Verboden voor jongens

Marjanne Hendriksen
Verboden voor jongens
© B.V. Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2017
Omslagontwerp en vormgeving: Albert Bloemert
Foto omslag: iStock
ISBN: 978 94 0290 2686
C-NUR: 285-010

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in
een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in
enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door
fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder
voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Marjanne Hendriksen

Inhoud

Voorwoord

1. Twee uur

2. Het geheim

3. Vijf uur

4. Ontdekt!

5. Acht uur

6. Weg ermee!

7. Tien uur

8. Waarheen?

9. Een uur

10. Zwijgen

11. Drie uur

12. Onthulling

13. Vier uur

14. Nachtmerrie

15. Zes uur

16. Doodsangst

17. Zeven uur

18. Geschenk

19. Negen uur

20. Vergeven geheim?

Voorwoord

Zonder het geheim van dit boek te verklappen, wil ik jou toch wel iets vertellen voordat je aan het echte verhaal begint.

Sinds mei 2007 woon en werk ik in Zambia. Door te leven in een cultuur die zo heel anders is dan onze Nederlandse cultuur heb ik veel mogen leren. In het begin was dat vooral een andere taal, ander eten en andere kleding. Een laag dieper was leren om zicht te krijgen op ander gedrag. Nog veel moeilijker was het leren begrijpen van een andere denkwijze.

In dit boek geef ik je een kijkje in het leven van een Zambiaans tienermeisje. Je komt vast herkenbare dingen tegen. Maar je kan ook aanlopen tegen zaken die heftig kunnen binnenkomen. Dat is helemaal niet gek. Na al die jaren in Zambia ben ik zelf ook nog regelmatig geschokt over wat ik hoor en zie.

Als je besluit dit boek te lezen ga je de confrontatie aan met de rauwe werkelijkheid, waarmee in 2017 nog steeds heel veel Zambiaanse meiden te maken hebben. Je zult lezen over onderwerpen die in Zambia niet openlijk besproken worden. En misschien in jouw leven ook niet …

Ik ben dankbaar dat een aantal jonge meiden en oudere vrouwen mij in de loop der jaren stapje voor stapje meer vertelden en zelfs lieten zien over de hardheid van hun leven. Samen zijn we de zoektocht aangegaan naar antwoorden op onze levensvragen.

Misschien roept het lezen van dit boek bij jou ook wel vragen op. Misschien maakt het zelfs iets los wat je diep in jezelf hebt weggestopt. Of misschien vind je het, als je het boek gelezen hebt, gewoon leuk om mij eens te vertellen wat je van het verhaal vond. Weet je welkom om een mailtje te sturen naar marjannehendriksen@hotmail.com. Aan jou de keus!

Aan jou nu ook de keus of je meegaat in de zoektocht van Dai …

Marjanne Hendriksen

1. Twee uur

Dai klemt haar kaken knarsend op elkaar. Koste wat kost wil ze geen geluid maken. Ze trekt haar knieën hoog op en blijft zo liggen. Hoelang? Veel langer dan ze zou wensen. De pijngolf die door haar hele lichaam brandt, ebt langzaam weg. Nog even blijft ze onbeweeglijk stil. Komt de pijn terug? Het lijkt er niet op. Een lange, ingehouden zucht ontsnapt aan haar droge lippen. Langzaam strekt ze haar benen en draait van haar zij op haar rug. Als ze met haar hand langs haar klamme voorhoofd veegt, is die gelijk helemaal nat.

Naast haar hoort ze de rustige ademhaling van haar drie jaar jongere zusje.

Een rilling trilt door haar lichaam. Ze tast naar de deken die ze van zich af had gegooid toen ze badend in het zweet was wakker geworden door die messcherpe pijnscheut in haar onderbuik. Ze trekt de deken ver genoeg omhoog, zodat hij haar buik bedekt. Stel dat ze toch nog in slaap valt en Tiloleko morgenochtend als eerste wakker wordt. Ze wil niet te kijk liggen …

In de verte klinkt geblaf. Het duurt niet lang of net onder het slaapkamerraam beantwoordt Soldier de roep van zijn soortgenoot.

De rieten mat kraakt. Heeft Soldier Tiloleko wakker geblaft? Dai blijft heel stil liggen. Als ze niks zegt, zal Tiloleko in elk geval denken dat zij slaapt.

Vroeger vond Dai het leuk om ’s nachts samen wakker te zijn. Gezellig in het donker giechelen over de enorme hakken waarop haar klassendocente, Madam Tembo, altijd wiebelend voor het schoolbord heen en weer drentelt. Fluisteren over die lange, slungelige docent Phiri met zijn enorme pinknagel, waardoor iedereen wel moet zien dat hij niet met zijn handen werkt. Roddelen over die enge, strenge directeur met zijn wijduitstaande oren, waardoor het wel lijkt of hij meer hoort dan anderen.

De laatste maanden probeert Dai juist te voorkomen dat ze met Tiloleko alleen is. Ze wil niet praten sinds ze het geheim weet …

Tiloleko draait zich om en stoot daarbij met haar elleboog in Dais buik.

Dai siddert. In haar buik fladdert een beweging van links naar rechts. O nee, niet weer!

Tiloleko heeft blijkbaar niets gemerkt. In haar slaap maakt ze een paar smakkende geluidjes. Dan is het weer stil.

Voorzichtig trekt Dai zich terug naar de rand van haar rietmat. Ze legt haar handen om haar buik. Kon ze ook maar slapen. Echt slapen. De slaap van alles vergeten. Hoelang is het geleden dat ze zo van de wereld was? Soms durft ze haar ogen bijna niet meer dicht te doen. Bang voor alles wat haar in haar dromen achtervolgt …

Met wijd opengesperde ogen staart Dai in het donker omhoog. Aardedonker is het. Net zo duister als het is in haar van herinneringen overlopende hart.

2. Het geheim

Stiekem gluurt Dai tussen haar lange, donkere wimpers door naar de schoolbank pal naast haar. Het lokaal is overvol. De paadjes tussen de rijen banken zijn zo smal dat je je buren makkelijk kan aanraken.

Ze is zich met elke vezel van haar lichaam bewust van Shame. Hij is vandaag wel heel dichtbij. Maar Shame ziet haar niet. Hij staart voor zich uit, al lijkt het er niet echt op dat hij ziet wat er op het schoolbord staat. Zou hij aan haar denken?

Dai zucht en neemt zich voor om weer op te letten. Ze is de beste in de klas en dat wil ze wel graag zo houden. Haar vader was apetrots geweest toen ze hem haar rapport had laten zien, waarop bij de zin “positie in de klas” die felbegeerde 1 stond. ‘En dat zit al in de negende klas, terwijl ze nog maar 16 is!’ had hij tegen iedereen die het maar wilde horen, gezegd.

Nog drie jaar te gaan, dan kon ze verder leren om politieagente te worden. Dat verdient later tenminste goed! Ze ziet zichzelf al met zo’n indrukwekkend uniform aan op straat staan om boetes uit te delen.

Shame is al 20. Hij geeft niets om zijn positie in de klas. Op zijn rapport had 39 gestaan. Bijna de laagste uit de klas. Maar zes leerlingen onder hem. Shame had er zijn schouders over opgehaald en bij het verlaten van de klas vlak bij haar oor gegniffeld: ‘Ik kijk liever naar jou dan in mijn schoolboeken.’

Docent Phiri tikt met zijn lange pinknagel op het zwartgeverfde schoolbord dat bijna de hele breedte van de muur voor in het lokaal beslaat. ‘Schrijf deze zinnen over in je schrift.’

Dai bukt zich naar de grond om haar plastic tas met schriften op te vissen.

Gelijk is daar het donkere hoofd van Shame naast haar, dicht bij de grond.

‘Vanavond, oké?’ fluistert hij.

Dai voelt het fladderen in haar buik en komt met een ruk omhoog.

‘Wie hoor ik daar?’ snerpt de stem van Phiri.

Shame zit allang weer rechtop en kijkt onschuldig naar het schoolbord.

Dai doet alsof ze ijverig haar schrift zoekt tussen de stapel uit haar tas. Ah, daar heeft ze het juiste schrift. Ze opent het en manoeuvreert het papier zo op de schoolbank dat ze geen last heeft van haar buurvrouw. Eigenlijk kun je beter in het midden zitten van de voor drie tieners te krappe schoolbank dan aan een van de uiteinden. Maar sinds Shame heeft laten merken dat hij haar wel mag, probeert Dai elke keer op een hoek te zitten, in zijn buurt.

‘Shame, waar is je schrift?’ wil Phiri weten.

‘O ja …’ Opnieuw duikt Shame naar de grond en pakt nu ook zijn schrift.

Dai schrijft met keurige, kleine lettertjes de les van het bord over. Het lijkt wel of de letters op het grauwe papier net zo over de lichtblauwe lijnen dansen als de vlinders in haar buik.

Hij wil haar zien! Maar waar moet ze zijn? Was de les alvast maar voorbij. Hoe laat zou het zijn? Ze kijkt uit het raam en probeert te zien hoe hoog de zon staat.

‘De les staat niet in de wolken geschreven, Dai!’

Verschrikt kijkt Dai de docent aan. Ze ziet de spotlichtjes in zijn ogen.

Ze mag wel uitkijken dat ze zichzelf niet verraadt met haar gedroom. IJverig schrijft ze de volgende zin in haar schrift. Ondertussen blijft het maar zingen vanbinnen: Hij wil me zien! Hij wil me zien!

Misschien kan ze hem straks in de lunchpauze ongemerkt nog wel even spreken. Ze moet toch weten waar ze vanavond moet zijn. Alhoewel, hoe minder anderen hen samen zien, hoe beter het is …

Dai is klaar met het overschrijven van de les. Nu zit er niks anders op dan te wachten tot iedereen klaar is. Naast haar zitten de twee meiden met wie ze de schoolbank deelt ook al verveeld voor zich uit te kijken.

Het is warm in de klas. Het hete regenseizoen is al ruim een maand voorbij en de ramen staan wijd open, maar toch! Dai kijkt eens om zich heen. Ziet ze dat nu goed? Zit Phiri te knikkebollen? Ach, zo verwonderlijk is dat toch ook niet. Hij heeft er sinds vanmorgen zeven uur vast ook al vier lesblokken op zitten, net als zij. Het blijft een taaie kluif: elke ochtend twee lessen van tachtig minuten, twintig minuten pauze en dan weer twee lessen van tachtig minuten. Gelukkig vanmiddag nog maar één lesblok te gaan, al is dat met anderhalf uur wel een extra lange les. En dan … Was het maar vast avond!

Buiten wordt er op de metalen schoolbel geslagen. Alsof er met een stok in een wespennest geroerd wordt, zo gaat het gonzen in de klas. Schriften en pennen verdwijnen in de zwart-wit gestreepte plastic zakken. Het is een gekrioel van jewelste als al de leerlingen zo snel mogelijk het veel te kleine lokaal verlaten. Dai heeft niet zo’n haast. Ze probeert in de buurt van Shame te blijven. Die zit op één knie en strikt langzaam zijn schoenveter.

Dai kan hem natuurlijk niet opwachten. Langzaam schuifelt ze achter aan de rij als een van de laatsten de klas uit.

Opeens is Shame naast haar en frommelt snel een papiertje in haar hand.

Dai voelt haar wangen gloeien als zijn vingers haar hand beroeren.

Ze knijpt haar hand stijf dicht en zonder op of om te kijken loopt ze in de richting van het gebouw waarin drie meisjesslaapzalen zijn.

Ze weet dat Shame hetzelfde zal doen. Onopgemerkt naar de jongensafdeling verdwijnen.

Waar kan ze heen om het briefje te lezen? Het brandt in haar hand.

In de slaapzaal kan je nooit iets ongezien doen. Zeker niet in de lunchpauze. Naar het toilet dan maar. Als ze snel is, kan ze misschien nog wel de eerste zijn. Er is maar één toilethokje voor de veertig meiden uit haar slaapzaal. Vlug loopt Dai om het lange, ooit wit en crème geverfde gebouw heen. Gelukkig, ze is de eerste! De anderen zijn natuurlijk eerst hun schoolspullen naar de slaapzaal gaan brengen. Snel glipt ze de smalle opening in en gelijk om het binnenmuurtje heen. Even moeten haar ogen wennen aan de grote overgang van het felle zonlicht naar de schemer onder het golfplaten dakje. In de vierkante meter onder haar voeten is een gat, waaruit een doordringende stank opstijgt. Vliegen zwermen om haar benen. Maar Dai merkt het niet. Zo vlug als mogelijk opent ze het briefje, strijkt het glad en probeert de grove hanenpoten te ontcijferen: Achter de kerk, begin huiswerktijd.

Eigenlijk zou Dai het briefje willen houden, maar ze weet dat er heel wat zwaait als Madam Tembo erachter zou komen dat ze een afspraakje heeft. Vlug scheurt Dai het papiertje in snippers en gooit ze in het stinkgat. Dan trekt ze haar zwarte, geplooide schooluniformrok omhoog, schuift haar broekje opzij, hurkt neer en floddert de papierresten onder haar nat. Zie zo, daar kraait geen haan meer naar!

Als Dai bij de slaapzalen terugkomt, zijn er om het gebouw heen overal groepjes meiden aan het koken. Sommigen op een houtvuurtje, maar de meesten hebben toch wel een breezer.

Ook de twee meiden uit haar kookgroepje zijn al begonnen met het klaarmaken van de lunch. Op de blikken breezer vol vurige houtskoolbrokken staat een pannetje water warm te worden.

‘Wat eten we vandaag?’ vraagt Dai.

Fatness begint te lachen: ‘Veel keus hebben we niet, hè? De aardappelen die we hadden, waren nog niet eens genoeg voor een week. Het pindameel is ondertussen ook op. Net als de kapentavisjes. Ik vrees dat we niet verder komen dan nsima met een uien- en tomatensausje. Het wordt tijd dat er weer eens iemand van ons een weekendje naar huis gaat. Kunnen we onze voorraden weer aanvullen.’

‘Ik heb nog wel een zakje sojastukjes’, zegt Dai.

‘Niet gek!’ Fatness laat enthousiast haar buik een paar rondjes draaien en wiegt met haar heupen.

‘Was Trifena er nog maar’, merkt Anesi op. ‘Die kreeg altijd genoeg mee om ons de drie maanden van vakantie naar vakantie door te slepen. We zijn nog niet eens halverwege en nu moeten we ons al behelpen.’

Dai weet even niks te zeggen. Het doet zeer vanbinnen als ze aan Trifena denkt. Ze mist haar zo! Fatness en Anesi zijn ook beste meiden, maar toch niet zoals Trifena was …

Ze draait zich om en gaat de slaapzaal in. Aan het eind van het looppaadje tussen de twintig matten en matrassen door ligt haar rietmat. Ze knielt aan het hoofdeinde neer, waar het restant van haar 25 kilozak maïsmeel ligt. De grote plastic shopper staat ernaast. Daarin heeft ze vier pakken suiker en zout, een 1,5 liter fles zonnebloemolie en zakjes met sojastukjes van huis meegenomen. Ook dit voorraadje slinkt met de dag. Maar als ze zuinig is, redt ze het wel tot eind juli.

Die middag lijkt de tijd wel te kruipen. De Engelse les van Madam Tembo is uiterst saai. Tot overmaat van ramp was ze, na het eten, zo laat in de klas gekomen dat er alleen voorin nog een plekje vrij was, ver bij Shame vandaan. Als ze over haar schouder kijkt, kan ze nog net zijn kaalgeschoren bol boven de wirwar van hoofden zien uitsteken. Verder kan ze zijn beeld wel dromen: de zwarte broek om zijn slanke heupen, het witte overhemd, de rode stropdas onder zijn krachtige, vierkante kin … Shame is de langste van de klas. De stoerste ook, met zijn brede schouders! Dai gloeit helemaal vanbinnen als ze aan zijn sterke armen denkt. Hoe zou dat voelen als hij ze ooit eens om haar heen zou slaan?

Eindelijk is het halfvier. De schooldag zit erop. Nu wacht Dai niet op Shame. Ze weet wat ze weten moet. Opeens heeft ze heel veel haast. Zo snel als mogelijk dringt ze tussen de klasgenoten door de frisse buitenlucht in. Ze wil nog zoveel doen voor de zon ondergaat!

Eerst een bad nemen. Met een sprongetje neemt Dai de twee treden aan de ingang van haar slaapzaal. Ze duikt onder de lijnen van ijzerdraad door, die helemaal doorbuigen door de kleren van alle meiden. Aan een spijker aan de muur in haar hoekje hangt een koffer. Dai graait hem van de muur, opent hem en zoekt haar beste onderbroek uit. Ze frommelt hem onder haar witte schoolblouse.

‘Hé, ga je nu al badderen?’ Anesi ploft neer op de mat naast haar.

Dai kijkt op en mompelt: ‘Ik vind het lekkerder als het buiten nog een beetje warm is.’

Anesi rolt zich op haar rug en strekt zich lui uit. ‘Het is toch nog geen winter?’

Dai haalt haar schouders op. ‘Moet ik toch zelf weten of ik nu al wil of niet!’

‘Nou, ’t kan mij niet schelen, hoor. Je doet maar!’ Anesi geeuwt.

Fatness gooit haar schoolboeken op de matras aan de overkant van het pad. ‘Dat zit er weer op voor vandaag!’

Dai draait zich ondertussen een halve slag om naar de ruwhouten planken op bakstenen die als kast dienstdoen. Ze trekt haar zwarte schoolschoenen uit en zet ze onder de laagste plank. Haar witte kniekousen met de gaatjespatronen erin legt ze opgerold tussen de twee planken in. Dan pakt ze haar badteil achter de citenge, die ze als kleedje over de bovenste plank heeft gedrapeerd, vandaan. Ze tast met haar voeten een voor een naast haar schoolschoenen en wipt zo haar teenslippers aan. Daarna grist ze een schone citenge van de lijn boven haar hoofd. Nu nog haar zeep en flesje glycerine. Ze kijkt op de bovenste plank in het hoekje achter haar schoolboeken. Wat? Daar liggen alleen nog maar de tube tandpasta, de kam, haar potje vaseline voor haar lippen en haar zeep. Waar is de glycerine? Ze weet zeker dat ze het flesje hier gisteren teruggezet heeft.

‘Hé meiden, waar is mijn glycerine?’

‘Zeker gevallen’, merkt Fatness op.

Dai duikt op de grond, trekt haar schoolschoenen naar voren. ‘Bah … alleen een dikke spin!’

Anesi giechelt. ‘Nou, die mag daar van mij blijven zitten.’

Fatness zet haar handen op haar brede heupen. ‘Wij zijn zeker zaterdag aan de beurt voor de schoonmaak?’

Dai luister maar half. Ze gunt zich nauwelijks tijd om haar schoenen netjes terug te zetten. ‘Ik moet mijn glycerine hebben!’

Anesi gaat rechtop zitten en fluistert: ‘Misschien is het wel gestolen.’

Fatness hurkt naast Anesi neer en zegt: ‘Dat kan natuurlijk maar zo. Ik vertrouw die andere meiden hier niks!’

Dai baalt. Net nu! Ze wil er vanavond zo glanzend mogelijk uitzien!

‘Wat kijk je beteuterd? Zo erg is het toch ook weer niet? Beter je glycerine weg dan je zeep!’ komt Fatness.

Anesi lacht: ‘Jij geeft ook altijd overal weer een positieve draai aan.’

‘Ik kan hier anders helemaal niet om lachen’, zegt Dai kribbig. Ze gooit haar citenge en zeep in haar badteil en loopt naar buiten.

Bij de pomp is het nog rustig. Dai legt haar citenge in het dorre gras, met het roze stuk zeep erbovenop. De teil zet ze onder de kraan en driftig zwaait ze de zwengel op en neer. Ze kookt vanbinnen. Net nu ze er zo mooi mogelijk wil uitzien is haar glycerine gegapt. Wie heeft haar dat gelapt?! Het koude water gutst in de teil.

‘Zo, jij hebt er zin in, zeg!’ Madam Tembo wiebelt langs op haar hoge hakken.

Dai zegt niks en kijkt haar na.

Je kan zeggen wat je wil, op hakken lopen kan ze niet, maar verder is het wel een dametje. Altijd een pruik op naar de laatste mode en haar lippen gestift. Eigenlijk niet eerlijk, want voor hen is make-up ten strengste verboden op school. Dai geeft nog een laatste ruk. De teil is vol. Ze kijkt juf Tembo nog eens even na.

Stel dat zij zich zo zou kunnen kleden. Niet te betalen, zoiets! Al zou ze maar een beetje geld hebben … Dan zou ze best haar teennagels zo mooi felroze willen lakken. Fatness heeft dat ook en daar zie je niks van zodra je in je schooluniform bent. Niemand die je wat maakt!

Dai pakt de zeep en schuift die tussen de band van haar zwarte plooirok. De citenge rolt ze op en drapeert hem als een dikke, platte pannenkoek op haar hoofd. Dan tilt ze de volle badteil op en zet hem voorzichtig op haar hoofd. Gracieus schrijdt ze naar het badhok.

Een poosje later komt Dai de slaapzaal weer binnen. De schone citenge heeft ze hoog om zich heen gewikkeld, precies onder haar oksels door. Ze beweegt zich tussen de overal verspreid zittende groepjes meiden door tot ze weer in haar eigen hoekje is. De lege teil zet ze op zijn plek.