Laat los, Loïs

Nelleke Wander
Laat los, Loïs
© B.V. Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2017
Omslagontwerp en vormgeving: Albert Bloemert
Foto omslag: iStockphoto
ISBN: 978 94 0290 4109
C-NUR: 344-000

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

NELLEKE WANDER

Laat los,
Loïs

1

Rustig parkeert Loïs de lesauto naast het gebouw van het CBR. De motor zwijgt. Zou ze wel geslaagd zijn …? Tijdens het rijexamen had ze niet veel last van spanning. Nú lijkt het alsof er een explosie in haar hoofd plaatsvindt. Het zou geweldig zijn als ze meteen de eerste keer geslaagd was; ze heeft niet één ingreep gehad. De groep fietsers passeerde ze met voldoende ruimte en het fileparkeren ging ook perfect.

Met een zucht, die vanuit haar tenen lijkt te komen, stapt ze uit. Jammer dat de examinator zo’n ijskouwe is. Zijn gezicht vertoonde geen enkele vriendelijke lachrimpel. Maar ach, ze ziet de beste man nooit weer.

Naast elkaar lopen ze het CBR-gebouw binnen. Daar gaan ze aan hetzelfde tafeltje zitten als bij de kennismaking voor het examen.

‘Hoe vond je zelf dat het ging?’ vraagt de examinator.

Loïs neemt hem peilend op. Wat hebben sommige mensen een ondoorgrondelijk gezicht.

‘Wel redelijk.’ Dit is echt een vaag antwoord, misschien wel het diplomatiekste dat ze nu kan geven.

‘Het ging goed.’ De man werpt een blik op het zelfref lectieformulier. ‘Fileparkeren vind je lastig, lees ik. Nu ging dat uitstekend. Je keek goed in de spiegels. Kortom, ik ben heel tevreden. Je bent geslaagd.’

Nu kijkt hij toch wel vriendelijk. Er verschijnt zelfs een brede glimlach op zijn gezicht.

‘O … fijn.’ Loïs beseft meteen dat het een lauwe reactie is.

‘Fijn? Het is geweldig!’ Ze moet zich beheersen om de spanning, die wegvloeit in de enthousiaste kreet, niet ruim baan te geven. Ze kan de man tegenover zich wel zoenen!

‘Ik … het is echt fantastisch!’

Hij steekt zijn hand uit. ‘Gefeliciteerd. Ga maar een grote taart kopen.’

‘Dat ga ik zeker doen. Ik ben zó opgelucht!’

Als ze tien minuten later buiten komt, huppelt ze haast. Gauw een appje naar mam en Liselot. Hoera, ik ben geslaagd! Ga gauw een taart halen.

Binnen een minuut heeft ze er een terug van haar zus.

Gefeliciteerd! Dikke knuffel.

Hè, wat is het jammer dat ze zo’n eind bij hen vandaan woont. Veel dingen moeten ze op afstand delen. Maar ze had zich voorgenomen om met de auto een weekend naar Liselot en Wiebe te gaan, als ze haar rijbewijs had gehaald.

Heerlijk, geen gezeur meer met treinvertragingen.

Glimlachend stopt ze haar mobiel in haar jaszak. Mam is aan het werk, zij kan niet iedere keer tijd nemen om berichtjes te lezen. Nu op naar de bakker. En ze moet ook langs het gemeentehuis om haar rijbewijs aan te vragen. Dan is het pas echt.

Zou Carolie al thuis zijn? Dan kan ze het blijde nieuws direct vertellen. Ze haalt haar mobiel weer tevoorschijn.

Hoi, ben geslaagd. Ben je thuis? Dan kom ik langs.

Super! Gefeliciteerd!

Ben je thuis?

Kom maar gauw!

Carolie lacht haar tegemoet als ze de deur opent. Zij is al twee keer gezakt, realiseert Loïs zich opeens scherp.

‘Ik vind het nu dubbel jammer voor jou dat jij je rijbewijs nog niet hebt, en …’

‘Meid, kom op’, valt Carolie haar in de rede. ‘Ik haal het vast wel een keer. En nu heb ik een privéchauffeur, die mij overal heenrijdt.’

‘Als arme student gebruik ik de auto van mam, ik kan die niet altijd gebruiken wanneer ik maar wil.’

‘Het komt wel goed.’

‘Ga je mee gebak halen?’ Loïs kijkt haar vragend aan. Het zit haar toch een beetje dwars: zij wel, Carolie niet.

‘Oké, het was zo’n duffe dag op school, ik ga lekker met je mee.’

Loïs kijkt haar een moment aan. Ze gaat er niet op in. Wat kan Carolie haar ME handig camouf leren. Klagen doet ze praktisch nooit. Soms voelt zij zich zo levenslustig naast haar vriendin. Moe? Ze weet nauwelijks wat het is.

Met een doos tompoezen keren ze een kwartiertje later terug naar huis.

‘Ook voor je vader en moeder zit er een in. En vanavond neem ik er nóg een …’

‘Vind je het gek als je daarna misselijk bent?’ lacht Carolie.

‘Welnee. Als je blij bent, heb je minder kans om misselijk te worden.’

Ze voelt zich nog stralen als ze met Carolie en haar moeder koffie zit te drinken.

‘Je glundert, Loïs’, merkt Carolies moeder op.

‘Gelukkig kan ik het geld dat ik aan de rijlessen moest spenderen, nu aan andere dingen besteden. Ik zie er al naar uit om klaar te zijn met mijn opleiding, dan kan ik een leuke baan zoeken en kom ik wat ruimer in m’n budget te zitten.’

‘Je hebt ook leuk verdiend met de publicatie van je prentenboek’, leeft Carolie mee.

‘Dat is waar. M’n eerste opdracht als kunstenaar.’ Loïs snuift. ‘Wat schep ik op, hè?’

Ze valt stil. Tekenen is heerlijk en het is fijn om een gave gekregen te hebben waarin je jezelf verliezen kunt. De twee jaar studie die nog resten om zich grafisch ontwerper te kunnen noemen, wijken naar de achtergrond.

Mam heeft inmiddels een lief appje gestuurd met een enthousiaste felicitatie. Loïs besluit haar te verrassen en gaat voor het eten zorgen. Zingend snijdt ze een krop sla. Eten koken is niet echt haar ding, maar nu is het niet erg; haar dag kan niet meer stuk.

‘Ha Loïs, daar ben ik al.’

‘Zo vroeg? Ik wilde u verrassen.’ Ze maakt een gebaar naar het aanrecht. De aardappelschijfjes sputteren nog maar net in de koekenpan en de aangesneden krop sla valt langzaam uiteen. ‘Ik vond het leuk voor jou om nu iets eerder thuis te zijn en kon vroeger weg.’

‘Fijn!’

‘Gefeliciteerd, Loïs.’ Een dikke knuffel en een klopje op haar schouder. ‘In één keer geslaagd! Ik heb drie keer afgereden voor ik zover was.’

‘Ik ben heel de middag al superblij. Het was druk in mijn hoofd, daarom ben ik gaan koken. Gek hè, dat ik niet rustig genieten kan.’

‘Ieder geniet op zijn eigen wijze.’

Ja, genieten doet ieder op z’n eigen manier. Loïs glimlacht.

Mam is geen uitbundig type, mijmert ze. Liselot is ook niet zo spontaan. Heeft zij dit van pap? Hè, op zulke dagen als vandaag moet ze niet aan hem denken.

Als ze aan tafel zitten, geeft mam haar een groot zacht pak. ‘Omdat je geslaagd bent.’

‘En als ik nou gezakt was?’

‘Dan had ik het bewaard tot je wel …’

Loïs heeft het plakband losgemaakt. ‘Fantastisch!’ Ze houdt een poncho omhoog, gehaakt in lichtgrijs, offwhite en roze; precies de kleurstelling die zo mooi staat bij het rokje dat ze onlangs heeft gekocht.

‘Ik was hem pas aan het haken als showmodel voor in de winkel. Je zei toen dat je hem zo leuk vond.’ Mam werkt in een hobby- en handwerkzaak en zit ook thuis altijd te haken of te breien.

‘Maar wanneer heeft u déze dan gemaakt?’ Ze kijkt wat verlegen. Die mam … ‘Toch niet als u weer een slapeloze nacht had?’

‘Ook als ik vrij was en jij aan de studie was.’

‘Wat lief.’ Loïs slaat haar arm om mams nek. ‘We blijven knuffelen’, grinnikt ze. Er prikt iets achter haar ogen. Kijk mam daar nu eens zitten. Ze is er gewoon altijd voor haar; bescheiden, maar zeker aanwezig. Voor haar telt mam dubbel. Misschien is daardoor het gemis van pap minder groot?

Ze laat de poncho over haar hoofd glijden en loopt naar de gangspiegel. ‘Gaaf, ma! Hij staat perfect. Ik doe hem zondag aan met dat nieuwe rokje.’

‘Oké, zullen we nu eerst gaan eten?’

‘O ja.’ Loïs knipoogt naar haar spiegelbeeld. De poncho kleurt ook prima bij haar lichtblonde haar.

‘Wel tof, die variatie vandaag in het gewone leven’, zegt ze wanneer ze de aardappeltjes opschept. ‘Vindt u het leven vaak niet ongeloof lijk saai?’

Mam haalt haar schouders op en lijkt zich een moment te bezinnen. ‘Het is maar hoe je het bekijkt’, zegt ze dan langzaam.

‘Hier kan ik nou niks mee. Een stukje spanning, veranderingen … ik geniet daarvan, heerlijk. Als ik mijn rijbewijs heb, ga ik gelijk een weekend naar Liselot en Wiebe. Dat vindt u toch wel goed?’

‘Je hebt het zeker al afgesproken?’ Mams ogen twinkelen.

‘Nou, zo ongeveer. Als u de auto nodig hebt, wacht ik wel een week.’

‘Ik rijd niet zoveel, dat weet je. Ga binnenkort maar lekker naar Ameldinge. Maar het is meteen wel een lange rit. En je moet ook nog een groot gedeelte door de Randstad rijden.’

‘Dat is meteen een goede oefening. Enne … ik houd wel van een beetje spanning. Vanavond ga ik Liselot bellen, met dat korte appje kan ze ook niet veel.’

Wat fijn dat de band met Lot de laatste jaren alleen maar sterker wordt, bedenkt Loïs als ze op weg is naar haar zus en zwager. Nu ze volwassen is – zo ongeveer tenminste – is hun verhouding gelijkwaardig, hoewel ze qua leeftijd tien jaar schelen. Liselot is ook erg veranderd sinds ze Wiebe heeft leren kennen.

Ze vergeet nooit hoe haar zus op een koude, regenachtige avond door Wiebe werd thuisgebracht, ziek en oververmoeid. Al lang leefde zij met heel veel onverwerkte dingen uit haar jeugd, waarmee ze geen raad wist. Het kwam er nooit uit, Liselot is een binnenvetter. Totdat het niet meer ging. Wiebe, aan wie ze zo’n hekel had, die ze met alle geweld uit haar leven probeerde te houden, schoot haar te hulp. Later vertelde hij mam en haar hoe ontredderd hij Liselot had gevonden op een bankje achter de Grote Kerk van Ameldinge. Nadat hij zich over haar had ontfermd durfde ze heel langzaam aan zichzelf toe te geven dat Wiebe een grote plaats in haar hart en leven innam. Het is duidelijk te merken hoe dol die twee op elkaar zijn. Soms gelooft ze dat Liselot nog steeds goed wil maken dat ze hem vroeger zo bot afwees.

Loïs grinnikt bij de herinneringen die boven komen drijven. Toen ze eens logeerde bij Liselot maakten ze een stadswandeling, en opeens dook Wiebe op. Hij bood aan om voor gids te spelen. Liselot gedroeg zich als een wandelende ijspegel. O, wat heeft haar zwager veel barricades moeten nemen! Barricades, opgeworpen door het gedrag van pap.

Loïs fronst. Nu niet aan denken, ze moet opletten, ze is nog geen ervaren chauffeur.

Voorbij Gouda peinst ze verder over Liselot. Mede door psychologische hulp is ze erbovenop gekomen. Nog verwondert het haar soms dat Liselot nu haar emoties durft te tonen en zich openstelt om zo ook voor anderen iets te betekenen.

Grappig dat Wiebe haar soms zichtbaar adoreert. Die twee hebben een relatie zoals zij ook zou willen hebben.

Met Michel …?

O help, weg met Michel. Tussen hen kan het niets worden. Ze gelooft steeds sterker dat hij niet dé vriend voor haar is. En dat niet alleen omdat hij ongelovig is. Laat ze zich er nu niet in verdiepen, maar liever op de weg letten om heelhuids bij Liselot en Wiebe te arriveren.

Tevreden krult Loïs zich op in het hoekje van Liselots brede zitbank en kijkt de diepe tuin in. ‘Zo, drie dagen van m’n favoriete plek verdreven’, klaagt Wiebe.

Meteen ze staat op. ‘Sinds wanneer is dit jouw plaats? Je zegt altijd dat je geen vaste plek hebt.’

‘Tien minuten bij ons en je zit al op de kast’, grinnikt Wiebe. Ze ploft weer neer. ‘Gun me nu effe rust, ja? Het was net wel mijn eerste autorit alleen.’

‘Viel het tegen?’ Liselot kijkt zowaar wat bezorgd.

‘Nee hoor, maar ik ben wel blij dat ik er ben. Op vrijdagmiddag is het echt een gekkenhuis in de Randstad.’

‘Maar wij wonen in de mooiste stad van Nederland!’ Wiebe kijkt verongelijkt. ‘Dat heb jij weleens gezegd. Toen ik je leerde kennen, liep je al rond met een schetsboek en potlood.’ ‘De conversaties met jou verlopen altijd zo moeizaam.’ Loïs rolt met haar ogen.

‘Ja, wat moet dat weer worden.’ Wiebe zucht zwaar. ‘Gelukkig heb ik Lot. Die staat meestal wel aan mijn kant.’

‘Nou …’ Loïs kijkt zuinig.

Heerlijk om elkaar zo lekker in de haren te zitten. Loïs kruipt nog wat dieper weg in haar hoekje, maar meteen veert ze weer op. ‘Nou heb ik m’n camera thuis laten liggen!’

‘Je hebt je mobiel toch?’ Liselot kijkt haar vragend aan.

‘Er gaat niks boven mijn Nikon.’

‘Hoe is het met de studie?’ wil Wiebe weten.

‘Wel goed. Ik kom erachter dat de richting waarin veel aandacht wordt besteed aan illustreren mij goed ligt. In de toekomst wil ik meer prentenboeken gaan doen. Misschien een serie maken over Prikkie. ’k Zit boordevol ideeën.’ Ze ziet hem voor zich, de gezellige dikke egel met zijn lachende snuitje, die ze allerlei avonturen liet beleven. Naar aanleiding van een opdracht van school maakte ze een prentenboek over hem. Ze heeft het bij een uitgever aangeboden en het is heus uitgegeven! Het verbaast haar nog steeds.

‘Maak een tweede deel over Prikkie. Als alles goed mag gaan, kunnen we het te zijner tijd aan ons kleintje voorlezen’, zegt Liselot met glanzende ogen.

Het wordt heel stil in de ruime doorzonkamer. Alleen het gebrom van de auto’s die over de laan voorbijrijden klinkt vaag op de achtergrond.

‘Wil je zeggen dat …’ Loïs zoekt naar woorden.

Liselot knikt. ‘Ja, ik ben zwanger, vind je het niet geweldig?’ Er staan tranen in haar ogen.

In twee, drie grote stappen is Loïs bij haar. ‘Wat heerlijk voor je!’ Ze slaat een arm om haar schouders en drukt haar zus tegen zich aan.

‘Mam weet het al, maar ik wilde het jou zelf vertellen.’ Liselots stem klinkt schor. ‘Sorry, maar m’n tranen zitten nogal los.’

Loïs knippert met haar ogen. ‘Ik krijg er ook last van, al ben ik niet zwanger.’ Ze bekijkt haar zus anders, heel anders opeens. Eindelijk draait ze zich om naar Wiebe, die zit te grijnzen.

‘O Wiebe, straks word je papa. Je wordt vast …’ Ze grinnikt. ‘Wat word ik?’

‘Een vader die van grappen houdt en die zijn kindje ook gaat leren hoe het lekker gek kan doen.’

‘Ik kan ook bloedserieus zijn, hoor.’

Ze knikt. Nu verbergt hij zijn emoties.

‘Weet ik, maar je wordt vast een gezellige vader en jij een heel zorgzame moeder.’ Ze kijkt naar Liselot. Niet te geloven dat er zo’n klein pril wezentje op een veilig warm plekje in haar groeit.

‘Ik hoop dat we ons kindje een fijn thuis kunnen geven. Daar gaan we ons best voor doen’, zegt Liselot zacht. De blik die Wiebe en zij wisselen zegt meer dan duizend woorden. Niemand beter dan Liselot weet hoe anders het kan zijn.

‘Wanneer verwachten jullie de baby?’ vraagt Loïs haast zakelijk.

‘Eind maart. Het is nog zo pril. Praat er verder nog maar met niemand over. Ik ben amper acht weken zwanger.’

‘Ik zal er niet over praten. Maar wel met jullie, hoor!’ lacht Loïs.

2

‘Neem een trein later, dan kunnen we samen nog iets gaan drinken. Je doet mij daar een groot plezier mee.’ Loïs voelt zijn hand op haar schouder. Als ze achterom kijkt, ziet ze zijn vragende ogen. Echt Michel. Die verstaat de kunst om met een mooi praatje op je gevoel te werken.

Michel wint het weer; hij geeft haar altijd de indruk dat ze belangrijk voor hem is.

Aan het eind van de middag had ze een pittig college marketingcommunicatie. Het is wel gezellig om nu met Michel even wat te drinken bij De Panda, waar ze vaker komen.

‘Goed’, stemt ze toe met een floers van aarzeling in haar stem. Blijkbaar hoort Michel dat niet. Met zwierige passen loopt hij naast haar. Hij kijkt of ze hem een gunst heeft bewezen door in te stemmen met zijn verzoek. Meteen weet ze: ik had niet met hem mee moeten gaan.

Hij opent de deur van De Panda. Het is er vol en druk, zoals altijd. Maar helemaal achterin is zowaar nog een tafeltje voor twee vrij. Loïs zwaait naar een stel studiegenoten. Ze zou zich liever bij hen aansluiten. Ze zucht, werpt een blik op haar mobiel. Ze maakt het echt niet langer dan drie kwartier. ‘Wat wil je drinken, Loïs?’

‘Een tonic graag.’

‘Ik heb wel zin in iets erbij. Zullen we een bamischijf nemen?’ Hij kijkt haar vragend aan met zijn donkerblauwe ogen onder zijn warrige krullenbos.

‘Lekker. Maar ik wil wel de trein van 16.15 uur halen.’

‘Wat heeft dat met tonic en een bamischijf te maken?’

Ze schudt haar hoofd. Dan loopt hij naar de toonbank om te bestellen.

Na tien minuten schuift hij aan het tafeltje. Zijn ogen zijn dieper donkerblauw dan zonet. Hij kijkt haar peinzend aan. ‘Ik vroeg mij pas af of jij thuis al verteld hebt over je atelierplannen.’

Ze verslikt zich bijna in de prikkelende tonic. Hier wil ze het nu niet over hebben! Had ze maar niet aan Michel verteld dat paps atelier na jaren nog steeds ongebruikt staat en door allen ontweken wordt als een lastig obstakel. Het zou voor haar heel geschikt zijn als schildersatelier.

‘Eh, nee … er is nog steeds niks van gekomen.’ Ze draait het glas rond in haar handen.

‘Vind je het echt zo moeilijk? Het staat al zes jaar leeg. Je zit toch te springen om werkruimte?’

Laat ze hem niet corrigeren. Het is al zestien jaar geleden dat pap voor het laatst in zijn atelier bugels en trompetten bouwde. Zes jaar lang heeft ze niet de moed gehad om mam te vragen of ze het atelier om mocht toveren tot haar teken- en schilderatelier. Stilletjes heeft ze daar weleens voor het raam gestaan en geconstateerd dat de lichtval daar prima is. Ze zou ook fijn de ruimte hebben, in tegenstelling tot nu. Toen Liselot het huis uitging, heeft zij haar slaapkamer gekozen als slaapvertrek. Haar oude slaapkamer maakte ze tot werkkamer. Een prettige indeling is er niet te maken en een grote boom voor het raam houdt het daglicht tegen.

‘Nou ja, het maakt niet uit of ik een dag eerder of later mijn atelier heb’, merkt ze eindelijk schokschouderend op.

Michel buigt zich iets naar voren, de half opgegeten bamischijf in zijn hand. Er valt een sliertje bami op het tafeltje. Hij ziet het niet.

‘Pas praatte je anders. We hadden in gedachten je atelier al half ingericht en jij raakte niet uitgepraat over de lichtinval.’ ‘Nou, die is nog steeds fantastisch’, zegt ze een tikje uitdagend. ‘Als het mij uitkomt, ga ik erover praten met ma.’

‘Je denkt dat je moeder moeite heeft om het vertrek een andere bestemming te geven, hè?’

Loïs knikt.

Hij legt zijn brede hand op haar arm. ‘Loïs, je bent snel bang om iemand te kwetsen. Je hebt toch een goede verstandhouding met je moeder? Dat dacht ik tenminste …’

‘Die is uitstekend, ja. Maar sommige dingen … liggen nogal gevoelig. Dat ligt niet aan mam, maar aan onze familie. Ach, laat maar.’

‘Ik wil niet nieuwsgierig zijn, maar gooi er toch eens een balletje over op. Als je de gelegenheid hebt voor een eigen werkruimte …’ Zijn blik verzacht. ‘Iets in mij zegt dat jij het ver zult schoppen. Je ideeën zijn origineel. Net als jij.’

Hij steekt het laatste stukje van de snack in zijn mond en blijft haar aankijken. Als hij zijn mond heeft leeggegeten, knipoogt hij. ‘Ik zie al het een en ander voor mij in onze toekomst.’

Ze trekt haar wenkbrauwen op, niet eens zo heel verbaasd. Van Michel kun je allerlei persoonlijke ontboezemingen verwachten.

‘Als ik klaar ben, wil ik een reclamebureau opzetten’, gaat hij verder, ‘samen met iemand die heel origineel en creatief is.’

Ze schuift haar stoel achteruit. Plotseling hindert het geroezemoes in De Panda haar. Is het bij Michel slechts vriendschap of is er méér dat hem tot zulke uitspraken brengt?

‘Ik ga me eerst goed oriënteren op mijn stageplekken en mijn studie afronden voor ik toekomstplannen maak.’

‘Oké, dat doe ik ook. Maar dat reclamebureau komt er. En ik wil jou gewoon graag als compagnon. Je moet brainstormen over je toekomst voor het zover is.’

‘Brainstorm jij maar lekker, maar laat mij er even buiten, ja?’ ‘Ik mag je graag, Loïs, meer dan dat, zoals je weet.’

‘Ik mag jou ook, maar ik zie je alleen als een goeie vriend.’ ‘Ik hoop dat het meer wordt.’

Ze zwijgt. De ruimte van De Panda sluit haar in alsof ze in een vacuüm terecht is gekomen. Op zulke gesprekken draait het de laatste tijd vaker uit. En door met hem mee te gaan, heeft ze zelf de gelegenheid gecreëerd om hem weer persoonlijk te laten worden. Daar moet verandering in komen.

Ze vist haar mobiel tevoorschijn: 16.03 uur. ‘Michel, ik ga nu echt; m’n trein wacht niet.’ Het klinkt kortaf, stug bijna. Dat vindt ze toch vervelend.

Als ze op het smalle trottoir voor De Panda staan, zegt hij: ‘Ik weet hoe het komt, Loïs, dat je niks laat ontstaan tussen ons. Het komt doordat je zoveel waarde hecht aan je geloofsprincipes.’ Zijn stem klinkt zwaar.

Stomverbaasd kijkt ze hem aan. Het gaat diep, zo opeens op de valreep. Als ze haar voeten in beweging zet, formuleert ze voorzichtig: ‘Ja, het geloof heeft voor mij veel waarde.’

Ze is ervan overtuigd dat God haar ziet en voor haar zorgdraagt, net als voor de musjes die nu over het trottoir hippen. Heeft mama haar dat al niet verteld toen ze nog een kleine meid was? Toen ze zestien was en puberde, heeft ze weleens getwijfeld aan Gods zorg voor haar, maar intussen is ze zich er steeds meer van bewust geworden dat leven zonder de Heere een grote leegte veroorzaakt.

Zwijgend lopen ze naast elkaar. Michel brengt haar naar het station, zoals hij vaker doet. Ze kijkt opzij en hun blikken kruisen elkaar.

‘Als jij je gelukkig voelt met je geloof, mag je van mij geloven.’ ‘Ik deel graag de dingen die voor mij belangrijk zijn, Michel. Dat zou niet kunnen wanneer jij niks begrijpt van wat ik beleef en voel.’

Hij zucht.

‘En dat niet alleen. Ik zie je echt, zoals ik al zei, alleen als een goede vriend.’

‘Ik geef het nog niet op. Ik weet zeker dat er meer uit onze vriendschap kan groeien.’

Loïs houdt haar ov-chipkaart voor de lezer. ‘Ik ga nu.’

‘Tot morgen, lieve Loïs.’ Hij werpt haar een kushand toe.

Als ze in de trein zit, is ze blij dat ze haar gedachten ruim baan kan geven. Michel … Als ze praten over de studie, ontwerpen, ideeën, dan voelen ze elkaar feilloos aan. Tijdens zulke gesprekken denkt ze ook weleens dat ze meer dan vriendschap voor hem voelt. Het is fijn als de raakvlakken van hun interesse als magneten tegen elkaar klikken. Maar met algemene gesprekken, discussies die ze tijdens de pauze met elkaar voeren, is er niet zoveel over van dat gevoel. Pas nog, met die discussie over relaties. Ze zaten met een groepje wat te drinken in de aula en zomaar kwam het gesprek op relaties. Dat vrouwen en mannen de dingen zo anders aanvoelen. Eerst was de sfeer lacherig. Mannen komen van Mars, vrouwen van Venus, in die geest. Elien heeft al lang een vaste stabiele relatie. Meestal houdt zij zich tijdens zulke gesprekken op de achtergrond. Maar nu verkondigde ze dat zij en haar vriend na haar studie meteen een kind willen.

‘Nou ja, eerst je carrière! Wie denkt er nou gelijk aan kinderen?’ had Bianca geschamperd. ‘Trouwens, ik ga eerst van het leven genieten.’ Bianca heeft zo ongeveer iedere drie maanden een andere vriend.

Zag ze haar kijken? Hoorde ze haar denken?

‘O Loïs, zo praat jij er natuurlijk niet over. Jij bent nogal streng gelovig, hè? Is het echt zo dat ze van jullie kerk niet met elkaar naar bed mogen voor het huwelijk? Dat is toch een middeleeuws idee? Een paar strenge dominees willen zulke onzin hun parochianen aanpraten. Nou, al die stelletjes zullen zich daar echt niet aan houden. Mijn moeder komt ook uit zo’n zware kerk. Ze zegt dat ze daar net zo goed de kat in het donker knijpen. Ze kotste echt van haar opvoeding en heeft er een dikke streep onder gezet toen ze trouwde.’

‘Strenge dominees bepalen het niet in de kerk’, had Loïs gezegd. ‘Maar ik lees in m’n Bijbel dat God het huwelijk als een bescherming om trouw en liefde zet. Als je met allerlei vriendjes het bed hebt gedeeld voor je met de ware trouwt, hoe voel je je dan als je jezelf al hebt weggegeven aan deze en gene?’

Het was heel stil geworden na Loïs’ woorden, als een pauze geladen met verbazing.

‘Je past in een klooster. Ach, soms ben je nog zo naïef ’, kwam Bianca toen.

‘Ik ben helemaal niet naïef ’, had Loïs geantwoord. ‘Ik zeg ook niet dat bij ons in de kerk zulke dingen niet gebeuren, maar ik wil blijven geloven dat …’

Ze viel stil toen ze zag hoe Michel de woorden van haar lippen las. De kleur schiet weer naar haar wangen.

‘Ik wil blijven geloven dat seks duurzaam is en niet iets wat je te grabbel gooit.’

‘Nou, succes met je mening’, lachte Elien.

Michel zweeg en keek. Ze weet nóg niet wat de blik in zijn ogen betekende. Verbazing? Respect?

Michels vraag heeft haar een soort drive gegeven om eindelijk eens spijkers met koppen te slaan. ’s Avonds gaat ze naar het atelier om de huishoudtrap te pakken die in het hoekje achter de deur van het atelier staat. Ze wil de grote vellen papier pakken die op de kast in haar werkkamer liggen.

Met een bons belandt de trap op de plavuizen in de gang. Aan de plavuis bij de dorpel ontbreekt een stukje, maar dat is al jaren zo. Gek dat ze dat elke keer weer ziet. Soms is het lastig om oog voor detail te hebben. Sommige vertrekken zouden grondig aangepakt moeten worden. Zuinigheid heeft mam echter hoog in het vaandel staan. Een noodzaak, maar als kind al kon ze dat soms zó zat zijn!

Driftig klikken haar hakjes over de vloer. Is mam nog in de keuken?

‘Zeg ma, ik pak net de trap uit het atelier …’

Mams ogen zijn licht verbaasd op haar gevestigd. Oei, dit is niet zo’n handig begin. Ze kucht. Hè, anders hoeft ze zelden naar woorden te zoeken. Haar tong glijdt langs haar lippen. Ze zou wel een glas water lusten. Haar keel voelt ook al droog. Kom op, ze moet gewoon openhartig zeggen hoe ze erover denkt.

‘Ik heb pas eens rondgekeken in het atelier. Het is toch jammer dat de ruimte al zo’n tijd nergens voor wordt gebruikt.’

‘Je vindt het absurd dat ik er nooit een andere bestemming aan wilde geven?’

‘Zoiets, ja. Ik weet dat u er niet makkelijk over praat.’ Loïs hoort haar stem bij ieder woord een stukje dalen. Hoeveel heeft mam van pap gehouden, ondanks de moeilijkheden in hun huwelijk? Ze weet nog niet eens zo lang dat pap een psychiatrisch probleem had, waardoor hij Liselot mishandelde en geen fijne huwelijkspartner voor mam was. Zij was te klein om er iets van mee te krijgen. En toen ze groter werd, verzwegen mam en Liselot hoe moeilijk ze het hadden gehad. Later, veel later, begon Liselot te praten. Mam deed nadien ook haar best om opener over de kwestie te zijn. En toch – Loïs gelooft het stellig – weet ze lang niet alles. Toen pap en mam pas getrouwd waren, ging het nog wel, had mam haar verteld. ‘Ik was zo trots op je vader! Hij bouwde trompetten en bugels, die hun weg vonden tot in de uithoeken van Europa. Ze hadden een eigen klankkleur en menig musicus wilde een echte Stein. Later werd het anders, zo heel anders.’

Loïs keert zich om naar de gootsteen en neemt toch maar een glas water, want haar keel is niet alleen droog, maar ook dik geworden. Kijk mam daar nou zitten met van die treurige ogen. ‘Ach Loïs, misschien heb ik met dat oude stoffige atelier een fata morgana willen koesteren.’

‘Vindt u het erg dat ik over het atelier begon?’

‘Nee, het is goed om mijn blik vooruit te richten. Als mijn lieve Loïs het atelier tot háár atelier wil maken, is het helemaal goed.’

‘U bent een schat!’ Ze slaat haar armen om mams nek. ‘Ik had het nog niet eens gevraagd.’

‘Ik merkte dat de vraag stond te popelen om gesteld te worden.’ Hun glimlach weerspiegelt zich in elkaars ogen.

Als mam naar de vrouwenvereniging is, komt Loïs er pas aan toe om de huishoudtrap weer op zijn plaats terug te zetten. Daarna pakt ze de hoge kruk die onder de werkbank voor het raam staat. Bijna behoedzaam gaat ze zitten. Echt gaaf!

Ze kijkt uit over een smalle landweg. Een eenzame lantaarn verspreidt een heldere lichtbundel. Overdag heb je hier een weids uitzicht over de heide, met een altijd wisselende lucht daarboven. En in de winter, als het licht klaar is als kristal … De werktafel met de computer gaat ze tegen de zijmuur zetten. In gedachten start ze het programma Dreamviewer op. Ze ziet zich er al aan het werk. Wow!

Toch was er iets wonderlijks aan mams reactie. Het ging te makkelijk, te gladjes. Kwam dat alleen omdat mam besloten had haar luchtspiegeling op te geven?

Ze had tegen Liselot weleens gezegd dat ze dit atelier graag zou willen gebruiken.

‘Onbespreekbaar!’ Liselot was fel geworden. ‘Het atelier is een vertrek dat mam verafschuwt en waarvan ze op een vreemde manier niet kan loskomen.’

‘Jij beschouwt het ook als een taboevertrek’, had ze geconstateerd.

‘Ja, in gedachten zie ik pap daar nog aan het werk. Ik hoor hem nog met de hamer slaan op het gloeiende metaal.’

‘Maar ik ken die herinneringen niet’, wierp ze tegen.

‘Gelukkig voor jou.’