COMPLOT IN ETHIOPIË

Edward Smitserie:
Deel 1: Gevecht in de rimboe
Deel 2: Speurtocht naar vermisten
Deel 3: Raadsels om de Drakensbergen
Deel 4: Complot in Ethiopië

Johan Hidding
Complot in Ethiopië – Edward Smitserie, deel 4
© B.V. Uitgeverij De Banier, 2011
Oorspronkelijke uitgever: J. H. Kok, Kampen, 1961
Omslagfoto: iStockphoto
Omslagontwerp en vormgeving: Janneke Paalman
ISBN 978 90 336 09084
NUR 283, 284, 285

www.debanier.nl

Alle rechten voorbehouden.
Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op welke andere wijze dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

… Edward Smit heeft wel gehoopt dat hij weer heel wat beleven zou –
maar dat het zo’n ontzettend avontuur zou worden, heeft hij niet kunnen
denken …

1
HET PERSBERICHT

‘Ken je die?’

‘Hé!’ Met verbazing kijkt Edward Smit in de krant die Eileen Rider hem laat zien. Er staat een foto in van hem, plus eentje van oom Theodoor. En verder met vetgedrukte letters: ‘Onbekende dieren in de Ethiopische Nijlravijnen?’

Vervolgens, kleiner gedrukt:

De bekende natuurfotograaf Th. Smit heeft van het Brits Natuurwetenschappelijk Genootschap waarvoor hij werkzaam is, de opdracht gekregen een uitgebreide serie opnamen te maken in het noorden van Kenia en in Ethiopië. Onder meer staat de Danakilwoestijn op het programma, terwijl verder een diepgaand onderzoek zal worden ingesteld in het stroomgebied van de Blauwe Nijl. De heer Smit hoopt in deze gedeeltelijk nog ondoorzochte ravijnen dieren aan te treffen die tot nu toe voor het menselijk oog verborgen zijn gebleven. De onderzoeker wordt vergezeld door zijn neef, de heer Edward Smit, en diens vriend, de piloot Wielema, die de helikopter zal besturen. Dit toestel zal in deze moeilijk toegankelijke gebieden belangrijke diensten kunnen verrichten. Het werd speciaal voor dit doel door het genootschap aangekocht en zal door de vrachtvaarder Sarcam worden vervoerd tot aan Djibouti.

‘Nou?’ vraagt Eileen.

Edward knikt. ‘Ja, het staat er!’ Hij vouwt de krant weer op. ‘Mag ik hem hebben?’

‘Natuurlijk. Ik heb hem voor jou meegebracht.’

‘Wat is dat voor geheimzinnig nieuws?’ vraagt Wielema, de piloot.

‘Lees maar’, zegt Edward met een lach.

Ze staan bij elkaar in Dar es Salaam, in Tanzania, het afgesproken verzamelpunt voor de leden van de expeditie naar Ethiopië. Die leden zijn dus oom Theodoor, Edward en Wielema, terwijl als vierde man hun vriend Turoeboe meegaat, de jonge sterke kleurling. Hij staat naar het verkeer te kijken.

Edward en Wielema zijn hier de vorige dag aangekomen uit Zuid-Afrika. Turoeboe is vandaag gearriveerd. Hij is gebracht door Edwards vader, de ingenieur die een grote stuwdam bouwt in het binnenland van Oost-Afrika. Eileen Rider, zijn secretaresse, is meegereisd en reist naderhand weer met hem terug. Gewacht wordt nu nog op oom Theodoor. Hij moet uit Londen komen en zou hier vandaag arriveren met een toestel van de BOAC. Maar intussen hebben ze het bericht ontvangen dat hij nog niet helemaal klaar is met het treffen van de voorbereidingen voor de expeditie en dat hij daarom pas over enkele dagen komen kan.

Dat is een lelijke tegenvaller! Edward is ontzettend benieuwd wat ze zullen beleven daar in die geheimzinnige gebieden. Dat het een heel belangrijke expeditie wordt en dat hij niet de enige is die nieuwsgierig is naar de resultaten, blijkt zonneklaar uit dit krantenbericht.

‘Wat moeten we gaan doen, al die tijd dat we nog op oom moeten wachten?’ vraagt hij ongeduldig. Hij pakt de kaart.

Zijn vader kijkt een beetje plagend. ‘Tja, als je je verveelt … We zouden misschien vlug even de Kilimanjaro kunnen gaan beklimmen. Niemand op tegen?’

Er wordt gelachen en de piloot zegt: ‘Ik ga graag de lucht in, maar liever niet te voet.’

Intussen heeft Turoeboe zich met een zekere verwachting over de kaart gebogen. Opeens blijft zijn vinger rusten bij een bepaalde plaats en vragend kijkt hij Edward aan.

‘Bagamoyo’, zegt die. ‘Wat is daarmee, Turoeboe?’

Op het gezicht van de inlander ligt diepe ernst. Hij zwijgt. Zijn geheimzinnige gedrag trekt de aandacht.

Dan zegt Eileen, het meisje dat van kind af aan met de kleurlingen heeft omgegaan, zodat het zelfs te merken is aan de manier waarop ze spreekt: ‘Ik denk dat ik het weet. We weten toch dat Bagamoyo de oude slavenhaven is? Is je dat verteld, Turoeboe?’

Ja, men heeft er Turoeboe over verteld. Ook uit zijn dorp in het oerwoud zijn in voorbije tijden mensen geroofd, voorouders ook van hem… Ze werden weggevoerd en ingescheept – in Bagamoyo, zoals hij later heeft gehoord. Nu zou hij graag die vreselijke haven willen zien waar zijn voorouders het vaderland verlieten. Of is het ver?

Het is niet ver, welnee. En ze hebben immers voldoende tijd? En zo rijden ze er dan heen. Eileen Rider weet er de weg, want zij is er al eerder geweest. Ze brengt hen bij de stenen paaltjes waaraan de slaven werden vastgebonden.

Turoeboe zwijgt.

Allemaal zijn ze stil.

En als ze uitkijken over de oceaan denkt Edward: Dat dit kon!

Stiekem kijkt hij opzij en hij merkt dat zijn zwarte vriend tranen in de ogen heeft.

Turoeboe ziet ze gaan in zijn verbeelding. De mannen en de vrouwen uit zijn voorgeslacht, over wie bedroefd verteld werd bij de vuren van zijn dorp. Hier, aan de kust, namen zij afscheid van hun vaderland. Dit was de laatste Afrikaanse aarde die zij zagen. Want van de vele weggevoerden is er nooit een teruggekeerd. En bij degenen die nog niet gevangen waren, leefde de diepe angst dat ook zij eenmaal zouden worden weggevoerd …

Dat alles is voorbij. Hoe veel gelukkiger is deze tijd! Want hij, Turoeboe, kent die angst niet. Hij woont in vrijheid in het oude, goede Afrika. En hij heeft veel geleerd. Straks maakt hij met zijn blanke vrienden een verre reis. Hij verheugt zich niet minder op de tocht dan Edward. Zijn ogen glanzen als het water van de Indische Oceaan.

‘Zullen we maar weer gaan?’ vraagt Edward ongeduldig. ‘Even gaan kijken naar het huis waar Stanley gewoond heeft? Dat staat hier ook!’

Ja, denkt hij wat jaloers, in die tijd was er voor ontdekkingsreizigers nog veel te doen! Maar gelukkig ligt er hier en daar nog altijd een gebied dat nog onderzocht moet worden!

2
DE VERLOREN HELIKOPTER

‘Nou zeg!’ zegt Wielema, en zijn stem klinkt grimmig. ‘Een helikopter is toch altijd nog een tikje groter dan een mus! Snap jij er iets van, Edward?’

Edward schudt zijn hoofd. Het is een raadselachtig geval. Daar staan ze nu, in deze snikhete havenplaats Djibouti, aan de Golf van Aden. Ze zijn hier met z’n tweeën heen gereisd om het toestel in ontvangst te nemen dat meegenomen zou worden door de Sarcam, de vrachtboot die uit Marseille kwam en op weg was naar Thailand. De Sarcam heeft ook inderdaad Djibouti aangedaan, eergisteren, dat hebben ze zojuist gehoord. Maar van een helikopter was geen sprake.

Wat nu?

Even kijkt Edward zijn vriend aan. Het gezicht van de piloot staat somber.

‘Je vertrouwt het zaakje niet’, zegt Edward.

Wielema trekt wat met zijn schouders. ‘We weten immers zeker dat dat ding hierheen gestuurd zou worden, Edward. Met de Sarcam! Ook dat! En die is hier geweest. Maar geen heli! Rara …’

En weer werpt Wielema een wantrouwende blik om zich heen.

Verblindend fel straalt de zon. De temperatuur lijkt nog steeds te stijgen. Ze wijken uit naar een beschaduwde strook naast een grijs gebouw. Aan de overkant van de straat glinstert de zon op een witte muur. Het schijnt dat zich daarachter een binnenplaats bevindt. Wielema maakt een beweging met zijn hoofd. ‘Daar zou-ie kunnen staan!’ zegt hij driftig.

Het klinkt zo beeldend dat Edward zich op zijn tenen uitrekt om te proberen of hij op die manier misschien een glimp van het gezochte toestel kan ontdekken. Het lukt hem niet, ook niet als hij een kleine luchtsprong maakt, en automatisch loopt hij daarom vervolgens achteruit, waar de bodem een beetje stijgt maar waar zich ook de grijze muur bevindt … Hij botst er met een vaartje tegenaan!

Terwijl hij zijn pijnlijke achterhoofd staat te wrijven, zegt hij nijdig: ‘Ik geloof er geen biet van, dat-ie daar staat! ’t Is toch te gek, Wielema! Hoe kom je er bij?’

‘Dat het ding spoorloos verdwenen is, vind ik minstens zo gek!’ zegt de piloot en het klinkt niet minder driftig. Dan, zonder nog iets te zeggen, slentert hij verder. Edward volgt hem. Plotseling blijft Wielema staan. Hij wijst vooruit en zegt: ‘We gaan wat drinken.’

Het kan Edward niet spijten! Hij heeft hevige dorst. Het verbaast hem dan ook dat Wielema niet het eerste het beste cafeetje binnengaat. De piloot schijnt het niet te zien.

‘Wielema – hier, zeg!’

De vlieger schudt zijn hoofd, wijst vooruit en loopt doelbewust verder. Het café dat hij bedoelt, is een wanstaltig bouwsel: smal en hoog. Het heeft de geelbruine kleur van woestijnzand.

‘Ik ga daarboven eens een kijkje nemen’, zegt hij.

Edward wil direct geloven dat ze vanaf dat hoge punt een aardig overzicht zullen hebben. Alleen – het gebouw staat bijna zo scheef als de arm van een graafmachine … Hij maakt de piloot op dat euvel attent.

‘Je hoeft helemaal niet mee naar boven, vriend!’

Vastbesloten stapt Wielema naar binnen. Edward volgt.

De ruimte is donker en min of meer koel. De man die hen bedient, spreekt gebrekkig Engels. Wielema laat zich roemend uit over de koelte van de drank en vervolgens over de hoogte van het huis. De man kijkt gevleid. ‘Men zal vanaf het torenhoge dak een prachtig uitzicht hebben’, zegt Wielema.

De ander erkent dat. Zijn bezoekers kijken gretig. Het ontgaat de man niet en hoffelijk nodigt hij hen uit om een kijkje te nemen op het dak.

Na een halsbrekende klauterpartij via nauwe trappen waar het zo duister is als de nacht, bereiken ze ten slotte het gewenste punt. Wielema brengt meteen zijn verrekijker voor de ogen. De eigenaar van het huis kijkt met openlijke hunkering naar het apparaat en Edward krijgt ineens het vermoeden dat de man al die tijd gedacht heeft dat de ene dienst de andere wellicht waard zou zijn …

Wielema speurt, langdurig en uiterst nauwlettend. Ten slotte geeft hij met een zucht de kijker aan zijn vriend. ‘Het is me nou helemaal een raadsel’, zegt hij.

Edward doet zijn best. Systematisch onderzoekt hij de hele omgeving – maar ook zonder resultaat …

Wielema, die geen moeite meer doet om zijn teleurstelling te verbergen, maakt al aanstalten om weer naar beneden te gaan, als Edward de kijker overreikt aan de ‘gastheer’. Diens ogen staan ineens blij.

Wielema ziet het en denkt: Waarom zou ik geen open kaart spelen tegenover deze man? En met een verontschuldigend lachje legt hij uit wat ze zoeken.

De man, die de kijker nog niet voor de ogen had gebracht, staat daar ineens met een nadenkende trek op zijn gezicht. Edward verwacht al dat hij het volgende ogenblik met behulp van de kijker een onderzoek zal gaan beginnen – maar nee. De man laat de kijker zakken en dan zegt hij dat hier iemand heeft overnacht die met de Sarcam aangekomen was en die de andere dag met de trein is doorgereisd naar Addis Abeba. En die reiziger … ja, die heeft iets verteld over de bootreis en die heeft het ook nog even gehad over een helikopter … Die had op het dek gestaan, maar op een morgen was hij verdwenen. Zeker in de nacht ergens aan land gezet. Ja, dat heeft hij verteld, die reiziger, die een koopman was in huiden. Edward kijkt Wielema aan. Wat ze hier horen, klinkt wel heel vreemd! Maar deze man heeft vanaf het begin een betrouwbare indruk gemaakt – het is moeilijk aan te nemen dat hij liegt. Het is natuurlijk best mogelijk dat die huidenhandelaar gelogen heeft, maar ook dat hoeft nog niet eens het geval te zijn. Want één ding is immers wel zo goed als zeker: de helikopter is hier niet aangekomen. Het is dus inderdaad niet uitgesloten dat het gevaarte in een andere plaats op hen staat te wachten!

‘Da’s ook wat moois, zeg …’ mompelt Wielema. ‘Welke plaats kan dat zijn?’ Edward richt zich weer tot de vriendelijke eigenaar van de uitkijktoren: ‘Welke plaats kan het geweest zijn?’

De ander zegt snel: ‘Assab misschien, sir.’

Ze knikken en de piloot zegt: ‘Ik stel voor, Edward, dat we eerst maar eens afdalen. Dan bekijken we beneden de kaart. Die heb jij toch bij je, niet?’

Als ze weer in de schemerige ruimte zitten, trekt Edward een bundeltje paperassen uit zijn zak. Wielema begint te lachen en vraagt: ‘Verzamel jij soms oude kranten?’ Dan vist hij de kaart op en spreidt die uit. ‘Assab … eens kijken …’

De gastheer komt erbij en zegt gedienstig dat er nog dezelfde dag een boot vertrekt met Assab als bestemming.

‘Zouden we mee kunnen? Wat denkt u?’

De ander verklaart met heftige bewegingen dat het zeker gaan zal. Hij schijnt behoorlijk goed op de hoogte te zijn van de omstandigheden bij het havenbedrijf.

‘Dan zullen we straks maar eens poolshoogte gaan nemen, niet?’ stelt Wielema voor.

Edward knikt. Hij heeft intussen de oude krant, waarin het bericht voorkomt over hun expeditie, weer in zijn zak gestoken.

‘Waarom lach je?’ vraagt Wielema.

‘Omdat het allemaal zo keurig netjes in de krant stond! Van die aankomst van de helikopter is alvast niets terechtgekomen!’

‘Jammer genoeg! Zo zie je maar weer dat een mens zijn plannen beter voor zich houden kan. Dan hoeft-ie zich naderhand niet te schamen! Maar zullen we maar niet eens opstappen zo langzamerhand?’

Ze kunnen inderdaad wel mee met de boot die naar Assab zal varen.

‘Nou, kijk eens aan!’ zegt Wielema tevreden. ‘Tot nu toe heeftie dan toch maar gelijk gehad, die cola verkopende torenwachter! Als de rest van zijn beweringen nu ook nog klopt, dan zal ik niet meer klagen.’

Edward evenmin.

Monter baant de kleine boot zich een weg door het warme water van de Golf van Aden. Zij zijn de enige passagiers en ze hebben zelf voor een beetje comfort gezorgd. Ze hebben een soort tent gespannen op het dek, zodat ze in de schaduw kunnen zitten.

Edward staart over het water. Het spijt hem dat ze niet twee dagen eerder in Djibouti waren, namelijk op het moment dat de boot binnenliep die de helikopter zou brengen. Dan hadden ze meteen geweten dat hij niet meer aan boord was en dan wisten ze ook waar het ding gebleven was. Nu hebben ze alleen maar een vermoeden …

De helikopter staat in Assab!

Opgelucht constateert Edward het. En hij merkt dat ook Wielema zich opgelucht voelt. Toch heeft de piloot tijdens de boottocht geen moment laten merken dat hij nogal in de rats zat.

‘Ja nou! Wat dacht je, Edward? Het gevaarte had wel helemaal onvindbaar kunnen zijn!’ Wielema’s ogen beginnen te glinsteren. ‘Ik heb tenminste al tegen mezelf gezegd: Ga nooit weer uit met Edward Smit! Dan krijg je mot!’

Edward geeft hem een duwtje. Ze hebben plezier. Tenslotte is dit zaakje immers weer op z’n pootjes terechtgekomen.

Ja … néé! Alsjeblieft! Wielema kijkt ineens ontnuchterd. Hij heeft ontdekt dat de helikopter een beschadiging heeft opgelopen … Het euvel is wel te verhelpen, maar dat zal tijd kosten! En ze hebben al tijd verloren …

‘Is het alleen dat leidinkje?’ vraagt Edward.

‘Ja. Maar nou vind ik dat wel een beetje een onnozele vraag, Edward! Je weet best dat het hele toestel nu onbruikbaar is! En ook dat we het niet zomaar in een handomdraai kunnen verhelpen!’

Edward zwijgt. Hij moet Wielema gelijk geven. Het is een vervelend geval! En hoe komt dat ding kapot? Is het aan boord gebeurd of tijdens het aan land brengen? Dat zou hij ook nog wel eens willen weten. Maar als hij dat zegt tegen Wielema, bromt die dat het hem weinig schelen kan! Kapot is kapot! En tijd is geld! Het is zaak om het toestel zo vlug mogelijk weer vliegklaar te maken. Hij gaat meteen op zoek naar materiaal. Aanvankelijk zonder resultaat. Maar uiteindelijk duikelt Edward een adres op. Er woont hier een Italiaan die allerlei machines herstelt.

‘Van deze blijft hij af!’ zegt Wielema.

‘Natuurlijk. Maar ik bedoel: hij heeft een werkplaats met alle mogelijke installaties en materialen. Je mag er gerust gebruik van maken, heeft hij gezegd. ’t Is een vriendelijke man.’

‘Dan zal ik proberen ook een vriendelijke man te zijn’, zegt Wielema, met een lachje ineens. En tien minuten later is hij al aan de slag. Edward kijkt toe. Maar omdat dit het enige is wat hij doen kan en omdat Wielema liever alleen gelaten wordt, besluit hij om maar eens een kijkje te gaan nemen in de omgeving. Misschien dat hij nog iets ziet waar oom wat aan heeft, bepaalde dieren misschien. Oom zou dan eventueel hier ook wat opnamen kunnen komen maken!

Van de Italiaan huurt hij een jeep.

‘Kijk nou uit, Edward’, mompelt Wielema nog, in beslag genomen door zijn werk. ‘Je weet tenslotte niet wat hier allemaal huist.’

‘Nee, maar ik ben wel voorzichtig. Tot straks.’

3
KOGELS IN HET KUSTGEBIED

De streek ziet er verlaten uit, min of meer naargeestig. Als Edward een eind gereden heeft, stopt hij en stapt uit om te voet verder te gaan, dwars door het terrein. Tot nu toe heeft hij niets gezien dat de moeite waard was en hij hoopt dat hij op deze manier wat meer ontdekken zal. Veel hoop heeft hij trouwens niet. Het landschap schijnt bepaald verlaten te zijn.

Ten slotte hoort hij een licht gerucht en ziet hij een paar dieren die op een afstand voorbijschieten. Wat het waren, weet hij niet. Het wordt al avond. Snel daalt de schemering. Het is de tijd dat de dieren gaan drinken. Hij staat al op het punt terug te gaan als hij er plotseling nog enkele ziet, in een begroeid dal. Die begroeiing en vooral de schemer maken het bijna onmogelijk iets te onderscheiden. Hij heeft zich op zijn beurt zelf ook vrijwel onzichtbaar gemaakt door achter een bosje te duiken, zodat de dieren niet zullen schrikken.

Hij krijgt de indruk dat het een kleine kudde is. Waar die uit bestaat, kan hij niet zien. Uit giraffen? Komen die in deze streken voor? Best mogelijk. Verder naar het zuiden in ieder geval wel, in de streek die Ogaden genoemd wordt. Dat heeft oom hem pasgeleden nog verteld. Jammer dat het vrijwel donker is. Nu kun je alleen maar heel vaag onderscheiden dat er zoiets als langgerekte halzen door het struikgewas schuiven, schuin omhoog geheven. De rest is helemaal niet te zien. Het schijnt dat ze door een extra laag terreingedeelte trekken, vermoedelijk door een uitgedroogde beek. Ze zullen op zoek zijn naar water en waarschijnlijk vinden ze dat hier gewoonlijk in de een of andere poel, die zich in de bedding bevindt. Ver kunnen ze trou- wens niet meer gaan, dan komen ze bij de zee. Maar wie weet hoe zo’n riviertje kronkelt? De dieren weten dat allicht beter dan hij. Zie je wel? Nu slaan ze linksaf – en nu zijn ze verdwenen.

Even nog denkt hij erover ze te volgen. Maar het heeft weinig zin. Het is zo goed als donker nu. Bovendien heeft hij wel vaker giraffes gezien! Hij maakt dus maar rechtsomkeert. Het wordt tijd ook, als hij de jeep nog terug wil vinden.

Mensen nog aan toe – wat heeft hij uitgehaald? Waar loopt hij hier eigenlijk? Hij is nu toch heus niet bepaald verstandig te werk gegaan … Hij had wel wat eerder mogen bedenken dat dit voor hem wildvreemd terrein is.

Duister is nu de woestenij …

Hij tuurt …

Geen jeep.

Sterren, fonkelend in het donker. En links klinkt het geruis van de Rode Zee. Somber klinkt het, iets van dreiging is er in. Niets herinnert meer aan de zee die hij gezien heeft bij het felle daglicht, tijdens de bootreis. Toch – aan dat ruisend geluid heeft hij nog een beetje houvast bij het bepalen van zijn koers.

Hij werpt een blik op zijn horloge. Is het nog maar zo kort geleden dat hij de terugweg insloeg? Dan kan hij de jeep immers ook nog niet hebben bereikt!

Turend gaat hij verder. Stel je voor: de jeep van een ander … Dat hij die zoek maakte! Dat zou wel heel vervelend zijn. Er is trouwens weinig kans dat iemand ermee wegrijdt. Overdag was de streek al uitgestorven, dan zeker als het donker is!

Ja? Hij is daar al niet meer van overtuigd. Hoorde hij daar stemmen? Daarnet?

Roerloos blijft hij staan. Gespannen luistert hij, terwijl hij strak in de richting tuurt vanwaar hij iets meende op te vangen …

De zee ruist.

En dat is het enige geluid.

De zee.

Of … Ja! Hoor! Heel even …

Het zijn stemmen! Zware, van mannen, en ze klinken ruw. Maar daar klinken ook plotseling enkele woorden van een lied … een vreemde, diep droefgeestige melodie, die bijna onmiddellijk weer afbreekt, maar die hem wonderlijk ontroert. Vissers! Het is hem al duidelijk. Kustbewoners die zojuist geland zijn of die van plan zijn aan boord te gaan om uit te varen in de nacht.

Misschien hebben zij de jeep zien staan en kunnen ze hem wegwijs maken. Hij loopt dus in de richting vanwaar de stemmen klonken. Het geruis van de zee wordt sterker. Hij loopt nu tegen een flauwe helling op. Als zijn ogen het hoogste punt hebben bereikt, is het water te zien. Uiterst vaag tekent zich een smalle baai af; het is alsof de zee zich hier met een hand vastklemt aan de kust. Een glinsterende lijn, als een metalen band, geeft de begrenzing aan; alsof een reus van plan is deze hand van de zee met een zilveren ketting te boeien …

Pas nu wordt ook de boot zichtbaar. Daar gaat hij, donker in de grauwheid van het water.

Edward is blijven staan, halverwege de helling. Het is immers niet mogelijk om nog te informeren bij de bemanningsleden. Maar waarschijnlijk had hij deze kustbewoners toch niet duidelijk kunnen maken wat zijn bedoeling was. Welke taal spreken deze mensen?

Plotseling klinkt er een schot – een kogel gaat fluitend vlak langs zijn hoofd. Een moment is hij verbijsterd, dan laat hij zich snel terugglijden langs de harde helling. Vrijwel gelijktijdig gaat er een tweede kogel over hem heen …

Zo snel hij kan, probeert hij weg te komen. Na enkele tellen bedenkt hij dat hij er verstandiger aan doet als hij zijn koers wijzigt en meteen zwenkt hij naar rechts. Vlak erop slaat er een kogel ketsend tegen het gesteente, op de plaats die hij daarnet verlaten heeft …

Sneller! Na een paar seconden constateert hij dat de bodem weer enigszins afhelt. Beneden gekomen staat hij even naar adem te happen. Dan rent hij verder, met het geruis van de zee in de rug en met een laagstaand sterrenbeeld voor ogen. In die richting snelt hij voort, voor zover de gesteldheid van het terrein het mogelijk maakt. Een paar maal neemt hij een flauwe glooiing. Plotseling bedenkt hij dat hij rekening moet houden met ravijnen … Huiverend staat hij stil.

Zijn hart bonkt hevig. Het geruis van de zee is merkbaar verzwakt. Nergens klinkt meer een schot. Stemgeluiden klinken evenmin. Rondom hem schijnt enkel een verlaten landschap te zijn …

Vaag tekenen zich een paar golvende bodemlijnen af in het licht van de sterren. Hij probeert zich enigszins te oriënteren. Het gaat niet. Bezorgd kijkt hij in de richting van de zee. Nog steeds is er in zijn benen een zwaar gevoel, van de hevige schrik. En ook is het hem nog steeds een raadsel wat die schoten te beduiden hadden. Eén ding staat vast: het was op hem gemunt. Maar waarom?

Hij kan zich nu niet in die vraag verdiepen. Hij moet zorgen dat hij hier vandaan komt! Mét de jeep! Die moet hij terugvinden! En zo snel mogelijk!

Speurend gaat hij door de nachtelijke wildernis.

Een paar keer denkt hij dat hij het voertuig ziet. Steeds blijkt het iets anders te zijn. Intussen moet hij ook nog voortdurend op zijn hoede blijven! Zoals hij loopt te zoeken naar de jeep, zo kan hijzelf gezocht worden door de geheimzinnige schutters. Daar komt nog bij dat hij zich op totaal onbekend terrein bevindt. Er kunnen allerlei gevaren schuilen. Het is alsof de eenzame landstreek hem bedreigt met het sombere ruisen van de zee.

De jeep blijft onvindbaar.

Steeds sterker wordt het gevoel dat hij begonnen is aan een hopeloze onderneming. Steeds sterker ook wordt zijn zelfverwijt. Waarom is hij niet eerder teruggegaan? Nu zit hij met de gevolgen. Nu loopt hij hier te dwalen, in dit benauwende kustgebied van de Rode Zee …

4
GEHEIME OBSERVATIE

En dan … ziet hij toch ineens de jeep!

Een moment denkt hij dat het niet waar kan zijn … Maar even later zit hij al achter het stuur en rijdt hij in de richting vanwaar hij in de late namiddag gekomen is. Met gedimde lichten rijdt hij. Ook dat brengt nog risico’s mee. Hij is zich ervan bewust dat het voor de schutters een aanwijzing kan zijn. Maar zonder licht kan hij nu eenmaal hier niet rijden. Hij waagt het er dus maar op.

En zo, met een matig gangetje, nadert hij ten slotte weer de plaats waar hij deze middag is gestart. Voor het huis van de Italiaan hangt een gele lamp te branden, als een soort havenlicht. De man zelf staat eronder, klein en donker, en achter hem doemt plotseling Wielema op. Edward stopt.

Als hij uitstapt, voelt hij hoe moe hij is. Waarvan? Van de spanning zeker.

Ook Wielema en de verhuurder van de jeep hebben in spanning gezeten. Dat blijkt uit al hun woorden en gebaren. Niet minder duidelijk echter blijkt dat ze erg blij zijn: de Italiaan om de terugkeer van zijn motorvoertuig en Wielema om de terugkeer van de bestuurder.

Niettemin moppert hij hevig. ‘Kerel, waar heb je toch gezeten al die tijd? Moet het er nu al meteen weer zo gek aan toegaan met jou? Ik snap niet wat jou toch altijd bezielt!’

Over de raadselachtige schoten durft Edward al helemaal niet meer te beginnen. Maar als hij totaal niets te vertellen heeft, zal Wielema echt niet meer weten wat hij eraan heeft en daarom vertelt hij maar dat hij een kudde heeft gezien, ergens in een laagte.

‘O’, bromt Wielema, niet bepaald geïnteresseerd. Hij vraagt zelfs niet wat voor dieren het waren.

‘Het was al erg schemerig’, gaat Edward verder, om de vervelende sfeer wat te doorbreken. ‘Ik kon niet goed meer onderscheiden wat het waren. Vermoedelijk giraffen.’

‘Hmm.’ Het is duidelijk dat het Wielema tamelijk koud laat. Nog steeds staat zijn gezicht allesbehalve vriendelijk.

De piloot heeft daarnet duchtig in angst gezeten over zijn ondernemende vriend. Tijdens vroegere tochten is het hem wel duidelijk geworden dat Edward nogal tuk is op avontuur. De jongen haalt soms dingen uit die levensgevaarlijk zijn.

Edward voelt intussen wel wat er met Wielema aan de hand is: dat die zich zorgen heeft gemaakt over hem. Het spijt hem terdege dat hij zijn goede vriend deze nare spanning heeft bezorgd. Om zich een houding te geven, vertelt hij maar door over de schimmige dieren, die hij gezien heeft. Ja, vermoedelijk waren het giraffen. Komen die hier voor? Hij wendt zich tot de Italiaan, maar die beweert dat hier nergens van die dieren huizen en met radde tong, half in zijn moedertaal, half in het Engels, vertelt hij dat er indertijd, meer naar het zuiden, veel jacht gemaakt is op giraffen, met stokken, door kameelberijders – maar hier wonen ze niet, nee, nee.

‘Zo’, zegt Wielema en in zijn ogen ziet Edward plotseling een lachje. ‘Dan zullen we toch maar aannemen, Edward, dat je weer iets geweldigs ontdekt hebt! In dat krantenbericht was immers al sprake van onbekende dieren die wij hoopten te ontdekken, niet? Zo zie je maar weer … Alleen, erg spijtig voor je oom dat hij niet van de partij was. Nu hebben we er nog geen kiekjes van.’

Edward lacht maar mee, allang tevreden over deze gunstige verandering in Wielema’s humeur. Zo gaandeweg wordt het nu ook minder riskant om met dat andere verhaal voor de dag te komen, dat van de schoten.

Als hij dat verteld heeft, kijkt Wielema hem zwijgend en doordringend aan.

‘Ik merk’, zegt hij eindelijk, en het klinkt gelijktijdig ernstig en geprikkeld, ‘dat ik niet voor niets nogal in de rats heb gezeten!’

‘Eh … maar ik evenmin.’

‘O ja?’ Wielema’s woorden klinken schamper. ‘Voelde je je niet echt in je element?’

‘Wat voor kerels kunnen dat nu geweest zijn, Wielema?’

‘Van hetzelfde slag als jij natuurlijk. Avonturiers. Soort zoekt soort.’

‘Houd toch op! Alsof ik het zo leuk vond! Ik wist niet wat me overkwam! Ik dacht heel eenvoudig: Dat zijn vissers. Er werd zelfs gezongen! En pal daarop floten de kogels.’

‘Dat was dan wel een merkwaardig concert’, concludeert Wielema droogjes.

‘Maar wie doen nu zoiets, Wielema?’

‘Nou, smokkelaars misschien. Die gedacht hebben dat iemand hen betrappen zou.’

‘Ja … Ja.’ Edwards gezicht klaart op. ‘Zal ik meteen de politie waarschuwen?’

Wielema schudt zijn hoofd.

‘Dat van die zingende smokkelaar wil er bij mij toch niet in’, zegt hij. ‘Zo iemand zingt niet. Dat zou het stomste zijn wat-ie doen kon! Niet dan? En dan blijft er maar één mogelijkheid over: het waren vissers. En die hebben jou in het oog gekregen. Maar ze hebben gedacht dat ze met een dier hadden te doen. Het was immers behoorlijk donker en je hebt je maar gedeeltelijk laten zien. Ze hebben gedacht: Wild kunnen we altijd gebruiken! En dat moet dus de verklaring zijn. Maar jij mag van geluk spreken, jongetje!’

Edward knikt. Peinzend kijkt hij voor zich uit. Uiteindelijk vraagt hij: ‘Ben je klaargekomen?’

‘Ja. Morgenochtend vertrekken we.’

Voordat Edward in slaap valt, denkt hij nog een tijd aan het avontuur dat hij deze avond heeft beleefd. Wat Wielema gezegd heeft, is heel aannemelijk, al vindt hij het achteraf wel een beetje eigenaardig dat die vissers vuurwapens bij zich hadden. Maar misschien droegen ze die met het oog op roofdieren! Ja, zo zal het wel zijn.

‘Geef mij die kijker eens’, zegt een man met een kale schedel de volgende morgen tegen iemand die naast hem zit. Ze zitten op hun hurken. De kijker wordt aangereikt.

Fel straalt alweer de zon over het onherbergzame kustgebied.

Het tweetal zit verscholen tussen laag, armetierig struikgewas. Uit de richting van de Rode Zee klinkt vaag het signaal van een boot, die waarschijnlijk naar de haven koerst. De mannen slaan er geen acht op. Hun kijker en hun aandacht zijn gericht op de plaats zelf, die al ligt te schitteren in het licht. Het meest glinstert de helikopter, die op een klein terrein staat opgesteld.

‘Ja, heren’, mompelt de man met het kale hoofd grijnzend, ‘jullie kunnen wel weer naar huis gaan! Dat toestel doet het niet meer!’

Maar na een tijdje begint hij te twijfelen … En uiteindelijk …

‘Nou – daar gaat-ie, hè?’ snauwt de ander. ‘Jij met je gebazel van hij-doet-het-niet-meer! Daar gaan ze, de heren!’

Er volgt niet direct een antwoord. De man met de kijker zit te staren …

‘En houd je nou maar gedekt!’ zegt de ander ongerust, terwijl hij wegduikt tussen de struiken. ‘Vooruit, kerel! Die bol van jou flikkert als een reflector!’

De man met de glimmende schedel laat zich grommend zakken. Intussen verliezen ze het toestel geen moment uit het oog … Komt het? Nee – het neemt een andere koers.

Ten slotte zien ze het verdwijnen.

‘Zo!’ gromt de jongste, die zwarte, vette haren heeft. ‘Voor het moment is de kust weer veilig, letterlijk en figuurlijk.’

‘Het moet me van het hart, vriend, dat je er wel wat erg oppervlakkig over praat!’ zegt de ander op ijzige, terechtwijzende toon.

De kerel met de zwarte haren zwijgt even. Zijn duistere ogen fonkelen. Ten slotte zegt hij snel en driftig: ‘Alsof ik zo onnozel ben om te denken dat we nu verder ook geen last meer van ze zullen krijgen!’

‘O!’ De kale man kijkt zijn collega doordringend aan. ‘Onthoud dit goed: als wij niet zorgen dat we in de aanval blijven, kunnen we wel inpakken!’

Op het gezicht van de ander komt een gemene lach. En als een kort salvo ratelen zijn woorden: ‘Dat gezelschap met hun helikopter zal ervan lusten! Die Edward Smit mag nog zo’n gewiekste kerel zijn, hij zal het loodje leggen! Dit wordt onherroepelijk zijn laatste expeditie! Dat staat vast!’

5
HET RAADSEL VAN DE TENTEN

Ze vliegen bijna pal naar het zuiden. Het is de bedoeling dat ze de stationcar van oom Theodoor tegemoet zullen gaan. Dat hebben ze afgesproken toen ze afscheid namen in Nairobi. Ze konden met een vliegtuig mee dat van Nairobi naar Djibouti vloog. In Djibouti zouden ze de helikopter vinden en daarmee zouden ze naar een punt vliegen in het noorden van Kenia, dicht bij de Ethiopische grens – het punt van samenkomst.

Alles is goed georganiseerd. Er is voor gezorgd dat er brandstof naar bepaalde plaatsen is getransporteerd, zodat de helikopter hier en daar terecht kan. Wielema beschikt over een hoop ervaring en oom is er dan ook van overtuigd dat hij tijdens deze expeditie heel veel aan de piloot kan hebben. Dat heeft hij tegen Edward gezegd. Edward herinnert zich dat, terwijl hij met Wielema over het landschap vliegt.

Gedeelten ervan zien er tamelijk onvruchtbaar uit. Soms zien ze een tentenkamp van nomaden. Hier en daar staan grijze bomen: mimosa’s. Gazellen rennen er tussendoor. Verderop zien ze een paar keer giraffen. Het is dus precies zoals de Italiaan in Assab gezegd heeft.

De giraffen schrikken van het motorgeweld en slaan op de vlucht. Wielema glimlacht, bijna verontschuldigend. Edward richt telkens zijn kijker op de onthutste dieren. Naderhand ontdekt hij er ook een paar die zich op grote afstand bevinden. Het merkwaardige is dat ondanks die afstand ook deze dieren zich in panische angst over het veld bewegen. Ze zijn niet veel gewend in deze eenzaamheid, denkt hij – maar vlak daarop wordt het hem duidelijk wat de werkelijke oorzaak is van deze giraffenvlucht …

Er wordt op de dieren gejaagd! Door een paar kerels op paarden … Ze schijnen voorzien te zijn van stokken. En weer herinnert hij zich de Italiaan. Heeft die niet gezegd dat men indertijd op deze manier op de dieren jaagde?

Hij zou willen dat hij dit niet ontdekt had. Hij houdt van giraffen. Het zijn zulke prachtige en onschuldige dieren. Ze doen hem denken aan herten. En hij weet nog goed hoe bewonderend oom Theodoor naar ze gekeken heeft in het Kruger Wildpark destijds. Hier worden ze behandeld als tuig, als ratten … Moeten we dit toelaten? denkt hij verontwaardigd. We moeten ingrijpen!

Met een kort, somber gebaar maakt hij de piloot opmerkzaam op het nare schouwspel.

Wielema’s gezicht wordt donker en plotseling wijzigt hij zijn koers. Ze vliegen nu recht op de barbaarse jagers af. De giraffen, die denken dat ze nu ook bedreigd worden vanuit de lucht, stormen blindelings in een andere richting … De helikopter zakt nog lager, komt razend op de jagers af. De paarden worden onrustig, de ruiters eveneens. Duidelijk is dat te zien. Hun bewegingen worden onzeker, een stok wordt weggesmeten. Intussen komt het vliegtuig steeds dichterbij. Het heeft zich tussen de jagers en het wild gedrongen, het snijdt de jagers de pas af. De paarden worden radeloos, ze gaan ervandoor en Wielema zorgt er wel voor dat ze de tegenovergestelde richting nemen! Hij zorgt er ook voor dat ze lang genoeg in die richting voortgaan! Zo lang tot er van de giraffen niets meer te zien is …

Lachend brengt de piloot het toestel ten slotte terug in de oude koers.

Als ze Kenia hebben bereikt, wordt het uitkijken. Ze moeten nu in de buurt zijn van de plaats waar de andere expeditieleden op hen zouden wachten. Het is natuurlijk ook nog mogelijk dat zij de eersten zijn die er arriveren.

Er kronkelt een kleine rivier.

Waar die gekruist wordt door een weg, bevindt zich het afgesproken punt. Van die weg had Edward al niet veel verwachtingen en het is ook inderdaad een primitief geval. Een oude aarden baan die al net zo door de wildernis slingert als de rivier. Binnenkort zullen ze vermoedelijk nog meer op elkaar gaan lijken, want de rivier schijnt uit te drogen. In één oogopslag is dit allemaal te zien. Ook dat de stationcar ontbreekt. Oom en Turoeboe zijn er dus nog niet. Even later heeft Wielema het toestel aan de grond gezet.

Ze stappen uit.

Edward wijst.

Wielema knikt.

Op enige afstand, tussen laag geboomte, dicht bij de oever van de kwijnende rivier, staat een aantal tenten van inlanders.

Het is mogelijk dat ook oom zich daar ergens ophoudt: in de schaduw. Het is in ieder geval een heel wat aanlokkelijker plek dan dat onbeschaduwde kruispunt!

Langzaam lopen ze in de richting van het kamp.

‘Wat is het hier stil, nietwaar?’ merkt Edward op. Onwillekeurig praat hij op gedempte toon.

Wielema knikt. ‘Ik zie nog geen spoor van je oom.’

‘Nee. Het lijkt erop dat we de eersten zijn.’

‘De allereersten zelfs’, zegt Wielema met een lachje. ‘Het is net of dit tentenkamp op z’n bewoners staat te wachten.’

Dat is zo. De bevolking kon wel ingedut zijn.

Wielema blijft plotseling staan. Wantrouwend kijkt hij naar het stille dorp. Dan loopt hij achteruit. Edward doet als hij. In zijn hand houdt hij nu de revolver, net als de piloot.

Die fluistert: ‘Dit is niet pluis …’

‘Nee.’

Edward krijgt een bang vermoeden. Zijn ze hier wel eerder gearriveerd dan oom? … Is oom hier misschien argeloos binnen komen rijden – en zijn hij en Turoeboe toen door dit volk overvallen? Wat is dit voor volk? Vermoedelijk uiterst primitief nog … Nomaden die praktisch niets bezitten; moet je die haveloze tenten zien! Hebben ze de autorijders beroofd?

Als hij even naar Wielema kijkt, weet hij dat ze allebei precies hetzelfde denken.

‘Ik vertrouw het helemaal niet, Edward! Je ziet geen sterveling. Maar natuurlijk is hier wel volk! Geen enkel dorp is helemaal verlaten!’

‘Natuurlijk niet! Ze loeren op ons! Zou oom …’

Wielema werpt een snelle blik om zich heen en vraagt: ‘Zie jij wielsporen?’

‘Eh … nee. Maar ginds is de grond steenhard. Hier zou een wagen vastraken. Oom zou dat ook wel zien.’

‘Hm …’ Gejaagd gaan Wielema’s gedachten. Wat Edward gezegd heeft, is logisch. Als z’n oom hierheen gereden is, heeft hij dat harde terreingedeelte genomen. En dan is hij vervolgens langs de tenten gereden, onder het dichte, laaghangende groen van de oeverbegroeiing …

Wielema voelt zich beklemd. Hoe hij ook tuurt, hij kan geen levend wezen ontdekken – en toch zijn ze er! Dat staat vast! Juist die opvallende stilte is het bewijs. Die stilte is volkomen onnatuurlijk …

Edward lopen de rillingen over de rug.

Even nog heeft hij gehoopt dat oom nog niet gearriveerd was. Maar nu hij weer bedenkt dat zijzelf al veel later aangekomen zijn dan berekend was, doordat de helikopter zoek was en defect, blijft er van die hoop maar bitter weinig meer over. De beklemming stijgt hem naar de keel. Maar hij mag er niet aan toegeven! Hier moet worden ingegrepen! Ze kunnen oom en Turoeboe niet aan hun lot overlaten. Misschien leven ze nog … Misschien zien ze hen wel, maar kunnen ze niets beginnen, is hun de mond gesnoerd, zijn ze vastgebonden … En zonder zich nog langer te bedenken, gaat hij op de tenten af.

Is dat nu wel verstandig? denkt Wielema nog. Maar het volgende ogenblik gaat ook hij al op weg.

Uiterst voorzichtig naderen ze de tentengroep. Ze lopen niet meer, ze schuifelen op hun buik vooruit, steeds in de beschutting van het groen. Intussen vragen ze zich bezorgd af, wat ze nu verderop moeten beginnen …

Met een gil krimpt Edward in elkaar. Wielema, die zich links van hem voortbewoog, blijft roerloos liggen, als verlamd. Edward slaat nog met zijn armen, maar de hand die als een klauw zijn nek heeft gegrepen, ligt daar onwrikbaar – en plotseling wordt hij weggesleurd. Wielema, die door dichtbebladerde takken van hem gescheiden is, ziet vaag zijn spartelende benen nog … hoort een gesmoorde kreet … Dan werpt hij zich wild in het struikgewas, worstelt zich tussen de taaie takken door om zijn vriend bij te springen – als het nog niet te laat is …

Woedend scheurt hij zich los uit de twijgen, hij stort zich vooruit … en blijft dan onbeweeglijk staan, tegenover Turoeboe …

Turoeboe, die juist Edward op zijn voeten zet … De ogen van de goede, oersterke kleurling rollen – maar niet van vrolijkheid. Angstig klinkt zijn stem. Ze moeten meekomen met hem, snel! Hier is veel gevaar!

‘Maar oom dan?’ stoot Edward uit. ‘Zit hij al …’

‘Daar!’ zegt Turoeboe en hij wijst.

En dan … ja, dan zien ze daar een heel vredig en alledaags tafereel … zo alledaags dat het in Edwards ogen alleen maar onwezenlijk lijkt. Daar loopt oom, dicht bij de stationcar, die naast de helikopter is geparkeerd. Hij rookt een stevige sigaar en kijkt bijzonder vergenoegd.

Beteuterd loopt Edward op hem toe.

Wielema volgt hem, zwijgend.

‘Hallo!’ roept oom. Op zijn gezicht ligt een gulle lach. ‘Wat was daar te zien? Als het de moeite waard is, haal ik eerst een camera.’

Hij begroet zijn reisgenoten met een forse handdruk en vraagt dan aan Turoeboe, waarom die zo angstig staat te kijken. ‘Trouwens’, en hij richt zich weer tot Wielema en Edward, ‘ jullie kijken ook niet bepaald opgewekt! Wat is daar toch te zien …’

‘Niets, oom! Dat is juist zo verdacht!’ Snel geeft Edward uitleg. Turoeboe maakt intussen veelzeggende gebaren. ‘Hij vertrouwt dit zaakje ook niet’, zegt Edward nog.