hij is de noodzakelijke Toepasser.

In de verwerving van het heil was een hele duidelijke orde. Het is onmogelijk om die orde om te draaien. Hoe had Pasen aan Kerst vooraf kunnen gaan? Dat was onmogelijk. Of had de Hemelvaart aan Goede Vrijdag vooraf kunnen gaan? Dat is evenzeer onmogelijk. Voor ieder zal het duidelijk zijn dat de orde in de verwerving van het heil heel helder en zelfs logisch is. De vraag is of de Heere ook in de toepassing van het heil een bepaalde orde hanteert. Velen geven daarop een ontkennend antwoord. Men veegt de heilsorde aan de kant en verdenkt degenen die daar wel over (s)preken van het opleggen van een dwangmatig systeem. Opvallend is echter dat degenen die niet van een heilsorde willen weten, er zelf ook een eigen orde op nahouden. Die orde heeft vaak geen enkele relatie meer met de verwerving van het heil. Dat systeem komt mij ook veel dwangmatiger over dan de heilsorde, die we in de komende artikelen willen behandelen. Bovendien staat die orde ook vaak haaks op de talloze voorbeelden die de Bijbel ons geeft. De vele genezingen, met symbolische betekenis van het werk van Christus, maken ons duidelijk: ‘Die gezond zijn hebben de medicijnmeester niet van node, maar die ziek zijn.’

Is er wel een heilsorde? Er was orde in de schepping. Dit zal niemand ontkennen. Wie de scheppingsdagen vergelijkt ontdekt een prachtige orde in de eerste drie scheppingsdagen. Deze orde is niet om te keren. Stelt u zich eens voor … Bovendien ontdekt men een prachtige orde in de relatie tussen de eerste en de vierde dag, de tweede en de vijfde dag en de derde en de zesde dag. Die orde in Gods werk kan ook niet anders, want God is een God van orde. Eenzelfde orde vinden we ook terug in het werk van de herschepping. Dit is namelijk ook een werk van God.

Hoe kunnen we de heilsorde definiëren? Een eenvoudige definitie is: ‘De heilsorde is de weg waarlangs de toepassing van het heil geschiedt.’ Ds. G.H. Kersten schrijft iets uitvoeriger: ‘Die orde, in welke de Heilige Geest de uitverkorenen de weldaden deelachtig maakt, die hun, naar het welbehagen des Vaders, door Christus zijn verworven, en die zij in Hem, als hun Hoofd, alrede deelachtig zijn, maar die in de tijd des welbehagens hun dadelijk worden toegepast.’ (Gereformeerde Dogmatiek, deel II, blz. 63)

In dogmatische termen verloopt de toepassing van het heil in de weg van: Roeping – wedergeboorte – bekering – geloof – rechtvaardigmaking – heiligmaking – heerlijkmaking. Is deze volgorde ook om te keren? Kan het zijn dat God eerst de heerlijkmaking werkt en daarna het geloof? Of is het mogelijk dat eerst de rechtvaardigmaking wordt toegepast, en daarna de wedergeboorte? U zult met mij eens zijn dat dat hele dwaze vragen zijn.

Maar is die genoemde orde ook in de Schrift terug te vinden? Dat is immers het allerbelangrijkste. Al zou het altijd in onze kerk geleerd zijn en we hadden de Bijbel niet aan onze kant, dan moeten we onze gedachten direct bijstellen. Maar ik noem u de gulden keten uit Romeinen 8: ‘En die Hij tevoren verordineerd heeft, dezen heeft Hij ook geroepen; en die Hij geroepen heeft, dezen heeft Hij ook gerechtvaardigd, en die Hij gerechtvaardigd heeft, dezen heeft Hij ook verheerlijkt.’ Paulus blijkt ook een prediker van de heilsorde in 1 Korinthe 1:30: ‘Maar uit Hem zijt gij in Christus Jezus, Die ons geworden is wijsheid van God, en rechtvaardigheid en heiligmaking en verlossing.’

En deze teksten zijn met andere aan te vullen. Kortom, we staan met onze heilsorde op heilige grond.

Ds. A. Schot

Wat is het heil?

De zaligheid door Christus verworven.

Was er in de verwerving van het heil een orde?

In de verwerving van het heil was een duidelijke orde (heilsfeiten).

Wat is de orde des heils?

De heilsorde is de weg waarlangs de toepassing van het heil geschiedt.

Ds. G.H. Kersten: ‘Die orde, in welke de Heilige Geest de uitverkorenen de weldaden deelachtig maakt, die hun, naar het welbehagen des Vaders, door Christus zijn verworven, en die zij in Hem, als hun Hoofd, alrede deelachtig zijn, maar die in de tijd des welbehagens hun dadelijk worden toegepast.’ (Gereformeerde Dogmatiek, deel II, blz. 63)

Noem enkele andere namen voor de orde des heils.

De weg des heils, de keten des heils.

Wie past het heil toe?

De Heilige Geest. ‘En niemand kan zeggen Jezus de Heere te zijn, dan door de Heilige Geest.’ (1 Kor. 12:3)

Wat is het verschil tussen toepassing en toeeigening van het heil?

De toepassing gaat aan de toe-eigening vooraf.

Is het Bijbels om van een orde des heils te spreken?

Ja, Romeinen 8:30: ‘En die Hij tevoren verordineerd heeft, dezen heeft Hij ook geroepen; en die Hij geroepen heeft, dezen heeft Hij ook gerechtvaardigd; en die Hij gerechtvaardigd heeft, dezen heeft Hij ook verheerlijkt.’

1 Korinthe 1:30: ‘Maar uit Hem zijt gij in Christus Jezus, Die ons geworden is wijsheid van God, en rechtvaardigheid en heiligmaking en verlossing.’

Wat is de bron van de heilsorde?

Paulus laat de heilsorde (Rom. 8:30) opkomen uit de verkiezing.

Wordt de term ‘heilsorde’ ook gebruikt door de Reformatoren?

Nee, de term komt uit het begin van de achttiende eeuw en werd in 1737 voor het eerst gebruikt door de Lutherse theoloog Jacob Karpov. Calvijn besteedt echter wel ongeveer een kwart van zijn Institutie aan de vraag ‘over de wijze waarop wij deel krijgen aan de genade van Christus’. Hij wijst erop dat alles wat Christus voor de zaligheid van het menselijke geslacht gedaan heeft ‘nutteloos voor ons is en van geen enkel belang, zolang Hij buiten ons is en wij van Hem gescheiden zijn’ (boek III.1.1).

Wat is de heilsvolgorde?

In dogmatische termen verloopt de toepassing van het heil via de weg van: roeping – wedergeboorte – bekering – geloof – rechtvaardigmaking – heiligmaking – heerlijkmaking.

Zijn er nog meer schakels te noemen?

De Westminster Confessie onderscheidt negen schakels. Wilhelmus à Brakel onderscheidt in de Redelijke Godsdienst wel zeventien schakels.

Is de heilsorde een vaste orde?

Ja, de heilsorde is onomkeerbaar.

Is de orde des heils hetzelfde als de standen in het genadeleven?

Nee, de orde des heils geeft de volgorde van de toepassing, de standen in het genadeleven de diepte van de toepassing.

Is de heilsorde een ‘systeem’?

Nee, deze dingen zijn juist voor de wijzen en verstandigen verborgen, maar worden aan de kinderkens geopenbaard. De bron ligt in Gods eeuwig welbehagen (Matth. 11:25; Luk. 10:21).

Hoe gaan moderne theologen om met de orde des heils?

Er is nog nauwelijks aandacht voor. ‘In de Christelijke Dogmatiek van G. van den Brink en C. van der Kooi gaat het nog slechts om ongeveer 8%’ (citaat ds. W. Visscher COGG-conferentie voor studenten theologie, Gouda, 16 mei 2014).

Waarom neemt in het algemeen de belangstelling voor dit onderwerp af?

Mogelijk verslapt de persoonlijke heilsvraag, of wordt de toe-eigening meer en meer een zaak van de mens zelf.

Wordt er misbruik gemaakt van de orde des heils?

Ja, maar niet door heilbegerigen (Gods kinderen).

Waar zien we een oprecht uitzien naar de toepassing van het heil?

Onder andere in de psalmen (bijv. Ps. 3:9; 37:39; 51:14; 62:7; 85:8; 108:13; 119:81, 123, 155, 166, 174).

1. De roeping