De Bank des geloofs
God de Kassier der armen

vierde druk 2017

William Huntington
De Bank des geloofs
God de Kassier der armen
© B.V. Uitgeverij De Banier, Apeldoorn 2017
Vertaling: mevr. P.M. van Overbeeke
Portret omslag: William Huntington door Domenico Pellegrini
Omslagontwerp en vormgeving: Albert Bloemert
ISBN 978 94 0290 4741
NUR 700

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

De Bank
des geloofs

God
de Kassier
der armen

William Huntington

Inhoud

Inleiding

Voorwoord

Deel 1 De Bank des geloofs

De Bank des geloofs

Deel 2 God de Kassier der armen
Twaalf brieven

Eerste brief

Tweede brief

Derde brief

Vierde brief

Vijfde brief

Zesde brief

Zevende brief

Achtste brief

Negende brief

Tiende brief

Elfde brief

Twaalfde brief

Slotopmerking

Inleiding

William Huntington, in die tijd een van de grootste geestelijke leraren en schrijver van drie opmerkelijke boeken – De Bank des geloofs, Het Koninkrijk der hemelen ingenomen door gebed en Beschouwingen over de God van Israël – werd op 2 februari 1745 in een arbeidershuisje bij Cranbrook in Kent geboren.

Zowel in De Bank des geloofs als Het Koninkrijk der hemelen ingenomen door gebed heeft hij een levendige beschrijving nagelaten van de ontberingen in zijn jeugd. Hij heeft ons verteld over hoe hij in zonde viel en over alle daaruit voortvloeiende moeite en ellende. Van Cranbrook ging hij naar Mortlake. Kort daarna trouwde hij met Mary Short uit Blanford, in Dorsetshire.

In Cranbrook dacht hij vaak ernstig na en in elke volgende woonplaats verleende God hem nieuwe weldaden. Hij had Mortlake zijn ‘Ur der Chaldeeën’ genoemd, omdat hij, in gehoorzaamheid aan een ‘stem’, deze plaats en al zijn slechte kameraden had verlaten.

Kingston, waar hij daarna ging wonen, beschouwde hij als zijn berg Sinaï. Sunbury noemde hij zijn Bethel, Ewell zijn kweekschool en Thames Ditton zijn Heilige der heiligen.

De volgende bladzijden geven ontroerende bijzonderheden van de vele ontberingen die hij leed.

Na zijn bevestiging preekte hij veel in de dorpen in Surrey en in de Margaret Street Chapel in Londen. In 1783 werd door zijn toegewijde hoorders de Providence Chapel in de Tichfield Street gebouwd. In deze tijd had hij zijn aandacht op het schrijverschap gericht en in 1784 deed hij zijn vierde druk, het onsterfelijke deel 1 van De Bank des geloofs, het licht zien.

Weinig mensen hebben dit boek gelezen zonder dat ze er krachtig door geraakt werden. Alleen al de stijl zou de aandacht waard zijn, want zijn kernachtig, gespierd Engels is zowel voor het oog als voor het oor een genot. Maar dat is nog maar een van de minder belangrijke verdiensten ervan. Het is het verslag van Gods goedertierenheid jegens hem zowel op geestelijk als tijdelijk gebied, dat spontaan en rechtstreeks uit het hart is geschreven.

William Huntington werd gedoopt in St. Dunstan’s Church, de kerk van zijn geboortedorp Cranbrook.

Voorwoord

Aan de gemeenten van Christus in de Providence Chapel in Londen en in Richmond, Surrey.

Zeer geliefden in de Heere Jezus, naar wie ik met innerlijke ontfermingen van Christus verlang en die ik in het geloof liefheb. Gedrongen door de liefde van Christus ben ik u een schuldenaar. Genade, barmhartigheid en vrede zij onder u vermenigvuldigd, door onze Heere en Zaligmaker Jezus Christus.

Ik wilde deze kleine verhandeling aan u opdragen omdat een zwakke gelovige het soms erg moeilijk heeft met die leidingen waarbij God een ongewone weg schijnt te gaan. Sommigen van u kennen mij echter al vanaf het begin en zijn ooggetuigen geweest van de meeste feiten die ik nu ga vertellen. Wanneer ik eerlijk mag zijn, mijn geweten heeft mij vaak gestriemd vanwege het feit dat ik geen dagboek heb bijgehouden, of liever gezegd, dat ik geen aantekeningen heb gemaakt van de vele opmerkelijke leidingen Gods die zich in tijden van moeite en zorg aan mij voordeden. Maar net als het ondankbare Israël ging ik één weg: ik vergat Zijn werken en dacht niet aan de Rots van mijn heil. En nu heb ik op dit moment niets om op te vertrouwen dan mijn eigen onbetrouwbare geheugen, tenzij het de Heere behaagt de Trooster tot mij te zenden. Wanneer Hij komt, zal Hij ‘mij alles indachtig maken’, alles wat God in de weg der voorzienigheid tegen mij heeft gezegd.

Ik weet zeker dat ‘de aarde des HEEREN is, mitsgaders haar volheid; al het gedierte des wouds is van Hem en ook de beesten op duizend bergen; ja, het koren, de wijn, de olie, de wol en het vlas.’ Ja, zelfs de goddeloze bedrieger, alsmede hij die bedrogen wordt, zijn van de Heere. Hij is het Die de ene mens arm en de andere mens rijk maakt. Hij vernedert en verhoogt. Niemand kan tot de door God vastgestelde lengte toedoen, of die nu in genade of in de weg der voorzienigheid is. ‘De strijd’, zegt de Prediker, ‘is niet der helden, noch de loop der snellen, noch ook de spijze der wijzen.’ Men ziet vaak dat de zwakken het veld en de kreupelen de hemelse wedloop winnen en dat zelfs dwazen het grootste fortuin vergaren. Hieraan kan zelfs in de minste omstandigheid geen el toegedaan worden. Waarom maken we ons dan druk over het overige?

William Huntington preekte vaak in de Providence Chapel aan de Stone Street in zijn geboortedorp Cranbrook. Deze kerk had hij zelf laten bouwen, ‘teneinde de schapen te bewaren van verstrooiing’. In juni 1803 nam Huntington de Providence Chapel in gebruik.

Ik geloof dat God mij nooit heeft voorbestemd om voor de rijken te preken. Hij heeft mij altijd afhankelijk gehouden van Zijn voorzienigheid. Was ik rijk geweest, dan zou ik wellicht in de verleiding geweest zijn om mijn hoop op de ongestadigheid van de rijkdom te stellen. Ik weet goed dat ‘waar de schat is, daar ook het hart is’. Het moet een moeilijke taak zijn om tegen hebzucht te preken, terwijl het hart bezig is met het kopen en verkopen van aandelen. Ik vrees dat dit het geval is met sommigen die men predikanten noemt. Maar de zonde straft altijd zichzelf. Zulke mensen kunnen geen gemeenschap met God, noch innerlijke rust hebben, want het is de zonde die scheiding maakt tussen God en de ziel en de geldgierigheid is een wortel van alle kwaad.

Ook heb ik geen enkele reden te geloven dat God mij ooit voor predikant voorbestemde om de farizeeën te behagen, omdat Hij mij vele jaren een verootmoedigend gezicht en een diep gevoel van mijn eigen ellende en verdorvenheid heeft gegeven, zodat ik geen enkel vertrouwen op het vlees durf te stellen en zelfs niet op de vruchten van het geloof. Ik weet immers dat een mens niets kan verdienen, verondersteld dat hij in staat zou zijn de wet volkomen te houden. ‘Wanneer gij zult gedaan hebben al hetgeen u bevolen is, zo zegt: Wij zijn onnutte dienstknechten, want wij hebben maar gedaan hetgeen wij schuldig waren te doen.’

Maar ik schiet in alles oneindig te kort. Daarom kan ik er nooit prat op gaan dat ik een gedeelte doe. Van nature houden we allemaal van een schijnvorm van godsdienst. En God liet het toe dat ik vele jaren lang er een godsdienst op nahield waarin geen enkel leven was. Maar Hij hoorde nooit naar een van die gebeden die ik opzond en Hij nam ook de schuld van mijn zonde niet weg. Daarom ‘zal ik nooit goed van die brug spreken, omdat hij mij nooit veilig over de rivier droeg’, om een Engels spreekwoord te gebruiken.

Ik weet dat God ons zegt om ons af te keren van diegenen ‘die een gedaante van godzaligheid hebben’, maar die de kracht ervan verloochenen. Dode vormen van godsdienst, die mensen die de genade en Geest van God loochenen, in acht nemen, zijn niet meer dan een schouwtoneel voor de antichrist, een witgepleisterd graf (Matth. 28:27), een kleed voor hoeren (Jes. 4:1), een bedekking voor farizeeën (Jes. 30:1), een geschenk voor dode werken dat in de handen van een eerlijk geweten gestopt wordt (Hebr. 9:14), een handelsgeld voor blinde leidslieden (Jes. 56:10), een schotel draf om overtuigingen te onderdrukken (Luk. 15:16), een zogenaamde dienst die zowel God als de mammon aangeboden wordt (Matth. 56:24), het nabootsen van geveinsden (Matth. 15:8), een begin om zich in een hol te versteken en het kruis te ontlopen (Jes. 42:22) en de laatste toevlucht van de ontrouw.

God liet mij vele jaren uitproberen welke vorm van godsdienst goed voor mij was. Maar net zoals bij de arme vrouw in het Evangelie ging het slechter in plaats van beter met mij. Daarom was ik verplicht er afstand van te doen en de redenen van mijn mond de overdenkingen van mijn hart te laten zijn. Op deze wijze kwam de Heilige Geest mijn zwakheden te hulp. Daarom moest ik een geestelijk gebed opzenden. En zoals Christus de roep van de Geest beantwoordt, moest ik Jezus preken als de eeuwige God Die het gebed hoort en beantwoordt. Dat behoort bij de bediening die ik van de Heere ontvangen heb. Ik hoop, door genade, daarop acht te slaan en daaraan te voldoen.

Ik geloof dat God van mij wilde dat ik geloof zou preken, omdat Hij mij door het geloof van Hem afhankelijk hield, zowel voor geestelijke als tijdelijke noden. In ben ervan overtuigd dat Hij mij voorbestemd heeft om predikant te worden voor de onwetenden en armen. Voor de onwetenden omdat Hij mij uitzond om te prediken en vele zegels op mijn bediening gaf vóórdat ik één hoofdstuk in de Bijbel behoorlijk kon lezen. Voor de armen omdat hij mij zonder één cent op zak uitzond. Daarom hoop ik als predikant voor de armen mijn ambt heerlijk te maken.

De ijdelheid van wereldse wijsheid, de uitnemendheid van de wetenschap, de onzekerheid van aardse rijkdom, de dierbaarheid van de rijkdom van het geloof, het gezegend geloof van Jezus en de onvolkomenheid van menselijke vonden, schijnen allemaal enkele van de dingen te zijn die onderdeel zijn van het Evangelie dat aan mij is toebetrouwd. Ik weet dat het een rentmeester betaamt dat hij getrouw bevonden wordt en dat hij de goederen van zijn Meester niet verkwanselt.

Wat mij er verder van overtuigt dat God mij als prediker voor de armen heeft aangesteld, is dat, zowel in de stad als op het platteland, met name de armen de vele zegels op mijn bediening zijn, zodat ik terecht de taal van de apostel kan overnemen en kan zeggen: ‘Gij ziet uw roeping, broeders, dat gij niet vele wijzen zijt naar het vlees, niet vele machtigen, niet vele edelen. Maar het dwaze der wereld heeft God uitverkoren, opdat Hij het sterke zou beschamen, en het onedele der wereld en het verachte heeft God uitverkoren, en hetgeen niets is, opdat Hij hetgeen iets is, teniet zou maken, opdat geen vlees zou roemen voor Hem.’ (1 Kor. 1:27-29)

Al preek ik voornamelijk onder de armen, toch heeft de Heiland mij dit opgedragen. Ik doe bijna hetzelfde als wat Hij deed. Want niemand kan bewijzen dat de Heere Jezus rijk was naar het vlees, of een geleerde naar het vlees, of een leraar naar het vlees, of een bisschop naar het vlees. En Zijn volgelingen, die Hem zelf hoorden preken, waren armen, want ‘de armen werd het Evangelie verkondigd’. En zij die de blijde tijdingen ontvingen, waren kinderkens in menselijke kennis: ‘Ik dank u, Vader, Heere des hemels en der aarde, dat Gij deze dingen voor de wijzen en verstandigen verborgen hebt en hebt dezelve den kinderkens geopenbaard. Ja, Vader, want alzo is geweest het welbehagen voor U.’ Laten we ons dan bemoedigen door alles wat God ons gegeven heeft en waarmee ieder in zijn staat vergenoegd moet zijn, al is het in dienstbaarheid: want Jezus was onder de mensen als Een Die diende. Als Christus dan Zelf hierin helemaal aan onze zijde is, laten we ons dan altijd in dit heerlijke voorbeeld verheugen.

Een reden waarom ik deze verhandeling schrijf, is dat we vaak geneigd zijn te geloven dat God geen acht slaat op onze tijdelijke zorgen. Aangezien de gedachte aan het behoud van onze ziel ons zwaar weegt en van het grootste belang is, denken we dat God dat niet zal vergeten. Maar ten aanzien van onze persoonlijke zorgen in het leven denken we dat ze Zijn aandacht en toezicht onwaardig zijn. Dit laatste is een verzoeking van de duivel, wat ik, naar ik hoop, in de volgende verhandeling zal laten blijken.

Nog een reden waarom ik dit boek geschreven heb, is dat er in het Woord van God zeer vele gelijke voorvallen van Gods voorzienigheid staan. Bijvoorbeeld: Jakobs schapen en rundvee veranderden van kleur; de Heere maakte Abraham rijk aan vee; Hij liet de raaf eten bij Elia brengen; Hij vermeerderde de olie en het meel van de weduwe; Hij zond de apostelen uit zonder buidel of male; Hij gaf Israël in de woestijn manna te eten en doodde de rijke gulzigaard, Nabal, om de arme, hongerige David te hulp te komen. Dat zijn allemaal treffende voorbeelden van Gods tedere zorg voor de armen van Zijn kudde.

Ik zal alleen handelen over wat ik in de loop van de tijd zelf ondervonden heb, waarvan velen van u levende getuigen zijn. Moge God het werk zegenen om Zijn kinderen aan te moedigen tot geloof, lijdzaamheid en waakzaamheid. Daarom zal ik tot in de allerkleinste details treden om aan te tonen hoe nauwlettend God toeziet op de zaken van hen die hun vertrouwen op Hem stellen. Ik besef dat zowel zo’n werk als de schrijver oneer aangedaan zullen worden, maar dat doet mij helemaal niets. Ik wenste alleen dat ik net zo vrij was van elke zonde als dat ik vrij ben van elke vleselijke angst voor de mens. Ik denk dat ik dan spoedig zondeloze volmaaktheid¹ zou preken. Wanneer wij, predikers, hoogmoedig en werelds worden en de bewogenheid missen, hebben de meeste levende christenen gewoonlijk geen achting meer voor ons. Wanneer Gods aanwezigheid onze reputatie onder deze rechtvaardigen niet hooghoudt, beginnen we meestal de reputatie van hen die God nauwer aanhangen dan wij te ondermijnen en proberen we een reputatie te vestigen op de puinhopen van de goede naam van anderen. Wanneer we hiermee doorgaan, stelt God anderen om die van ons te ondermijnen. ‘Met dezelfde maat waarmee gijlieden meet, zal ulieden wedergemeten worden.’ Dat is Gods weegschaal. Het beroep dat de Prediker op het geweten doet, is eveneens: ‘Geef ook uw hart niet tot alle woorden, die men spreekt, opdat gij niet hoort, dat uw knecht u vloekt. Want uw hart heeft ook veelmaals bekend, dat gij ook anderen gevloekt hebt.’ (Pred. 7:21,22)

De kleine verhandeling die ik schreef, werd afgekeurd door velen die er tegelijkertijd helemaal niets van begrepen. Maar God zegende haar aan verschillende zielen tot hun heil en zaligheid. Wanneer God er Zijn zegel op zet, hebben wij geen reden om op de goedkeuring van wie dan ook te rekenen. Toen het Skelet voor het eerst het licht zag, was de klacht dat het in een verkeerde geest was geschreven, dat de leer ermee door kon, maar dat de geest verkeerd was. Zuiverheid in de leer en een ijver voor God die uit een verkeerde geest voortkomen, spreken elkaar tegen, zoals we lezen: ‘Hoe kan de satan de satan uitwerpen?’ Alhoewel er velen het heimelijk afkeurden, verblijd ik mij evenwel omdat verschillenden van hen het door en door gelezen hebben om er in het openbaar over te spreken. Ik zou weleens willen zien dat enkelen van diegenen die onfeilbaar zijn, een verhandeling schreven over de werkingen van de Heilige Geest. Dan zou ik weten hoever de gezegende Geest volgens hun inzichten in Zijn werkingen gaat en waar Hij naar hun oordeel stopt.

Toen Elia op aarde was, zou hij volgens mij onder evenveel verwijten van liefdeloosheid gebukt gaan als ik. Maar waarom zou ik mij hierover verbazen wanneer Christus Zelf door de leraren uit vroeger tijden beschuldigd werd dat Hij onder invloed van een verkeerde geest preekte en werkte? Ze zeiden dat Hij duivels uitwierp door Beëlzebub, de overste van de duivels.

Ik zou deze onfeilbare mannen echter willen waarschuwen niet al te haastig een werk dat van God is en dat Hij zegent toe te schrijven aan de influisteringen van een verkeerde geest, ‘opdat zij niet misschien bevonden worden ook tegen God de Heilige Geest te strijden’. Ik vraag mij dikwijls af of ze het onderwijs van die gezegende Geest wel goed kennen. Want als dat zo zou zijn, zouden ze niet zo vlug met hun mond zijn.

Natuurlijke affecties² worden vaak ten onrechte voor de werkingen van de Geest van God gehouden. Maar Christus berispte Petrus scherp dat hij niet bedacht de dingen die Gods waren, maar die der mensen waren. Ik weet dat al de natuurlijke affecties onderscheiden worden van de invloeden of vruchten van de Geest door Een Die een onfeilbare Rechter is: ‘Hetgeen uit het vlees geboren is, dat is vlees; en hetgeen uit de Geest geboren is, dat is geest. Verwonder u niet dat Ik u gezegd heb: Gijlieden moet wederom geboren worden.’ De nieuwe mens moet tevoorschijn komen en de oude mens moet helemaal gekruisigd worden.

Ik geef toe dat natuurlijke affecties enkele van de beste vodden van de gevallen natuur zijn. Maar omdat ze natuurlijk zijn, moet men ze niet houden voor en ook niet associëren met de Heilige Geest.

‘Al het sterfelijke zal van het leven verslonden worden’, wanneer Hij, Die alleen onsterfelijkheid heeft, zal verschijnen. Maak dat daarom niet uw hemels kleed, wat niet meer dan uw doodskleed zal zijn. Al deze kleren en doeken moeten samengebonden worden wanneer de verborgen Christus zal opwaken en juichen. Want we hopen dat we van het hele lichaam der zonde en des doods verlost worden omdat we hieronder zuchten, bezwaard zijnde.

Sommigen hebben beslist geen klaarder gezicht op de hemel dan Mohammed in zijn koran. ‘Ik zeg u dit tot schaamte.’ Want sommige belijders staan gereed de oude vraag te stellen: ‘Hoe worden de doden opgewekt?’ en met welke oogst natuurlijke affecties komen zij? Ik antwoord hun dat de oude, natuurlijke graankorrel helemaal moet sterven, zodat de nieuwe en geestelijke oogst plaats kan vinden. ‘Hetgeen gij zaait, daarvan zaait gij het lichaam niet dat worden zal, maar een bloot graan.’

Maar God heeft het Skelet aan vele zielen gezegend en dat doet mij goed. Of mensen het werk al dan niet goedkeuren, is niet belangrijk. De geschiedenis vertelt mij immers dat het boek Openbaring, geschreven door Johannes de profeet, al worden daarin alle komende gebeurtenissen in kerken en staten onfeilbaar en volledig voorspeld en alles wat in het verleden heeft plaatsgevonden beknopt herhaald, in de Vroege Kerk van Christus door onfeilbare kerkvorsten (al zond Christus Zijn engelen om het aan hen te bevestigen) bijna algemeen werd verworpen. Ze waren wijzer dan hetgeen was geschreven, al waren ze misschien te onwetend om het geschrevene te kunnen bevatten. Daarom werd het als niet-canoniek buiten de kerk gehouden. Zo werd ook Judas’ brief, waarin hij zó afkerig schijnt te zijn van zowel algemene liefdadigheid als van vlekken in de liefdemaaltijden en van andere verleidingen, en die zo veel ijver en warmte voor Gods eer toont, vele jaren lang buiten de kerk gehouden. Ze hadden toen even grote bezwaren als sommigen in onze dagen tegen mijn boek aanvoeren – dat het in een verkeerde geest is geschreven en dat ik een onbijbelse uitdrukking heb aangehaald, namelijk dat ‘de duivel om het lichaam van Mozes twistte’, wat naar mijn mening elk scherpzinnig christen zeer Schriftuurlijk toeschijnt. Want wanneer het lichaam van Mozes een afstammeling van Hagar is en een zinnebeeld van de kinderen van Jeruzalem dat in dienstbaarheid is, en van Jeruzalem, de verlatene, zonder God en zonder man en haar kinderen zonder een vader, zijn deze kinderen verbondskinderen onder de wet. En omdat ze onder de wet zijn, zijn ze dientengevolge onder de vloek. Het is dan ook geen wonder wanneer de officier, de duivel, hen bij de Rechter aanklaagt en om het zinnebeeldige lichaam van Mozes twist, wanneer Mozes zelf hen zelfs bij God aanklaagt.

Ik hoop dat deze godgeleerden, al moge ik van een verkeerde geest zijn, enige clementie jegens mij zullen tonen, omdat ik in de rechtszaak van de algemene liefdadigheid nog niet zó ver ben gegaan om hen terecht te stellen.

Ook heb ik Agag niet in stukken gehakt, noch een van de profeten van Baäl gedood, zoals sommigen op bevel van God en onder de onmiddellijke inspiratie van de Heilige Geest hebben gedaan. Maar al zou ik het gedaan hebben, dan zou dat geen misdaad zijn geweest, gezien God Zelf een snelle getuige is tegen tovenaressen.

Mijn eerste boekje werd als onzin afgedaan en het tweede³ als het product van een verkeerde geest. Daarom zal dit mogelijk afgekeurd worden omdat het teveel naar het eigen ik riekt, meer in het bijzonder omdat ik alleen handel over Gods trouwe zorg jegens mij in de loop van de tijd dat ik dat zelf heb ervaren.

Ik hoop echter vergenoegd te blijven totdat de grote dag aankomt wanneer God de verborgenheden van het hart openbaar zal maken en laat zien wie Hij goedkeurt en wie Hij afkeurt. Dan zal gezien worden dat er noch algemene liefdadigheid, noch natuurlijke affecties onder Gods verlosten gevonden zullen worden. Want er zal niet gezegd worden dat natuurlijke affecties alles zullen zijn, maar dat God zal zijn alles in allen.

Voor het goede advies dat sommigen van u mij hebben gegeven, ben ik u dankbaar. Ik kan geduld hebben met uw zwakheden, wetende dat ‘toen ik een kind was, sprak ik als een kind, was ik gezind als een kind en overlegde ik als een kind. Maar wanneer ik een man geworden ben, zo heb ik tenietgedaan hetgeen eens kinds was.’ Ik kan mij niet voorstellen dat ik een predikant ertoe kan krijgen om een van mijn gebrekkige geschriften van een voorwoord te voorzien. Naar mijn mening heeft dat teveel weg van een satanisch trucje op een veiling, waar de prijzen opgejaagd worden. Hoe minder menselijke vonden, hoe beter in goddelijke zaken.

Bovendien geloof ik dat vele dierbare dienaren van Jezus in hun jonge dagen in commentaren en andere werken alleen een voorwoord schreven om de boekhandelaars een plezier te doen, die zich, wanneer ze meer doordacht konden oordelen, schaamden voor de leerstellingen die ze eerder anderen hadden aanbevolen. Ja, sommigen van wie ik gehoord heb dat ze mijn boek afkeurden, hebben een voorwoord geschreven in werken die nu in mijn bezit zijn.

Ik daag in de christenheid alle doctorandussen in de letteren uit om, afgezien van de heilige Naam van God, hieruit ook maar één vingerhoed op de Bijbel gegronde theologie te distilleren. Hiervan uitgaande wil ik niet dat één goede man hoog van mijn bekwaamheden opgeeft en zich daardoor met zijn oordeel te schande maakt. Want ik twijfel er niet aan dat de genadige God, zo lang Hij wil dat ik iets voor Hem schrijf, mijn onkosten bij de pers voor Zijn rekening zal nemen. Wanneer de olie in deze fles zal ontbreken, zult u vanaf dan niet meer van mij horen. Buiten dat, wanneer ik de neiging had om om een voorwoord te smeken of te kruipen, dan zou ik niet weten tot welke uitstekende predikanten ik mij moest wenden. Uit gezegende ervaring weet ik dat ik gemakkelijker in de schoot van mijn dierbare Verlosser kan kruipen dan dat ik het ambtsgewaad van een waardige geestelijke kan aanraken.

Een enkele keer werd ik tot de preekstoel van sommigen van deze grote mannen toegelaten. Maar wanneer Gods kracht aanwezig was geweest om te genezen en de mensen zich onder mijn bediening geestelijk hadden kunnen vinden, mocht ik daar niet meer komen.

Men heeft mij verteld dat het onder paardrijders de gewoonte is om over paarden waarvan de achterbenen te licht zijn, minachtend te spreken. Deze gewoonte moge dan goed bij de rensport passen, maar ze past slecht op de preekstoel. God heeft mij echter een eigen preekstoel gegeven. Ik heb dan ook geen reden om er een te lenen, zoals God mij Zelf eenmaal beloofde en met kracht aan mijn ziel toepaste: ‘Gij zult lenen aan velen, maar gij zult niet ontlenen.’

Ik wil dat mijn leer en reputatie met elkaar in overeenstemming zijn. Het mag nooit de Kolensjouwer & Co zijn. Alles wat ik preek of schrijf, is van God. God heeft het mij Zelf geleerd. Ik heb het nooit van de mens geleerd en ook bracht ik er niets van mee in de wereld. Daarom is het niet van mij, behalve de gebreken, want ik heb niets en ben van nature alleen maar zonde. Vanzelfsprekend denk ik dat het mijn plicht is getrouw over te leveren wat ik ontvangen heb tot welzijn van anderen en om arbeidzaam en waakzaam te zijn en trouw jegens diegenen die God aan mijn zorg heeft toevertrouwd.

Neem mij niet kwalijk dat ik mijn lezer behalve naar dit opgedragen werk iets verder leid om hem te laten zien hoe verschillend De Bank des geloofs in de wereld werd onthaald. Zeker, ik verwachtte niet dat het dezelfde waardering zou ontvangen als de Bank van Engeland. Nee. Ik weet dat het deel van het merendeel van het menselijk geslacht in dit leven is, welker buik Hij vervult met Zijn verborgen schat, Die met God zó ver hebben afgerekend dat ze hun landen naar hun namen noemen tot oneer van God, Die ze aan hen gaf. Ze laten hun goederen na als een strik voor hun nageslacht, dat maar al te vlug hun woorden looft en tot het geslacht van hun vaderen komt en het licht niet zal zien.

De grootste vloek onder de hemel is een onboetvaardig hart dat vastzit aan de zorgvuldigheden van deze wereld. ‘Geef hun een deksel des harten. Uw vloek zij over hen.’ (Klaagl. 3:65) Dan komt de vloek van een onafhankelijk vermogen in de handen van zulke goddeloze zielen. Hun trouweloosheid verandert elke zegen van Gods voorzienigheid in een vloek. ‘Indien gij het niet zult horen en indien gij het niet zult ter harte nemen om Mijn Naam eer te geven, zegt de HEERE der heerscharen, zo zal ik de vloek onder u zenden, en Ik zal uw zegeningen vervloeken, omdat gij het niet ter harte neemt.’ (Mal. 2:2)

De Bank des geloofs is in de handen van enkele van deze mannen terechtgekomen en het heeft de rol van Simson gespeeld. Dat wil zeggen, het heeft hun vermaak bezorgd. Dat is geen wonder, aangezien ze de regering van de wereld aan het blinde fortuin hebben toegeschreven en de eer die God toekomt wordt toegeschreven aan een geestesverschijning op een rad. Maar wie zou gedacht hebben dat mensen die zich dienaren van het Evangelie noemen, mijn boek kochten om er de spot mee te drijven en om smalend over Gods voorzienigheid te spreken? Kunnen zij die om de uitvoering van Gods besluit lachen dienaren van Gods Woord genoemd worden? Wanneer zij loochenen dat Gods toezicht over onze tijdelijke noden gaat, dan moeten ze de helft van de Bijbel loochenen, want daarin wordt ons verteld dat God de leliën bekleedt, de raven voedt wanneer zij roepen, en de leeuw zijn prooi geeft. Wanneer Hij Zijn hand opent, worden ze gevuld en wanneer Hij hun adem inhoudt, sterven ze.

Vreemd dat belijders van Christus Hem beroven van Zijn eer waarop Hij zo gesteld is, die Hij nooit aan een ander zal geven en die Hem van het hele menselijke geslacht toekomt. Maar nog veel meer van allen die Hem belijden, die voorgeven dat ze ten aanzien van de rechtvaardigmaking van elk vertrouwen op het vlees afzien en alle aanspraken op een deel in dit leven, wanneer ze dat vergelijken met de heerlijke belofte van een deel in de toekomst, laten varen. Bij de apostelen die zó voor de eer van Christus ijverden dat ze het wonder van het aanraken van Zijn kleed niet aan hun aandacht lieten voorbijgaan en niet onopgetekend lieten, moet dat ongetwijfeld heel anders zijn. Ze vertellen ons over de vijf gerstebroden en de vijfduizend die gevoed werden; over de zeven gerstebroden en de zevenduizend die te eten kregen; over de korven met brokken; over het strikte bevel van de Heiland dat niets van de opbrengst van deze wonderen verloren mocht gaan. Ze laten ons zien hoe de Heere Zich neerbuigt om hen aan de oever van het meer van Tibérias op te zoeken en hoe Hij op het vuur brood en vis bakte om in hun behoeften te voorzien; hoe diegenen die door hun prediking bekeerd werden, vrijgevig werden; hoe zij hun erfenissen verkochten ten dienste van het Evangelie en om de armen van Christus’ kudde te eten te geven; hoe Ananias en Saffira dood neervielen omdat ze de vrijgevigheid van Gods kinderen nabootsten.

De geschiedenis van Israëls veertig jaar lange reis in de woestijn staat vol met voorbeelden van de wonderbaarlijke leidingen Gods. En ook het boek Ruth. Spotten met het mysterie van Gods voorzienigheid betekent dan ook spotten met de helft van de Bijbel. Maar deze mannen hebben een voorraad ter beschikking, zoals de verloren zoon toen hij voor het eerst het huis van zijn vader verliet. Daarom lachen ze hen, die elke dag hun voorraad uit de bron moeten halen, uit. Maar helaas! Met een onafhankelijk fortuin is het net als met het manna dat Israël bewaarde. Daarin kwamen wormen en het stonk, terwijl hetgeen men elke dag verzamelde heerlijk voedsel was. Paulus zegt over de voorzienigheid: ‘Die veel verzameld had, had niet over, en die weinig verzameld had, had niet te weinig.’ Laat er overeenkomst zijn (zegt Paulus) in wat je geeft. Het moet niet zo zijn dat de een wel en de ander geen zorgen heeft.

Nadat sommigen dit boekje gelezen hadden, verzekerden ze mij dat we geen reden hebben om om tijdelijke dingen te bidden. Maar geloofd zij God dat Hij ons heeft gegeven ‘de belofte van het tegenwoordige en van het toekomende leven’. Ja, de belofte van alles wat tot het leven en de godzaligheid behoort. Wat God beloofd heeft, daarom mogen we zeker bidden. Zij die tot de Zaligmaker in de dagen van Zijn vlees kwamen, baden met name om tijdelijke zegeningen. De blinden baden om het gezicht, de melaatsen om genezing, de kreupelen om het gebruik van hun benen en de doven van hun oren. Wanneer ze niet wettig hadden gebeden, zouden hun gebeden beslist niet zo wonderbaarlijk zijn verhoord. Toen Elia om regen bad, bad hij om een tijdelijke zegen. En God gaf hem duidelijk antwoord. Elisa verrichtte een wonder om een tijdelijke zegen teweeg te brengen toen hij de onvruchtbare vlakten van Jericho vruchtbaar maakte. God heeft gezegd dat Hij ‘de hemel zal verhoren, en die zal de aarde verhoren. En de aarde zal het koren verhoren, mitsgaders de most en de olie, en die zullen Jizreël verhoren.’ (Hos. 2:21,22)

Wanneer sommige belijders beweldadigd zijn en overvloed hebben, wordt hun dat niet gegeven om Gods gave met minachting te beantwoorden. Wanneer ze huizen hebben om in te wonen, moeten ze hen die geen huizen hebben, niet beschaamd maken. Wanneer ze een voorraad geitenmelk hebben opgeslagen, moeten ze de armen die niets hebben de borst niet onthouden (Spr. 27:23,24,27). Is mijn lezer een arm christen? Draag het met lijdzaamheid. God maakt zowel de rijken als de armen. Benijd de rijken niet. Rijkdom wordt vaak gezien als een bladrups aan de wortel van de welstand van een mens wien het goed gaat, een strik in zijn leven en een ijzeren pilaar achter zijn hoogmoed. Agur bad om gevoed te worden met het brood van het hem bescheiden deel. En u moet om hetzelfde bidden. Voor wat God u in antwoord op uw gebeden geeft, zult u dankbaar zijn. Die staat die u afhankelijk van en dankbaar jegens God houdt, is zeer zeker de beste. Dat zult u ten slotte ontdekken.

Ga verder, arme christen, en vertrouw op Gods voorzienigheid. God beloofde de Israëlieten, die het jubeljaar moesten houden, vooraf een zegen. Al mochten ze in dat jaar van de vrijlating niet ploegen, zaaien en oogsten, evenwel hadden ze de belofte dat ze voor het volgende jaar van de oude inkomsten zouden eten (Lev. 25:20,21). Gods zegen in het zesde jaar was dat het voedsel zou voortbrengen voor drie jaar. Zal God dan zeker niet voorzien in het onderhoud van Israël, dat door de trompet van het Evangelie uit geestelijke dienstbaarheid bevrijd en door de Heilige Geest vrijgemaakt is? Dat zal voorzeker van de oude inkomsten eten. En dat in tweeërlei betekenis, want iedere schriftgeleerde, in het Koninkrijk der hemelen onderwezen, is gelijk een heer des huizes, die uit zijn schat nieuwe en oude dingen voortbrengt. Ja, dat allemaal om de Israëlieten in wie geen bedrog is, te voeden! We zien dat God de zeven jaren overvloedig zegende en dat er voldoende was om Egypte en veel meer mensen de daarop volgende zeven jaar dat er hongersnood was van voedsel te voorzien. Deze wonderen van de Heere der heerscharen zullen ongetwijfeld nooit door een paar onafhankelijke mannen, al zijn ze predikant, uit de Bijbel gewist kunnen worden. Evenmin zullen enkele wereldse belijders, die op de ongestadigheid van de rijkdom vertrouwen en hun neus ophalen voor het dagelijks voedsel dat de Heere voor de armen van Zijn gezin maakt, Sions zegen over hen kunnen tegenhouden. Lezer, vertrouw voor al uw voedsel op de Vader van alle barmhartigheid en de God van alle vertroosting. Zowel de onafhankelijke Adam als de onafhankelijke verloren zoon hadden geen cent meer en gingen bedelen. Doe gij daarom zaken met de voorraad van God en het zal u nooit aan iets ontbreken.

Gebruik geen onwettige middelen óf om een talrijk gezin te voorkomen óf om ervoor te zorgen. Dat is de wortel van een God onterend en gruwelijk ongeloof. Het resultaat is zelfbevrediging, dat God als een daad van ontrouw en wantrouwen aan Zijn voorzienigheid beschouwt, een schade aan een vruchtbare schoot en de zonde van moord bedreven op zondeloze onschuld, die hij tweemaal heeft bezocht met de onmiddellijke dood tijdens de daad zelf (Gen. 38:7-10).

Ik ben meer dan twintig jaar getrouwd geweest, heb dertien kinderen gehad, één meer dan Jakob. In plaats van dat ik een bedelaar ben, ben ik nog nooit zó rijk geweest. En geloof dat, al zou ik vandaag sterven en al zouden alle zaken goed geregeld zijn, ik geen enkele schuld zou hebben. Ik ben ervan overtuigd dat het geloof bevredigd is wanneer men eervol door de wereld gaat en zijn schulden voldoet. Maar wanneer we proberen om in de behoeften van het ongeloof te voorzien, is de hele wereld niet toereikend om aan haar eisen te voldoen.

Ik heb verschillende belijders gekend die een behoorlijk vermogen hadden. Maar zo waar als God leeft, ben ik, nadat ik hun doen en laten nauwkeurig heb gadegeslagen, nooit jaloers op hun geluk geweest en ik wilde ook niet van situatie veranderen. Want ik heb bemerkt dat sommigen, die sterk gehecht waren aan de vorm van het gebed en aan de muren van de Staatskerk, duizend pond zouden geven om de vorm en de muren van de Kerk van Engeland in stand te houden, vóórdat zij vijf shilling zouden geven om diegenen te helpen die het werk van de Geest met kracht aan de zielen van mensen brengen. Anderen, die eerder vervuld waren met verstandskennis die ze uit verklaringen hadden verkregen dan dat hun hart vervuld was van de genade van God, verwachtten dat elke prediker die in hun vrijgevigheid deelde, deed zoals zij deden en zowel het geweten als de genegenheden (die God alleen toekomen) aan hun portemonnee opofferden. Wanneer men daaraan niet voldeed, was dat een grote belediging. Zowel de goede naam als de arbeid van de eerlijke dienstknechten van Christus hebben daardoor erg geleden. Dat heeft het kruis van de armoede des te zwaarder gemaakt, de verdorvenheden van de lijdende heilige aangewakkerd om nog meer tegen God in opstand te komen en Zijn geest met verontwaardiging doen terugdeinzen voor de zich verheffende mededinger van Christus.

Om kort te gaan, onder al de rijke belijders die ik gekend heb, heb ik, na er goed over nagedacht te hebben, bemerkt dat zij het grootste gedeelte van wat God hun in Zijn voorzienigheid rijkelijk geeft, besteedden ten bate van hun eigen grillen, dweperij, vooroordelen en persoonlijke eer. Ze waren het meest vrijgevig waar hun vrijgevigheid werd ontvangen door waardigheidsbekleders en waar het in druk zou verschijnen.

Dergelijke mensen hebben hun loon naar dat ze handelen, maar kunnen geen loon ontvangen van hun Vader Die in de hemelen is. Ik geloof dat op de grote dag zal blijken dat het grootste gedeelte van de milddadigheid van rijke belijders meer aan hun eigen zaak is besteed dan tot nut van de geestelijke regering van de Zoon van God. Dat is duidelijk geworden uit het grote aantal afvalligen, die lang door de geest van de dweperij en de portemonnee van de rijkdom zijn opgehouden en die God ondanks al hun sancties, begunstiging en vrijgevigheid, niettemin heeft terneergeworpen. Ik moet me wel erg bedriegen wanneer de portemonnee van wereldse belijders in onze tijd niet voor menig dienstknecht van Christus een strik is. De ruime portemonnee en de zonde waarin de landheer steeds weer vervalt, heeft de mond van menige arbeider in de wijngaard gesnoerd, terwijl de prediker in zijn bediening en de kudde in haar ziel verkwijnde en de gevreesde landheer, die zich als een pijler voordeed, zich rijp maakte voor de verdoemenis onder een dienaar van het Evangelie wiens mond was gesnoerd. Ik zelf heb nog nooit iets in een rijke belijder gezien wat mij ook maar enigszins trok, zodat ik zijn geluk benijdde. Maar het tegenovergestelde. Het wekte mijn medelijden op, want het is een valstrik voor anderen en hijzelf is in zijn netten verstrikt. De gewone, ijverige mensen zijn over het algemeen de gelukkigen die genade ontvangen en zij zijn het die het Evangelie het meest steunen. Ik heb bemerkt dat die eerder mijn vrienden zijn dan mijn valstrik.

In dit verhaal zal ik al de voorbeelden van Gods voorzienigheid die Hij mij in herinnering heeft gebracht, uiteenzetten. Moge Zijn voorzienigheid schitteren tot Zijn Eigen eer en tot troost van Zijn arme kudde, die op Hem moet vertrouwen of van honger moet omkomen. O, gezegend Voorwerp, aller vertrouwen waardig!

Ik twijfel, lezer, dat we door u dit werk op te dragen voor de tweede keer aanstoot geven omdat we zo lang samen praten. Vitters zullen met hun mond klaarstaan en zeggen dat we zijn ‘gelijk de kinderkens die op de markten zitten en hun gezellen toeroepen’. Daarom kunnen we beter scheiden dan dat we hun tot enige ergernis zijn.

Een goede morgen, meneer de predikant. God zegene u.

Ik dank u, christen, maar ik smeek u mij geen titel of complimenten te geven. Geef die aan diegenen die daarin hun vermaak hebben. Kolen sjouwen is hard werk en kolensjouwers hebben beter voedsel nodig dan complimenten.

Lezer, het ga u goed. De uwe om te dienen, met de ontfermingen van Christus.

W.H.

1. Een zinspeling op John Wesley.

2. Aandoeningen, gevoelens. (noot vert.)

3. De naakte Boog, 1783.

Deel 1

De
Bank
des geloofs

De Bank des geloofs⁴

Toen ik ongeveer zeven jaar oud was, hoorde ik iemand zeggen dat God acht slaat op de zonden van kinderen. Ik zal nu niet uitvoerig stilstaan bij deze woorden waarmee ik in mijn gemoed zó werkzaam raakte. Evenmin zal ik spreken over de vele verhoren die ik onderging in de vierschaar van mijn eigen geweten gedurende de tijd dat ik die indruk niet kwijtraakte. Ik herinner mij ook dat ik iemand eens heb horen zeggen dat alle dingen mogelijk zijn bij God. Deze woorden bewaarde ik als een schat en overdacht die in mijn hart.

In die tijd wilde ik heel graag knecht worden van een man die in dezelfde plaats woonde. Ik was heel arm opgevoed en wist heel goed wat het was om de gewone dagelijkse levensbehoeften te missen. Het kwam bij mij op dat, indien alle dingen mogelijk waren bij God, het ook mogelijk voor Hem was mij naar landheer Cooke te sturen om als knecht bij hem te wonen, al had hij reeds een jongen die volgens mij goed voldeed. Desondanks vroeg ik God zomaar in het verborgen mij die betrekking van die jongen te geven. Ik deed veel beloften dat, wanneer Hij aan mijn verzoek zou voldoen, ik heel goed zou zijn. Vele dagen lang smeekte ik God in het verborgen om deze gunst. Niemand wist dit, behalve God en ikzelf, tot nu ik het vertel. Volgens mij bleef ik ongeveer twee weken zo bidden, soms onder een heg of op mijn bed. Ik dacht dat, wanneer God mij deze gunst schonk, ik zou weten of alle dingen wel of niet mogelijk waren bij Hem.

Nadat ik vele dagen gebeden had en niets van een eventueel antwoord bemerkte, gaf ik zonder aarzeling toe dat er geen God was. Daarom had ik geen reden om zo bang te zijn om te zondigen en ook geen enkele aanleiding om nog tot Hem te bidden. Dus liet ik het bidden enige tijd na. Daarna begon ik weer, totdat ik uiteindelijk helemaal niet meer bad.

Enkele dagen hierna kwam er een man naar het huis van mijn vader. Hij zei: ‘Willem, landheer Cooke heeft een jongen nodig. Waarom ga je er niet op af?’

Ik zei: ‘John Dungy woont daar.’ Hij antwoordde: ‘Nee, hij is de laan uitgestuurd.’ Ik vroeg waarom. Hij antwoordde: ‘De oude heer Coly, de oesterboer, ging daar enkele dagen geleden wat oesters brengen. Terwijl de oude man met een hoeveelheid oesters naar binnen was gegaan, stal de jongen de manden die aan het paard hingen terwijl het aan het hek vastgebonden was. De vrouw des huizes zag dit en ontsloeg hem hierom!’

Over het zelfverwijt dat ik onderweg ernaartoe voelde, over de gedachten die ik had en over wat er allemaal in mijn gemoed omging, over de beloften die ik gedaan en de smeekbeden die ik opgezonden had, praat ik liever niet. Ik was toen niet ouder dan acht jaar en daarom is het bijna niet te geloven.

Maar tot mijn grote verbazing kreeg ik de betrekking en we kwamen overeen dat ik twintig shilling per jaar kreeg. Gedurende vele dagen en weken had ik een bijzondere indruk van Gods macht. Maar niet lang daarna deed een onverwachte verzoeking mij geloven dat er geen God was, dat Hij Zich niet met zulke schepselen zoals wij en met geen enkele zaak van ons bemoeide, en dat ik de betrekking bij toeval had gekregen. Daarom nam ik aan dat ik geen reden had om te bidden en ook niet om de geloften die ik gedaan had te betalen. Deze verzoeking gaf mij voldoende ruimte om eronderuit te komen en bleek een geweldig grote toegangspoort tot zonde en ijdelheid, waaraan ik enkele maanden toegaf.

Kort daarna maakte ik mijn meester boos, werd uit mijn dienst ontslagen en ging naar huis. Ik was vanwege mijn dwaasheid net zo diep door schuld verslagen als dat ik eerder bij het zien van Gods barmhartigheid erbovenuit getild was.

Na deze periode was mijn geweten enige jaren erg onrustig. Maar ik werd nog steeds door deïstische⁵ principes achtervolgd dat God geen acht sloeg op ons doen en laten, totdat ik er ten slotte in mijn gemoed vrij vast van overtuigd scheen en er vanzelfsprekend volkomen ongevoelig voor werd. Er was geen enkele vreze Gods meer bij mij en ik dacht geen moment aan de toekomst. Al heel gauw leerde ik dansen. De duivelen zouden geen betere list kunnen bedenken om zielen te verwoesten of zwakke stervelingen in dit net te laten lopen.

Maar God riep dit een halt toe. Ik werd ziek. Ik was nooit eerder ziek geweest en werkte eerder hard dan dat ik naar bed ging. Ik behielp mij in mijn werk zolang ik een arm of been kon bewegen. Maar ten slotte moest ik mij gewonnen geven. Toen begon mijn geweten haar werk te doen en Gods toorn mij te verontrusten. Ik wist nu zeker dat God mijn handelwijze in dit leven gadesloeg en dat Hij mij in het hiernamaals rekenschap zou vragen. Ik bevond mij in deze geestestoestand totdat ik in mijn binnenste gevoelde dat ik zeker verdoemd moest worden. Wanneer ik in die toestand zou sterven, zou mijn deel zonder enige twijfel in het eeuwige vuur zijn. God bracht mij zó dicht bij het einde van alle vlees, dat de rochels van de dood mijn adem tweemaal deden stokken. Ik probeerde de dood te ontvluchten en sprong mijn bed uit om weg te lopen, maar dat lukte mij niet, want ik viel op de grond en lag daar totdat mijn collega’s mij vonden en mij weer met geweld op bed legden.

Kort daarna hoorde ik een van de dienstmeisjes zeggen: ‘De arme Willem gaat sterven.’ ‘Ja’, zei de ander, ‘dokter Wilson heeft hem opgegeven.’ Ze wisten niet dat ik hen hoorde. Ik probeerde de dood nogmaals te ontvlieden, maar ik bemerkte dat ik dat niet kon. Dus begon ik een gebed tot God te lispelen, wat mijn geweten mij niet eerder toestond.

Toen ik begon te bidden, kreeg ik weer meer kracht en binnen een maand was ik buiten. Ik verliet mijn dienst, ging naar huis naar mijn ouders totdat ik hersteld was, en vanaf dat uur tot nu toe heb ik nooit meer gedanst.