Niet zomaar een boodschap

Ds. W. Harinck
Niet zomaar een boodschap
Het gezag van het Woord van God
© B.V. Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2017
Omslagontwerp: Albert Bloemert
Vormgeving: José van der Meer
Foto op omslag: iStock
ISBN 978 94 6278 8824
NUR 711-001

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

INHOUD

Voorwoord

1 De Bijbel, een boek met een bijzonder begin

2 Het Woord van God

3 Door God geïnspireerd

4 Waar en betrouwbaar

5 Heilig en canoniek

6 Het getuigenis van de Heilige Geest

7 Leerling van het Woord

8 Hoe lees ik mijn Bijbel?

9 Principes van Bijbelgebruik

10 Och, schonkt Gij mij de hulp van Uwen Geest …

VOORWOORD

Wij belijden dat de Heilige Schrift ‘niet gezonden is noch voortgebracht door de wil van een mens’ (NGB, art. 3). Dat wij een Bijbel hebben is niet te danken aan mensen, aan kerken, aan opvoeders. Het is Gods bijzondere zorg en goedheid. De wil van God is de oorzaak van de Bijbel. Weinig wordt dit beseft in het omgaan met Gods Woord. Veel Bijbelgebruik onder mensen die de Bijbel voor het onfeilbare Woord van God houden is helaas slap en oppervlakkig.

God heeft ons in Zijn Woord goud in handen gelegd. Wet en Evangelie, Adam en Christus, hemel en hel … Het Woord openbaart ons deze grote en eeuwige dingen. Zonder deze openbaring in het Woord van God zouden wij er niets van weten. Het is een wonder van Gods welwillendheid dat Hij ons Zijn Woord gegeven heeft. Door het Woord werkt de Heilige Geest in mensenharten. Het is altijd Woord en Geest, Geest en Woord.

De Heere Jezus heeft het gezag van het Woord voluit erkend. Hij leefde uit en in het Woord. Hij is Zelf het vleesgeworden Woord. Hij gehoorzaamde het Woord in Zijn lijden en sterven. Hij verklaarde het Woord en vervulde het Woord. Met het Woord weerstond Hij de duivel. Hij heeft gezegd dat eerder hemel en aarde voorbij zullen gaan dan dat een tittel of jota van het goddelijke Woord op de aarde zou vallen.

De Bijbel is daarom niet zomaar een boek! Dat stond mij bij het schrijven van dit boekje voor ogen.

De bedoeling was niet om diepgravend allerlei zaken met betrekking tot de inspiratieleer en de Schriftkritiek te behandelen. Het doel is om bij jongeren en ouderen het besef van het bijzondere van de Bijbel onder de aandacht te brengen. De Bijbel is een bijzonder boek. Het is het Woord dat van de mond van God uitgaat. Beseffen we dit voldoende wanneer we Bijbellezen? Dikwijls is het pakken van de Bijbel en het lezen van een Bijbelgedeelte een ritueel, een gewoonte waarbij we nauwelijks beseffen dat de woorden van de levende God tot ons komen. Terwijl mensen vaak vol ontzag naar het onweer luisteren omdat Gods majesteit zichtbaar en hoorbaar wordt, zitten we soms tamelijk nonchalant naar het Bijbellezen te luisteren terwijl de Heere dan wel heel bijzonder tot ons spreekt.

De motivatie achter dit boekje is: Er nog eens extra op wijzen dat God in Zijn Woord tot ons komt en dat dit Woord in de handen van de Heilige Geest hét middel is om het geloof te werken.

We denken na over verschillende thema’s die het ontstaan, het gezag en het gebruik van de Bijbel betreffen. Ik heb geprobeerd om hierbij ook praktisch dingen aan te geven die kunnen helpen bij het lezen en onderzoeken van het Woord.

Bij elk hoofdstuk zijn er gespreksvragen opgenomen voor verdere doordenking. Er is bewust gekozen voor vragen op verschillend niveau. Zodoende kan het boekje naast het persoonlijk gebruik ook gebruikt worden op verenigingen en Bijbelstudiegroepen voor jongeren of jongvolwassenen.

Het Woord is onmisbaar! Het is mijn verlangen dat dit boekje dienen mag om de Bijbel, in biddend opzien om de werking van Gods Geest, meer en ernstiger te lezen. Wat zou het groot zijn wanneer de Heere Zelf aan het Woord komt in het hart! Dat is het uitzien bij de schrijver van ‘Niet zomaar een boodschap’. Want dé Boodschap is een kracht Gods tot zaligheid een iegelijk die gelooft.

Graag bedank ik de uitgever en mevr. J. Kranendonk-Gijssen voor de prettige samenwerking.

Ds. W. Harinck
Moerkapelle, januari 2017

1

DE BIJBEL, EEN BOEK MET EEN BIJZONDER BEGIN

Gelukkig blijft er ook van catechisatielessen weleens wat hangen in je leven. Zelf heb ik een bijzondere herinnering aan de catechisaties in Utrecht, waar mijn vader predikant was. Het gaat over een les waarin hij werd vervangen door een uit de eigen gemeente afkomstige student aan de Theologische School, de latere dominee J. Driessen. Op het voorstel van mijn vader zou het een catechisatieles worden waarin wij als catechisanten van de eerste groep, de twaalf- en dertienjarigen, vragen mochten stellen aan de student van de Theologische School. Met elkaar hadden we er van tevoren over gesproken en we vonden het boeiend om van een jonge student les te krijgen. We zouden hem vragen ‘hoe de Bijbel is ontstaan’. Een korte vraag, maar ik weet nog dat de lestijd te kort was voor het antwoord dat we kregen. Het raakte mij hoe de Heere ervoor had gezorgd dat Zijn Woord door de overlevering bewaard bleef en hoe het later door Mozes is opgeschreven. Het ging over de inspiratie en over de onfeilbaarheid van de grondtalen, enzovoort. Ik begreep er niet alles van, maar het gaf mij een diepe indruk van het bijzondere van de Bijbel, het Woord van God, een Boek met een bijzonder begin.

Bijzonder boek

Wanneer je de Bijbel pakt, heb je een bijzonder boek in handen. Maar waarom is de Bijbel zo’n bijzonder boek? Van de Koran, het heilige boek van de moslims, wordt gezegd dat het in de hemel is geschreven. Mohammed kreeg het rechtstreeks uit de hemel van Allah. Hij heeft de woorden van de Koran als het ware één op één doorgegeven. Je kunt van de Bijbel ook zeggen dat het een boek is dat uit de hemel komt, maar dan wel op een totaal andere manier dan de Koran.

De Bijbel is het Woord van God. Dat is het fundamentele en principiële standpunt van elke christen. De christen gelooft en belijdt dat heel de Bijbel het Woord van God is. Dat behoort tot de basis van het christelijke geloof. Alles wat een christen gelooft, belijdt en leert, alles wat hij wel of niet doet, heeft te maken met wat er in de Bijbel staat. Voor het christelijke geloof is de Bijbel de toets, als je naar waarheid en betrouwbaarheid vraagt.

De Bijbel bevat profetieën die op een bijzondere manier zijn vervuld. Een paar voorbeelden. Het Oude Testament voorzegt dat de Zaligmaker wordt geboren in Bethlehem (Micha 5:1). Dat Zijn moeder een maagd zal zijn (Jesaja 7:14). Dat men Zijn kleding zal verloten (Psalm 22:19). Het Nieuwe Testament vertelt dat dit allemaal precies zo is gebeurd. Vanzelfsprekend is het alleen God Die de dingen van morgen kent alsof deze gisteren zijn gebeurd. Hij alleen kan de toekomstige dingen voorzeggen met zoveel precisie en details.

De zesenzestig Bijbelboeken zijn door een groot aantal verschillende mensen in verschillende tijden geschreven. Toch is de Bijbel nooit in tegenspraak met zichzelf. Dat is toch opmerkelijk. Als een schrijver twintig jaar later over hetzelfde onderwerp schrijft, zal het nieuwe boek ongetwijfeld nieuwe inzichten laten zien, maar er zullen ook tegenstrijdigheden zijn met het vorige boek.

De Bijbel is in een periode van 3500 jaar geschreven door verschillende mensen. Toch vormen al de Bijbelboeken een eenheid, ook al zijn ze in heel verschillende tijden geschreven door veel verschillende schrijvers. Dat komt omdat al deze boeken uiteindelijk dezelfde Auteur hebben, de Heilige Geest.

Het is bijzonder dat de Bijbel door al die van elkaar verschillende Bijbelboeken heen een rode draad laat zien. De Bijbelse boodschap vormt één geheel en is eensluidend. Dat laat je zien dat de Bijbelschrijvers door dezelfde gedachten bestuurd zijn, door God de Heilige Geest. ‘Want de profetie is voortijds niet voortgebracht door de wil eens mensen, maar de heilige mensen Gods, van de Heilige Geest gedreven zijnde, hebben ze gesproken’ (2 Petrus 1:21).

De verschillende boeken hebben ook dezelfde boodschap. In allerlei toon en taal gaat het om de genade van God voor zondige mensen. Het Oude Testament spreekt van Christus in de belofte. Het Nieuwe Testament spreekt over Christus in de vervulling.

Door de eeuwen heen zijn er veel aanvallen gedaan op de Bijbel. Het is ook nu voor velen een verboden boek. De Bijbel is verketterd, verbrand, bespot, tegengesproken, enzovoort, enzovoort. De menselijke logica, de wetenschap, plaatst grote vraagtekens bij de waarheid van de Bijbel. Hoe kan Mozes de eerste vijf boeken van de Bijbel hebben geschreven? Was er in die oude tijd al een handschrift?

Maar op deze vragen zijn ook antwoorden. Bij opgravingen zijn oude inscripties gevonden van Kanaänieten die met elkaar correspondeerden. Als je daarbij bedenkt dat Mozes onderwijs heeft gekregen in al de wijsheid van de Egyptenaren (Handelingen 7:22), hoeft het niet te verwonderen dat hij de eerste Bijbelschrijver is. De Bijbel spreekt in het Oude Testament regelmatig over het volk van de Hethieten. Abraham heeft van de Hethiet Efron een grafspelonk gekocht. De man van Bathseba was ook een Hethiet. Lange tijd is beweerd dat zo’n volk er nooit geweest is, totdat opgravingen het bewijs leverden dat er in de oude Bijbelse tijden werkelijk een Hethietenvolk heeft bestaan. In een oud Egyptisch staatsarchief van farao Echnaton zijn brieven in oud spijkerschrift gevonden. In een van die brieven feliciteert de Hethitische koning de farao van Egypte met zijn troonsbestijging. Inmiddels weten we uit meer historisch onderzoek dat de Hethieten een groot volk met een eigen cultuur in het Midden-Oosten is geweest, naast de Egyptenaren, de Assyriërs en de Babyloniërs.

Op allerlei manieren heeft de Bijbel klappen gekregen, maar nog steeds kan de waarheid van de Schrift niet gebroken worden. Het herinnert ons aan de woorden van Gamaliël, gesproken in de vergadering van het Joodse Sanhedrin naar aanleiding van de prediking van de apostelen: ‘… Want indien deze raad, of dit werk uit mensen is, zo zal het gebroken worden. Maar indien het uit God is, zo kunt gij dat niet breken; opdat gij niet misschien bevonden wordt ook tegen God te strijden’ (Handelingen 5:38-39).

Krachtig boek

De Bijbel is een boek waardoor het leven van mensen totaal is veranderd. Deze grote invloed is ook een argument dat de Bijbel het Woord van God is. Het is een middel waardoor zeer kwaadaardige mensen veranderden in heiligen. Het is zonder enige twijfel het middel waardoor de Heere bekering werkt in het leven van mensen. Dit laat zien dat de Bijbel een krachtig boek is. ‘Want het Woord Gods is levend en krachtig en scherpsnijdender dan enig tweesnijdend zwaard, en gaat door tot de verdeling der ziel en des geestes, en der samenvoegselen en des mergs, en is een oordeler der gedachten en der overleggingen des harten’ (Hebreeën 4:12).

Er is heel wat voor nodig om van een ongelovige een gelovige te maken. Op basis van argumenten lukt het misschien om iemand die weinig of niets van de Bijbel weet, te overtuigen van het bijzondere van dit boek. Maar daarmee is hij of zij nog geen gelovige. De Heere zou zulke argumenten wel kunnen gebruiken om iemand te veranderen en tot een gelovige te maken, maar er is méér nodig dan logische argumenten om een ware gelovige te worden. Niet alleen het verstand moet tot het inzicht komen dat de Bijbel de waarheid is van God. Vooral het mensenhart moet overtuigd worden van de waarheid. Het ongeloof is niet alleen een zaak van het hoofd, maar vooral van het hart. Het probleem van het ongeloof is een probleem van het mensenhart. Alleen de Heilige Geest kan door Zijn werking het hart vernieuwen. Dit werkt de Geest door een nieuwe geboorte. Deze nieuwe geboorte geeft ‘verlichte ogen des verstands’ (Efeze 1:18), ‘een nieuw hart en een nieuwe geest’ (Ezechiël 36:26).

Calvijn zegt: ‘God werkt op tweeërlei wijze in Zijn uitverkorenen: inwendig door de Geest, uitwendig door het Woord. Door Zijn Geest maakt Hij hen tot nieuwe schepselen door hun verstand te verlichten en hun harten te vormen tot de liefde en de beoefening van de gerechtigheid.’

Het Woord is het middel waardoor de nieuwe geboorte gewerkt wordt. ‘Gij die wedergeboren zijt, niet uit vergankelijk, maar uit onvergankelijk zaad, door het levende en eeuwigblijvende Woord van God’ (1 Petrus 1:23). Denk ook aan de bekende tekst van Paulus: ‘Zo is dan het geloof uit het gehoor, en het gehoor door het Woord Gods’ (Romeinen 10:17).

In de handen van de Heilige Geest is de Bijbel een krachtig boek. Ouders kunnen hun kinderen vertellen dat ze een nieuw hart nodig hebben. Predikers moeten verkondigen dat er een wonder van bekering in het leven van ieder mens nodig is. We mogen niet nalaten de dienst van de Heere aan te wijzen en aan te prijzen. Daarbij moeten we ook niet zwijgen over de ellende en de vreselijke toestand van een mens zonder God en zonder Christus. We moeten er alles aan doen om de ander te bekeren. Maar om écht te overtuigen van de waarheid en werkelijk tot kennis van de waarheid te brengen, is het nodig om door te dringen tot in het hart. Dat kan Gods Geest alleen. Toen de Heere het hart van Lydia opende, nam zij acht op het Woord dat door Paulus werd verkondigd (Handelingen 16:14,15).

In het Woord klinkt de autoriteit en het gezag van God. Een mens kan zichzelf daar niet aan onttrekken zonder zijn geweten geweld aan te doen. En dat is precies wat ieder mens van zichzelf doet. Hij staat het goddelijk gezag van het Woord tegen. Daarom is het werk van de Heilige Geest nodig. Het Woord is te vergelijken met een krachtig zaad. Er is absolute kiemkracht in het Woord van de Bijbel. Maar er moet ook iets met de akker van het mensenhart gebeuren. Op een bijzondere en wonderlijke manier bewerkt Gods Geest het mensenhart. Hij maakt ontvankelijk voor het krachtige Woord. Hij zorgt ervoor dat het Woord met een innerlijke en vernieuwende kracht tot mensen komt. Zo krijgt het Woord een alles overwinnende en herscheppende kracht. De Heilige Geest zegt in het hart dat de Bijbel het Woord van God is.

Actueel boek

De wereld om ons heen verandert snel. De dingen krijgen een steeds kortere actualiteit. Alles lijkt steeds sneller versleten te zijn. De consumptie- en wegwerpmaatschappij hebben veel invloed. Te midden van al deze veranderingen en verschuivingen gaat de Bijbel open. Een oud en toch blijvend en actueel boek. Je ziet de actualiteit van de Bijbel in de dingen die gebeuren in het Midden-Oosten. De Bijbel zegt dat Jeruzalem een probleem wordt voor alle volken. ‘En het zal te dien dage geschieden dat Ik Jeruzalem stellen zal tot een lastige steen (voor) alle volken; allen die zich daarmede beladen, zullen gewisselijk doorsneden worden; en al de volken der aarde zullen zich tegen haar verzamelen’ (Zacharia 12:3).