Twaalf jaar na de ontvoering van haar tweelingzus door Noord-Koreaanse spionnen is Jenna Williams nog steeds op zoek naar aanwijzingen of haar zus leeft. Ze probeert toegang te krijgen tot het geheimzinnige en afgesloten land, wat haar onder de aandacht brengt van de CIA. Als blijkt dat haar zus is opgesloten in een speciaal strafkamp, besluit Jenna deel te nemen aan een geheime en gevaarlijke missie diep in het hart van het Noord-Koreaanse regime. Een levensgevaarlijk kat-en-muisspel volgt, waarbij Jenna een onverwachte bondgenoot vindt in een hooggeplaatste Noord-Koreaanse diplomaat die opgejaagd wordt door zijn eigen geheime dienst en wil overlopen naar het Westen.

D.B. John is journalist en schrijver en heeft lange tijd in Zuid-Korea gewoond. Hij is een van de weinige westerlingen die regelmatig Noord-Korea hebben bezocht. Op dit moment werkt hij in Londen.

‘Doet denken aan Martin Cruz Smith en Robert Harris. Een meesterlijke weergave van het angstaanjagende dagelijkse leven in Noord-Korea.’ – The Guardian

‘Buitengewoon slim, vindingrijk en razend spannend. Dit is een belangrijk boek.’ – Lee Child

D.B. John

Ster van het noorden

Vertaald door Reintje Ghoos en Jan Pieter van der Sterre

AMSTERDAM 2018

Cargo

Cargo is een imprint van Uitgeverij De Bezige Bij, Amsterdam

Copyright © 2018 D.B. John

Copyright Nederlandse vertaling © 2018 Reintje Ghoos en Jan Pieter van der Sterre

Oorspronkelijke titel Star of the North

Oorspronkelijke uitgever Harvill Secker, Londen

Omslagontwerp Wil Immink Design

Omslagillustratie © Fang Zhou/Hollandse Hoogte

Verzorging e-book Ferdinand Rusch

ISBN 978 94 031 2800 9

NUR 305

uitgeverijcargo.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2018.

Dit e-book leest het best als het lettertype op de e-reader is ingesteld op ‘origineel’, ‘standaard’ of ‘default’. Verder wordt aangeraden om de volgende instellingen te kiezen: ‘niet uitvullen’ en ‘niet afbreken’.

Ter nagedachtenis aan Nick Walker

1970-2016

Noord-Korea is in veel opzichten vreemder dan een schrijver kan bedenken. Het is een marxistische erfelijke monarchie waarvan het volk afgesloten leeft van de buitenwereld. De Noord-Koreanen krijgen te horen dat ze in een land van overvloed en vrijheid wonen, maar toch worden er kinderen naar de goelag gestuurd als hun ouders misdadige ideeën hebben, en gebruikt het regime uithongering als middel tot politieke controle. Deze staat heeft zich in de loop der jaren gedragen op een manier die voor buitenstaanders misschien erg moeilijk te geloven is, laat staan te begrijpen, vandaar dat lezers geïnteresseerd kunnen zijn in de vraag welke onderdelen van de roman op werkelijkheid berusten.

Voor die lezers is er aan het eind van dit boek een toelichting van de schrijver opgenomen. Omdat hierin elementen van de plot aan de orde komen, wordt geadviseerd deze toelichting pas na het beeindigen van de roman te lezen.

Tevens staat achter in dit boek een beknopte woordenlijst met de vertaling van een aantal in de tekst gebruikte Koreaanse woorden.

Ten slotte zij de lezer erop attent gemaakt dat dit verhaal speelt in het Noord-Korea van rond 2010 en dat de huidige politiek leider, Kim Jong-un, nog geen rol van betekenis speelde. De macht was destijds in handen van zijn vader, Kim Jong-il, ‘de Geliefde Leider’, die weer de zoon was van Kim Il-sung, ‘de Grote Leider’.

Proloog

Baengnyeong

Zuid-Korea

Juni 1998

De zee was kalm op de dag dat Soo-min verdween.

Ze keek hoe de jongen een vuurtje bouwde met drijfhout. De vloed kwam vervaarlijk opzetten en voerde torenhoge wolken met zich mee, die de roze kleur van as kregen. Ze had de hele dag geen enkele boot gezien en het strand was verlaten. Het tweetal had de wereld voor zichzelf.

Ze richtte haar camera en wachtte tot hij opkeek. ‘Jae-hoon...?’ Later zou er op de foto die ze maakte een negentienjarige jongen blijken te staan met sterke armen en benen en een verlegen glimlach. Hij was donker voor een Koreaan en had een dun laagje zout op zijn schouders, als een parelvisser. Ze gaf de camera aan hem en hij nam een foto van haar. ‘Ik was nog niet klaar,’ zei ze lachend. Op die foto zou ze haar lange haren van haar voorhoofd vegen. Ze hield haar ogen dicht en haar gezicht stond intens tevreden.

Het vuur laaide nu op, hout kreunde en barstte. Jae-hoon zette een geblutste pan op drie stenen boven de vlammen en goot er sesamolie in. Toen ging hij naast haar liggen, in het zachte, warme zand vlak boven de vloedlijn; hij leunde op zijn elleboog en keek naar haar. Zijn oog viel op haar kettinkje, dat later zoveel verdriet en herinneringen zou oproepen. Het was een dun zilveren kettinkje met een zilveren hangertje in de vorm van een tijger, het dier dat Korea symboliseert. Hij raakte het aan met zijn vingertop. Soo-min drukte zijn hand tegen haar borst en ze begonnen te kussen, met hun voorhoofden tegen elkaar en strelende tongen en lippen. Hij rook naar de oceaan, kauwgum met muntsmaak, inktvis en Marlboro’s. Zijn sprietige baardje schraapte over haar kin. Al die details, alles, vertelde ze aan haar zus in de luchtpostbrief die ze zonder het te beseffen in haar hoofd al aan het schrijven was.

De sesamolie begon te sputteren in de pan. Jae-hoon bakte een inktvis, die ze opaten met chilipasta en rijstballen, terwijl ze keken hoe de zon naar de horizon daalde. De wolken waren veranderd in vuur en rook, de zee was een vlakte van paars glas. Toen ze klaar waren met eten haalde hij zijn gitaar voor de dag en begon met zijn zachte, heldere stem ‘Rocky Island’ te zingen, kijkend naar haar met het licht van het vuur in zijn ogen. Het liedje vond het ritme van de branding en ze voelde de zalige zekerheid dat ze die situatie haar hele leven zou onthouden.

Midden in een toon hield hij op met zingen.

Hij keek naar de zee, zijn lichaam zo gespannen als dat van een kat. Toen gooide hij de gitaar opzij en sprong op.

Soo-min volgde de richting van zijn blik. In het licht van het vuur leek het strand een maanlandschap vol kraters. Ze zag niets. Alleen de golven die neersmakten en als dofwit schuim plat uitwaaierden over het zand.

En toen zag ze het.

In een smalle strook voorbij de branding, een meter of honderd uit de kust, begon de zee te kolken en te koken; het water werd omgewoeld tot bleek sop. Er schoot een fontein omhoog, net zichtbaar in het tanende licht. Toen spoot er een enorme dampstraal sissend de lucht in, als de adem uit het blaasgat van een walvis.

Ze stond op en greep zijn hand.

Het ziedende zeewater begon voor hun ogen uiteen te gaan; er kwam iets zwarts, glanzends omhoog.

Soo-min voelde onrust in haar ingewanden. Ze was niet bijgelovig, maar voelde diep vanbinnen dat er iets kwaadaardigs stond te gebeuren. Elk instinct, elke vezel van haar lichaam zei haar dat ze weg moest rennen.

Plots werden ze verblind door een licht. Vanuit zee kwam er een straal met een oranje halo, te fel om tegenin te kijken, en richtte zich op hen.

Soo-min draaide zich om en trok Jae-hoon met zich mee. Ze lieten hun spullen liggen en holden struikelend door het mulle, diepe zand. Maar al na een paar stappen bleven ze stokstijf staan omdat ze iets anders zagen.

Er kwamen gestalten met zwarte maskers op tevoorschijn uit de donkere duinen en renden op hen toe met touwen in hun handen.

Datum: 22 juni 1998, zaak ref: 734988/220598

per fax verzonden

rapport van de Gemeentepolitie van Incheon op verzoek van de Nationale Politie, Seodaemun-gu, Seoul

In opdracht verricht onderzoek naar de vraag of de twee vermiste personen die op 17 juni om 14.30 uur voor het laatst zijn gezien, vóór hun verdwijning het eiland Baengnyeong hadden verlaten. Met alle respect opgesteld door inspecteur Ko Eun-tek:

1. Naar aanleiding van videobeelden die ter beschikking werden gesteld door de beveiliging van de Terminal van Baengnyeong kan met een hoge mate van zekerheid worden vastgesteld dat niemand die op de vermiste personen lijkt aan boord van de veerpont is gegaan tijdens een van de afvaarten binnen de betreffende tijd. Conclusie: de vermiste personen hebben het eiland niet met de veerpont verlaten.

2. De kustwacht heeft geen andere vaarbewegingen in het gebied gemeld in de periode nadat de vermiste personen voor het laatst zijn gezien. Omdat het eiland dicht bij Noord-Korea ligt is er zeer beperkt scheepvaartverkeer. Conclusie: de vermiste personen hebben het eiland niet met een andere boot verlaten.

3. Een eilandbewoner ontdekte gisteren bij de resten van een kampvuur op Condol Beach ook een gitaar, schoeisel, kledingstukken, een camera en portefeuilles met contant geld, retourtickets voor de veerpont, paspoorten en bibliotheekpasjes die eigendom zijn van de vermiste personen. De twee id’s komen overeen met de persoonsgegevens die werden verstrekt door Sangmyung University. Ze zijn eigendom van:

Jae-hoon Park, man, 19, woonachtig in de Doksanwijk te Seoul, wiens moeder op Baengnyeong woont.

Soo-min Williams, vrouw, 18, Amerikaans staatsburgeres, die in maart in het land aankwam om zich als student in te schrijven.

4. Heden om 07.00 uur heeft de kustwacht een zoekactie per zeehelikopter in gang gezet tot vijf zeemijl buiten de kust. Er is geen spoor van de vermiste personen gevonden. Conclusie: beide personen zijn tijdens het zwemmen helaas verdronken. De zee was kalm, maar volgens de kustwacht stonden er bijzonder sterke stromingen. De lichamen kunnen inmiddels een aanzienlijke afstand hebben afgelegd.

Met uw toestemming zullen wij nu het zoeken per helikopter opschorten en wij raden u nederig aan om de families van de vermiste personen te informeren.

Deel een

Het zaad van leden van groeperingen en klassenvijanden,

wie zij ook zijn, moet over drie generaties

worden geëlimineerd.

Kim Il-sung, 1970

Jaar 58 van het Juche-tijdperk

1

Georgetown

Washington DC

Eerste week van oktober 2010

Jenna schrok wakker omdat ze onwillekeurig moest schreeuwen.

Ze ademde diep, met wijd open ogen, het beeld was vertekend door de lens van de nachtmerrie. In de verwarde seconden tussen dromen en waken kon ze haar lichaam nooit bewegen. Langzaam kregen de vage proporties van de kamer vorm. Er siste zachtjes stoom in de radiatoren en ver weg sloeg de klokkentoren. Ze zuchtte en deed haar ogen weer dicht. Haar hand lag op haar hals. Daar hing het dunne zilveren kettinkje met het kleine zilveren tijgertje. Het was er altijd. Ze wierp het dekbed van zich af en voelde hoe de kille lucht als een linnen sluier neerdaalde op haar transpirerende lichaam.

Naast haar op bed ontstond geruisloos een kuil. Ambergroene ogen spiegelden in het flauwe licht. Cat was opgedoken uit het niets, uit een andere dimensie, alsof hij door de kerkklok was opgeroepen. ‘Hé,’ zei ze, en ze aaide het dier over zijn kop.

De tijd op de wekkerradio versprong.

‘...nister van Buitenlandse zaken heeft de lancering veroordeeld als “een zeer provocerende actie, die de veiligheid van de regio in gevaar brengt...”’

De keukentegels voelden ijskoud onder haar blote voeten. Ze schonk melk op een schoteltje voor Cat, warmde in de magnetron de koude koffie op die ze in de pot vond, en nipte ervan terwijl ze zich pantserde tegen de achterstand in voicemails op haar telefoon. Dr. Levy had gebeld om haar afspraak om negen uur te bevestigen. De redacteur van East Asia Quarterly wilde haar spreken over de publicatie van haar artikel en vroeg of ze het dreigende nieuws van die ochtend had gehoord. De oudere berichten waren in het Koreaans en waren allemaal van haar moeder. Ze sloeg ze over tot het oorspronkelijke bericht, een uitnodiging om zondag tussen de middag te komen eten in Annandale; haar moeder klonk afgemeten en gekwetst; Jenna ervoer haar schuldgevoel als een zure oprisping.

Met haar koffie in haar hand keek ze naar haar mistroostige tuintje, maar zag alleen de weerspiegeling van het helverlichte keukeninterieur in het raam. Ze moest zich dwingen te accepteren dat de dertigjarige vrouw met holle ogen en ondergewicht die naar haar terugkeek zijzelf was.

Ze vond haar gymschoenen en joggingbroek in een berg onder de pianokruk, bond haar haar samen en liep naar buiten, de kou van O Street in, en weerstond de blik van de postbode, die niet glimlachte. Dat klopt, vriend, ik ben zwart en woon in deze buurt. Ze begon door de halftinten onder de bomen naar het jaagpad te hollen. Georgetown voelde die ochtend slaperig en hol. Een kille noordooster woei bladeren door een hemel als gepolijst metaal. Pompoenen gluurden uit ramen en vanaf drempels. Ze sprintte al voordat ze opgewarmd was, de zeewind vanaf het kanaal woei de kwade droom uit haar haren.

De man glimlachte vermoeid. ‘Als je niet met me wilt praten, komen we nergens.’ Onder de overredende stem voelde Jenna de harde kern van zijn verveling. Hij was bezweken voor de verleiding een poppetje te tekenen op het notitieblok dat op zijn knie lag. Ze concentreerde zich op een deegkruimel in zijn baard, net rechts van zijn mond. ‘Het is dezelfde nachtmerrie, zei je?’

Ze ademde langzaam uit. ‘Er zijn altijd wel variaties, maar het is in principe dezelfde. We hebben er al vaak over gesproken.’ Zonder erbij na te denken, raakte ze haar kettinkje aan op haar keel.

‘Als we niet tot de kern ervan doordringen, blijft hij terugkomen.’

Haar hoofd zakte weer neer op de bank. Ze zocht aan het plafond naar woorden, maar vond ze niet.

Hij wreef over zijn neusbrug onder zijn bril en keek haar aan met een soort ergernis en opluchting, alsof hij de rand van de kaart had bereikt en de reis met een zuiver geweten kon opgeven. Hij sloeg zijn notitieblok dicht.

‘Ik vraag me af of je niet beter naar een rouwconsulent kunt gaan. Misschien is dat hier het probleem? Je ervaart nog steeds je verlies. Het is twaalf jaar geleden, ik weet het, maar bij sommigen van ons geneest de tijd langzamer.’

‘Nee, dank u.’

‘Wat doen we dan hier vandaag?’

‘Mijn prazosine is op.’

‘Daar hebben we het over gehad,’ zei hij overdreven geduldig. ‘Prazosine neemt niet het oorspronkelijke trauma onder handen dat de oorzaak is van...’

Ze stond op en pakte haar jasje. Ze had haar witte blouse aan en een strakke zwarte broek, haar werkkleding. Haar glanzende zwarte haar droeg ze in een losse knot. ‘Het spijt me, dr. Levy, ik moet over een paar minuten college geven.’

Hij zuchtte en greep naar de blocnote op zijn bureau. ‘Al mijn patiënten noemen me Don, Jenna,’ zei hij al schrijvend. ‘Dat heb ik je toch verteld?’

Het beeld kwam tevoorschijn als door een raam in de ruimte. China bestond uit een miljoen lichtpuntjes, met de nieuwe steden als brutale zwermen halogeen en neon. Ontelbare steden en dorpen glansden als diamanten in antraciet. Rechtsonder op het projectorscherm stuurden de scheepswerven en containerhavens van Nagasaki en Yokohama geelbruin natriumlicht het donker in. Tussen de Japanse Zee en de Gele Zee was Zuid-Korea omzoomd met opgloeiende kustslagaders; de enorme hoofdstad Seoul was een schitterende chrysant. Maar het midden van het beeld was een duistere strook. Geen oceaan, maar een land, een bergachtig land van duisternis en schaduw; alleen de hoofdstad gaf een flauwe gloed af, een sintel in de as.

De studenten zaten in halve cirkels rond de lessenaar en keken zwijgend naar het satellietbeeld.

‘Zoals jullie vanmorgen allemaal hebben gehoord,’ zei Jenna, ‘hebben de Noord-Koreanen gisteren weer een Unha-3-raket gelanceerd. Als het om vreedzame technologie gaat, zoals ze beweren, en de kwangmyongsong-satelliet in een baan rond de aarde vliegt om oogsten in de gaten te houden, dan is dit het beeld dat ze ’s nachts van hun land hebben...’

‘Kwangmyongsong, zoals in... “heldere ster”, zoiets?’

Jenna knipte de lamp op de lessenaar aan. Een Koreaans-Amerikaans meisje had de vraag gesteld. ‘Heldere ster’ klonk duidelijk ironisch. In de melkweg van lichtjes op het scherm was Noord-Korea een zwart gat.

‘Ja, of schitterende ster of leid-ster,’ zei Jenna. ‘De naam bevat veel symboliek voor Noord-Korea. Weet iemand waarom?’

‘De cultus van de Kims,’ zei een jongen met een Red Sox-pet op, ook een Koreaanse overloper, die door Jenna was aanbevolen voor een studiebeurs.

Ze draaide zich naar het scherm en liet snel de beelden langsvliegen van de verkeersvrije doorgaande wegen van Pyongyang, van triomfbogen en massaspelen, voordat ze de foto vond die ze zocht. Er ging een golf van hilariteit door het lokaal, maar de studenten waren duidelijk gefascineerd door het beeld. Op de foto stonden rijen burgers in saaie kleren, die bogen voor een portret ten voeten uit van een welgedane, glimlachende man in een strakzittend, beige casual jasje met bijpassende broek. Rond het portret stonden rode begonia’s en eronder was in rood Koreaans schrift een slogan geschilderd: KIM JONG-IL IS DE LEID-STER VAN DE 21E EEUW!

‘In de officiële staatsmythologie,’ zei Jenna, ‘werd de Geliefde Leider in 1942 geboren op een geheime guerrillabasis binnen het door Japan bezette Korea. Zijn geboorte werd voorspeld door het verschijnen van een heldere, nieuwe ster in de lucht boven de top van de Paektu. Hij wordt soms zelf “Leid-ster” genoemd, kwangmyongsong.’

Achter in de collegezaal vroeg iemand: ‘Was zijn moeder maagd?’ De studenten gniffelden.

Op dat moment knipperden de plafondlampen aan en kwam de faculteitsvoorzitter binnen, professor Ranyon, Jenna’s baas. Ranyon was in de vijftig, maar door zijn gebogen schouders, vlinderdas en corduroy jasje zag hij er eerder uit als zeventig, en door zijn uitgedroogde, dunne stem dichter bij de tachtig.

‘Heb ik een grap gemist?’ vroeg hij, over zijn leesbril heen kijkend naar de studenten. Hij boog zich voorover naar Jenna’s oor en zei: ‘Vervelend u te storen, dr. Williams. Zou u alstublieft mee willen gaan?’

‘Nu?’

Buiten in de gang zei hij: ‘Ik werd zojuist van hogerhand gebeld. We hebben een bezoeker van... een ondoorzichtig overheidsorgaan.’ Hij glimlachte verward. ‘Hij wil ú ontmoeten. Weet u hier iets van?’

‘Nee, meneer.’

De Riggs-bibliotheek was een gewelfde, gotische kamer waarin de antiquarische boeken stonden. De enige bezoeker was een man in een donkergrijs pak. Hij stond met zijn profiel naar hen toe, hield een koffiekopje vast en keek naar een geïmproviseerd partijtje voetbal dat op het grasveld werd gespeeld.

Professor Runyon schraapte zijn keel en de man draaide zich naar hen toe. Zonder te wachten totdat hij werd voorgesteld deed hij een stap naar voren en schudde Jenna warm de hand. ‘Charles Fisk,’ zei hij, ‘van het Institute of Strategic Studies.’ Hij was lang, krachtig gebouwd en begin zestig. Zijn neus was lichtjes bolvormig en gespleten aan de punt, zijn haar zilver en golvend als bouclétapijt.

‘Dr. Williams is assistent-professor aan onze School of Foreign Service,’ zei Runyon, nog steeds met een spoortje van verbijstering. ‘We hebben oudere personeelsleden beschikbaar, die misschien meer...’

‘Dank u wel, meneer, alles is goed zo,’ zei de man en gaf hem het koffiekopje.

Runyon stond er even naar te kijken; daarna boog hij zijn hoofd alsof hij een complimentje had gekregen en schuifelde achteruit, als een hoveling van een mandarijn, naar de deur.

Toen de deur weer dicht was en ze alleen waren, dacht Jenna direct dat ze in de problemen zat. De man observeerde haar vreemd aandachtig. Hij was formeel vriendelijk, had iets van een cavalerist en kneep haar botten bijna fijn toen hij haar een hand gaf: alles wees in de richting van ‘een militair’.

Hij zei: ‘Mijn excuses omdat ik u uit uw college heb gehaald.’ De stem was laag en melodieus. ‘Mag ik u Jenna noemen?’

‘Mag ik vragen waar dit over gaat?’

Hij glimlachte en fronste tegelijk. ‘Kent u mijn naam niet? Heeft uw vader me nooit genoemd?’

Ze bleef neutraal kijken, beheerst, maar voelde zich licht verontrust, zoals altijd als iemand blijk gaf van enige bekendheid met haar familie, hoe miniem ook.

‘Nee. Ik kan me niet herinneren dat mijn vader ooit over ene Charles Fisk heeft gesproken.’

‘Ik heb met hem gediend bij Signals Intelligence. Achtste Amerikaanse leger in Seoul. Dat is, o, inmiddels vele jaren geleden, voordat u werd geboren. Hij was de hoogst geplaatste Afro-Amerikaan in het garnizoen. Wist u dat?’

Ze zei niets, bleef hem strak aankijken. Er roerde zich een herinnering in haar achterhoofd. Aan haar oom Cedric, haar vaders broer, die aarde op de kist gooide toen men die liet zakken; aan haar armen die stevig haar huilende moeder vasthielden; aan de lucht die geurde naar vochtige bladeren; en aan een rij mannen op respectvolle afstand op de achtergrond, naast de begrafenisstoet, mannen in lange legerjassen, die in de regen hun hoofd ontblootten toen er op een bugel werd gespeeld, en die later hun pet terugzetten met de klep ver omlaag getrokken. Haar intuïtie wist zeker dat deze man een van hen was geweest.

Er sloeg een klok in de toren. Ze wierp een blik op haar horloge.

‘U hebt tot drie uur verder geen lessen,’ zei hij. ‘Ik heb uw superieur gevraagd uw rooster te veranderen.’

‘U hebt wat?’

‘Ik heb hem gezegd dat ik uw advies nodig had over een kwestie van nationale veiligheid.’

Jenna was te verrast om zich in te houden. ‘Bullshit.’

Hij keek haar welwillend aan, een wijze oudoom met een eigenzinnig nichtje. ‘Ik zal het onder het eten uitleggen.’

Jenna liep achter Fisks brede rug aan toen ze door de maître d’hôtel naar een tafeltje werden geleid. Het restaurant, aan 36th Street, bevond zich in een herenhuis van rond 1800, dat was gedecoreerd met ruiterij-antiquiteiten en porseleinen borden uit Limoges. Boven de lambrisering hingen portretten van de Founding Fathers, die uitkeken over een eetzaal vol geroezemoes van gesprekken tussen mannen. Prompt voelde ze zich niet op haar plaats en geïrriteerd. Deze man die beweerde haar vader te hebben gekend, deze volslagen vreemdeling die haar dag had gekaapt, had haar protesten weggewuifd met het gemak van iemand die steevast zijn zin kreeg.

‘De Maine-kreeft is erg goed,’ zei hij, terwijl hij zijn servet opensloeg en naar haar glimlachte alsof het haar verjaardagskostje was.

‘Ik heb echt geen honger...’

‘Laten we beginnen met een dozijn oesters.’

De ober werd ondervraagd over de voors en tegens van bepaalde sauzen, een fles Saint-Émilion werd besteld en voorgeproefd, glazen ingeschonken, en haar bezwaren nogmaals met een glimlach afgewimpeld. Het was een demonstratief vertoon van goede manieren en ze vroeg zich af in hoeverre die show speciaal voor haar werd opgevoerd. Nadat ze een voorzichtig slokje wijn had genomen en had berust in de zinloosheid van verzet tegen zo’n overweldigende hartelijkheid, voelde Jenna dat haar irritatie geleidelijk plaatsmaakte voor nieuwsgierigheid.

Ze zei: ‘Mijn vader heeft nooit over zijn vrienden of collega’s uit het leger gesproken. Ik had altijd aangenomen...’

‘Hij was een gesloten man, zoals u weet.’

Even dacht ze dat dit een zorgvuldig voorbereide truc was om vertrouwelijkheid te kweken.

‘Hoe goed hebt u hem gekend?’

‘Goed genoeg om getuige te zijn geweest op zijn bruiloft.’

Dat was een verrassing. Ze zag onmiddellijk de armoedige stenen lutherse kerk in Seoul voor zich waar haar ouders waren getrouwd. Ze had altijd gedacht dat ze alleen waren geweest met een dominee. De familie van haar moeder was weggebleven en had geweigerd haar een tweede, Koreaanse bruiloft te gunnen, zoals de gewoonte was, en had haar zelfs jaren nadien gemeden.

‘Toen hij met uw moeder naar Virginia ging, heb ik contact met hem gehouden. Later diende ik opnieuw met hem in Fort Belvoir...’

Hij begon herinneringen op te halen, vertelde legenden en anekdotes over haar vader uit een tijd voor haar geboorte of toen ze heel jong was. Sommige kende ze; andere had ze nog nooit gehoord, maar het werd steeds duidelijker dat deze man een heleboel wist. Hij was zelfs op de hoogte van de recentere geschiedenis, toen het slechter ging met haar familie – haar vader die dronk en werd ontslagen uit het leger, haar moeder die voorzichtig voor zichzelf begon als huwelijksconsulente om de eindjes aan elkaar te knopen – en dat alles vertelde hij op gemoedelijke toon, als een oude vriend die de familiegeschiedenis ophaalde; af en toe wierp hij een blik op haar terwijl hij een oester in wijnazijn en citroensap doopte en dan in zijn keel wipte. Maar ineens begon de paniek te groeien toen ze begreep waar hij heen wilde. Hij kwam dichterbij en maakte achteloos trage, steeds kleinere cirkels rond het onderwerp waarover ze niet wilde spreken, de afgrond waar ze niet in wilde kijken.

Hij merkte dat ze zich ongelukkig voelde en zweeg, met zijn vork omhoog. Toen zuchtte hij, leunde achterover in zijn stoel en glimlachte haar verslagen toe, alsof hij haar wilde laten zien dat hij alle schijn liet varen. Met zachte stem zei hij: ‘U bent bang dat ik over uw zus begin.’

De woorden vielen als stenen uit zijn mond. Jenna zat nu heel stil. Het geroezemoes en getik van zilver op porselein verdween naar de achtergrond. Ze hoorde zichzelf ademen.

De volgende gang werd geserveerd, maar Jenna bleef de man strak aankijken.

‘Weet u,’ zei hij zacht, ‘ik denk soms dat de dingen die echt de moeite waard zijn om over te praten de dingen zijn die mensen absoluut weigeren te bespreken.’

Ze probeerde haar stem stabiel te houden toen ze vroeg: ‘Wie bent u?’

Zijn gezichtsuitdrukking veranderde lichtjes, werd koeler, ernstiger. ‘Ik ben geheim agent, en heb uw vader goed gekend. Ik houd al heel lang beroepshalve een oogje op u. U hoeft niet zo verbaasd te kijken.’ Hij brak een stuk brood af, smeerde er boter op en keek haar aan. Zijn ogen hadden de kleur van puimsteen; zijn openhartige blik maakte haar nerveus. ‘U hebt de afscheidsrede voor uw jaar gehouden en had als student torenhoge cijfers. U hebt een beurs gekregen en bezit het hoogste IQ van de staat Virginia. Uw proefschrift was zo bijzonder dat het u een snelle academische carrière garandeerde. “De evolutie van de Arbeiderspartij als machtsinstrument van de Kim-dynastie, van 1948 tot heden”. Ja, ik heb het gelezen. U bent opgegroeid in twee culturen, met twee talen. U bent vorig jaar drie maanden in de Chinese provincie Jilin geweest om het Noord-Koreaans dialect beter te leren kennen. U bent gezond en atletisch. U was finaliste in de jeugdcompetitie van taekwondo. U doet aan hardlopen. U bent eenzelvig; u kunt geheimen bewaren. U bent uiterst onafhankelijk. Een dergelijke serie vaardigheden en kwaliteiten konden wij niet onopgemerkt aan ons voorbij laten gaan.’

‘Wie zijn die “wij”?’

‘“Wij” zijn de Dienst, Jenna. De CIA.’

Jenna kreunde zacht. Ze had het gevoel beetgenomen te zijn en voelde zich dom omdat ze het niet had zien aankomen. Toen volgde er een driftimpuls bij het besef dat de herinnering aan haar vader als lokaas was gebruikt.

‘Meneer...’ Ze legde haar bestek neer naast het nauwelijks aangeraakte hoofdgerecht. ‘U verspilt uw tijd, en de mijne.’ Ze raakte de telefoon in haar zak aan en vroeg zich af of het te laat was om de veranderingen die deze man in haar lesrooster had aangebracht teniet te doen. ‘Ik moet terug naar mijn werk.’

‘Rustig maar,’ zei hij joviaal. ‘We praten alleen maar.’

Ze sloeg het hengsel van haar handtas over haar schouder en maakte aanstalten om op te staan. ‘Dank voor de maaltijd.’

Zijn lage basstem drong makkelijk door de restaurantgeluiden heen, ook al sprak hij zachtjes. ‘Gisteren om zes uur Koreaanse tijd werd de kwangmyongsong-raket afgevuurd vanaf de satellietlanceerbasis Tonghae in het noordoosten van Noord-Korea, in strijd met verschillende resoluties van de Veiligheidsraad van de VN. Er was geen satelliet aan boord. De technologie was volstrekt vijandig.’ Jenna verstijfde. ‘We hebben de lancering gevolgd. De derde trap van de raket kwam in de Filipijnse Zee terecht, waar hij werd opgepikt door de Amerikaanse zevende vloot voordat de Noord-Koreanen hem konden bergen. Ze testten het hitteschild voor een thermonucleaire langeafstandsraket, die ze binnenkort op onze westkust zullen richten. Uw eten wordt koud.’ Hij was begonnen met eten. ‘Gegrilde zeebaars in champagnesaus...’ Hij deed zijn ogen dicht. ‘Perfectie.’

Haar hoofd nam zoemend enkele scenario’s door. Ze besefte amper dat ze weer was gaan zitten. ‘Mijn god,’ mompelde ze. Ze zag ineens een vallende ster voor zich, hoog boven de Stille Oceaan. Kwangmyongsong. ‘Dat betekent...’

‘Ik wil dat u voor me werkt.’ Hij had gesproken met zijn mond vol dampend voedsel. ‘Bij de Clandestine Service van de CIA.’

Ze knipperde twee keer met haar ogen. ‘Ik ben... niet van het CIA-soort. U denkt misschien dat u alles over me weet, maar u weet niet dat ik eens per week naar een zielenknijper ga. Ik neem medicijnen tegen nachtmerries.’

Hij grijnsde haar monter toe en ze besefte dat hij dat ook wist.

‘Ik rekruteer al tientallen jaren lang agenten. Daardoor heb ik een psychologische gave ontwikkeld, zou je kunnen zeggen. U bent misschien wel een van de veelbelovendste kandidaten die ik ooit heb ontmoet, dr. Williams.’ Hij boog vertrouwelijk naar haar over. ‘U bent niet alleen intelligent. U hebt een sterk persoonlijk motief om uw land te dienen.’

Ze keek hem bedachtzaam aan.

‘U weet wat ik bedoel.’ Opnieuw klonk zijn stem vol sympathie. ‘Ik heb geen antwoorden voor u. Misschien achterhaalt u nooit de waarheid van wat er met uw zus op dat strand is gebeurd. Maar ik bied u geheimen. Ik bied de kans dat er op een dag een deur opengaat en u de waarheid misschien achterhaalt. U bent geobsedeerd door haar verdwijning. Dat klopt, hè? U bent er koel en eenzaam door geworden. U vertrouwt tegenwoordig niets en niemand meer, behalve uzelf.’

‘Soo-min is verdronken,’ zei ze zwakjes. ‘Meer valt er niet over te zeggen.’

Hij liet zijn stem dalen, prevelde nu, formuleerde omzichtig. ‘Er is geen lichaam gevonden. Ze is misschien verdronken...’ Hij bestudeerde Jenna’s gezicht, probeerde haar te doorgronden. ‘Maar u kunt de andere mogelijkheid niet uitsluiten...’

Jenna deed haar ogen dicht. Dat was haar meest persoonlijke geloofsartikel en nu werd het tegengesproken. ‘Ze is verdronken. Dat weet ik.’ Ze slaakte een ongelukkige zucht. ‘Als u eens wist hoeveel jaar het me heeft gekost om dat te kunnen zeggen...’

Ze stopte en slikte luid. Plotseling verbeet ze haar tranen en moest een andere kant op kijken.

Voordat hij haar kon tegenhouden liep ze het restaurant uit. Ze was de deur door en liep op straat, ademde de lucht met grote happen in, liep zo snel ze kon terug naar de universiteit, de wind greep naar haar haren en jas en liet de bladeren rond haar kolken.

2

District Baekam

Provincie Ryanggang, Noord-Korea

Dezelfde week

Mevrouw Moon was op zoek naar matsutakes toen de ballon omlaag kwam. Ze zag hem tussen de bomen zweven en geruisloos op een vossenpad belanden. Hij glansde en het licht scheen er recht doorheen, maar ze wist dat het geen geest was. Toen ze dichterbij kwam, zag ze dat het een leeglopende cilinder van polyethyleen was, ongeveer twee meter lang, en dat er met touw een plastic zak aan vastgebonden was. Vreemd, dacht ze, hoewel ze half en half iets had verwacht: de afgelopen drie nachten had er een komeet aan de westelijke hemel gestaan, al kon ze niet beslissen of dat een goed of een slecht teken was.

Ze knielde moeizaam en spitste haar oren om zeker te weten dat ze alleen was. Niets. Alleen het kraken van de bomen in het bos en een tortelduif die plotseling wegfladderde. Ze sneed de plastic zak open met haar foerageermes en voelde wat erin zat. Tot haar verbazing haalde ze twee paar nieuwe, warme wollen sokken tevoorschijn, vervolgens een kleine, met een slingertje opwindbare zaklantaarn en toen een paar plastic aanstekers in een pakje. En nog iets: een rode kartonnen doos met een plaatje van een chocoladekoek op het deksel. Er zaten twaalf koeken in, verpakt in felrood-witte papiertjes. Ze hield er een tegen het licht en kneep haar ogen half dicht. Chocoladekoeken, las ze met bewegende lippen. Made in South Korea. Mevrouw Moon draaide zich om en tuurde in de richting waarvandaan de ballon was gekomen. Had de wind dat ding helemaal uit het zuiden gedragen? Een paar ri verder en het zou in China zijn geland!

In het oosten was de lucht achter de boomtoppen bloedrood, maar ze zag geen ballonnen meer, alleen een groepje ganzen die in formatie aan kwamen vliegen voor de winter. Dat was in elk geval een goed voorteken. Het bos fluisterde en zuchtte, vertelde haar dat het tijd was om te vertrekken. Ze keek naar de chocoladekoek in haar hand. Toen kon ze geen weerstand meer bieden, ze maakte de verpakking open en nam een hap. De smaken van chocola en marshmallow smolten op haar tong.

O, m’n lieve grootje.

Ze drukte de koek tegen haar borst. Hij was kostbaar.

Ze rilde van opwinding, stopte alles snel terug in de zak en verborg die in haar mand onder het brandhout en de bladeren van de adelaarsvaren. Toen liep ze moeizaam over de bosweg, terwijl ze haar lippen aflikte. Ze had het paadje langs de akker bereikt toen ze mannen hoorde roepen.

Drie figuren renden over de velden in de richting van het bos: de directeur van de boerderij zelf, gevolgd door een van de ossendrijvers en een soldaat met een geweer op zijn rug.

Geitenkak!

Ze hadden de ballon omlaag zien komen.

De hele dag werkte ze zwijgend op het veld, trok samen met de vrouwen van haar werkploeg maïsstengels met wortel en al uit de grond, langs de voren lopend die waren gemarkeerd met rode vaandels. Er waren die ochtend vroeg vijandige ballonnen gezien die door de lucht vlogen, vertelde een van de vrouwen. Het leger heeft erop geschoten en de radio heeft iedereen gewaarschuwd ze niet aan te raken.

Uit de bergen kwam een gure wind. De spandoeken klapperden. Mevrouw Moon had last van haar rug en verging van de pijn in haar knieën. Haar mand hield ze dicht en ze zei niets. Ze zag die dag maar één bewaker, die zich verveelde, aan de uiterste rand van het veld; hij rookte. Ze vroeg zich af of de andere bewakers op zoek waren naar ballonnen.

Toen om zes uur vanaf de wachttoren de sirene klonk, liep ze haastig naar huis. De verre top van de Paektu werd knalrood, de steile rotsmassa’s staken scherp af tegen de avondlucht, maar de huizen van het dorp stonden op een helling diep in de schaduw. Overal was het gezicht van de Partij te zien: in letters uitgehouwen op stenen plaquettes; op een mozaïek van de Geliefde Leider in een veld met goudgele tarwe; op de grote obelisk die verkondigde dat diens vader, de Grote Leider, het eeuwige leven had. Er kwam rook van kolenvuurtjes uit de schoorstenen van de hutten; nette, witte hutten met pannendaken en moestuintjes erachter. Het was zo stil dat ze de ossen op de boerderij hoorde loeien. De temperatuur daalde snel. Haar knieën waren pijnlijk gezwollen.

Ze duwde haar deur open en zag dat Tae-hyon in kleermakerszit op de vloer zat en een zelfgerolde sigaret van zwarte tabak rookte. Onder het kale peertje leek zijn gezicht vol lijnen en voren op een uitgeputte akker.

Hij had de hele dag niets gedaan, kon ze zien. Maar ze vond het belangrijk dat een echtgenoot zijn gezicht niet zou verliezen, dus ze glimlachte en zei: ‘Wat ben ik toch blij dat ik met je getrouwd ben.’

Tae-hyon keek een andere kant op. ‘Ik ben blij dat een van ons vrolijk is.’

Ze liet haar mand op de grond zakken en trok haar rubberlaarzen uit. De elektriciteit kon elk moment uitgeschakeld worden, vandaar dat ze een petroleumlamp aanstak en op de lage tafel zette. Haar betonvloer was brandschoon, de slaapmatjes waren opgerold; haar geglazuurde kimchi-potten stonden op een rij naast de ijzeren kachel; en de geretoucheerde gezichten aan de muur, portretten van de leiders, vader en zoon, waren schoon en afgestoft met de speciale doek.

Tae-hyon keek naar de mand. Ze had geen enkele paddenstoel in het bos gevonden en had alleen varens en maïsstengels bij zich voor de soep, maar vanavond zou hij in elk geval niet teleurgesteld zijn. Ze haalde de plastic zak uit haar mand en hield hem omhoog. ‘Aan een ballon,’ zei ze zachtjes. ‘Uit het dorp beneden.’

Tae-hyon zette grote ogen op toen hij het eufemisme voor ‘het zuiden’ hoorde en volgde haar hand terwijl ze elk voorwerp uit de mand haalde en op de grond voor hem neerlegde. Toen maakte ze de doos met koeken open en gaf hem de niet opgegeten helft van haar chocoladekoek. Zijn mond bewoog langzaam terwijl hij hem opat en genoot van de hemelse smaken; toen hij zijn hand uitstak en de hare vastnam, brak haar hart.

Morgen zou ze een offer brengen, zout strooien voor de berggeesten, zei ze, en naar Hyesan reizen om de koeken te verkopen. Met het geld dat ze zou verdienen, kon ze...

Er werd drie keer hard op de deur geklopt.

Beiden verstijfden van schrik. Ze schoof de spullen onder de lage tafel en deed de deur open. Er stond een vrouw van een jaar of vijftig, die een op batterijen werkende lamp hoog in de lucht hield. Ze droeg een groezelige hoofddoek en om de mouw van haar overall een rode armband. Haar gezicht was zo glad als een blaar.

‘Er is een vijandelijke ballon gevonden in het bos; de zak die eraan zat was verwijderd,’ zei ze. ‘De Bowibu waarschuwt ons die niet aan te raken. Er zitten giftige stoffen in.’

Mevrouw Moon boog. ‘Als we er een zien, kameraad Pak, zullen we het melden.’

De harde ogen van de vrouw bewogen van mevrouw Moon naar de kamer achter haar en werden vol minachting half dichtgeknepen toen ze Tae-hyon op de grond zag zitten. ‘Iedereen om acht uur in de hal,’ zei ze, en ze draaide zich om. Het licht van haar lamp danste langs het pad. ‘Thema van vanavond is de juiste revolutionaire attitude op de werkplek...’

Mevrouw Moon deed de deur dicht. ‘Giftige stoffen, apekool,’ mompelde ze.

Ze stak de kachel aan om het avondeten klaar te maken, terwijl Tae-hyon alle voorwerpen die de ballon had aangevoerd, vlak bij de lantaarn hield en bestudeerde.

Hij voelde aan de sokken en drukte de wol tegen zijn wang; hij draaide aan het slingertje van de opwindbare zaklantaarn en richtte hem op het plafond; hij streek met zijn vinger over de etiketten en merkjes van die geheimzinnige parallelle wereld in het zuiden. Toen viel zijn oog op de plastic zak.

Hij maakte hem open en zei: ‘Er zit nog iets in.’

In haar haast om het bos te verlaten, had mevrouw Moon die morgen de bundel folders onder in de zak niet opgemerkt. Hij hield er een op in het licht en las: ‘Aan onze broeders en zusters in het noorden, van jullie broeders in het zuiden! Jullie zijn altijd in onze gebeden. We missen jullie en voelen met jullie mee. We zien uit naar de dag waarop Noord en Zuid herenigd zullen worden door de liefde van Onze Heer Jezus Christus...’

Tae-hyon tuurde naar de folder. Er kwam een extreme behoedzaamheid in zijn stem.

‘Zorg dat die dag sneller aanbreekt. Sta op tegen de bedrieger die jullie vertelt dat jullie welvarend en vrij zijn, terwijl jullie in werkelijkheid verarmd en geketend zijn. Broeders en zusters, Kim Jong-il is een tiran! Zijn wreedheid en machtswellust kennen geen grenzen. Terwijl jullie verhongeren en bevriezen, leeft hij in paleizen als een keiz...’

Voordat hij verder nog een woord kon zeggen werd de folder uit zijn hand gerukt. Mevrouw Moon hoorde dat haar adem hees klonk. Met een ruk greep ze de andere folders van zijn schoot en liep in één beweging de kamer door, deed de kachel open en duwde ze in de vlammen.

Met open mond keek Tae-hyon nu naar de portretten aan de muur, en op hetzelfde moment viel de stroom uit. In de flakkerende vlam van de lantaarn leken de ogen van de Leiders te schitteren en er verscheen een schuldige blik op Tae-hyons gezicht. ‘De Bowibu...’ fluisterde hij. Nu begon hij zijn vingers door zijn haar te halen, een gewoontegebaar dat hij maakte als hij wilde dat er iets niet gebeurde. ‘Ze komen erachter...’ Zijn stem klonk hees. ‘Ze komen erachter dat we die woorden hebben gelezen. Ze zien het aan onze gezichten. Ze zullen ons laten bekennen...’ Hij keek met dierlijke angst in zijn ogen naar zijn vrouw. ‘Breng die dingen terug naar waar je ze hebt gevonden...’

Maar mevrouw Moon keek in de vlammen achter het glazen roostertje van de kachel en zag hoe de folders zwart werden en omkrulden.

Iets in die woorden hadden haar teruggevoerd in de tijd. Er was een heel leven verstreken sinds ze die naam had gehoord, minstens vijftig jaar. ‘Onze Heer Jezus Christus...’ Een naam die uit de geschiedenis was gewist. Ineens ging als een geheime la haar geheugen open: haar moeder en een groep volwassenen in een kamer met dichte deuren en ramen; er werd een vers gelezen uit een groot, zwaar boek, er werd een kaars aangestoken, en er werden eenstemmig woorden gereciteerd. En gezongen. Zacht, mild gezang.

Een lam loopt zonder klagen voort, het draagt ons aller schuld...

Ouder gewoonte drong ze de herinneringen terug naar het donker en borg ze weg bij alle andere. Ze keek naar haar man, die zijn handen voor zijn gezicht had geslagen.

‘Niemand zal het weten,’ zei ze.

Ze deed de voordeur open en stapte de kou in. Aan de hemel schitterden de sterren, en daar, laag boven de bergen in het westen, was de heldere komeet te zien, een komeet met twee staarten.

3

Annandale, Virginia

Han, Jenna’s moeder, woonde nog steeds in het huis waar Jenna en haar zus waren opgegroeid. De rij vervallen bungalows met buitenmuren van overnaadse planken stond een stukje verwijderd van een weg met volgroeide paardenkastanjes erlangs. De voortuin was verwaarloosd en lag bezaaid met bladeren, maar aan de vlaggenmast hing de vlag, de trots van een Amerikaan van de eerste generatie.

Toen Jenna afsloeg naar de oprit zag ze de vrij mollige gestalte van Han bij de voordeur staan. Ze droeg haar schort, een souvenir van het eiland Jeju, en had een nieuwe fuchsiaroze lippenstift op. Door die lippenstift en haar kroespermanent leek ze op een potbloem. Toen Jenna zich bukte om haar te kussen ving ze een lichte geur van frangipani op.

‘Je bent zo mager als een eetstokje,’ zei Han, en ze legde haar handen om Jenna’s gezicht. Ze keek haar dochter eventjes onderzoekend aan, alsof ze tekens zocht – een nieuwe outfit, meer aandacht voor haar kapsel, zowaar wat make-up – waaruit af te leiden viel of ze gelukkig was of, specifieker, een vriendje had.

Het huis was gevuld met de complexe geuren van gegrild vlees en iets gemberachtigs dat was gekaramelliseerd.

‘Ruikt heerlijk, omma,’ zei Jenna. Ze liep door naar de kleine eetkamer. ‘Maar je had echt niet zoveel...’

Plotseling was ze een en al argwaan.

De tafel was gedekt voor drie. Het beste porselein en tafelkleed waren tevoorschijn gehaald, en een stuk of tien kleurrijke banchan-schaaltjes met taugé, kimchi, gele augurken, geroosterd zeewier en kleine gebakken visjes stonden keurig gerangschikt. Toen ze de gekoelde fles soju op het dressoir zag – alcohol was zelden toegestaan in huis – wist ze dat ze in de val was gelopen.

‘Liefje...?’ Han had haar schort afgedaan; eronder droeg ze een elegante blouse en een te strakke rok. Ze had haar gastvrouwenglimlach voor de dag gehaald en keek over de schouder van haar dochter de woonkamer in. Jenna draaide zich om.

Er stond een man van een jaar of veertig achter in de kamer naast de kersenhouten tafel met de familiefoto’s. Toen hij voor haar boog was er een kalende kruin te zien.

‘Zeer aangenaam kennis te maken, Jee-min yang,’ zei hij.

Jenna kromp ineen.

‘Dit is Sung Chung-hee,’ zei Han met een hoge, onechte stem. ‘Hij heeft een makelaarskantoor in Fairfax.’ Ze pakte Jenna’s hand en leidde haar naar de man. ‘Hij was zo vriendelijk vandaag het huis te willen taxeren.’

‘Op zondag?’

‘Ik heb dr. Sung gezegd dat hij van harte welkom was om tussen de middag te blijven eten.’ Han sprak mensen aan als ‘doctor’ als ze iets van hen gedaan wilde krijgen. Fluisterend zei ze: ‘Ik heb in Seoul de tante van Sung-nim gekend; zijn jongere broer is accountmanager bij Samsung Electronics.’

‘Heel graag,’ zei de man, ‘als het Jee-min yang een goed idee lijkt.’ Hij sprak het Koreaans van het thuisland, niet de slordige tweedegeneratietaal die Jenna thuis gewoonlijk bezigde, waar veel Engels en Bargoens in zit. Alleen haar moeder noemde haar Jee-min.

Uit de richting van de keuken kwam gesis van heet vet.

‘Neem me niet kwalijk,’ zei Han, terwijl ze haar gastvrouwenglimlach een hogere wattage gaf. ‘Ik moet het eten in de gaten gaan houden. Jee-min, wil jij dr. Sung misschien het huis laten zien?’

Perfect getimed, dacht Jenna.

Er viel een stilte, en Jenna deed geen moeite die op te vullen; de vingers van de man waren constant in beweging, alsof ze dringend moesten roken. Hij gaf ze iets te doen door zijn bril af te zetten en met een zakdoek te poetsen.

‘Volgens je moeder heb je een Engels appartement in een souterrain in Georgetown. Waarschijnlijk een kleine ruimte met een hoge huur.’

‘Ik heb een mooie baan, meneer Sung, en mijn kat neemt geen ruimte in beslag.’

Ze had niet de vereiste aanspreekvorm gebruikt, maar hij leek het niet te merken. In plaats daarvan glimlachte hij, alsof hij iets had gehoord waaraan hij houvast had.

‘Binnenkort hebt u misschien een huis met veel ruimte nodig. Kinderen hebben meer plaats nodig dan katten.’

Jenna voelde een pure bedruktheid toeslaan. ‘Op dit moment concentreer ik me op de colleges die ik geef.’

De man kreeg een iets hardere blik in zijn ogen en er viel weer een stilte.

Als iemand haar vroeg wat haar type man was, kon ze dat nooit voor de geest halen of beschrijven, maar ze wist wel dat het geen ‘meneer Sung’ was, geen emigrant met het typische patriarchale gezin in zijn achterhoofd. Ze voelde zich tot heel weinig mannen aangetrokken, maar door een akelige wet die de verhoudingen omkeerde trok ze te veel mannen aan, huwelijkskandidaten die probeerden in te schatten hoeveel begeerlijks en schadelijks er schuilde in dat koele indo-meisje van nu al dertig.

Vanaf de tafel met ingelijste foto’s keek haar zus haar aan, alsof ze haar een waarschuwende blik toewierp. Rond de hals van het meisje stak het zilveren kettinkje af tegen haar huid, die mooi gemberbruin was, de kleur had van wafels en siroop, veel donkerder dan het porseleinen gezicht van Han, haar moeder, die naast haar op de foto stond.

Meneer Sung volgde haar blik. ‘Je diploma-uitreiking op school,’ zei hij, voorovergebogen naar de foto.

Ze overwoog hem op zijn fout te wijzen, maar haar mond was haar voor. ‘Kijk, meneer Sung, mijn moeder bedoelt het goed. Ze maakt zich zorgen om mij en ziet het als haar plicht me aan mannen voor te stellen... Ik wou maar zeggen... ik wil uw tijd niet verspillen.’

Even stond er verrassing op zijn gezicht te lezen, maar ze kon bijna zien hoe hij tegen zichzelf zei dat hij momenteel niet in Korea was. In plaats daarvan knikte hij, klaar om te onderhandelen.

‘U spreekt klare taal. Dat waardeer ik. Ik heb geen geduld met dames die hun glimlach achter hun handen verbergen en alles slikken wat mannen zeggen. Maar, Jee-min yang, als ik eerlijk mag zijn...’

In de zak van haar spijkerbroek zoemde haar telefoon. Ze wist dat het erg onbeleefd zou zijn om die in het bijzijn van de gast op te nemen. Ze nam hem op.

Meteen herkende ze de stem van Charles Fisk. ‘Zet Channel NewsAsia aan, nu meteen!’ Hij hing op.

‘Ik wil niet indiscreet zijn,’ zei meneer Sung, ‘maar vergeef me als ik zeg dat bepaalde factoren een rol spelen als u een partij zoekt uit een gerespecteerde familie...’

Ze pakte de afstandsbediening van de tv en zapte langs de kanalen tot ze het goede vond.

‘U hebt geen zuiver Koreaans bloed...’

Op het scherm gaf een Aziatische dame met askleurig haar in een lichtblauw mantelpak een persconferentie. Rijen microfoons, flitsende camera’s, geen glimlachje te bespeuren.

Een nieuwslezer zei: ‘Mevrouw Ishido zal morgen getuigenis afleggen aan de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties hier in Genève. Verwacht wordt dat ze de onderzoekers zal vertellen dat er onder de slachtoffers honderden buitenlanders zijn uit ten minste twaalf landen, en ze zal er bij de Raad op aandringen meer druk uit te oefenen op het Kim-regime om de families van de slachtoffers informatie te verstrekken...’

De dame hield de foto van een jongen in schooluniform omhoog en begon in het Japans een verklaring af te leggen. En nu sprak een tolk dwars door haar woorden heen in Engels met een Frans accent.

‘Mijn zoon was veertien toen hij van een strand in de buurt van de stad waar we wonen verdween... We weten nu dat hij is ontvoerd... en meegenomen naar Noord-Korea...’

Mevrouw Ishido keek op van haar verklaring en richtte haar blik op de camera’s.

‘...in een onderzeeër.’

De lucht rond Jenna verdunde. Plotseling bestond er niets anders dan zij en de vrouw op het scherm, die moeite had haar tranen in te houden, wat weer een spervuur van flitsende camera’s veroorzaakte.

Er filterden geluiden doorheen, schijnbaar van verre: getinkel van drie glaasjes nu haar moeder met een dienblad de kamer binnenkwam; de voordeur die dichtsloeg; een auto die startte.

‘Omma...’ fluisterde Jenna, zonder het scherm met haar ogen los te laten. De tolk ging door, met een vreemd onsamenhangende stem.

‘Ik geloof dat mijn zoon... in leven is... in Noord-Korea...’

‘Wat is er gebeurd?’ vroeg Han. ‘Waarom staat de tv aan?’

Ze keek door het raam en zag de auto van meneer Sung wegrijden.

Jenna hoorde hoe haar moeder het dienblad neerzette en zich op de bank liet vallen. Toen ze sprak klonk haar stem dof en vermoeid: ‘Ik probeer alleen maar te helpen. Je hebt een leeftijd waarop de meeste Koreaanse meisjes getrouwd zijn. Ik wil gewoon dat je een man van niveau ontmoet... Ik wil je het soort bruiloft geven dat ik nooit heb gehad...’

Jenna stond nog steeds naar het scherm te kijken, te geschrokken om zich te verroeren. Het nieuwsitem was bijna afgelopen en even later verdween de vrouw, mevrouw Ishido.

‘...een receptie in het Shilla Hotel, een banket in keizerlijke stijl, een limousine, een chima jeogori-jurk, een droogijsmachine, de hele santenkraam.’

‘Omma...’ Ze keek naar haar moeder. Alle kracht was uit haar stem verdwenen. ‘Toen Soo-min verdween...’

Han keek op en voor het eerst zag Jenna hoe oud haar moeder was onder haar make-up.

‘Soo-min wordt verborgen gehouden door God. Waarom maak je me nog meer van streek?’

Later, thuis, pakte Jenna het oude koekblik dat onder haar bed stond. Ze had het al jaren niet meer opengedaan. Ze haalde eruit wat erin zat en legde het op bed: de portemonnee van Soo-min, met daarin haar bibliotheekpas, Koreaans kleingeld, een retourkaartje voor de veerpont en een pasfoto van hen samen, toen ze zestien jaar oud waren en gezichten trokken in een fotocabine; Soo-mins camerahoes, waar een beetje wit zand in lag; en haar camera, waar de politie de twee foto’s uit had gehaald.

De foto van Soo-min was een beetje wazig. Ze hield haar ogen dicht en lachte. Net zichtbaar boven de halslijn van haar T-shirt hing het zilveren kettinkje dat Jenna nu droeg. Op de achtergrond lagen de duinen in een roodgouden gloed en rechtsboven kwam de maan op. Op de tweede foto zat de jongen, die Jae-hoon heette, zoals Jenna later had gehoord, op zijn knieën in het zand, hij droeg alleen een zwembroek en keek op terwijl hij een vis kleinsneed. Zijn gezicht was half in de schaduw gehuld; de andere helft was goudkleurig door de schuine zonnestralen. Links op de foto was het uiteinde van een gitaarkoffer zichtbaar, die op het zand lag, en achter hem was de oceaan, kalm en donker.

Vlak nadat deze foto’s waren gemaakt – hoelang? een uur? een halfuur? een paar minuten? – waren haar zus en deze jongen van de aardbodem verdwenen.

Jenna begroef haar gezicht in de beddensprei. Mijn god. Had ze het al die jaren bij het verkeerde eind gehad?

Ze had niet kunnen uitleggen waarom, maar wist heel zeker dat de keus die ze het volgende moment maakte misschien beslissend en definitief was en dat er geen weg terug zou zijn.

Fisk moest luid spreken vanwege het achtergrondgeluid van een cocktailparty. Ze hoorde een piano, geroezemoes en gelach. Ze wachtte even terwijl hij een rustiger plek opzocht.

‘Hebt u het gezien?’ vroeg hij.

‘Die vrouw in Genève, mevrouw Ishido... Waarom hebt u...?’

‘Van de honderden ontvoeringen door Noord-Korea die worden gemeld, komt alleen in haar verhaal een onderzeeër voor. Die zou verklaren waarom... Ik vond dat u het moest weten.’

Jenna voelde de telefoon naast haar oor branden.

Hij zei voorzichtig: ‘Nadat ze morgen haar getuigenis voor de VN heeft afgelegd, kan ik u het dossier laten zien.’

‘Nee,’ zei Jenna afwezig. Haar gedachten waren ver weg, bij het eiland Baengnyeong, bij dat afgelegen strand op het westen tegenover de donderende branding. Na twaalf jaar was dit het eerste gefluisterde spoor dat leidde naar Soo-min, als een zeewind die door het sleutelgat waait van een deur die al heel lang op slot zit. Ze piekerde er niet over het voor haar te laten filteren en redigeren door een geheime dienst. ‘Ik moet haar persoonlijk ontmoeten, mevrouw Ishido...’ zei ze resoluut. ‘Ik moet het met eigen oren horen.’

4

Kim Il-sungplein

Pyongyang, Noord-Korea

Vijfenzestigste verjaardag van de Arbeiderspartij

Zondag 10 oktober 2010

Er hing een Chinese smog over de stad, die het licht zo diffuus maakte dat de Juche-toren, die normaal aan de overkant van de rivier het uitzicht vanaf het plein bepaalt, alleen als een beige schim te zien was.

Cho Sang-ho bekeek het tafereel vanuit de stoelen die aan de zuidkant waren gereserveerd voor zijn gezin. Zijn rang op het ministerie van Buitenlandse Zaken stond gelijk aan die van een luitenant-kolonel, en hij zweette in zijn stugge, jeukende, zelden gedragen gala-uniform. Links van hem had hij een goed zicht op het Groot Studiehuis van het Volk; op het bordes van het studiehuis zou de landsregering de parade afnemen. Hij kon tot aan het eind van de Sungristraat kijken, waar de parade vandaan zou komen en waarlangs nu een dichte drom van zwijgende mensen stond. Aan de overkant van het grote plein zelf stonden duizenden soldaten van de land-, de zee- en de luchtmacht en van de Rode Garde in strakke formaties, als compagnieën op een stafkaart. Achter de soldaten stonden vijftigduizend burgers in rode en roze vlakken die zich uitstrekten tot aan de oever van de Taedong. Ze vormden perfect rechte lijnen, hielden takjes met papieren bloemen omhoog die kimilsungia’s voorstelden, de bloem van de Grote Leider, wiens geest eeuwig bleef bestaan, en kimjongilia’s, de bloem van zijn geliefde zoon.

Cho werd op zijn schouder getikt en toen hij zich omdraaide keek hij in het brede gezicht van generaal Kang, die een enorme glimlach liet zien met gouden tanden. Kang zat er met zijn twee tienerdochters. In Engels met een zwaar accent fluisterde hij: ‘Goedemorgen, luitenant-kolonel Cho. Hoe gaat het met jou deze dag?’

De dochters barstten achter hun handen uit in giechelsalvo’s. Kang, een van de veteranen onder de diplomaten van het ministerie, had samen met Cho Engels geleerd als voorbereiding op een missie op hoog niveau in het Westen.

‘Ik ben goed gezond, kameraad generaal. Dank voor uw belangstelling.’

Cho’s arm rustte op de smalle schouders van zijn negen jaar oude zoon, die na een of ander grapje dat Cho zich niet kon herinneren, bij iedereen bekendstond als Boekie. De jongen droeg de rode halsdoek van de jonge pioniers. Met bewegende lippen telde hij de formaties op het plein, totdat hij ineens luid hikte, waar Cho en zijn vrouw samen geluidloos om moesten grinniken. Cho vond zijn vrouw de mooiste van alle aanwezige vrouwen, die allemaal een kleurrijke chima jeogori droegen, de nationale dracht. Haar gepoederde gezicht vormde een volmaakte ovaal; ze had donkerrode lippenstift opgedaan, die haar glimlach iets minder zuinig maakte, en droeg in haar haar de parelmoeren speld die hij in Beijing voor haar had gekocht.

‘Vierentwintig regimenten,’ fluisterde Boekie en keek naar hem op, ‘maar ik heb het orkest niet meegeteld. Waar is oom Yong-ho?’

Cho wierp een blik op de lege stoel rechts naast zich. Ja, waar was Yong-ho? Hij had een mooie gelegenheid uitgezocht om te laat te komen.

De stilte werd langzamerhand beklemmend. Een vlucht duiven vloog plotseling op, vleugelgeklapper echode tegen de gebouwen. Zes grote ballonnen, getooid met de ster van de nationale vlag en bevestigd op diverse punten rond het plein, wiegden boven hun hoofden zachtjes heen en weer. Op het dak van het hoofdkwartier van de Partij, vlak boven het portret van de Grote Leider, hielden agenten in burger van de Bowibu door verrekijkers de menigte in de gaten.

Cho hoorde een geluid rechts van zich, en daar was Yong-ho. Hij verontschuldigde zich bij een geüniformeerde, met medailles volgehangen grootmoeder van een uitgebreide familie, die het grootste deel van de rij in beslag nam en waarvan elk lid opstond om hem te laten passeren. Hij sloop naar Cho toe als een late bruiloftsgast en glimlachte naar iedereen afzonderlijk in de rij.

‘Vergeef me, jongere broer,’ zei hij, terwijl hij ging zitten. ‘Je zult niet geloven wat ik je te vertellen heb...’ Cho’s broer zag bleek en zijn handen trilden, wat Cho misschien verontrust zou hebben als de lippen van zijn broer niet op een onbedwingbaar goed humeur hadden geduid. Hij leunde ver naar voren en Cho ving vaag een zoete geur van soju op. ‘Ik krijg de hoogste baan.’

‘Serieus? Eerste onderdirecteur?’

Yong-ho grinnikte. ‘Nog beter.’ Hij leunde voorover naar Cho’s oor en liet zijn stem dalen tot een gefluister. ‘Je kijkt naar het nieuwe hoofd...’

Op hetzelfde moment ging er een schok door de massa’s. Midden op het plein had de dirigent zijn stokje geheven. Bij de rivieroever lichtten twee gigantische ledschermen op; het linker droeg de boodschap: LANG LEVE DE ARBEIDERSPARTIJ VAN KOREA! en het rechter: KIM JONG-IL IS DE LEID-STER VAN DE 21e EEUW! Hoorns werden in de lucht gestoken; het orkest speelde de openingsakkoorden van ‘De generaal van Korea’, die via luidsprekers vanaf alle gebouwen werden doorgegeven, en de toeschouwers in de rijen stonden op. Geleidelijk zwol er een applaus aan. Het was begonnen onder de dakrand van het Groot Studiehuis van het Volk en stroomde over het plein in een groeiende ovatie. Mannen, vrouwen en kinderen hieven hun handen boven hun hoofd, juichten en riepen op hun hardst: ‘MAN-SAE! MAN-SAE! MAN-SAE!’ Het geluid was overweldigend.

‘Ik zie hem!’ riep Boekie, en hij greep Cho bij zijn mouw. ‘Ik zie hem!’

De vijftigduizend burgers zwaaiden ritmisch met hun papieren bloemen en creëerden zo een glinsterende luchtspiegeling van rood en roze. Honderden witte duiven werden losgelaten en vlogen rondjes.

De gestalte van Kim Jong-il verscheen in de verte op het bordes, gevolgd door een entourage van politbureauleden, hoge partijfunctionarissen en generaals in zandkleurige tunieken met gouden galons. Het geluid zwol aan tot een bedwelmend gebrul. De grote man begroette de menigte met een mild handgebaar, alsof hij hen zegende, en Cho voelde zijn kracht als een pijl die van de zon kwam. Geliefde leider, geliefde generaal. Wat was die man bescheiden in zijn kleren van een eenvoudige arbeider! Wat was hij broos door de ontberingen die hij had doorstaan voor het geluk van het volk.

Cho voelde zijn ogen prikken, en bijna op hetzelfde moment begon iedereen om hem heen te huilen. Het gejuich vermengde zich met gejammer. Het grote gezicht van generaal Kang was verwrongen door het snikken terwijl hij in zijn handen klapte en zijn dochters hysterisch huilden.

Cho hurkte neer en Boekie klom op zijn schouders. Hem hoog boven de hoofden optillen kostte geen enkele moeite, hij was zo licht als een veertje. Met verstikte stem riep Cho: ‘Wie bedank je voor je gelukkige jeugd?’

‘De Grote Leider Kim Il-sung en zijn gezegende zoon Kim Jong-il, de Generaal van Korea!’ riep hij.

Cho’s vrouw klapte in haar handen, terwijl mascaratranen over haar wangen liepen. ‘Man-sae!’ riep ze.

De zon, die door de wazige lucht filterde, schitterde op de tunieken van de verre generaals en trok Cho’s oog naar de donkere gestalte die ietwat apart op het bordes stond, een gezette jongeman in een zwart maojasje, de jongste zoon van de Geliefde Leider. De massa’s hadden hem ook opgemerkt, want nu klonk er aan alle kanten gefluister, waardoor het applaus afnam. Mensen maakten opmerkingen over de jongeman, wiens gezicht zo mollig en sereen was als dat van de Boeddha’s, alsof er een nieuwe god aan hen was verschenen.

‘Appa, wie is dat?’ vroeg Cho’s zoon.

‘Een groot man, een hemelse figuur,’ zei Cho. ‘Op een dag, als je ouder bent, zal hij je leermeester en gids zijn.’

Yong-ho boog zich weer voorover naar Cho’s oor. ‘Ik word stafchef van het privésecretariaat van de nieuwe jongen,’ zei hij, knikkend naar de gezette jongeman op het bordes, de zoon van de Geliefde Leider, ‘met de ererang van kolonel...’

Cho keek hem verbaasd aan. Hij zette Boekie neer.

‘De benoeming zal over een paar weken worden bekendgemaakt,’ zei Yong-ho.

Het orkest speelde ‘Houd hoog de rode vlag’ en de eerste formatie gehelmde troepen met regimentsvaandels – een artillerie-eenheid van het front – marcheerde met een hoge paradepas naar het Groot Studiehuis van het Volk. De grond dreunde door het gestamp van laarzen. Trommels gaven het tempo aan. Het applaus werd nu uitzinnig.

‘Je maakt toch geen grapje, hè?’ vroeg Cho boven het geluid uit. Hij lachte luid en schudde stevig de hand van zijn broer. ‘Een grote eer voor ons allemaal. Heb je het appa verteld? Volgens mij zou hij het haast besterven van trots.’ Maar voordat Cho naar zijn vrouw kon overbuigen en het nieuws doorgeven, greep Yong-ho zijn arm.

‘Er is één maar, jongere broer, en ik vertel het je nu omdat ik niet wil dat je je zorgen maakt...’ Zijn glimlach werd onzeker. ‘Een aanstelling op dit niveau is afhankelijk van de vraag of ik een smetteloze sociale achtergrond heb... De Bowibu gaat alles onderzoeken.’

‘Natuurlijk.’ Cho was even in de war. ‘Ze moeten met omma en appa spreken.’

En toen drong het tot hem door.

Het waren niet hun dierbare adoptieouders die zouden worden onderzocht door het ministerie van Staatsveiligheid, de Bowibu. De ouders met een voorbeeldige sociale achtergrond die twee ongelukkige jongetjes in huis hadden genomen en opgevoed als hun eigen kinderen. Zijn echte afkomst zou aan het licht komen. De ouders die Yong-ho en hij nooit hadden gekend. Een plas koude angst verzamelde zich in het putje van zijn maag.

Hij keek weer naar de parade. Een marineregiment van het Volk liep langs, met witte tunieken en petten. Ze presenteerden AK-74’s met de bajonet erop, en brulden ‘KIM-JONG-IL! KIM JONG-IL!’ De massa deed mee.

‘Rustig maar’, zei Yong-ho. ‘Het risico is klein.’

‘We weten niets over onze echte ouders en grootouders. We weten niet wiens bloed we hebben.’ Cho kon niet geloven dat hij dit zei. ‘Oudere broer, dat onderzoek mag niet gebeuren. Je moet je terugtrekken van de benoeming.’

‘Kom op. Zie ons hier nu zitten. Denk je eerlijk dat we het zaad zijn van kapitalisten, collaborateurs of verraders die hebben gevochten voor het Zuiden?’

‘We weten het niet.’

‘Onze Geliefde Leider zei zelf vorig jaar op de Mangyongdae dat onze gedachten en daden verantwoordelijk zijn voor de revolutie, niet onze familiale achtergrond. De tijden veranderen. Verder is de Partij verdomd dankbaar voor wat ik heb gedaan; ze weten dat ik dit heb verdiend...’

De stem van Yong-ho ebde weg, zijn gezicht betrok plotseling. Hij was een lange man met ondiepe putjes in zijn huid; harde, intelligente ogen; en tot op het leven afgebeten nagels. De snit van zijn Chinese pak verhulde dat hij een broodmager lichaam met een sterke stofwisseling had. Zijn vingers trilden en hadden een sigaret nodig. Cho wist dat zijn broer een belangrijke speler was in het complexe politieke landschap van Pyongyang, hoewel hij nooit over zijn werk sprak. Als iemand ernaar vroeg, omschreef hij zichzelf als fondsenwerver.

‘Moet ik je vertellen wat er zou kunnen gebeuren als je het mis hebt?’ vroeg Cho koel.

Yong-ho’s goede humeur leek in het niets verdwenen en Cho bespeurde angst in zijn stem. ‘Niemand zegt nu eenmaal nee als de Leider werk aanbiedt, jongere broer. Ik heb je gezegd je geen zorgen te maken. Ik ben beschermd.’

Cho dacht daarover na. Yong-ho hoorde inderdaad tot de vertrouwelingen, een elitegroep van beschermde kaderleden. Maar een begin van cynisme vertelde hem dat zelfs op dat niveau niemand veilig was voor de misdaad van slecht bloed in zijn lijf.

Het orkest speelde ‘Tien miljoen burgers zullen kogels en bommen worden’. Een eenheid van de Vrouwenbrigade liep langs het bordes, waar werd gesalueerd; benen in nylons bewogen als één grote automaat. Vreemd, dacht Cho, dat vrouwenlichamen geschikter waren voor de paradepas dan mannen. Achter hen in de Sungristraat stonden diverse zware wapens – tanks, lanceerinrichtingen voor raketten en APC’s – in formatie klaar om hun plaats in te nemen in de parade.

De vrouw van Cho merkte dat diens humeur was omgeslagen en hield op met juichen.

‘Hier.’ Yong-ho stak zijn hand in zijn jasje en gaf Cho een witkartonnen doosje van goede kwaliteit. ‘Iets waarmee je de blanke duivels kunt imponeren. Op je buitenlandse reizen.’

Maar Cho was met zijn gedachten elders. Hij vergat zijn manieren en stak het doosje in zijn zak zonder zijn broer te bedanken.

Toen het evenement voorbij was, zat Cho’s chauffeur vast in een lange rij wachtende dienstauto’s, zodat Cho, zijn vrouw en Boekie in twintig minuten naar hun wooncomplex in Joonggu terugwandelden. De belangrijkste doorgaande wegen waren vol vertrekkende burgers en soldaten, de stad weergalmde nog steeds van het tumult van de parade. Vóór hen marcheerden midden over de Somunstraat honderden studenten in een wit overhemd terug naar de Kim Il-sung Universiteit. Ze droegen lange, wapperende vaandels en zongen.

Lang leve Noord-Korea!

Je ster schijnt helder en altijd,

De Grote Generaal gaat voor,

Hij leidt ons naar de strijd.

In het heiige herfstlicht leek elk gebouw in triomf te baden. Boekie babbelde met zijn moeder over kindhelden die tegen de Japanners hadden gevochten, maar Cho bleef zwijgen, zijn hoofd was vol gedachten aan Bowibu-functionarissen die een dossier openden, oude geboorteakten opgroeven en de namen en gezichten aan het licht brachten die hij zelf nooit had gekend, zijn echte familie. Hoeveel tijd zouden ze nodig hebben? Hij had geen idee. Er voer een angstige kramp door hem heen.

Thuis deed hij de deur van zijn werkkamer dicht, bracht zijn adem onder controle en zei zichzelf te kalmeren. Yong-ho was een van de vertrouwelingen! Niemand kon hem deren zonder de uitdrukkelijke toestemming van de Leider zelf, de staatsorganen niet, de geheim agenten van de Bowibu niet, de reguliere politie niet en ook het leger niet. En wat kon er zo zorgwekkend zijn aan het verleden van zijn echte familie? Zijn grootouders zouden straatarme boeren zijn geweest die in de varkenspoep scharrelden zoals twee generaties geleden iedereen deed. Hij schonk zichzelf een cognac in uit de karaf op zijn bureau en schoof een cassettebandje in de stereospeler. Daarna walste hij de cognac in zijn glas, leunde achterover in zijn fauteuil en neuriede het refrein mee van ‘Hey Jude’. Er bestond een korte lijst met westerse popliedjes die als onschadelijk waren bestempeld. Hij had de beheerder van de afdeling muziek in het Groot Studiehuis van het Volk omgekocht om ze voor hem op te nemen. Hij voelde dat hij begon te ontspannen. De benoeming van Yong-ho zou de familie eer en veel prestige opleveren. Hij maakte zich zorgen om niets.

Plots herinnerde hij zich het cadeautje van Yong-ho. Hij haalde het uit de zak van zijn tuniek en maakte het open. In het doosje lag, gewikkeld in vloeipapier, een portefeuille van zacht, generfd leer, met een etiket in het Engels: MET DE HAND GESTIKT IN ITALIË. Het was een mooie portefeuille. Waar had zijn broer zo’n luxe artikel vandaan? Hij streek met zijn vinger over de opbergvakken voor bankpasjes – die overbodig waren: geen enkele Noord-Koreaan bezit een creditcard – en keek in de ruimte voor bankbiljetten. Daar vond hij drie Amerikaanse honderddollarbiljetten, zo knisperend dat ze die ochtend van de drukpers hadden kunnen komen. Als nieuw, dacht hij, en toen hij er een tegen het licht hield, ving hij een vleugje verse inkt op.

5

Hôtel du Lac

Rive Gauche

Genève, Zwitserland

Half oktober 2010

Toen Jenna bij haar hotel aankwam begon de ochtendspits. Het was aan de Rive Gauche, een paar straten verwijderd van de Promenade du Lac en het glinsterende oppervlak van het Meer van Genève, waarvan ze even een strook kon zien door een opening tussen de stevige, rijke flatgebouwen. Haar kamer had een balkonnetje met uitzicht op een winkelstraat en een tramhalte. Als ze haar hoofd naar voren stak, kon ze de Alpen zien, schitterend wit in de ochtendzon. Ze ging uitgeput op het bed liggen en luisterde naar de langsrijdende trams. Ze bedacht dat het te rumoerig was om een beetje uit te rusten en viel bijna meteen in een diepe slaap.

De hele week was Soo-min bij haar geweest, een djinn die uit een lamp was losgelaten. In de badkamerspiegel had ze Soo-min achter zich gezien, die naar haar keek door de stoom. Aan de piano meende ze één huiveringwekkend moment een tweede paar handen rechts van zich te hebben gezien, die haar begeleidden. Ze was in het holst van de nacht wakker geschrokken, ervan overtuigd dat ze Soo-min haar naam had horen fluisteren. Ze had veel dromen gehad over haar zus, die zich afspeelden in een rijke, verzadigde kleur, waardoor de droom werkelijker leek dan de verbleekte wereld waarin ze wakker werd. De dromen glipten onvermijdelijk omlaag, door een kier in de korst van de slaap, naar een donkerder niveau, de onderwaterhel van de nachtmerrie, maar daar was ze allang aan gewend.

Jee-min werd als eerste geboren. Soo-min kwam tweeëndertig minuten later uit de baarmoeder en noemde haar zus daarom, als ze Koreaans praatten, steevast ‘oudere zus’. Jee-mins beste vriendin was haar exacte evenbeeld: Soo-min had dezelfde lach, dezelfde gedachten, was uit hetzelfde DNA gevormd. Hun tics en grillen waren niet van elkaar te onderscheiden. Beiden waren een verlengstuk van de ander. Ze hadden allebei de gewoonte hun zinnen niet af te maken. Beiden bogen hun hoofd en draaiden hun haar om hun vinger als er tegen hen werd gesproken. Ze hielden van lijstjes en droegen gekleurde haarbanden om hun pols als geheugensteuntje. Ze hadden geen richtinggevoel en verdwaalden makkelijk, zelfs in het winkelcentrum. Beiden weigerden gekookte groenten te eten en trokken een gezicht alsof ze moesten braken zodra iemand erover begon. Ze waren humeurig als ze geen negen uur slaap kregen.

De tweeling kreeg in Annandale een heel gewone opvoeding. Het inkomen van het gezin was ruim genoeg; hun vader verwende hen; hun moeder was streng. Ze studeerden harder dan de buurkinderen, hoewel niet zo hard als de Chinese kinderen, en blonken uit in sport en muziek; naar pianoles gingen ze samen. Op zondag bezochten ze met hun moeder de Koreaanse methodistengemeente. Ze volgden dezelfde mode en rages als alle andere meisjes die ze kenden.

En toch vielen Jee-min en Soo-min op alle manieren uit de toon. Niet alleen door hun opzienbarende intelligentie. Iets in de tevredenheid die ze uitstraalden, een tegelijk verlegen en extraverte natuur nam de mensen direct voor hen in. Op school waren ze beroemd, het eeneiige tweetal Jenna en Susie, zoals ze zichzelf noemden. Half Koreaans, half Afro-Amerikaans, met hun haar in een grote knot op hun achterhoofd, vrijpostige gezichten met sproeten en een ongedwongen, atletische houding – op hun dertiende waren ze de sterren van het hockeyveld en de langste meisjes van de school. Op hun zestiende waren ze finalisten bij de taekwondokampioenschappen van de scholen van Virginia. Bij het trainen waren ze elkaars sparringpartner. Jongens namen het niet graag tegen hen op. Ze hadden geen gebrek aan vriendinnen, maar wisten allebei dat ze maar één echte vriendin hadden, en als je zo’n vriendin had, kon er geen andere zijn. Ze hadden een exclusief clubje van twee, en haalden kattenkwaad uit als compensatie voor het strenge regime van Han.

Schoolrapporten werden op hun slaapkamerdeur geprikt, zodat ze aan het begin van elke dag eraan werden herinnerd dat ze hard moesten werken. Ergens tweede in worden was in de ogen van Han een mislukking, maar de tweeling werd zelden ergens tweede in.

Halverwege hun tienerjaren, toen ze samen spannende ontdekkingen deden aan hun uitbottende lichamen, maakten ze elkaars gezicht op en deden elkaars haar; de een was de spiegel voor de ander. Tijdens het avondeten spuugden ze stilletjes kimchi in hun zakdoek als hun moeder even niet keek – een knoflookadem was een obstakel voor kussen. Afspraakjes met jongens mochten absoluut niet van Han, maar de wet van hun moeder was makkelijk te omzeilen met vlotte smoesjes om het huis uit te komen – naar taekwondo, naar vrienden, naar de bibliotheek. Als het licht uit was klom Jee-min in bed bij Soo-min en fluisterden ze over jongens; ze vervlochten hun benen en hun vingers; ze hielden hun hoofden op het kussen naar de ander gericht en heel dicht bij elkaar; ze ademden elkaars adem in.

Hun ouders hadden hun altijd verteld dat ze gescheiden zouden worden, maar waarom dat onvermijdelijk of noodzakelijk was, werd de tweeling nooit echt duidelijk. Niet lang na hun achttiende verjaardag begonnen ze aan een tussenjaar voordat ze naar de universiteit zouden gaan. Soo-min werd ingeschreven voor een cursus muziektheorie aan Sangmyung University in Seoul. Jee-min liep stage op het kantoor van een senator in Capitol Hill.

Op vliegveld Dulles bij Washington omhelsden ze elkaar en huilden. Jee-min gaf haar zus als geluksamulet een zilveren kettinkje met een piepklein zilveren tijgertje als symbool voor Korea. Dat was het enige wat ze ooit alleen, zonder dat haar zus erbij was, had gekocht. Soo-min deed het meteen om haar nek. Haar vlucht werd omgeroepen en het afscheidsmoment was een marteling. De tweeling liet elkaars handen niet los en hun ouders raakten ook van streek. Hans gezicht sprak boekdelen over haar schuldgevoelens, alsof ze de gevolgen zag van een nodeloos, wreed experiment. Vanaf het moment dat Soo-min in de lift omhoog ging en uit het zicht verdween miste Jee-min haar.

Ze zat thuis in de achtertuin te lezen toen ze een trilling bespeurde in de genetische draad die haar met Soo-min verbond, altijd, ongeacht waar ze zich bevonden. Eerst trok haar maag zich samen. Het volgende moment voelde ze een overweldigend afgrijzen in haar binnenste opkomen en toen wegsterven, waarna er een plasje speeksel achterbleef in haar mond. Ze belde het studentenhuis van Soo-min in Seoul, maar vond haar niet, zelfs niet toen het tijd was voor het ontbijt. De hele dag en de dag daarna bevestigde de stilte van Soo-min wat Jee-min al wist. Vanaf dat moment voelde ze zich geagiteerd, ze ijsbeerde door het huis, trok aan haar haar en verloor alle eetlust. Haar ouders vroegen haar wat er aan de hand was, maar ze kon alleen maar zeggen dat Soo-min in gevaar verkeerde. Naarmate de dagen vorderden, zag ze hoe de onzekerheid van haar ouders rijpte tot bezorgdheid en uiteindelijk tot paniek omdat hun telefoontjes niet werden beantwoord.

Toen er nieuws kwam was dat per telefoon. Jee-min wist dat het om hét telefoontje ging omdat haar vader, Douglas, lang had staan luisteren naar de stem aan de andere kant en naar de hand van Han greep. Een inspecteur van de gemeentepolitie van Incheon in Zuid-Korea, Ko genaamd, vroeg of hij nieuws van zijn dochter had. Ze was al drie dagen niet teruggekeerd op haar kamer.

Inspecteur Ko zei dat een vrouw die op het eiland Baengnyeong woonde melding had gemaakt van de verdwijning van haar negentienjarige zoon, die niet was teruggekomen van het strand met een Koreaans-Amerikaans meisje. De vrouw was ervan overtuigd dat haar zoon was weggelopen met Soo-min. De inspecteur gaf toe dat dit een mogelijkheid was. Tienerstelletjes ontsnapten wel vaker aan de druk van hun families, zei hij, maar in bijna alle gevallen zochten ze binnen een dag of twee weer contact.

Een boulevardblad uit Seoul kreeg de beschikking over de paspoortfoto’s van het tweetal, Soo-min en Jae-hoon, en publiceerde een verhaal onder de titel HEBT U ROMEO EN JULIA GEZIEN? met een nummer van een telefonische hulpdienst. De politie verspreidde een officieel opsporingsbericht in alle bus- en treinstations. Op Soo-mins foto was te zien dat ze het kettinkje droeg; Jee-min gaf er een beschrijving van. Het was het enige ding waarvan ze zeker wist dat Soo-min het altijd zou dragen. Binnen een week was het tweetal gezien in Busan, Incheon, Sokcho, Daegu en zelfs op het eiland Jeju. Inspecteur Ko waarschuwde Douglas en Han hun hoop niet op te geven. Geen van de waarnemingen bood enig houvast.

Han ging kapot. Soms had ze hysterische huilbuien, hield vol dat Soo-min elk moment kon bellen, en soms leed ze aan een vreemde lusteloosheid met een lege blik die Jee-min nog nooit eerder bij haar had gezien. Douglas nam de touwtjes in handen. Hij verbood Jee-min van huis te gaan, uit angst dat ze zichzelf zou willen verwonden of zou proberen naar Seoul te vertrekken. Dagenlang smeekte hij haar: had Soo-min een geheim dat hij moest kennen? Had ze last van iets wat ze voor haar ouders verborgen had gehouden? Wat was er zo verschrikkelijk in haar leven dat ze weg wilde lopen met een jongen die ze amper kende? Haar ouders klampten zich vast aan die hoop, dat Soo-min een romantische bevlieging had gehad en spoedig zou terugkeren.

Jee-min wist dat haar zus niet was weggelopen. Het was ondenkbaar dat ze zoiets zou hebben besloten zonder het haar te vertellen. Ze bedacht ook, en terecht, dat Soo-min deze jongen, Jae-hoon, nog maar net had ontmoet en haar nog niet had geschreven om over hem te vertellen, wat ze zou hebben gedaan in een lange, openhartige brief.

Douglas kreeg verlof van Fort Belvoir en maakte de macabere reis naar Zuid-Korea. Een maand lang informeerde en zocht hij. Hij kamde de stranden van Baengnyeong uit, liet de foto van zijn dochter zien aan iedereen die maar wilde kijken en ontlokte starre blikken, die lange zwarte man op zoek naar een verloren dochter. Hij ontmoette de moeder van Jae-hoon, die net zo weinig wist en even radeloos was als hij. Ze hielden elkaars hand vast, huilden en baden samen. ‘Mijn zoon was een sterke jongen,’ zei ze. Ze weigerde aan te nemen dat hij was verdronken. In de Itaewonwijk van Seoul deelden Douglas en zij folders uit waarop de foto’s van het tweetal waren afgedrukt, en doorzochten de galbi-restaurants en noraebang-cafés, waar weglopers een baantje gingen zoeken. Ze spraken inspecteur Ko, die hun vriendelijk vertelde dat de simpelste verklaring meestal de juiste was. De achtergelaten bezittingen op het strand waren een sterke aanwijzing dat het tweetal in moeilijkheden was geraakt tijdens het zwemmen. Toen Douglas thuiskwam, was hij niet meer dezelfde.

De ouders van Jee-min voelden een diepe leegte over zich komen. Als er een lichaam was ontdekt, hadden ze kunnen rouwen om Soo-min en haar begraven. En misschien zou hun verdriet na verloop van tijd een beetje zijn afgenomen. Maar hun kind was spoorloos verdwenen en dat begon te knagen. Han veranderde van een vrouw die alles wist in een vrouw die niets wist. Ze had altijd zoveel energie gehad dat ze niet stil kon zitten; nu nam ze slaapmiddelen en sliep de hele middag door. Op een ochtend liep ze het huis uit en kwam pas de volgende dag voor het ontbijt terug, en tegen die tijd was de politie gebeld. Haar gezicht was opgezwollen en besmeurd, en ook haar kleren waren vies. Toen Jee-min haar vroeg waar ze was geweest, keek ze haar alleen maar glazig aan. Douglas begon te drinken. Zes maanden na de verdwijning van Soo-min werd hij ontslagen uit het leger.