Josia, een jonge koning die God zoekt

Ds. A.J.T. Ruis
Josia, een jonge koning die God zoekt
© B.V. Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2017
Omslagontwerp: José van der Meer
Vormgeving: Albert Bloemert
Foto op omslag: ClipartFest
ISBN 978 94 0290 2723
NUR 702 032

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Ds. A.J.T. Ruis

Inhoud

Voorwoord

1 Josia’s zesde levensjaar

2 Josia’s jonge jaren

3 Josia en de afgoden (1)

4 Josia en de afgoden (2)

5 Het herstel van de tempel

6 De vondst van het wetboek

7 Josia’s reactie op het wetboek

8 In het huis van Hulda (1)

9 In het huis van Hulda (2)

10 Josia brengt het volk in de tempel

11 Josia’s verbondssluiting

12 Josia’s verlangen naar het pascha

13 Josia’s voorbereiding op het pascha

14 Josia viert het pascha (1)

15 Josia viert het pascha (2)

16 Josia’s levenseinde (1)

17 Josia’s levenseinde (2)

Voorwoord

Voor je ligt een boekje over het leven van Josia, een jonge koning die God zocht. De Bijbelgedeelten die over zijn leven gaan, bevatten allerlei geestelijke en praktische lessen. Juist ook voor jonge mensen.

Er waren voor mij twee redenen om dit boekje te schrijven. Allereerst is er in onze kring, voor zover ik weet, aan de Bijbelse figuur van Josia niet eerder een boekje gewijd. In de tweede plaats is er voor verenigingen altijd weer nieuw materiaal nodig. Ik hoop dat dit boekje hiertoe mag dienen. Overigens kunnen jongeren en ouderen het boekje zeker ook gebruiken voor persoonlijke bezinning op de Bijbel.

Uiteindelijk gaat de inhoud van dit boekje terug op een prekenserie die ik in de zomer van 2016 heb gehouden in de gemeente die ik mag dienen, Rotterdam-Kralingen. Een van de gemeenteleden, dhr. P.J. van Roon, was zo vriendelijk om de uitgesproken preken later uit te typen. Dat heeft het gereedmaken van dit boekje in veel opzichten vergemakkelijkt. Ik ben hem daarvoor veel dank verschuldigd.

Verder zeg ik dhr. M. Bal hartelijk dank voor het aanleveren van materiaal bij de voorbereiding op de preken, en mevr. J. Kranendonk- Gijssen van Uitgeverij De Banier voor de prettige samenwerking bij de totstandkoming van dit boekje.

De Heere, Die kracht gaf om dit boekje te schrijven, geve dat het een middel mag zijn voor jongeren en ouderen om de God van Josia te gaan zoeken en te mogen vinden.

Rotterdam-Kralingen

Ds. A.J.T. Ruis, voorjaar 2017

1

Josia’s zesde levensjaar

Lezen: 2 Kronieken 33:21-24

We gaan ons in dit boekje verdiepen in wat de Bijbel vertelt over het leven van Josia (649/648 - 609 v. Chr.). In dit hoofdstuk maken we voor het eerst kennis met hem. Een prins van nog maar zes jaar is hij, als er in zijn leven twee ingrijpende gebeurtenissen plaatsvinden.

Grootvader Manasse

Allereerst sterft zijn grootvader Manasse (vers 20). Manasse behoort tot de bekendere koningen van Juda. De eerste jaren van zijn regering heeft hij bijzonder goddeloos geleefd. Hij diende de afgoden. Ook hield hij zich bezig met allerlei occulte praktijken. Verder lezen we dat hij de stad Jeruzalem met bloed vervuld heeft.

Dat wil zeggen, dat hij veel onschuldig bloed vergoten heeft (zie 2 Koningen 21:1-18 en 2 Kronieken 33:1-9). De overlevering vertelt dat de profeet Jesaja tijdens zijn regering in een holle boomstam is gelegd en doormidden is gezaagd.

Door een wonder van genade is deze Manasse tot bekering gekomen. Het ontroerende bericht daarover lezen we in 2 Kronieken 33:12-13. Manasse is gevangengenomen en naar Babel gebracht. We lezen in de Bijbel, dat de Heere Manasse daar in de benauwdheid bracht. Manasse vernederde zich toen voor de Heere. Dat wil zeggen: Bij het licht van de Heilige Geest ging hij zien dat hij tegen God gezondigd had, en dat werd hem tot schuld. Manasse heeft mogen erkennen dat hij Gods toorn verdiend had. Hij heeft ook gesmeekt om vergeving. De Heere liet Zich door Manasse ‘verbidden’.

Vervolgens mocht Manasse uit gevangenschap terugkeren. In de laatste periode van zijn regering is hij het volk voorgegaan in de dienst van de Heere (vers 13-17). Maar ook aan het voor die tijd betrekkelijk lange leven van Manasse komt een einde. Op zevenenzestigjarige leeftijd sterft hij.

Indrukken

Die gebeurtenis zal een diepe indruk op de kleine Josia hebben gemaakt. De dood is in het paleis van Jeruzalem gekomen. Grootvader is gestorven en zijn lichaam moet begraven worden.

Zo kan de dood op ons ook een diepe indruk maken, juist als die dichtbij komt. Vooral als we beseffen: Sterven betekent God ontmoeten. Heb jij die indrukken ook? Duw ze niet weg en leef er niet overheen. Maar bid of de Heere zo in je hart wil werken, dat je ogen geopend worden voor de diepe oorzaak van de dood.

Vader Amon

In het zesde jaar van Josia gebeurt er nog iets belangrijks. Nu Manasse gestorven is, moet er een nieuwe koning komen in Juda. Het is Josia’s vader, Amon, die voor deze taak in aanmerking komt. We mogen aannemen dat Amon op de gebruikelijke plechtige wijze tot koning gekroond is. Men heeft Amon gezalfd. En vervolgens kreeg Amon de kroon op het hoofd gezet en de scepter in zijn hand gedrukt. Misschien heeft men hem ook nog wel de wet van de Heere in handen gegeven. En toen dat allemaal gebeurd was, heeft men op de hoorn geblazen en geroepen: ‘Leve de koning.’

De verantwoordelijkheid om Juda te regeren rust nu op de schouders van de jonge Amon. Nog maar tweeëntwintig jaar is hij, als hij koning wordt. Wat voor koning zal hij zijn? Volgens de schrijver van het boek Kronieken zijn er ten diepste maar twee mogelijkheden: of een koning doet wat recht is in de ogen des Heeren, of een koning doet wat kwaad is in de ogen des Heeren. Wat zal van Amon gezegd kunnen worden?

Afgoden

Het eerste antwoord op die vraag vinden we in 2 Kronieken 33:22: ‘Hij deed wat kwaad was in de ogen des HEEREN, gelijk als zijn vader Manasse gedaan had; want Amon offerde aan al de gesneden beelden die zijn vader Manasse gemaakt had, en diende ze.’

Amon heeft al de afgoden die zijn vader Manasse vroeger diende, weer opgezocht. Hij herstelt de afgodendienst en buigt zich voor de ‘drekgoden’ van zijn vader Manasse.

Uitdrukkelijk wordt in de Bijbel gezegd, dat dat kwaad is in de ogen des HEEREN. De Heere gunt Zijn eer niet aan de afgoden. Toen, in de tijd van Amon niet. En nu ook niet.

Geen vernedering

De tekst geeft nog een tweede antwoord op de vraag wie Amon was. We lezen ook, dat Amon zich niet voor het aangezicht van de HEERE vernederde, zoals Manasse zich wel vernederd had. Aangrijpend is dat. Amon volgt zijn vader wel in diens zonden, maar niet in diens bekering. Verder lezen we in 2 Kronieken 33:23: ‘Maar deze Amon vermenigvuldigde de schuld.’ Tegen alle roepstemmen in stapelt hij de ene zonde op de andere. En zo maakt hij zich in korte tijd rijp voor Gods oordeel.

Kort daarna breekt de tijd aan dat God komt met Zijn oordeel. Misschien heeft Amon wel gedacht: Bekering kan ook nog als ik net zo oud ben als mijn vader Manasse. Maar zo oud is Amon nooit geworden. Na twee jaar wordt Amon gedood. Hier blijkt: God is soeverein. We lezen in vers 24, dat zijn knechten (bedoeld worden zijn hovelingen) een verbintenis tegen hem maakten en hem doodden in het paleis.

Leeg testament

Wat de hovelingen precies voor reden hebben gehad om de koning te doden, is niet helemaal duidelijk. Hadden ze politieke motieven? Of waren ze het oneens met de godsdienstige koers van Amon? Eén ding is duidelijk. Dat de Heere in Zijn wet afkeurt, wat ze hebben gedaan. Ze mochten niet wederrechtelijk doden (Exodus 20:13). Denk ook aan de manier waarop David altijd het leven van Saul geëerbiedigd heeft.

En toch heeft de Heere door de zonde van deze hovelingen heen Zijn oordeel over Amon wel voltrokken. Want voor God had Amon de maat vol gezondigd. De Heere had hem lang genoeg verdragen.

Als het geestelijk testament van Amon geopend wordt, blijkt dat vervolgens leeg te zijn. Niets heeft hij zijn achtjarige zoon nagelaten dan alleen het voorbeeld van een verzondigd leven zonder God. Laten we de vraag stellen aan onszelf: Wat zou er in mijn geestelijk testament staan, als het vandaag geopend werd?

Vragen

1. Lees het gedeelte over de bekering van Josia’s grootvader Manasse in 2 Kronieken 33:11-13. Welke lessen liggen daarin opgesloten voor ons vandaag?

2. Wat wordt bedoeld met de uitdrukking dat de Heere Zich liet verbidden? Waar vind je die uitdrukking nog meer in de Bijbel (zoek bijvoorbeeld op gbsdigitaal.nl)? Welke boodschap ligt daarin?

3. Wat is het gevolg als we indrukken van de dood en van de eeuwigheid wegduwen? Zouden we die indrukken ook te hoog kunnen aanslaan? Hoe moeten we ermee omgaan?

4. Door de zonde van de hovelingen heen voltrok de Heere Zijn oordeel over Amon. Hoe is hier de verhouding tussen Gods voorzienige leiding en onze menselijke verantwoordelijkheid?

5. Wat bedoelen we met het feit dat God soeverein is? Hoe zie je dat terug als je het leven van Manasse en Amon met elkaar vergelijkt? Welke houding vraagt dat van ons?

2

Josia’s jonge jaren

Lezen: 1 Koningen 13:1-2 en 2 Kronieken 34:1-3a

Gespaard

In het achtste jaar van Josia’s leven (641/640 v. Chr.) gebeurt er opnieuw iets aangrijpends. Josia’s vader Amon wordt op brute wijze vermoord door enkele hovelingen. Ook dat zal veel indruk hebben gemaakt op de kleine Josia.

Misschien is Josia’s eigen leven ook in gevaar geweest. Je kunt je voorstellen, dat de hovelingen die Amon vermoordden, de paleisvertrekken doorzocht hebben om ook de kroonprins te vinden en te doden. Maar de Heere heeft de kleine Josia gespaard. De Heere had geen lust in zijn dood.

Belofte

In 2 Kronieken 33:25 lezen we dat ‘het volk des lands’ (daarmee worden de inwoners van Juda bedoeld) Josia tot koning hebben gemaakt. We krijgen de indruk dat zij het de hovelingen erg kwalijk hebben genomen, dat die zomaar een gezalfde koning hebben gedood. Dat mocht onder geen beding gebeuren.

Als Josia koning wordt, zien we ook nog iets anders gebeuren. God vervult in deze gebeurtenis een oude belofte. Daarvoor bladeren we even terug naar 1 Koningen 13:1-2. We lezen daar over een gebeurtenis die zich afspeelt in het jaar 932 voor Christus. Zo’n driehonderd jaar vóór de periode van Josia. In het tienstammenrijk is dan juist de gouden kalverendienst ingevoerd. En op het moment dat koning Jerobeam voor de eerste keer wierook offert bij het altaar, zendt de Heere een profeet naar hem toe. Deze profeet geeft dan het volgende woord van de Heere door: ‘Altaar, altaar, zo zegt de HEERE: Zie, een zoon zal aan het huis van David geboren worden, wiens naam zal zijn Josia; die zal op u offeren de priesters der hoogten, die op u roken, en men zal mensenbeenderen op u verbranden.’

Wat de Heere in deze ernstige en waarschuwende woorden belooft, is dat er ooit een koning zal komen die het land zal reinigen van de afgoden. En zijn naam wordt – driehonderd jaar van tevoren – al vermeld: Josia.

Nu zal het vanaf het moment van Josia’s aantreden als koning nog wel acht jaar duren, voordat Josia de Heere begint te zoeken. En de reiniging van de afgoden vindt nog weer een aantal jaren later plaats. Maar intussen is de Heere wel bezig Zijn raadsplan te volvoeren. Hij houdt getrouw Zijn Woord!

Godvrezende koning

Als Josia op de troon komt, is hij natuurlijk nog erg jong. Veel te jong om al zo’n grote verantwoordelijkheid te dragen. Waarschijnlijk heeft hij eerst onder toezicht van voogden gestaan, die namens hem geregeerd hebben. Op een bepaald moment is Josia zelf verantwoordelijk geworden voor de regering.

Voordat de Kroniekenschrijver over een aantal belangrijke gebeurtenissen uit zijn regeringstijd gaat schrijven, vertelt hij eerst wat voor koning Josia in het algemeen is geweest. Dat gebeurt steeds zo in Kronieken. En telkens vraagt de schrijver dan, hoe de koning heeft geregeerd ten opzichte van de Heere. Heeft hij gedaan wat goed is, of juist wat kwaad is in Gods ogen?