Jarenlang was Tiger Woods een onverslaanbare ster. Hij inspireerde miljoenen golfers, won veertien majors en 79 grote toernooien, en verdiende honderd miljoen dollar per jaar. Hij was de eerste sportmiljardair, getrouwd met een Zweeds model, vader van twee kleine kinderen. Hij was de man met het perfecte leven. Dat alles bleek een illusie. Woods hield er al jaren een dubbelleven op na, wat pijnlijk duidelijk werd toen na een nachtelijk auto-ongeluk plotseling zijn buitenechtelijke affaires aan het licht kwamen. Zijn leven stortte in.

Voor hun meeslepende inside story over Woods interviewden twee van de beste sportjournalisten ter wereld honderden mensen uit zijn inner circle – familie, vrienden, liefdespartners, coaches, collega-golfers, zakenpartners en anderen – om antwoord te kunnen geven op de vraag die miljoenen sportlieffhebbers al zolang bezighoudt: wie is Tiger Woods? Zij schreven een fascinerend portret van een Afro-Amerikaanse jongen die door een aandachtzieke vader en een overambitieuze moeder gedrild werd tot ‘de uitverkorene’: Tiger moest niet alleen de witte golfsport openbreken, hij moest ook de wereld veranderen. Maar tegen welke prijs?

Tiger Woods is een meeslepend verhaal over de onstuitbare opkomst en de dramatische val van een icoon, een onvergetelijk portret van een gevallen held.

Jeff Benedict (1966) schrijft voor het bekende sportblad Sports Illustrated en is een tv- en filmproducent. Hij publiceerde vijftien boeken en stond op de bestsellerlijst van The New York Times.

Armen Keteyian (1953) wordt beschouwd als een van de beste onderzoeksjournalisten van Amerika. Hij won elf keer een Emmy Award. Hij werkt voor het programma 60 Minutes.

Inhoud

Tiger Woods

Proloog

1 Het einde

2 Het gezin als hoeksteen

3 Een nieuwe ster

4 Het wonderkind

5 Wie is Tiger Woods?

6 Een stapje hoger

7 De amateur

8 Rijke vrienden

9 Een versnelling hoger

10 Hallo wereld

11 Meesterlijk

12 Manie

13 Veranderingen

14 Uitgebuit

15 Instincten

16 Hij zit

17 Zijn er vragen?

18 Overstijging

19 Koud

20 In de bubbel

21 Veranderingen II

22 Onhoudbare leugen

23 Verlies

24 Tik, tik, tik

25 Het is maar pijn

26 Wonderdokters

27 Crash

28 Vuurstorm

29 De afrekening

30 Achtervolgd door schaamte

31 Uit elkaar

32 Ook maar een mens

33 Geen weg terug

34 In de rough

35 De cut halen

Verantwoording

Bronnen en noten

Meer sport

Jeff Benedict en Armen Keteyian

Tiger Woods

De biografie

Vertaald door Sylvie Hoyinck, Catalien van Paassen en Gertjan Wallinga

Uitgeverij Balans

Oorspronkelijke titel: Tiger Woods

Uitgegeven door Simon & Schuster, New York, USA

Copyright © 2018 by Jeff Benedict & Associates, LLC and Lights Out Productions LLC

Copyright Nederlandse vertaling © 2018 Sylvie Hoyinck, Catalien van Paassen, Gertjan Wallinga/Uitgeverij Balans, Amsterdam

Alle rechten voorbehouden.

Omslagontwerp bij Barbara

Omslagfoto © Michael O’Neill/Corbis via Getty Images

Verzorging e-book Ferdinand Rusch

ISBN 978 94 600 3971 3

NUR 740

www.uitgeverijbalans.nl

Deze digitale editie is gemaakt naar de eerste druk, 2018.

  facebook.com/uitgeverijbalans

  twitter.com/balansboeken

  instagram.com/uitgeverijbalans

  uitgeverijbalans.nl/nieuwsbrief

Colofon

Voor Lydia, de beste echtgenote, de beste vrouw

Voor Dede, mijn geweldige echtgenote die geduld had, inspireerde en geloofde en – het beste van alles – liefhad.

Opdracht en Motto

Proloog

Tussen twee grafstenen draaide Mike Mohler een grondboor als een kurkentrekker de grond in. Het was vrijdag 5 mei 2006, en de stijgende temperatuur had de aarde op de Sunset Cemetery in Manhattan, Kansas, zacht gemaakt. De kalende 44 jaar oude grafdelver groef met veel zorg een graf; de stapel aarde ernaast werd steeds hoger. Over 24 uur zou de as van de beroemdste telg van de stad hier bijgezet worden. Vrijwel niemand wist van de begrafenis, en Mohler wilde dat graag zo houden.

De avond ervoor zat Mohler thuis voor de buis toen zijn telefoon overging. Het was ongeveer negen uur ’s avonds, en de beller gaf haar naam niet. ‘Wij willen een begrafenis regelen,’ meldde zij.

Een vreemde manier om van wal te steken, dacht Mohler. Vooral als iemand me zo laat thuis belt.

‘Hoe heet de overledene?’

‘Dat mag ik niet zeggen,’ antwoordde de vrouw.

‘Als u me geen naam geeft, kan ik u niet helpen,’ zei hij.

‘Dat mag ik alleen als u een geheimhoudingsverklaring ondertekent,’ zei ze.

Mohler antwoordde dat dit niet nodig was. De staat had hem zo’n verklaring laten tekenen toen hij zeventien jaar geleden als grafdelver was begonnen.

‘Ik moet weten wie ik ga begraven, want dan kan ik nakijken of die persoon hier een grafruimte heeft.’

Zij verzekerde Mohler dat dit het geval was. Toen hoorde Mohler een mannenstem op de achtergrond: ‘Vertel hem maar gewoon wie hij moet begraven.’

‘Ik bel uit naam van Tiger Woods,’ zei de vrouw. ‘Zijn vader is overleden.’

Luitenant-kolonel Earl Dennison Woods stierf op 3 mei 2006 aan een hartaanval in zijn huis in Cypress, Californië.1 Hij was 74 jaar en worstelde al lang met zijn gezondheid; hij leed aan kanker en was verzwakt door een leven lang roken en drinken. Earl, die twee keer als commando in Vietnam gediend had, was befaamd over de hele wereld vanwege zijn bijna mythische rol in de opvoeding van de beroemdste golfer aller tijden. Hij was berucht om zijn bizarre uitspraken, zoals zijn voorspelling ooit in Sports Illustrated dat zijn toen 20-jarige zoon meer invloed op de wereld zou hebben dan Nelson Mandela, Gandhi, of Boeddha. ‘Hij is de uitverkorene,’ beweerde Earl.2 ‘Hele volkeren zullen aan zijn voeten liggen.’

Dat waren uitspraken die er niet om logen. Maar Tiger zei vaak dat niemand ter wereld hem zo goed kende als zijn vader, de man die hij vaak ‘mijn beste vriend’ en ‘een held’ noemde.3,4 Ze deelden samen een van de meest memorabele momenten in de geschiedenis van de sport. Direct na Tigers laatste putt waarmee hij in 1997 de Masters won met een recordvoorsprong van twaalf slagen, sloot Earl hem in zijn armen. In de best bekeken golfuitzending in de Amerikaanse geschiedenis zagen naar schatting 43 miljoen kijkers – bijna 15 procent van alle Amerikaanse huishoudens – hoe vader en zoon elkaar snikkend in de armen vielen en Earl tegen Tiger zei: ‘Ik hou van je, jongen.’5 Tientallen golftoernooien waren op dezelfde manier afgesloten met een omhelzing van de twee mannen en Earl die die vijf woorden sprak.

Maar Mike Mohler keek niet naar golftoernooien. De sport interesseerde hem niet. Hij had nog nooit een golfclub aangeraakt. Toch bewonderde hij Tiger Woods en was er trots op dat hij het graf van de oude Woods mocht delven. Op de plattegrond van de begraafplaats zocht Mohler de grafruimte van Earl op – blok 5, sectie 12, graf 02, tussen zijn ouders, Miles en Maude Woods.6 Sinds hij in 1989 hier grafdelver was geworden, had Mohler al meer dan 2000 graven gedolven. Dat van Earl zou kleiner zijn dan de meeste; hij was gecremeerd. Tiger en zijn moeder Kultida kwamen per vliegtuig uit Zuid-Californië met een ondiep houten kistje van 25 bij 25 centimeter met daarin de as van Earl. Mohler stond al klaar.7,8 Na bijna een uur graven had hij een graf dat op een miniliftschacht leek. Het was 30 bij 30 centimeter, en 105 centimeter diep.9 Met een schop schraapte hij de aarde van de zijwanden af en maakte die kaarsrecht.

De volgende dag rond het middaguur stopten er twee limousines bij een oud gedeelte van de begraafplaats. Tiger, zijn vrouw Elin en Tigers moeder stapten uit de voorste auto; Earls drie kinderen uit zijn eerste huwelijk kwamen uit de andere auto tevoorschijn. Mohler en zijn vrouw Kay begroetten hen. Tegen het einde van de 20 minuten durende ceremonie overhandigde Kultida hem de houten doos met de as van haar man. Die plaatste hij in de schacht en schepte er cement op. Terwijl de familie toekeek, vulde Mohler het gat voorzichtig met aarde en bedekte het met een plag. Vervolgens stapte de familie weer in de limousines en na een korte stop bij het huis waar Earl opgegroeid was, reden ze terug naar het vliegveld.

Toen enkele dagen later bekend werd dat Earl Woods begraven was, verwachtte Manhattan Monuments, de plaatselijke steenhouwerij, een bestelling voor een grote granieten grafsteen. Ze belden Mohler, maar die kon hun geen uitsluitsel geven. Tiger noch zijn moeder had opdracht gegeven voor een grafsteen.

Eerst dacht Mohler dat de familie gewoon tijd nodig had om te besluiten wat ze wilden. Hij wist dat elke familie op haar eigen manier rouwt. Maar er gingen vijf jaar voorbij, en nog eens vijf, en de familie had nog steeds geen grafsteen besteld.

‘Er is geen grafsteen,’ zei Mohler in 2015. ‘Niet voor hem. Zijn graf is helemaal niet aangegeven. Waar Earl Woods begraven is, kun je alleen uitvinden door de hoekmarkeringen onder de aarde te zoeken. Je hebt een kaart nodig om ze te vinden.’

Earl Dennison Woods ligt in de aarde van Kansas begraven in een anoniem graf. Geen grafsteen. Geen inscriptie. Niks.

‘Het is alsof hij er helemaal niet ligt,’ zei Mohler.

Tiger Woods was een soort buitenaardse ster die even vaak langskomt als de komeet van Halley. Naar bijna elke maatstaf is hij de meest getalenteerde golfer aller tijden, en mogelijk zelfs de grootste individuele sportman in de moderne geschiedenis. Vijftien jaar lang, vanaf augustus 1994, toen hij de eerste van drie opeenvolgende titels in de Amerikaanse Amateurkampioenschappen won als een middelbare scholier van 18 jaar, tot de vroege ochtend van 27 november 2009, toen hij met zijn terreinwagen tegen een boom reed en er aan zijn heerschappij in de golfwereld een einde kwam, was Woods een menselijke wervelwind – adembenemend, dramatisch, opwindend en verantwoordelijk voor een paar van de meest gedenkwaardige momenten in de geschiedenis van op tv uitgezonden sport.

Woods zal altijd met Jack Nicklaus vergeleken worden, die meer majors gewonnen heeft. Maar het Tiger-effect is niet meetbaar in statistieken. Een literaire vergelijking past beter. Met zijn ontzagwekkende talent was Woods niets minder dan een moderne Shakespeare. Iemand zoals er nog nooit was geweest en nooit meer zal zijn.

Zijn erelijst is bijna onvoorstelbaar. Hij was zowel de eerste golfer van Afro-Amerikaanse afkomst als de jongste golfer die ooit een major won. Hij won 79 PGA-toernooien waaronder 14 majors – alleen Sam Snead heeft meer titels gewonnen – en meer dan 100 over de hele wereld. Hij is recordhouder van het aantal opeenvolgend gehaalde cuts (142, een periode van bijna acht jaar) en het aantal weken dat hij de nummer 1 van de wereld was (683). Ook was hij elf keer Speler van het Jaar, won hij de jaarlijkse scoretitel negen keer (een record), en won hij meer dan 110 miljoen dollar aan officieel prijzengeld – ook een record. De toernooien waar hij in speelde, verpletterden over de hele wereld de records op het gebied van toeschouweraantallen en kijkcijfers, en zijn charisma en overwicht in de sport leidden 20 jaar lang tot een ongelooflijke stijging van de tv-uitzendrechten van de PGA Tour van 67 miljoen dollar in zijn eerste jaar als prof tot een record van 363 miljoen dollar in 2017-2018, en het gemiddelde toernooiprijzengeld in dezelfde periode van 1,5 tot 7,4 miljoen dollar. En passant hielp hij meer dan 400 professionele golfers multimiljonair te worden. Door Woods onderging de golfsport een metamorfose op sportief, sociaal, cultureel en financieel gebied.

Op de top van zijn carrière versloeg golf de NFL (American football) en de NBA (basketbal) qua kijkcijfers. Als uithangbord voor Nike, American Express, Disney, Gillette, General Motors, Rolex, Accenture, Gatorade, General Mills en EA Sports verscheen hij in tv-reclames, op billboards, in kranten en tijdschriften. Waar hij ook kwam, werd hij belaagd door fans: in Frankrijk, Thailand, Engeland, Japan, Duitsland, Zuid-Afrika en Australië, zelfs in Dubai. Koningen en presidenten wilden met hem op de foto, en grote bedrijven liepen met hem weg. Rocksterren en Hollywood-acteurs verdrongen zich om zijn gezelschap, en vrouwen wilden met hem naar bed. Bijna twintig jaar lang was hij simpelweg de beroemdste sportman ter wereld.

Tiger stond niet alleen eenzaam aan de top van de golfwereld; hij was letterlijk eenzaam. Ondanks zijn killerinstinct op de golfbaan was hij buiten de baan introvert en speelde hij liever videospelletjes, keek tv, of oefende en trainde in zijn eentje.10 Al in zijn jeugd bracht hij meer tijd alleen in zijn slaapkamer door dan hij met andere kinderen buiten speelde. Als enig kind leerde hij al vroeg dat zijn ouders de enige mensen waren die hij kon vertrouwen en op wie hij kon rekenen. Zo werd hij min of meer geprogrammeerd. Zijn vader werd zijn golfmentor, wijze raadgever, visionair en beste vriend. Zijn moeder Kultida hield hem kort en beschermde hem als een leeuwin. Samen vormden zijn ouders een ondoordringbaar schild dat nooit iemand toeliet op het streng bewaakte pad naar succes dat zij voor hun kind hadden uitgestippeld. In hun huis in Zuid-Californië waar het leven om Tiger en golf draaide, was het motto duidelijk: Het gezin is alles.

De dynamiek van het gezin Woods maakte Tiger de meest mysterieuze sportman van zijn tijd, een door privacy geobsedeerd raadsel dat de kunst verstond onzichtbaar te zijn terwijl hij voor je stond, iets te zeggen zonder iets te onthullen. Aan de ene kant groeide hij voor onze ogen op, was hij op zijn tweede al in een tv-show te zien en werd zijn hele jeugd lang gefotografeerd en gevolgd. Aan de andere kant bleef veel van zijn echte familiegeschiedenis en zijn privéleven verborgen in interviews onder strenge voorwaarden, zorgvuldig geformuleerde persberichten, mythische verhalen, halve waarheden, gelikte reclamecampagnes en koppen in de boulevardpers.

Het verbaasde ons dus niet dat Woods via zijn woordvoerder Glenn Greenspan liet weten dat hij niet geïnterviewd wilde worden voor dit boek. (Beter gezegd, we kregen te horen dat voordat ook maar enig interview ‘in overweging kon worden genomen’, we bekend moesten maken met wie we gesproken hadden en wat die mensen hadden verteld. Onze eigen specifieke vragen dienden we van tevoren kenbaar te maken. Dat waren voorwaarden waaraan wij niet wilden voldoen.) Woods moeder, Kultida, reageerde niet op ons interviewverzoek. Woods gaf echter de chiropractor met wie hij jaren samenwerkte, wel toestemming een uitgebreide verklaring beschikbaar te stellen over zijn behandeling van Woods en de kwestie van prestatie bevorderende drugs.

We zijn ermee begonnen alle boeken van enig belang over Woods te lezen – er zijn er meer dan twintig – die hij, zijn vader, oud-coaches, een voormalige caddie, Earls eerste vrouw (Barbara Woods Gary) en anderen hebben geschreven. De lijst bevatte vaak uitstekende producties van journalisten als Tom Callahan, John Feinstein, Steve Helling, Robert Lusetich, Tim Rosaforte, Howard Sounes en John Strege. Het zou nalatig zijn als wij niet twee informatiebronnen van onschatbare waarde noemden: The 1997 Masters: My Story van Tiger Woods met Lorne Rubenstein, in 2017 gepubliceerd op de twintigste verjaardag van Woods’ historische zege op Augusta, en The Big Miss: My Years Coaching Tiger Woods van Hank Haney. Wij hebben vrijwel elke pagina van beide boeken doorgespit op zoek naar inzichten, feiten en beschouwingen om ons verhaal waarachtig en levendig te houden. Ook lazen wij boeken over het boeddhisme, over Navy SEALs, hoogbegaafde kinderen, de zakelijke kant van de golfsport, seksverslaving, dwangmatig gedrag, ontrouw en doping. Tegelijkertijd zijn we maanden bezig geweest een tijdlijn van 120 pagina’s van het leven van Woods samen te stellen, met daarin alle belangrijke momenten en gebeurtenissen vanaf de geboorte van zijn ouders. We hebben ook de afschriften van meer dan 320 officiële persconferenties tussen 1996 en 2017 gelezen waarin Tiger het woord voerde, en van tientallen televisie-interviews over uiteenlopende onderwerpen met nieuwsmedia en televisieprogramma’s. Met hulp van een researcher van Sports Illustrated hebben wij duizenden kranten- en tijdschriftenartikelen over Tiger gevonden en gelezen. En met hulp van CBS, NBC, Golf Channel en de PGA hebben wij meer dan 100 uur beeldmateriaal van Tiger bekeken, zowel op de golfbaan als erbuiten.

In de loop van drie jaar hebben wij ook meer dan 400 interviews gehouden met ruim 250 mensen uit alle periodes van Tigers leven, van leraren en swingcoaches die ooit deel uitmaakten van zijn inner circle, tot goede vrienden binnen en buiten de golfwereld en zijn eerste echte liefde. Maar het meest hebben wij opgestoken van de tientallen mensen uit Tigers verleden die nooit eerder zijn geïnterviewd: die zijn amateurcarrière hadden helpen financieren, de eigenaar van het huis op Augusta waar Tiger jaar op jaar tijdens de Masters verbleef, een vrouwelijke vertrouweling, vroegere personeelsleden, zakelijke partners, zijn duikinstructeur, zijn buren in Isleworth en mensen die achter de coulissen met hem werkten van IMG, Nike, Titleist, EA Sports, NBC Sports en CBS Sports.

We merkten al snel dat privacy en loyaliteit de twee eigenschappen zijn die Tiger het meest waardeert. Wat de eerste betreft, veel van de mensen die wij benaderden, van Tigers vroegere makelaar J. Hughes Norton III tot oud-werknemers van Tigers ETW Corp., hadden geheimhoudingsverklaringen getekend die hen beletten met ons te praten. ‘Zoals de meeste mensen in zijn kring had ik contracten en andere juridische documenten getekend,’ schreef een oud-werknemer ons in een e-mail. Het is niet ongebruikelijk dat bekende figuren van de mensen om hen heen – vooral degenen die toegang hebben tot familieleden en persoonlijke informatie – eisen dat ze een geheimhoudingsverklaring tekenen. Maar Tiger ging buitengewoon ver in zijn pogingen zelfs de triviaalste informatie over hem geheim te houden. Hij verzocht bijvoorbeeld de jaarboeken van de middelbare school aan niemand te laten zien. Opmerkelijk genoeg ging het schoolbestuur daarmee akkoord, en zei dat we ze niet mochten inzien.11 (Uiteindelijk vonden we ze in de plaatselijke bibliotheek.) Wat loyaliteit betreft, talloze mensen zeiden dat ze ‘eerst met Tiger moesten overleggen’ voordat ze met ons wilden praten. Zelfs een oud-klasgenoot die wij hadden benaderd om wat meer te horen over de Western High School in Anaheim, zei dat hij eerst Tiger om toestemming moest vragen. Wij zeiden dat hij zich die moeite kon besparen.

Dit alles werpt de vraag op: waarom zijn wij eigenlijk aan dit boek begonnen? Het antwoord is heel eenvoudig. Heel weinig mensen staan wereldwijd bekend onder één naam. Tiger werd lid van die exclusieve club door de beste golfer, volgens sommigen zelfs de beste sportman, van de moderne tijd te zijn. Maar zijn verhaal gaat over meer dan alleen golf, en zijn invloed ging de hele wereld over. Toch is er nog nooit een allesomvattende biografie geschreven over Tigers leven die zijn wortels in detail beschrijft, samen met de essentiële rol die zijn ouders speelden in zijn opkomst, ondergang en terugkeer. Nadat wij The System hadden geschreven, een duik in de complexe wereld van college football, zochten wij een nieuwe uitdaging. En we konden geen grotere bedenken dan de beklimming van Mount Woods. Vanaf het begin was het onze bedoeling om een verfrissend en onthullend boek te schrijven, een menselijk portret van een waar Amerikaans idool tegen wil en dank.

Dit boek is dat portret.

1 Het einde

De machtigste sportman van de wereld verborg zich in de badkamer, op blote voeten en groggy.1,2 Jarenlang had hij als een ontsnappingskunstenaar zijn geheime leven weten te verbergen. Deze keer was zijn vrouw erachter gekomen. Maar er was zoveel meer dat ze niet wist – dat niemand wist. Het was twee uur ’s ochtends op vrijdag 27 november 2009, de dag na Thanksgiving.3 Beneveld door medicijnen kon de door privacy geobsedeerde man niet voorzien dat zijn perfecte imago op het punt stond doorgeprikt te worden en dat hij van zijn troon zou vallen. Tiger Woods deed de deur open en vluchtte.4

Twee dagen eerder had de National Enquirer, die hem al maanden volgde,5 een verhaal gepubliceerd dat was ingeslagen als een bom – ‘Schandaal: Tiger Woods gaat vreemd’ – met foto’s van de ravissante 34-jarige New Yorkse nachtclubserveerster Rachel Uchitel. Het boulevardblad beschuldigde Tiger ervan een week eerder in Melbourne tijdens de Australische Masters een seksdate te hebben georganiseerd met Uchitel.6 Woods bezwoer zijn vrouw dat er niets van waar was. Hij belde Uchitel en liet zijn vrouw met haar praten. Na dertig tenenkrommende minuten geloofde Elin haar man nog steeds niet.7 Ze was wel blond en mooi, maar niet dom. Toen Tiger op Thanksgiving na een avondje kaarten met vrienden in de club in de dure gated community Isleworth bij Orlando thuiskwam, wachtte Elin tot hij een slaappil had genomen en onder zeil was. Het was diep in de nacht toen ze Tigers telefoon pakte en begon te scrollen.8 Eén sms’je gericht aan een mysterieuze ontvanger, sneed door haar ziel: ‘Jij bent de enige van wie ik ooit heb gehouden.’

Elin staarde naar de woorden en stuurde toen een sms terug aan de mysterieuze afzender. ‘Ik mis je,’ typte ze.9 ‘Wanneer zien we elkaar weer?’

Binnen een paar seconden kwam er een sms terug. ‘Ben je nog wakker, Tiger?’

Elin belde het nummer. Een vrouw antwoordde met dezelfde omfloerste stem die Elin de dag ervoor had horen zeggen dat er niks van waar was. Uchitel!

‘Ik wist het wel!’ riep Elin.10 ‘Ik wist het heus wel!’

‘O shit,’ zei Uchitel.11

Even later werd Woods wakker van Elins geschreeuw. Half verdoofd kieperde hij uit bed, pakte zijn telefoon en sloot zich op in de badkamer. ‘Ze weet het,’ sms’te hij Uchitel.12

Eigenlijk was Woods niet bang voor de vrouw aan de andere kant van de badkamerdeur. Hij ging al jaren vreemd met tientallen vrouwen. Hij had een onstilbare sekshonger die uit de hand was gelopen en nu een complete verslaving was. Nee, de enige vrouw voor wie hij echt bang was,13 sliep in een logeerkamer in een ander deel van het huis: zijn moeder, op bezoek voor Thanksgiving. Kultida Woods was nu al ruim drie jaar weduwe, maar tijdens haar huwelijk was ze vaak vernederd, uitgescholden, genegeerd en bedonderd. Tiger aanbad zijn vader, maar nu had hij zijn moeder vreselijk verdriet gedaan. Vanwege Tiger was Kultida nooit van Earl gescheiden. Ze had ervoor gekozen haar leven aan haar enig kind te wijden en een kampioen van hem te maken. Niets was belangrijker voor Kultida.

Toen Tiger jong was, had zijn moeder hem voorgehouden: ‘Jij zult nooit van je leven mijn reputatie als moeder besmeuren, want dan krijg je een pak slaag.’14

Als jongen had ze Tiger kort gehouden. Nu hij een man was, was er niets waar hij zo bang voor was als dat zijn moeder erachter zou komen dat hij een aardje naar zijn vaartje had. Hij durfde haar niet onder ogen te komen.

In alleen een onderbroek en een T-shirt liep Woods het huis uit de koude nacht in. Later schreven de kranten dat Elin hem met een golfclub in de hand had achtervolgd.15 Tiger sprong in zijn Cadillac Escalade en scheurde de oprit af, en knalde over een stoeprand de middenberm op. Hij rukte het stuur naar links, kruiste Deacon Circle, weer over een stoeprand, schampte een heg, terug de weg op, botste tegen een brandkraan en kwam tot stilstand tegen een boom in de tuin van de buren.16 Met een golfclub sloeg Elin de linker- en rechterachterruit aan diggelen.17

Kimberly Harris werd wakker van het geluid van een hakkelende motor.18 Ze keek uit het raam en zag een zwarte terreinwagen aan het eind van haar oprit. De voorkant zat tegen een boom en een van de koplampen bescheen haar huis; de andere was kapot. Bezorgd maakte ze haar broer, de 27-jarige Jairus Adams, wakker. ‘Ik weet niet wie dat is daarbuiten,’ zei ze, ‘maar ik denk dat je even moet gaan kijken wat daar aan de hand is.’19

Adam ging behoedzaam de deur uit en probeerde te begrijpen wat er gebeurd was.

Woods lag languit op zijn rug op de stoep. Zonder schoenen, bewusteloos, met bloed op zijn tanden. Er lagen glasscherven op de oprit en een kromme golfclub naast de auto. Elin stond over haar man gebogen. Ze snotterde.

‘Tiger,’ fluisterde ze, terwijl ze hem aanstootte. ‘Tiger, gaat het?’20

Adams hurkte neer en zag dat Tiger sliep. Hij snurkte. Hij bloedde uit zijn lip, en zijn tanden waren rood.21

‘Help me, alsjeblieft,’ zei Elin.22 ‘Ik heb geen telefoon bij me. Kun je iemand bellen?’ Adams rende naar binnen en riep naar zijn zus om dekens en kussens te brengen. ‘Tiger is bewusteloos,’ zei hij.

Toen ging hij naar buiten en belde de politie.

CENTRALE: ‘Wat is er aan de hand?’23

ADAMS: ‘U moet direct een ambulance sturen. Er ligt iemand bewusteloos voor mijn huis.’

CENTRALE: ‘Een auto-ongeluk?’

ADAMS: ‘Ja.’

CENTRALE: ‘Zit er iemand bekneld?’

ADAMS: ‘Nee, hij ligt op de grond.’

CENTRALE: ‘Ik geef u de ambulancedienst, goed?’

ADAMS: ‘Het is mijn buurman. Hij is tegen een boom gereden. We zijn naar buiten gegaan om hem te helpen. Hij ligt hier op de grond.’

CENTRALE: ‘Kunt u zien of hij ademt?’

ADAMS: ‘Nee, kan ik nu niet zien.’

Plotseling kwam Kultida Woods Tigers huis uit rennen. ‘Wat is er gebeurd?’ riep ze.

‘Dat weten we nog niet precies,’ antwoordde Adams. ‘Ik ben met de politie aan het bellen.’24

Kultida keek Elin aan, haar ogen waren betraand. Al snel hoorden ze een sirene en zagen ze blauwe lichten. Een wagen van de politie van Windermere stopte, gevolgd door een ambulance, een sheriff en iemand van de verkeerspolitie van Florida. De ambulancebroeders luisterden naar zijn hart en keken of hij niet verlamd was; ze probeerden hem zijn voet te laten bewegen door die aan te raken. Kreunend deed Tiger zijn ogen open, maar zijn pupillen rolden weer omhoog. Alleen het wit van zijn ogen was zichtbaar.25

Terwijl de broeders Tiger op een brancard legden, inlaadden en wegreden, was Kultida’s vraag nog steeds onbeantwoord: ‘Wat is er gebeurd?’ Waarom was Tiger midden in de nacht zijn huis uit gevlucht? En hoe kwam de beroemdste sportman van onze tijd bewusteloos aan de kant van de weg terecht? Het zou niet lang duren voordat de wereld nog veel lastiger vragen zou gaan stellen. En de antwoorden zouden ingewikkeld zijn.

Als je wilt weten hoe alles precies gegaan is, moet je bij het begin beginnen.

2 Het gezin als hoeksteen

Op 14 september 1981 kwam een vijf jaar oude Tiger Woods de kleuterklas binnen op de Cerritos Elementary School, die met zorg was versierd om de kinderen op hun gemak te stellen.1 Het was hun eerste schooldag. Op prikborden hingen foto’s van dieren en de natuur. Fleurige tekeningen – een van witte wolken tegen een blauwe lucht, en een van een gele zon met stralen eromheen – waren tegen de muur geplakt. Langs de bovenkant van het schoolbord hingen de letters van het alfabet. Maar dat deed niets af aan het feit dat Tiger voelde dat hij anders was dan de andere kinderen. Volkomen anders. Zijn speelgoed bestond uit een voor hem gemaakte set golfclubs. Naast zijn ouders was zijn beste vriend zijn golfinstructeur, een 32-jarige man met een snor die Rudy heette. Tiger was al een paar keer op tv geweest om zijn kunnen te demonstreren voor een miljoenenpubliek, en hij had mensen als Bob Hope, Jimmy Stewart en Fran Tarkington ontmoet. Zijn swing was zo elegant dat Tiger eruitzag als een prof in een minilichaam. Hij had zelfs handtekeningen uitgedeeld, in blokletters omdat hij nog niet goed kon schrijven. En hij was ook een rekenwonder. Toen hij twee was, had zijn moeder hem al leren optellen en aftrekken. Op zijn derde had zijn moeder tafels van vermenigvuldiging opgeschreven.2 Hij werkte keihard om die uit zijn hoofd te leren. Hoe meer ze hem overhoorde, des te meer hij genoot van getallen. In rekenen zat hij op derdeklasniveau. Maar dat wist niemand van de kinderen in zijn klas. Ook zijn onderwijzer niet.

Stilletjes vond Tiger een stoeltje tussen de bijna dertig andere kleuters. Er waren maar drie dingen aan hem die opvielen: zijn huid was wat donkerder dan die van de rest van de kinderen, hij was vreselijk verlegen, en hij had een heel rare voornaam: Eldrick. Maar toen kleuterjuf Maureen Decker een liedje speelde om de kinderen te helpen zich op de eerste schooldag voor te stellen, noemde hij zichzelf Tiger. De rest van de dag wist Decker hem niet aan het praten te krijgen. Pas toen de school uitging, kwam hij voorzichtig naar haar toe en trok aan haar arm.

‘Wilt u me geen Eldrick noemen?’ stamelde hij. ‘Ik heet Tiger.’

Kultida Woods zei tegen Decker hetzelfde: noem mijn zoon bij zijn bijnaam, niet zijn echte voornaam.

Tiger woonde 150 meter van school. Elke ochtend zette zijn moeder hem af en ’s middags haalde ze hem weer op. Dan reden ze naar de golfbaan, waar hij ging oefenen. Al snel kreeg Decker door dat Tiger een ongewoon gestructureerd dagritme had dat weinig of geen ruimte overliet om met andere kinderen om te gaan. Wat leren betreft, lag hij straatlengtes voor op de andere kinderen in zijn klas, vooral in alles wat met getallen te maken had. Hij was ook ongewoon gedisciplineerd voor een kind van vijf. Maar hij zei zelden iets, en op het schoolplein liep hij wat verloren rond, alsof hij niet met de anderen durfde te spelen.

Als volwassene vertelde Tiger over zijn jeugd en het feit dat hij puur op golf geconcentreerd was. In een ‘Geautoriseerde dvd-collectie’ uit 2004 vertelt hij dat hij als kind lol had in hardlopen, en honkbal en basketbal spelen, maar dat hij er niet van hield. ‘Golf was mijn beslissing,’ zegt hij.3 Maar zijn onderwijzers herinneren zich het anders. Bij de eerste ouderavond sprak Decker diplomatiek haar zorg uit, en stelde voor Tiger met naschoolse activiteiten mee te laten doen. Earl viel haar in de rede en zei dat Tiger na school golfde. Toen Decker probeerde uit te leggen dat het goed voor Tiger was om vriendjes van zijn eigen leeftijd te hebben, kapte hij haar af. Hij wist wat goed was voor zijn zoon. Kultida zei niets, en het gesprek viel dood.

Decker besloot het er maar bij te laten. Maar op een dag kwam Tiger in de pauze naar haar toe. ‘Wilt u mijn moeder vragen of ik mag voetballen?’ vroeg hij zachtjes. Decker praatte onder vier ogen met Kultida. De twee hadden een verstandhouding ontwikkeld, en Kultida was het met Decker eens dat het goed voor Tiger was om met andere kinderen te voetballen. Ze vroeg Tigers onderwijzeres om er bij Earl op te blijven hameren dat Tiger aan naschoolse activiteiten mee moest doen. Op de volgende ouderavond begon Decker er weer over. Deze keer werd Earl boos. Hij beweerde bij hoog en bij laag dat niemand beter wist wat goed was voor zijn zoon dan hij. Kultida zei niets. Discussie gesloten: geen voetbal. Het was golf, en verder niets.

‘Ik had met de jongen te doen, want hij wilde graag met de andere kinderen spelen,’ zei Decker.

In een tijd dat heel weinig vaders kwamen opdagen op ouderavonden op de Cerritos School, ontbrak Earl Woods nooit. Soms kwam hij zelfs zonder Kultida. Het schoolpersoneel raakte eraan gewend dat ze hem het vaakst zagen van alle vaders. Hij kwam zelfs naar Tigers spreekbeurt luisteren. Ann Burger, Tigers onderwijzeres in groep 3, zou die dag nooit vergeten, want het was de vreemdste spreekbeurt in de dertig jaar dat ze les gaf. Earl kwam binnen met een minitas met golfclubs, en de hele klas ging naar buiten, waar Tiger een show gaf, en golfballen over het hele schoolplein ramde.

‘Hij was goed,’ zei Burger. ‘Hij had speciale clubs. Ze waren klein, maar het waren zíjn clubs.’

Tiger gaf de show, en Earl gaf de spreekbeurt. Hij vertelde de kinderen dat zijn zoon zo goed was geworden door hard te werken en te oefenen. De zesjarigen waren diep onder de indruk, maar de vertoning was er een van de vele die bij Tigers onderwijzers vragen opriepen.

Wat moet dit kind wel niet doormaken? Wat gebeurt er thuis precies? Hoe gaat dit gezin met elkaar om?

De familie van Tiger Woods heeft wortels in Manhattan, Kansas, een arm, winderig boerendorp waar rassenscheiding nog bestond toen Earl Woods er op 5 maart 1932 geboren werd. Zijn vader, Miles Woods, een 58-jarige steenhouwer wiens gezondheid al tanende was toen Earl geboren werd, werd door zijn kinderen omschreven als een oude, lastige, vaak vloekende man.4 Miles was godvrezend en doopsgezind en dronk noch rookte, maar wijd en zijd stond hij bekend om zijn vuilbekkerij. ‘Mijn vader heeft me discipline bijgebracht en leren vloeken,’ zei Earl later. ‘Hij kon een halfuur lang vloeken zonder zichzelf te herhalen.’5

Earls moeder Maude, een vrouw van gemengde Afrikaanse, Europese, Chinese en indiaanse afkomst, had huishoudkunde gestudeerd aan Kansas State University. Zij had Earl leren lezen en schrijven in een huisje van 120 vierkante meter. Ze hadden geen auto en geen televisie, en Earl bracht veel tijd buiten door met zijn vader. Samen metselden ze aan een stenen muur tussen het huis en de straat. ‘Hij leerde mij cement mixen,’ zei Earl. ‘Hij had zijn eigen methode. Hij zei: “Je moet er genoeg spuug in doen.” Dan spuugde hij in de emmer en zei: “Zo is het goed.”’6

Earl ging ook vaak met zijn vader naar Griffith Park, een nieuw honkbalstadion in de stad, waar Miles de score bijhield. Miles kende er de naam, het slaggemiddelde en de werpstatistieken van elke toekomstige major league speler. De laatste wedstrijd waar hij de score bijhield, was in augustus 1943. Een paar uur later stierf hij aan een beroerte. Earl was toen elf, en hij herinnerde zich dat zijn moeder in een schommelstoel de gospel ‘What Are They Doing In Heaven Today?’ neuriede. Vier jaar later stierf Maude, ook aan een beroerte. Earl, die nog geen zestien was, was plotseling een wees. Hij werd opgenomen in het gezin van een oudere zus, die het huis als een tiran bestierde.7

Earls vader had één obsessie toen hij stierf: hij wilde dat Earl een profhonkballer zou worden. Niets zou hem trotser hebben gemaakt. Dus zette Earl zijn zinnen op een honkballoopbaan. Zijn droom leek uit te komen toen Jackie Robinson de rassenbarrière doorbrak en bij de Brooklyn Dodgers ging spelen. Die zomer werkte Earl als ‘bat boy’ op Griffith Park, en de beste spelers in de Negro League speelden op allerlei plaatsen in het Midden-Westen. Earl speelde met Roy Campanella, Josh Gibson en Monte Irvin. Hij vertelde dat hij op een training een keer catcher was geweest voor de legendarische pitcher Satchel Paige, die naar verluidt ballen met 160 kilometer per uur kon werpen.

Toen hij in 1949 eindexamen had gedaan, schreef Earl zich in op Kansas State University en werd catcher bij het honkbalteam, Hij speelde ook als pitcher en eerstehonkman.8 In zijn derde jaar was hij een van de beste spelers in een heel slecht team. Later in zijn leven bracht Earl zijn memoires uit, waarin hij beweerde dat hij een honkbalbeurs had gekregen en de eerste zwarte speler was geweest in de Big 7 Conference honkbalcompetitie. Beide uitspraken waren overdreven.

‘Van mij heeft hij geen beurs gehad,’ vertelde Ray Wauthier, oud-honkbalcoach van Kansas State, in 2003 aan journalist Howard Sounes. ‘Ik denk dat hij dat schreef om het een beetje beter te laten klinken.’

Ook was Earl niet de eerste zwarte speler in de Big 7. Harold Robinson en Veryl Switzer,9 die later bij de Green Bay Packers speelde, gingen hem voor. Maar Woods was de eerste zwarte speler die in het American Legion All-State team in Kansas werd opgenomen.10 Naar aanleiding daarvan bood Wauthier hem een plaats aan in het team van Kansas State, waarmee Earl de eer verwierf dat hij de kleurenbarrière in de Big 7 had doorbroken.

De honkballoopbaan van Woods zou beperkt blijven tot het collegeteam, maar zijn ideeën over ras werden sterk beïnvloed door zijn ervaring als enige zwarte in het team. Toen het team eens in het voorjaar op trainingskamp ging naar Mississippi, zag de coach van een tegenstander Woods tijdens de warming-up, en zei tegen Wauthier dat zijn catcher in de bus moest blijven en niet mocht spelen. Wauthier stuurde al zijn spelers de bus in, en het team speelde de wedstrijd niet.11

Bij een andere gelegenheid, in Oklahoma, liet de manager van een motel Wauthier weten dat zijn enige zwarte speler er niet mocht overnachten,12 en dat Woods maar naar een ander motel vijf kilometer verderop moest gaan. Wauthier annuleerde de reservering voor het hele team.

Zulke gebeurtenissen waren zeker niet Woods’ eerste ervaring met racisme. Op de Manhattan High School had hij eens een oogje op een mooi wit meisje.13 Hij wilde graag met haar dansen maar durfde haar niet te vragen. Eind jaren veertig was een relatie tussen een zwarte jongen en een wit meisje uitgesloten. Dus hield hij afstand, en voegde de ervaring toe aan zijn persoonlijke lijst van beschimpingen, kleineringen en andere obstakels als gevolg van zijn huidskleur.

In zijn derde jaar op de universiteit ging Earl bij de ROTC, de opleiding voor reserveofficieren. De eerste keer dat hij een militair uniform aantrok, kreeg hij een vreemd gevoel van trots en zelfvertrouwen – vreemd omdat hij nooit had kunnen verkroppen dat hij niet genoeg talent had gehad om een professionele honkballer te worden, zoals zijn vader wilde.

Eén jaar nadat hij afstudeerde in de sociologie,14 ging Earl in dienst en verloofde zich met Barbara Ann Hart, een meisje uit de buurt dat hij al sinds zijn jeugd kende.15 Zij was naar San Francisco verhuisd om te gaan studeren, maar omdat Earl dat wilde, stopte ze in haar tweede jaar en kwam ze terug naar Kansas. Op 18 maart 1954 trouwden ze in het provinciehuis in Abilene terwijl het onweerde.16 Zij was twintig en hij tweeëntwintig.

De storm was een voorteken van wat er later zou gebeuren.

Barbara Hart dacht dat er voor Earl Woods een grote toekomst was weggelegd. Hij had een Chevrolet uit 1936 die hij Jitney noemde. Hij was een fan van jazz en hij was afgestudeerd aan de universiteit. Zijn eerste serieuze militaire post was in Duitsland, waar hij al snel opklom tot pelotonscommandant. Hun eerste kind, Earl Woods Junior, werd geboren in een legerhospitaal bij het dorpje Zweibrücken. Het leek allemaal zo romantisch.

In de loop van de volgende drie jaar kregen Earl en Barbara nog twee kinderen: Kevin Woods werd geboren op 1 juni 1957 in Abilene, Kansas, en Royce Woods in New York op 6 juni 1958. Toen Royce geboren werd, was Earl gestationeerd in Fort Hamilton in Brooklyn, en het gezin woonde daar in de buurt.

Daar begon Earl te verdwijnen.17 Met drie kinderen onder de vier schreef hij zich in voor een master aan New York University. Overdag zat hij op de basis, en ’s avonds in de klas. Als hij niet werkte of studeerde, ging hij uit met zijn legermaatjes, die hem bij zijn bijnaam noemden: Woody. Zijn huwelijk stelde al niet veel meer voor toen Earl in 1962 naar Vietnam moest. Barbara nam de kinderen, toen zeven, vijf en vier jaar oud, en verhuisde naar San Jose in Californië, waar ze een heel klein huis met drie slaapkamers betrokken.

Nu Earl in Vietnam zat, nam Barbara’s wrok toe. Ze voelde zich in de steek gelaten.18 Toen Earl na een jaar thuiskwam, voelde hij zich een vreemde in zijn eigen huis. Hij beschreef dat toen hij ’s avonds laat bij het huis in Californië aankwam, de deur op slot zat. Hij klopte hard aan, om Barbara wakker te maken.

‘Wie is daar?’ vroeg ze van achter de deur.

‘Ik ben het,’ zei hij.

Stilte. ‘Wie is ik?’ zei ze.

‘Doe verdomme open,’ riep hij.

Even later kroop hun dochtertje uit bed en liep de kamer binnen. ‘Mama,’ zei ze, ‘wie is die man?’19

Earl erkende later dat zijn afwezigheid niet goed was geweest voor de kinderen. In zijn memoires schreef hij: ‘Ik geef toe dat dat mijn schuld is.’20

Met zijn militaire loopbaan ging het intussen uitstekend. Terug van de eerste van zijn twee uitzendingen naar Vietnam werd hij naar de Special Warfare School gestuurd en vervolgens gestationeerd bij de Special Forces Group in Fort Bragg in North Carolina. Vervolgens ging hij naar Ranger School en toen naar Airborne School. Op zijn 32ste werd hij een commando en trainde hij in overlevingstechnieken in de wildernis van Alaska. Op een dag in de zomer van 1966 ging hij naar huis en vertelde Barbara dat hij orders had om naar Thailand te gaan. Het vooruitzicht om met het gezin ver weg te gaan, vond ze enorm spannend. Maar Earl gaf haar te kennen dat zijn orders luidden dat hij zonder zijn gezin diende te gaan.21

In de lente van 1967 arriveerde luitenant-kolonel Earl Woods bij een kantoor van het Amerikaanse leger in Bangkok, waar hij sollicitatiegesprekken moest voeren met burgers die zich aangemeld hadden om te gaan werken voor een plaatselijk legerproject dat hij leidde. Met zijn assistent meldde Woods zich bij de receptie. Een jonge Thaise keek op en vroeg in het Engels: ‘Wat kan ik voor u doen?’

Ze richtte zich tot Woods’ assistent, een witte man die, naar ze vermoedde, een hogere rang had. Woods zei niets terwijl zij hem en zijn assistent naar een kantoortje begeleidde dat door een groot glazen raam van de receptie was gescheiden. Earl ging zitten, legde zijn voeten op het bureau en begon orders te geven. Door het glas zag hij dat de secretaresse terug was bij haar bureau en naar hem staarde.

‘Ik voelde me direct tot haar aangetrokken,’ schreef hij later. ‘Ze was ongelooflijk mooi.’22

Woods wendde zich tot zijn assistent, en zei: ‘Ik ga eens met dat schatje praten.’23

In zijn autobiografie beschreef Woods hoe het verder ging.

Ik was zo weg van die prachtige vrouw met haar levendige ogen. Ik ging naar haar toe, en ze werd helemaal rood. Ze had inmiddels door dat ik de kolonel was, en niet de assistent.

Ze begon zich te verontschuldigen, maar ik stelde haar gerust. ‘Geeft niets, hoor.’ Daarmee was het ijs gebroken. We kletsten, en ze had een gulle lach. Ze bloosde en haar ogen glinsterden. Ik voelde direct dat er iets tussen ons was.

Ik ging weg met een glimlach. We hadden een afspraak gemaakt.24

Kultida Punsawad was in 1944 net buiten Bangkok geboren als jongste van vier kinderen in een redelijk welgesteld gezin. Haar vader was architect, haar moeder lerares. Kultida, roepnaam Tida, was vijf toen haar ouders scheidden. Alsof dat nog niet erg genoeg was, zat ze tot haar tiende op een internaat. ‘Na hun scheiding had ik het moeilijk,’ zei ze in 2013. ‘Ik werd naar het internaat gestuurd, en vijf jaar lang zag ik mijn familie bijna nooit. Ik bleef tijdens de vakantie gewoon op school. Elk weekend hoopte ik dat mijn vader of moeder me zou komen opzoeken, of mijn oudere broers en zussen, maar dat gebeurde nooit. Ik voelde me compleet in de steek gelaten.’25

Als volwassene vertelde Tida een vriend in vertrouwen dat haar jeugd ‘traumatisch’ en ‘eenzaam’ was geweest. Goed geschoold en vloeiend Engels sprekend vond ze, toen ze begin twintig was, een baantje als secretaresse en receptioniste bij het kantoor van het Amerikaanse leger in Bangkok. Toen luitenant-kolonel Earl Woods daar in 1967 opdook, had ze geen idee dat hij getrouwd was en kinderen had. Ze vond het gewoon fijn dat hij haar zag staan. Hun eerste afspraak, tijdens een religieuze feestdag, brachten ze in de kerk door.26 Het was een eenvoudig begin van een relatie waaruit uiteindelijk een van de beste sportmensen uit de geschiedenis zou voortkomen. Maar destijds in Bangkok leek de kans dat haar ontmoeting met een Amerikaanse soldaat tot iets zou leiden, bijzonder klein. Ze woonden op 13.000 kilometer afstand van elkaar. Zij was twaalf jaar jonger en was nog nooit in het buitenland geweest. Hij was een ervaren kosmopoliet met een gezin. En ze waren heel erg verschillend. Zij was een praktiserend boeddhist, hij een afvallige doopsgezinde. Toch was er al gauw sprake van dat Kultida met Earl mee zou gaan naar Amerika. Wel waarschuwde hij haar voor het racisme daar.

‘Ik weet dat jij uit Thailand komt,’ zei Earl. ‘Dat je Thai bent. Maar in de Verenigde Staten zijn er maar twee kleuren:27 wit en niet-wit. Witten zullen je altijd als niet-wit behandelen; je zult het zien aan hoe ze doen en hoe ze op jou reageren. Dus denk niet dat je ooit een volwaardig Amerikaans burger kunt worden.’

Toen zijn stationering in Thailand ten einde liep, werd Woods overgeplaatst naar Fort Totten, vlak bij Bayside in Queens, New York. Barbara en de kinderen kwamen bij hem wonen. Al snel kreeg hij een parttime baan aan City College in New York als assistent-hoogleraar militaire wetenschappen,28 waar hij ROTC-studenten les gaf in psychologische oorlogvoering.29 Barbara had het idee dat hij zijn expertise op haar uitleefde. Ze gaf de volgende discussie als voorbeeld van Earls verbale en emotionele manipulatie.

BARBARA: ‘Ik begrijp het niet. Wat heb ik fout gedaan?’

EARL: ‘Weet je dat niet?’

BARBARA: ‘Ik heb geen idee waar je het over hebt.’

EARL: ‘Meisje, volgens mij ben je aan het doordraaien. Je hebt hulp nodig.’30

Na een eindeloze reeks van dit soort confrontaties begon Barbara zich af te vragen of ze inderdaad aan het doordraaien was. Ooit was ze een zelfverzekerde vrouw geweest, maar nu belde ze haar zuster in tranen: ‘Ik weet dat ik niet gek ben.’ Maar Earls psychologische spelletjes misten hun effect niet. ‘Misschien heeft Earl wel gelijk,’ zei ze tegen haar zus. ‘Misschien heb ik wel hulp nodig.’31

Kort daarna, op 29 mei 1968, kwam Earl een keer ’s avonds thuis met zijn vriend Laurence Kruteck, een jonge, ambitieuze New Yorkse advocaat.32 Barbara zat in de slaapkamer tv te kijken toen Earl haar vroeg bij hen in de woonkamer te komen. Barbara zag dat Kruteck een aktetas bij zich had.

‘Dit is absoluut het moeilijkste wat ik ooit heb moeten doen,’33 zei Kruteck tegen haar.

Hij deed zijn aktetas open, haalde er een contract uit en begon het voor te lezen: ‘In overweging nemend dat de partijen in deze overeenkomst nu echtgenoten zijn,34 getrouwd op de achttiende maart 1954 in Abilene, Kansas...’

‘Wacht eens even,’ onderbrak ze hem. ‘Wat is hier gaande?’

‘Woody wil scheiden van tafel en bed,’35 zei Kruteck.

Volkomen verrast keek ze naar Earl die in een hoek van de kamer zat.

‘Klopt,’ zei Earl. Verder deed hij er het zwijgen toe.

Kruteck overhandigde Barbara het document en zei dat ze het moest doorlezen.

Ze kon zich er nauwelijks op concentreren, maar ze las: ‘In overweging nemende dat vanwege zekere meningsverschillen die zich hebben voorgedaan tussen de partijen als gevolg waarvan zij afzonderlijk en apart van elkaar wensen te leven...’36 Ze bleef steken bij ‘afzonderlijk en apart’. Wat betekende dat precies? Wat was er aan de hand?

De overeenkomst legde vast dat Earl en Barbara Woods de rest van hun leven gescheiden zouden leven ‘als waren ze alleen en ongetrouwd’.37 Barbara zou de voogdij over de kinderen krijgen, en Earl zou het recht hebben ze te bezoeken. Hij zou haar ook 200 dollar per maand betalen ‘voor haar levensonderhoud en het levensonderhoud van genoemde kinderen’.38

Het duizelde Barbara. Ze tekende zonder een advocaat te raadplegen.

Die zomer reden Earl en Barbara met de kinderen van New York naar hun huisje in San Jose. De reis werd een zeldzame vakantie met het gezin: ze stopten onderweg bij monumenten als de Liberty Bell en het Lincoln Memorial. Ze brachten een avond door in Las Vegas. Earl en Barbara vrijden zelfs met elkaar. Het was als een tweede huwelijksreis, en Barbara zei hardop: ‘Waarom moeten we eigenlijk uit elkaar?’39

‘Omdat het niet anders kan,’ antwoordde Earl.

Zodra zijn gezin in Californië gewend was, vloog Earl terug naar New York. Hij bleef maandenlang weg. De volgende keer dat hij naar San Jose kwam, haalde Barbara’s oom hem af van het vliegveld. Tot zijn verbazing was Earl in het gezelschap van een Aziatische vrouw.40 Earl vertelde Barbara’s oom dat hij haar op het vliegtuig had ontmoet en dat hij haar ging helpen werk te vinden in New York.

Op dat moment was het ongeveer anderhalf jaar geleden dat Earl en Kultida hun eerste afspraakje hadden gehad. Na aankomst in Verenigde Staten in 1968 op haar 25ste vond ze na enige tijd een baan bij een bank in Brooklyn, en ze trouwden in 1969 in New York, althans, zo beweerde Earl.41, 42

Maar Barbara Woods wist niet van haar bestaan. En haar oom durfde haar niet te vertellen dat er een andere vrouw in zijn leven was.

In het voorjaar van 1969 werd Barbara ernstig ziek. Ze kreeg zware bloedingen, en artsen ontdekten tumors bij haar. Haar baarmoeder moest weggehaald worden, en ze smeekte Earl om naar San Jose te komen. Hij kwam inderdaad, maar met een omweg door Mexico, en hij kwam pas vier dagen na haar operatie in Californië aan. Die avond lag Barbara thuis in bed bij te komen. Earl vertelde dat hij hun scheiding had laten uitspreken in Juárez, op grond van ‘onverenigbaarheid van de karakters van de echtelieden’.43 Barbara was met stomheid geslagen. Later zou zij in haar autobiografie schrijven dat Earl en zij de kinderen wakker maakten, hun vertelden dat hun ouders niet meer getrouwd waren, en vervolgens probeerden ze te laten ophouden met huilen. Vervolgens liep Earl voorgoed bij Barbara weg.

Maar het bleek dat de scheiding nog niet officieel was. Op 25 augustus 1969, twee dagen nadat Earl in Mexico de echtscheiding had aangevraagd, weigerde het Amerikaanse consulaat de documenten te bekrachtigen: ‘Het consulaat neemt geen verantwoordelijkheid voor de inhoud van de bijlage, noch voor de geldigheid van het document of de aanvaardbaarheid ervan in welke staat in de Verenigde Staten dan ook.’44

Op dat moment was Barbara niet op de hoogte van de bevindingen van het consulaat, of zelfs maar dat er iets gaande was tussen Kultida en haar man. Het enige wat ze wist, was dat ze er genoeg van had. Op 25 augustus 1969, dezelfde dag dat het Amerikaanse consulaat de scheiding ongeldig verklaarde, begon zij een echtscheidingsprocedure in San Jose op basis van ‘buitengewone wreedheid’ en ‘ernstig geestelijk lijden’.45 Meer dan twee jaar later, op 28 februari 1972, bepaalde een hogere rechtbank in Californië: ‘De partijen zijn nog steeds getrouwd en... geen van beide partijen mag hertrouwen tot het huwelijk definitief ontbonden is.’46 De definitieve ontbinding van het huwelijk tussen Earl en Barbara Woods werd op 2 maart 1972 uitgesproken.47 Op dat moment waren Earl en Kultida al bijna drie jaar getrouwd, en was Barbara inmiddels beter op de hoogte van wat er achter haar rug om gebeurd was.

‘Ik trek de RECHTMATIGHEID van dat huwelijk in twijfel,’48 zei Barbara Woods in een gerechtelijke aanklacht. ‘Deze man was een BIGAMIST voor de Californische wet. Het was een HARTELOOS EN BEREKEND plan. Vanaf het begin is er FRAUDE in het spel geweest.’

In zijn verdediging legde Earl een verklaring af. Daarin stelde hij: ‘Wij zijn ergens in 1967 gescheiden in Mexico. Ik ben in 1969 hertrouwd.’49 Dit was niet waar. Een gewaarmerkt afschrift van een echtscheidingsuitspraak in Mexico toont aan dat Earl Woods daar op 23 augustus 1969, twee jaar later dan hij beweerde, een scheiding had aangevraagd. Bovendien stelde de staat Californië later vast dat zijn huwelijk tot 1972 in stand was gebleven. Maar Earl maakte zich geen zorgen. ‘Ik weet niks van Californië. Ik woonde niet in Californië,’ zei hij jaren later. ‘Ik zie mezelf niet als een bigamist.’50

Earl Woods had er weinig behoefte aan om een kind te krijgen met Kultida. Nadat hij gedurende zijn militaire loopbaan vrijwel altijd afwezig was geweest en vervolgens hun moeder in de steek had gelaten, begon hij langzaam weer contact met zijn kinderen te krijgen. Op zijn 42ste was Earl afgezwaaid en had hij werk gevonden als inkoper van onderdelen voor wapenfabrikant McDonnell Douglas in Long Beach in Californië. Volgens de voorwaarden van de scheiding van zijn ex-vrouw hadden de kinderen de keus bij hem te gaan wonen na hun eindexamen. De twee jongens deden dat ook. Een baby paste niet in Earls plannen.

In de meeste gevallen deed Kultida wat Earl wilde: ze kookte, knipte zijn haar, deed de was en het huishouden. Ze was opgegroeid in een heel patriarchale maatschappij, waar 95 procent van de bevolking boeddhistisch is en vrouwen als ondergeschikt aan mannen worden beschouwd.

Een bekende uitdrukking daar was dat de man de voorpoten van de olifant is, en de vrouw de achterpoten: zij helpt en ondersteunt de keuzes die het gezinshoofd maakt. Maar kinderen krijgen en opvoeden zijn ook heel belangrijke aspecten van de Thaise cultuur. Kultida kreeg Earl uiteindelijk zover dat hij dat ging begrijpen.

‘Ik had er geen moeite mee om geen kinderen meer te krijgen,’ zei Earl. ‘Maar in de Thaise cultuur vindt men dat een huwelijk pas echt is als er een kind geboren wordt.’

Nadat ze zo’n zes jaar getrouwd waren, raakte Kultida in het voorjaar van 1975 op haar 31ste in verwachting. De wittebroodsjaren van hun relatie lagen inmiddels wel achter hen, en Earl had een nieuwe liefde: golf. Toen een maat uit het leger hem ermee in contact bracht, was hij er onmiddellijk aan verslingerd. Als golf een drug was, was hij verslaafd. Hij vond het zo leuk dat hij veel meer tijd met zijn clubs doorbracht dan met zijn vrouw. ‘Ik merkte wat ik mijn hele leven gemist had,’ zei Earl. ‘Ik besloot dat als ik nog een zoon zou krijgen, ik hem al jong zou leren golfen.’

3 Een nieuwe ster

Om tien voor elf ’s avonds op 30 december 1975 beviel Kultida Woods van een jongetje in het Long Beach Memorial Hospital. Vlak na de bevalling vertelden de artsen haar dat ze geen kinderen meer kon krijgen, zodat haar boreling enig kind zou blijven.1

Vanaf het begin was duidelijk dat alles aan hem uiterst gecompliceerd zou zijn, om te beginnen zijn naam: Eldrick Tont Woods. Hij was speciaal voor hun zoon verzonnen, en symboliseerde de aard van zijn relatie met zijn ouders. De E in Eldrick stond voor Earl,2 de K voor Kultida. Vanaf het moment dat hij ter wereld kwam, was Eldrick letterlijk en figuurlijk door zijn ouders omringd, een aandacht trekkende vader en een echte tijgermoeder.

Het moederschap betekende alles voor Kultida. Als kind was ze door haar ouders verwaarloosd en aan zichzelf overgelaten.3 Ze was vastbesloten de moeder te zijn die ze zelf had moeten ontberen. Daarom wilde ze geen kinderopvang en niet buitenshuis werken, hoe slecht het ook met de financiën ging. Ze zou haar zoon persoonlijk leren lezen en schrijven, vermenigvuldigen en delen. Voor haar was het heel eenvoudig: ze stelde haar leven in het teken van haar kind. Haar jongen zou weten dat ze van hem hield.

Maar Earl was absoluut niet van plan zijn zoon Eldrick te noemen. Hij gaf hem direct de bijnaam Tiger,4 als herinnering aan een kameraad uit Vietnam. Vuong Dang Phong was een luitenant-kolonel in het Zuid-Vietnamese leger waarvan Earl zei dat die zijn leven twee keer gered had – een keer door tegen hem te roepen: ‘Verroer je niet!’ toen hij bijna gebeten werd door een giftige adder, en een andere keer toen hij hem in een greppel geduwd had toen sluipschutters hen op de korrel namen. Vlak voor dat tweede incident had Earl Phong de bijnaam Tiger gegeven vanwege zijn heldenmoed in de strijd. Tijdens Kultida’s zwangerschap werd Saigon ingenomen en kwam de oorlog in Vietnam ten einde. Daarna raakte Earl zijn vriend uit het oog en vreesde dat hij gevangen was genomen en in een Noord-Vietnamees kamp opgesloten. Om hem te eren, gaf Earl zijn bijnaam door aan zijn zoontje.

Tigers ras was nog ingewikkelder. Aan zijn moeders kant was Tiger half Thai en half Chinees.5 Aan zijn vaders kant waren zijn genen een mix van indiaans, Afro-Amerikaans en wit. Zijn voornaamste afkomst was duidelijk Aziatisch. Maar voor Earl was het duidelijk: hij ging zijn zoon als een Afro-Amerikaan opvoeden. ‘De jongen heeft maar twee druppels zwart bloed in zijn aderen,’ zei Earl Woods in 1993. ‘Maar ik heb hem altijd gezegd: “In dit land zijn er maar twee kleuren: wit en niet-wit. En wit is hij niet.’’’6

Tiger groeide op in een huis in landelijke stijl van 140 m2 op Teakwood Street 6704 in Cypress,7 een stadje van net 30.000 bewoners dat aan Long Beach en Anaheim grenst. Orange County was ooit rijk boerenland geweest, bekend om zijn aardbeienvelden en grazige weiden. Maar in de jaren zeventig was het Richard Nixon-land geworden – lelieblank en zeer behoudend. Voor zover bekend, was de familie Woods het enige interraciale stel in de buurt. Ze hadden geen contact met hun buren omdat ze vonden dat ze gediscrimineerd werden.

Zes maanden na Tigers geboorte deed Earls dochter Royce eindexamen in San Jose en kwam ze bij hen wonen. Onduidelijk is wat Kultida ervan vond dat Earls kinderen uit zijn eerste huwelijk binnenvielen, maar Royce was een belangrijke steunpilaar voor haar stiefmoeder. Ze hielp in het huishouden en paste op Tiger als Kultida moest uitrusten. Omdat Tiger nog niet goed kon praten, noemde hij zijn stiefzus La La. Dat vond ze zo schattig dat ze zichzelf La La ging noemen.

Earl was erg uithuizig. Hij werkte van negen tot vijf en bracht zijn vrije tijd vooral door met golfen. Als Earl thuis was, verdween hij naar de garage,8 waar hij een net had opgehangen, zodat hij thuis zijn swing kon oefenen. Hij legde een stuk tapijt op de grond en sloeg vandaar ballen het net in. De garage was zijn man cave, waar hij kon roken, bier drinken en aan zijn slag werken. Boven alles was het zijn toevluchtsoord. Toen Tiger een maand of zes was, begon Earl hem mee te nemen naar de garage, waar hij hem in een kinderstoel zette. Terwijl hij met een ijzer 5 de ene bal na de andere sloeg, praatte Earl aanhoudend tegen Tiger. Soms zat Kultida naast de kinderstoel met een lepel in de ene hand en een bakje babyvoeding in de andere. Zij vertelt het verhaal dat elke keer als Earl de bal wegsloeg, Tiger zijn mond opendeed en zij er een lepel in stopte. Zo ging het door tot hij zijn eten ophad. Het werd een dagelijks ritueel: Earl zwaaide met zijn club en kletste, Tiger keek toe en luisterde, en Kultida voerde hem zijn eten.9

Neurowetenschappers hebben veel onderzoek gedaan naar het effect van herhaling op kinderhersenen, vooral tijdens de eerste drie levensjaren. Herhaalde ervaringen, maar ook de kwaliteit van gezinsrelaties in die vroege kinderjaren hebben een krachtige en duurzame invloed op de ontwikkeling van de hersenen. Hoewel de blootstelling aan televisie in de eerste jaren vaak groot is, blijkt uit onderzoek dat peuters bewegingen op televisie veel minder vaak nadoen dan bewegingen die ze in levenden lijve hebben gezien. Tiger werd duidelijk extreem sterk blootgesteld aan golfdemonstraties. Een voorzichtige schatting op basis van Earls uitspraken is dat Tiger rond zijn eerste verjaardag zijn vader al tussen de 100 en 200 uur golfballen had zien slaan.

Hoewel Tiger er zich niets van herinnert, vertelde Earl in detail over een gebeurtenis toen Tiger ongeveer elf maanden oud was. Nadat hij zijn vader had zien oefenen, klom Tiger uit zijn kinderstoel en pakte een club die Earl voor hem had ingekort. Vervolgens waggelde Tiger naar het stuk tapijt, ging bij een golfbal staan en haalde uit. De bal vloog het net in, en Earl riep naar zijn vrouw: ‘Schat, kom eens kijken! Onze zoon is een genie.’10

Het idee dat een kind van elf maanden de coördinatie bezit om een echte golfswing uit te voeren, klinkt als een verhaal van een overenthousiaste vader. Misschien. De meeste kinderen leren pas rond negen maanden lopen, en het komt veel voor dat ze pas na een jaar redelijk stevig op hun beentjes staan. Toch moeten we het effect van het buitensporige aantal keren dat Tiger Woods zijn vader zijn swing had zien oefenen, niet onderschatten. Op een leeftijd dat Tiger bijzonder ontvankelijk was, werkte Earl er lang aan om hem een goede swing aan te leren.

Ook zijn neurowetenschappers en kinderartsen het erover eens dat een kind in het eerste levensjaar vertrouwen ontwikkelt. Een deskundige is van mening dat hoe meer liefde en toewijding een verzorger het kind geeft, des te sterker de band tussen het kind en de verzorger wordt. De club die Earl voor Tiger afgezaagd had,11 werd voor hem meer dan een stuk speelgoed: een symbolische band tussen vader en zoon. Tiger had niet een dekentje of een knuffel die hij alsmaar door het huis sleepte, maar die putter. Hij had hem bijna altijd in zijn hand. Zijn moeder was ook bijna altijd bij hem. Ze voerde hem, veegde zijn mond schoon, praatte met hem en maakte hem aan het lachen.

Earl zou later zeggen dat zijn relatie met Kultida begon te verwateren rond de tijd dat ze ontdekten dat het jochie talent voor golf had. ‘Tida en ik beloofden elkaar dat we al onze energie en ons geld zouden wijden aan de best mogelijke opvoeding van Tiger,’ schreef Earl.12 ‘We hadden er alles voor over! En daar hebben wij iets aan opgeofferd: onze relatie. Tiger werd onze prioriteit, en niet hoe het tussen ons ging. Als ik terugkijk, zie ik dat het toen met onze relatie bergafwaarts begon te gaan.’

Dat is een enorme last voor een kind. En het was ook niet helemaal waar – Earl verwaarloosde zijn vrouw al eerder. Eigenlijk was het juist Tigers talent dat zijn ouders bij elkaar hield. Aan de andere kant moet je Earl nageven dat hij al zo vroeg inzag dat zijn zoon een ongewoon talent en aanleg had. Als vader was hij van plan alles te doen wat in zijn macht lag om dat talent te ontwikkelen.

Sinds 1966 was de golfbaan van de marine in Seal Beach de families van militairen en veteranen van dienst geweest door de greenfees en andere winsten geheel terug te laten vloeien naar de leden en daarmee het moraal, welzijn en recreatie voor marinemensen en hun families te ondersteunen. De golfbaan, die destijds uitsluitend voor militairen was, had een baan van 6200 meter en achttien holes die de ‘Destroyer’ genoemd werd, en een kortere Cruiser van negen holes met vier par 4s en vijf par 3s.

De baan was nog geen 3 kilometer, 5 minuten rijden, van het huis van de familie Woods. Als veteraan mocht Earl er spelen, en hij bracht er bijna al zijn vrije tijd door. Op den duur werd hij een van de beste spelers van de club. Kultida kwam er nooit, tot Tiger er begon te spelen. Toen hij anderhalf was, begon ze hem naar de driving range te brengen om ballen te slaan. Daarna tilde ze hem weer in de kinderwagen en viel hij in slaap. Soms belde Kultida Earl op zijn werk en gaf ze de hoorn aan Tiger. ‘Pap, mag ik vandaag met je golfen?’ vroeg hij dan.13 Earl vond het prachtig, en zei nooit nee. Kultida moest Tiger dan naar de baan brengen. Vanaf het moment dat Tiger twee was, zorgde Earl ervoor dat hij elke dag twee uur oefende. Op een leeftijd dat de meeste peuters hun motoriek ontwikkelen en ervaring opdoen met verschillende substanties door bijvoorbeeld in de zandbak te spelen, stond Tiger met zijn vader op de golfbaan, waar hij leerde eindeloos te oefenen.

Op een avond in 1978 nam Earl een beslissing die het leven van zijn zoon voor altijd zou veranderen. Hij belde de televisiezender KNXT, een dochter van CBS in Los Angeles, en vroeg naar Jim Hill, de 32 jaar oude sportpresentator.

‘Mijn zoon is twee,’ begon hij, ‘en let op mijn woorden: hij wordt de grootste golfer van de wereld. Hij gaat een revolutie op elk gebied veroorzaken, ook wat betreft rassenverhoudingen.’

Het was een botte manier om een gesprek met een vreemde te beginnen. Hill geloofde er weinig van, en wist niet goed wat hij moest zeggen.

‘Waarom denkt u dat?’ vroeg hij.

Earl wist precies hoe hij zijn zoon aan de media moest verkopen. En hij deed altijd zijn huiswerk. Hill was zeven jaar een verdediger geweest in de NFL footballcompetitie, en een fervent golfspeler. Maar hij was ook een Afro-Amerikaan die zeer begaan was met jongeren van minderheden, en hij was sterk betrokken bij plaatselijk welzijnswerk via de Los Angeles Urban League en de Dienst Parken en Recreatie in Los Angeles. Hij wist heel goed dat golfclubs doorgaans geen zwarten toelieten. Earl hield vol dat zijn zoon ooit de sport toegankelijk zou maken voor gekleurde kinderen in het hele land.

De volgende ochtend reed Hill met een cameraploeg naar de golfbaan van de marine. Earl, in een golfshirt en met een petje op zijn hoofd, ontving ze met een glimlach

‘Waar is Tiger?’ zei Hill.

‘Kom maar mee,’ zei Earl, en ging ze voor naar de driving range.

Op weg erheen hoorde Hill een van de mooiste geluiden in de sport: een golfclub die een golfbal vol raakt. Toen hij zag wie er verantwoordelijk was voor dat geluid, ging er een schok door hem heen.

‘Ik zie die kleine Tiger ballen recht slaan,’ herinnerde Hill zich. ‘Recht vooruit. Niet een beetje recht, maar kaarsrecht! Hij was maar 60 centimeter groot, maar hij sloeg ballen 50 meter ver, en elke keer raakte hij de bal vol.’

Hill liet zijn scepsis varen.

‘Hallo Tiger, hoe is het ermee?’ zei Hill.

Tiger staarde naar hem zonder iets te zeggen.

‘Mag ik met jou golfen? vroeg Hill.

Tiger knikte.

Hill slicete zijn eerste bal, en hookte zijn tweede. ‘Ik kan er niet veel van, hè?’ zei hij met een glimlach.

‘Nee,’ zei Tiger met een uitgestreken gezicht.

Hill was overtuigd. Dit kind van twee had een swing die op de PGA Tour niet zou misstaan, maar hij was even onschuldig als hij klein was. De reis naar Long Beach was zeker de moeite waard geweest. Nadat de cameraploeg Tiger had gefilmd, nam Earl ze mee naar het clubhuis.

‘Tiger,’ zei Hill vriendelijk, ‘ik wil een interview met je doen.’

Earl nam zijn zoon op schoot met zijn gezicht naar Hill en de camera.

‘Tiger, wat vind je zo leuk aan golf?’ vroeg Hill.

Tiger zuchtte, hield zijn hoofd scheef en zei niets. Hill stelde de vraag nogmaals, maar nu iets anders. Weer zei Tiger niets. Wat Hill ook probeerde, hij kreeg niets uit Tiger. Ook aanmoediging van Earl haalde niets uit. Ten slotte leunde Hill naar voren. ‘Tiger,’ zei hij grijnzend, ‘mijn carrière is in jouw handen. Je moet me echt vertellen wat je zo leuk vindt aan golf.’

Tiger klom van Earls schoot en zuchtte. ‘Ik moet een poepje doen.’

Hill lag dubbel. De cameraploeg ook.

Het item van Hill over Tiger werd in Los Angeles uitgezonden en werd een van de meest gedenkwaardige stukjes televisienieuws in zijn veertig jaar in de business. De beelden van de jongen van twee jaar die met zoveel aanleg en kracht een golfclub hanteerde, waren een sensatie. Een dreumes met de volmaakte swing – hij draaide zijn schouders als hij zijn backswing inzette, maar zonder zijn heupen of lichaam naar rechts te leunen – leek wel een Hollywood-sprookje. Het was een swing uit het boekje, van een kind dat nog niet eens kon lezen. Tijdens de uitzending deed Hill een gewaagde voorspelling: ‘Deze jongeman wordt voor golf wat Jimmy Connors en Chris Evert voor tennis zijn.’

Het is niet duidelijk waarom Earl Woods Jim Hill besloot te bellen. Was het een behoefte om op te scheppen met zijn getalenteerde zoon? Een onschuldige ingeving uit begrijpelijke trots? Of was het pure berekening? In zijn autobiografie uit 1998 schreef Earl dat hij hoopte dat de roem van zijn zoon de wereld over zou gaan en hem zou helpen zijn legerkameraad terug te vinden naar wie Tiger vernoemd was. ‘Het was mijn fantasie dat dit jochie, dat de bijnaam van Tiger Phong had gekregen, ooit beroemd zou worden,’ schreef Earl.14 ‘Dat mijn oude vriend in de krant over Tiger Woods zou lezen of hem op tv zou zien, en zo mij terug zou weten te vinden.’

Hij schreef dit in 1996, toen Tiger net prof was geworden. Hoogstwaarschijnlijk had Earl in 1978 andere beweegredenen. Maar het lijdt geen twijfel dat Tiger Woods toen hij tweeënhalf was, een natuurtalent was. Zijn vader had ontwikkelingen in gang gezet die nog onwaarschijnlijker – en uiteindelijk ook belastender voor hem – waren dan Charles Dickens voor zijn hoofdpersoon Pip verzon in Great Expectations.

Vlak nadat Hills item over Tiger op KNXY uitgezonden werd, droeg talkshowpresentator Mike Douglas zijn team op Tiger voor zijn show te boeken.15 Destijds was de Mike Douglas Show een van de best bekeken tv-programma’s van Amerika. Het werd opgenomen in Philadelphia, en op 6 oktober 1978 kwam Tiger toegejuicht door het publiek de studio binnen in een beige korte broek, witte sokken, een shirt met korte mouwen en een rode kraag en een rode pet. Hij torste een minigolftas op zijn rug. Terwijl Douglas, komiek Bob Hope en acteur Jimmy Stewart toekeken, legde Tiger zijn bal op een tee, ging in de houding staan en ramde de bal een net in.

‘Perfect!’ riep Douglas. Het publiek juichte en Hope en Stewart applaudisseerden.

Maar het was direct duidelijk dat Tiger zich niet op zijn gemak voelde. Hij trok nerveus aan zijn oor.

‘Hoe oud ben je, Tiger?’ vroeg Douglas.16

Tiger bleef aan zijn oor trekken terwijl Earl de vragen beantwoordde.

Douglas probeerde Tiger op zijn gemak te stellen en ging op één knie zitten, legde zijn hand op zijn schouder en zei zachtjes, terwijl hij op Bob Hope wees: ‘Weet je wie die man is?’

Tiger zweeg en bleef aan zijn oor trekken.

‘Hoe heet die man?’ zei Earl.

Tiger keek weg.

‘Draai je eens om en kijk hem aan, Tiger,’ zei Earl. ‘Die man daar.’

Het begon gênant te worden. Hope boog zich naar voren, zijn handen op zijn knieën, en glimlachte naar Tiger.

‘Hoe heet hij?’ herhaalde Earl.

Tiger keek uiteindelijk naar Hope, maar bleef zwijgen.

Ten slotte tilde Earl hem op.

‘Wil je een wedstrijdje putten tegen meneer Hope?’ zei Douglas. ‘Kan die ook putten?’

‘Jazeker,’ zei Earl.

Tiger legde zijn bal op het groene laken, zo’n 1,5 meter van de hole, en miste de putt. Hij probeerde het nog twee keer, maar het wilde niet lukken. Earl legde de bal nog een keer voor Tiger neer en stapte achteruit. Tiger pakte hem op, legde hem 5 centimeter van de hole neer en tikte hem erin. Het publiek juichte. Hope vond het geweldig. Douglas lachte zo hard dat hij een mand vol golfballen liet vallen.

Natuurlijk was het een grappig moment, maar Tigers optreden in de Mike Douglas Show bewees ook dat hij het typische karakter had van getalenteerde kinderen: stil, gevoelig en geïsoleerd. Ook had hij een zenuwtrekje (aan zijn oor trekken), zijn toewijding aan zijn vader en zijn wil om te winnen, zoals bleek uit het feit dat hij ervoor zorgde dat hij de laatste putt niet zou missen. In haar invloedrijke boek The Drama of a Gifted Child uit 1981 definieerde kinderonderzoeker en -psycholoog Alice Miller getalenteerde kinderen als intelligenter, gevoeliger en emotioneel ontvankelijker dan andere kinderen. Na tientallen jaren onderzoek concludeerde Miller dat getalenteerde kinderen beter begrijpen wat hun ouders van hen verwachten en alles doen om daaraan te beantwoorden, zelfs als ze daarbij zichzelf geweld aandoen. Miller spreekt van een ‘glazen kelder’,17 een plaats waar zulke kinderen hun eigen karakter opsluiten om het volmaakte kind voor hun ouders te zijn.

Acteur Jimmy Stewart was geen kinderpsycholoog, maar hij zat al zo’n zestig jaar in de showbusiness en had heel wat kinderen gezien die het toneel op gepusht waren door ouders die de gevolgen van roem op jonge leeftijd niet begrepen of inzagen. Na de show sprak Stewart backstage met Earl. Daarna zei hij tegen Mike Douglas: ‘Ik heb al veel te veel voorlijke kinderen gezien zoals dit lieve jongetje, met ouders die hopen dat hun kind een ster wordt.’18

Het was de eerste keer dat Tiger Woods op nationale televisie was, maar zeker niet de laatste. Het is niet overdreven te zeggen dat er toen een ster geboren werd. Je zou ook kunnen zeggen dat de ster te vroeg geboren werd. Zelfs de grootste sportmensen ter wereld – Muhammad Ali, Pele, Michael Jordan, Steffi Graf en Usain Bolt – waren niet op hun tweede al op tv geweest. Maar voor Tiger werd optreden voor de camera’s normaal: Earl bleef hem maar pushen.

Al snel regelde hij een optreden in That’s Incredible!, een enorm populaire realityshow met onderwerpen als natuurrampen en gevaarlijke stunts, zoals met messen jongleren of een motorfiets die over een draaiende helikopter springt. Op zijn vijfde maakte de show een lang item over Tiger, maar Earl was degene die geïnterviewd werd. Met Kultida aan zijn zijde en een stel prijzen die Tiger gewonnen had op de achtergrond, zei Earl: ‘Wij kunnen niet dicteren wat hij kan en wat hij niet kan.19 Daarom laten we hem golf spelen. Als hij goed was in kegelen, zouden we hem laten kegelen.’ Hij ging door: ‘Iedereen heeft zijn eigen leven. En hij heeft de keus om te leven zoals hij dat wil.’

Kultida zei niets, maar wierp haar man een ijzige blik toe terwijl hij orakelde over de keuzes die Tiger zogenaamd had.20 Daar was geen enkele sprake van. Natuurlijk kan een kind van vijf niet kiezen hoe hij leeft; op die leeftijd maken zijn ouders die keuzes. Bij het gezin Woods bepaalde Earl alles voor Tiger en zijn golf.

Toen Tiger vier was, besloot Earl dat hij een privéleraar moest hebben. Earl had zijn zinnen op Heartwell Golf Course gezet, een openbare baan met par 3s in Long Beach, op 12 kilometer van hun huis. Het probleem was dat Earl privélessen voor Tiger niet kon betalen. Dat moest Kultida oplossen.

Rudy Duran, een 31-jarige assistent-leraar, was hoofd van de jeugdopleiding op Heartwell. Hij had golvend zwart haar, een snor en een afgetraind lichaam. Op een ochtend in de lente van 1980 werkte hij in de winkel van de club toen er een vrouw met haar zoontje van vier binnenkwam.

‘Mijn zoon heeft heel veel talent,’21 zei ze. ‘Mijn man en ik vroegen ons af of u hem wat privélessen kunt geven.’

Duran keek over de balie naar Tiger. Hij had nog nooit een golfer van vier gezien. Eerst was hij sceptisch, net als Jim Hill, de sportpresentator uit Los Angeles, toen Earl hem belde. Maar Duran was van goede wil.

‘Nou, laten we maar eens kijken,’ zei hij beleefd.

Tiger liep achter Duran en zijn moeder aan naar de driving range. Duran legde vier ballen neer, en Tiger haalde de afgezaagde houten golfclub tevoorschijn die Earl voor hem gemaakt had. Hij hield de club vast alsof het een honkbalbat was, en sloeg alle vier de ballen met een prachtige boog zo’n 45 meter ver.

Ongelooflijk! dacht Duran bij zichzelf terwijl hij de ballen nakeek en op Tigers bewegingen lette. Hij was verbijsterd. Hij kende profs die niet zo’n goede swing hadden.

‘Ik wil graag met uw zoon werken,’ zei hij tegen Kultida. ‘Hij mag hier zoveel spelen als hij wil.’

Destijds was het normale tarief voor een privéles voor een jonge golfer op Heartwell zo’n 15 dollar per uur. Maar Duran begon er niet over, en Kultida vroeg er niet naar. Hij was ervan overtuigd dat Tiger een natuurtalent was, en hij wilde hem graag helpen zonder financiële verplichtingen of gezeur over zijn leeftijd. Hij zou zes jaar lang Tigers golfleraar blijven. In die tijd liet hij Earl en Kultida nooit betalen, en ze maakten nooit aanstalten.

Tiger voelde zich direct op zijn gemak bij Duran, die ermee begon een speciale set clubs voor Tiger te maken.22 Destijds waren juniorenclubs nauwelijks meer dan speelgoed. Maar Duran had op een driving range gewerkt waar hij had geleerd om nieuwe grips op clubs te zetten en houten clubs te renoveren, en dat kwam goed van pas als je spullen probeert te maken voor een joch van vier. Hij nam een set schachten van clubs voor vrouwen, die lichter zijn, maakte ze nog korter en zette er toen grips op waarmee Tiger met zijn kleine handjes uit de voeten kon.

Durans leerstof bestond er vooral uit om Tiger gewoon te laten spelen. Hij had al een ritmische swing en was vrijwel volmaakt in evenwicht. Hij eindigde de swing ook met zijn gewicht op zijn linkervoet en zijn gezicht richting de pin. Het was ongehoord om zo’n goede basis te zien in een kind. Dus in plaats van de jongen eindeloze oefeningen te laten doen, liet hij Tigers natuurlijke aanleg en liefde voor het spel gewoon verder groeien. Op zijn vierde speelde Tiger achttien holes met Duran. Op de baan leek hij een gekrompen oude prof. Maar buiten de baan praatte hij met zijn leraar over Happy Meals en Star Wars. Rudy werd al snel Tigers beste vriend buitenshuis.

De par score op Heartwell was 54. Om Tiger zelfvertrouwen te geven, bedacht Duran een ‘Tiger Par’ van 67. Op bijvoorbeeld een par drie van 128 meter dacht hij dat Tiger zijn drive zo’n 73 meter ver zou slaan, op een volle ijzer 7 of 9 tot de green. Als hij de green haalde en zijn putt maakte, zouden zijn drie slagen overeenkomen met een birdie in plaats van een par. Binnen een jaar brak Tiger de Tiger Par met een acht onder par.

Duran vond dat Tiger toe was aan zijn eigen op maat gemaakte ijzers. Earl was het met hem eens, en samen benaderden ze een vertegenwoordiger van een bedrijf dat Confidence Golf heette. Tigers ster was al aan het rijzen in de golfkringen van Zuid-Californië, en de vertegenwoordiger van Confidence wilde graag geassocieerd worden met de jongen over wie iedereen sprak. Hij bood hem gratis een set nieuwe clubs aan.

Hij zat nog niet eens op de basisschool, maar hij had al een waardevolle les geleerd: topatleten hoeven nergens voor te betalen. Privélessen, greenfees, uitrusting – zulke uitgaven vormden deel van het sociaaleconomische systeem dat het golfspel gewoonlijk alleen openstelde voor kinderen uit gezinnen die lid van een exclusieve countryclub waren. Tiger zou daar nooit terechtkunnen. Maar dat deerde hem niet.

Earl was altijd op zoek naar manieren om zijn zoon extra kansen te geven. Toen Tiger zes jaar was, gaf zijn vader hem een cassetterecorder met motiverende zelfhulptapes.23 Naast inspirerende teksten bevatten de cassettes zachte muziek en geluiden uit de natuur, zoals van kabbelende beekjes. Begin jaren tachtig, toen andere kinderen op hun walkman naar nummers van Michael Jacksons album Thriller luisterden, kreeg Tiger woorden ingefluisterd die hem sterk moesten maken. Hij schreef sommige teksten van de tapes op velletjes papier en plakte die met plakband op de muur van zijn kamer:

Ik geloof in mezelf

Ik heb mijn lot in eigen hand

Ik lach om obstakels

Ik ben vastberaden

Ik doe wat ik me voorgenomen heb

Mijn kracht is groot en ik houd me eraan vast

Als ik wil, kan ik bergen verzetten

Ik ben geconcentreerd en geef alles

Mijn besluiten zijn krachtig

Ik doe het met volle overtuiging24

Tiger draaide die cassettes grijs. Ze gaven hem het zelfvertrouwen om zich op zijn zesde in te schrijven voor de Optimist International Junior World Championship in San Diego. Hij werd achtste van 150 deelnemers. Alle zeven jongens die boven hem eindigden, waren tien jaar of ouder. In 1984, op achtjarige leeftijd, won Tiger van jongens van negen en tien jaar. Een jaar later won hij weer, met veertien slagen voorsprong op de jongen die in een leeftijdsklasse hoger speelde.

Op de golfbaan was Tiger zo overtuigd van zichzelf dat hij verwaand overkwam, parmantig rondliep en gemaakte putts uitzinnig vierde. Maar op school durfde hij zijn vinger niet op te steken. Hij was zo verlegen dat hij een spraakgebrek ontwikkelde. ‘Ik stotterde nogal,’ schreef hij later, ‘en daar werd ik zo onzeker van dat ik altijd achter in de klas ging zitten en hoopte dat de leraar mij geen beurt gaf.’25

De enige keer dat hij op school niet stotterde, was toen hij over golf praatte. Zelfs zijn onderwijzers merkten dat hij op zulke momenten plotseling zelfverzekerd was en goed uit zijn woorden kwam. Maar op elk ander onderwerp sloeg hij dicht. ‘Mijn hoofd werkte prima,’ legde hij uit, ‘maar ik kon de woorden niet vanuit mijn hoofd naar mijn mond krijgen. Als ik moest spreken, stotterde ik zo erg dat ik het opgaf.’26

Hij kreeg twee jaar bijles om beter te leren spreken,27 maar het stotteren bleef de hele middelbare school een probleem. Golf was een tweesnijdend zwaard voor hem. Enerzijds verdween zijn nervositeit en nam zijn zelfvertrouwen toe zodra hij een club in zijn handen had, anderzijds is golf, in tegenstelling tot teamsporten waarbij je met je teamgenoten moet samenwerken en communiceren, een sport waarvoor je heel veel tijd alleen doorbrengt. Gedurende zijn hele schooltijd had hij nauwelijks tijd om na schooltijd met de buurtkinderen te spelen.

Tiger herinnerde zich:

Ik was urenlang in de garage aan het putten. Pa had een oud vod van een stuk tapijt op de grond gelegd, maar er zaten banen in de stof die even breed waren als de kop van een putter. Ik werkte eraan dat mijn putter binnen zo’n baan van de bal af bewoog en dan terug naar de bal waar ik hem ging raken, en daarna doorzwaaide binnen die baan.

Dat heb ik onbewust daar in de garage op dat lelijke stuk tapijt geleerd.28 De kleuren deden pijn aan je ogen: geel, groen en oranje. Het was vreselijk vies. Mijn vader gebruikte het nooit, maar ik oefende er urenlang op.

Als hij niet met zijn golfleraar samen was of aan het oefenen op de golfbaan of in de garage, trok Tiger zich terug op zijn kamer. Daar had hij zijn inspirerende tapes en een hond die zijn ouders voor hem gekocht hadden, een labrador die Boom-Boom heette. Op zijn kamer praatte Tiger uren tegen hem. Dan stotterde hij nooit.

‘Hij luisterde naar me tot ik in slaap viel,’ zei Tiger.29

4 Het wonderkind

Op de bank in de woonkamer keek Tiger, tien jaar oud, gebiologeerd naar de televisie.1 Zijn moeder zat naast hem, zijn vader even verderop in zijn stoel. Het was zondagmiddag 13 april 1986, en CBS zond de laatste ronde van de Masters uit. Eerder op de dag hadden Earl en Tiger samen op de golfbaan van de marine vlak bij huis negen holes gespeeld om de band tussen vader en zoon te verstevigen.2 Nu keek hij toe terwijl Jack Nicklaus, die toen 46 was, de leiding overnam met een birdie putt van 90 centimeter op de zestiende hole. Het publiek op Augusta juichte uitzinnig. ‘Niemand hoeft meer te twijfelen,’ zei de commentator. ‘De Bear is uit zijn winterslaap gekomen!’3

Nicklaus zou die dag de Masters voor de zesde keer winnen, waarmee hij de oudste speler ooit werd die het groene jasje uitgereikt kreeg; het was zijn achttiende en laatste overwinning in een major. Tiger had de afgelopen zeven jaar zijn scores op toernooien bijgehouden. Hij droomde ervan ooit op Augusta te spelen. Nicklaus’ historische prestatie was Tigers eerste belangrijke herinnering aan de Masters. ‘Zijn reacties op die laatste holes van de Masters in 1986 maakten grote indruk op mij, omdat ze spontaan waren en aangaven hoeveel van jezelf je in een slag moet stoppen,’ schreef Woods jaren later. ‘Jack was 46 en ik pas 10, en ik kon het toen nog niet onder woorden brengen, maar ik wilde zijn waar hij was,4 en doen wat hij deed.’

Earl rookte, en als hij nadacht nam hij een lange trek van zijn sigaret en blies de rook langzaam uit. Er was veel stof tot nadenken terwijl hij toekeek hoe zijn zoon op tv naar de grote Jack Nicklaus keek. Het tafereel op Augusta, met de geheel witte gallery en het goudblonde haar van Nicklaus was straatlengtes verwijderd van de huiskamer van de familie Woods. In 1934 had de Amerikaanse PGA haar statuten aangepast en het lidmaatschap beperkt tot ‘Professionele golfers van het witte ras’.5 Hoewel dat artikel in 1961 geschrapt was,6 waren countryclubs als Augusta nog steeds exclusief witte bastions. Het was een van de aspecten van de golfsport waar Earl van walgde. Zijn leven lang waren hem persoonlijke en professionele kansen ontzegd vanwege zijn huidskleur. Het mooie witte meisje op school met wie hij niet mocht dansen. De motels in het Midden-Westen die hem geen kamer wilden geven toen hij op reis was met zijn honkbalteam van de universiteit. De racistische kolonel die zijn promoties in het leger tegenhield.

‘Ik werd overal geconfronteerd met racisme, discriminatie en tegenwerking,’7 zei Earl. ‘Er was gewoon geen mogelijkheid voor een intelligente, goedgebekte zwarte om iets zinnigs te doen of succes te hebben in het leven. Het was in allerlei opzichten frustrerend en verstikkend, vooral voor iemand die iets wilde bereiken en wie die kans ontzegd werd.’

Earl was erop gebrand dat zijn zoon dat alles zou veranderen. Zijn ras mocht zijn carrière niet in de weg staan. Tiger zou iets zinnigs gaan doen. Hij zou zijn kans krijgen. Earl was niet van plan Tiger te stimuleren Jack te evenaren; hij bereidde hem erop voor om Jack te verslaan.

Na de Masters van 1986 publiceerde Golf Digest een lijst van wat Nicklaus in zijn loopbaan had bereikt.8 Daar stond ook bij op welke leeftijd hij wat bereikt had. Tiger hing die lijst met punaises op de muur van zijn kamer. Vanaf dat moment zag Tiger Nicklaus elke dag als hij wakker werd en als hij naar bed ging.

Nu Tiger al zes jaar met Rudy Duran werkte, besloot Earl dat het tijd was voor verandering. Tiger was aan het groeien en Earl wilde een leraar die zijn swing kon aanpassen aan zijn nieuwe lengte. Hij koos John Anselmo van de Meadowlark Golf Course in Huntington Beach, zo’n 50 kilometer ten zuiden van Cypress. Anselmo had in de loop der jaren veel Californische wonderkinderen lesgegeven. Earl zocht hem in 1986 vlak na de Masters op, en vroeg hem naar zijn lesfilosofie en -methodes.

Anselmo had wel over Tiger gehoord. Maar pas toen hij zijn swing zag, besefte hij dat Tiger enig in zijn soort was. ‘Ik heb nog nooit een kind met zoveel talent gezien,’ zei hij.9 Hij vertelde Earl dat bijzondere talenten een ander soort coaching nodig hadden. ‘Je moet niet heel veel doen,’ zei Anselmo. ‘Je moet de natuur haar gang laten gaan, en hem natuurlijk laten groeien. Dat moet je aanvoelen.’10

Earl wist dat Anselmo de beste instructeur was in Zuid-Californië. Ze maakten net zo’n afspraak als Woods met Duran had gehad: Anselmo vroeg niet om geld en Earl bood het niet aan.11

De eerste keer dat hij met Tiger werkte, had hij een aantal dingen opgemerkt: Tigers swing was laag, zodat zijn linkerarm tijdens de backswing nooit boven zijn schouders kwam, en aan het begin van zijn swing scharnierde zijn rechterpols. Niemand had hem daar eerder op gewezen.

Tiger gaf zich over aan Anselmo’s technische benadering en genoot van de nieuwe oefeningen die hem hielpen beter te worden. Anselmo instrueerde hem op de ballen van zijn voeten zijn evenwicht te bewaren en zijn armen op natuurlijke wijze te laten afhangen. Ook liet hij hem een lege ballenmand pakken in plaats van een club, en de linkerkant met de vingers van zijn linkerhand vast te houden en de rechterkant met zijn rechter-. Dan zwaaide hij natuurlijk naar achteren, waarbij hij de mand wegdrukte van het doel, en zo de spieren in zijn rug en linkerarm rekte. Het was een nieuw gevoel; Tiger begon zich een grotere, krachtigere beweging eigen te maken.

Anselmo viel nog iets anders op. Tiger wilde de bal altijd maar zo ver mogelijk slaan. Dit was geen technische fout, maar een mentale instelling. Niet iets wat je met oefening kon corrigeren. Toch vond Anselmo dat er iets aan gedaan moest worden. Een te krachtige swing kan een golftalent fataal worden.

Tiger begon wekelijks met Anselmo te trainen.

Vervoer van en naar golflessen was Kultida’s taak.12 Ze bracht Tiger ook naar al zijn toernooien. Earl had een volle baan en Tiger was meestal bij zijn moeder. Ze ging overal met hem heen. Voordat Anselmo in beeld kwam, ging Tiger met haar naar Thailand.13 Eindelijk kon hij het land van zijn moeder zien en over haar geloof leren. Hij ging zelfs met haar naar een boeddhistische monnik toe. Zijn moeder gaf een monnik de tabel die ze al sinds zijn geboorte bijhield van al zijn prestaties in de eerste negen jaar van zijn leven. Later vertelde ze aan een journalist wat er toen gebeurde.

De monnik vroeg of ik, toen ik zwanger was, God gevraagd had of deze jongen geboren mocht worden. Ik vroeg: ‘Hoezo?’

Hij zei: ‘Omdat deze jongen speciaal is, alsof God een engel gestuurd heeft.’ Hij zei: ‘Deze Tiger is een bijzonder kind.’

De monnik wist niets van golf. Monniken kijken geen tv. De monnik zei dat het was alsof God een engel gezonden had. Hij zei dat Tiger een leider zou worden. Als hij in het leger zou gaan, zou hij een viersterrengeneraal worden.14

Het bezoek aan Thailand was een heel belangrijk moment in zijn relatie met zijn moeder. Hij werd niet gedwongen boeddhist te worden, maar wilde zijn moeder een plezier doen. Elke avond voor het slapengaan bad Kultida dat Tiger in haar volgende leven weer haar zoon mocht zijn. De headcovers op zijn golfclubs hadden de inscriptie ‘Rak jak Mea,’15 wat in het Thais betekent: ‘Mama houdt van je.’ ‘Je kunt altijd op je moeder rekenen,’ drukte ze hem op het hart. ‘Mama zal nooit tegen je liegen.’16

Ze brachten duizenden uren samen in de auto door, op weg naar les, naar trainingen en toernooien in heel Zuid-Californië. Als Tiger een wedstrijd speelde, liep Kultida altijd mee, met een scorecard en een potlood. Ze vond het belangrijk om zijn score bij te houden. Hoewel ze aardig was tegen andere spelers, hield ze er niet van als die van Tiger wonnen. Op weg naar toernooien drukte ze hem op het hart: ‘In sport moet je keihard zijn. Als je aardig bent, word je afgemaakt. Dus moet je hen afmaken. Maak ze af.’17

Tiger kende de regels buiten de baan maar al te goed.

Eerst leren, dan golf.

Eerst je huiswerk, dan pas oefenen.

Geen grote mond.

Toon eerbied aan je ouders.

Toon mensen die ouder zijn respect.

Op de baan was er maar één regel: geen medelijden.

Het was een ongebruikelijke mentaliteit in het juniorengolf. Maar in 1998, toen hij elf was, speelde Tiger in 33 juniortoernooien en won ze allemaal. ‘Ik ken geen gevoel dat het haalt bij het gevoel dat ik iedereen verslagen heb,’ zei Tiger.18 ‘De tweede plaats is voor de beste verliezer.’

De avonden bracht hij door met Earl. Meestal ontmoette Tiger Earl na zijn werk op de baan van de marine, en dan speelden ze tot het donker werd. Hij genoot ervan samen met pap op de baan te staan.19 Dat was voor hem ontspanning. Heel af en toe nodigde Earl iemand uit om een ronde met ze te spelen.

Toen Tiger twaalf was, kregen ze gezelschap van Eric Utegaard, de gezagvoerder van een destroyer. In 1969 was Utegaard het eerste lid van de marineacademie dat sinds het begin van het golfprogramma van de marine in 1909 voor het All-America amateurteam geselecteerd werd. Hij wilde graag een rondje spelen met Earl en Tiger. Hij bracht ook een vriend mee, dokter Jay Brunza, een kapitein van de marine die met het golfteam van de academie had gewerkt.

‘Wat doet u voor de kost?’ vroeg Earl aan Brunza.

Brunza vertelde dat hij als psycholoog aan de marineacademie in Annapolis verbonden was geweest. Nu werkte hij op de afdeling kinderoncologie van het Bethesda Naval Hospital, waar hij kinderen behandelde die aan kanker en andere levensbedreigende ziekten leden.20 Als een kind bijvoorbeeld radiotherapie kreeg voor leukemie, hielp Brunza het zich te concentreren op andere gedachten, iets wat hij attentive awareness noemde. Het was in feite een soort hypnose waarmee hij zijn patiënten hielp te visualiseren hoe ze met pijn konden omgaan. Maar Brunza was ook een uitstekend golfer en had als sportpsycholoog met het golfteam van de marine gewerkt.

Utegaard bood aan met Earl te spelen en stelde voor dat Tiger met Brunza zou spelen in hun foursome. Tiger begon Brunza direct af te kraken, maar die bekte hem gewoon terug af. Dat kon Tiger wel waarderen. En Brunza was zeker een goede golfer. Earl merkte dat ze goed met elkaar overweg konden. Na afloop nam hij Brunza terzijde.

‘Wil je me helpen Tiger het soort voordeel te geven dat veel kinderen van countryclubs krijgen?’ vroeg hij. ‘Zou je met hem willen werken?’

Tiger werkte al een jaar met Anselmo om zijn evenwicht te verbeteren. Brunza begon in het weekend vanuit San Diego naar Tiger toe te rijden om hem te leren shots te visualiseren. In het begin gaf hij Tiger cassettebandjes met speciaal voor hem gemaakte subliminale boodschappen. Ze deden samen ademhalings- en visualisatieoefeningen, waarbij Tiger leerde om diep adem te halen en die in te houden, en dan langzaam uit te ademen als hij zich voorbereidde te gaan slaan. Het was een manier om hem op zijn gemak te stellen. Vervolgens leerde Tiger een nieuwe manier om te putten. In plaats van op de cup te mikken, begon hij een beeld rond de hole te visualiseren, en daarop te mikken. Brunza gebruikte een combinatie van hypnosetechnieken die hij al jaren bij patiënten gebruikte.

‘Het hypnotische element is dat je volledig geconcentreerd bent,’ legde hij uit. ‘Je zou denken dat je bij hypnose de controle verliest, maar dat is niet zo. Het is juist een verhoogde staat van bewustzijn en concentratie. Ik heb Tiger een manier geleerd om zich echt te focussen, een creatief bewustzijnsniveau dat uiteindelijk een deel van je wordt.’

Na elke sessie gaf Brunza Tiger een lijst van dingen waar hij aan moest werken. Hij hoefde hem nooit te vertellen dat hij moest oefenen. ‘Tiger was een van de beste leerlingen die ik ooit gehad heb,’ zei Brunza. ‘Een heel creatief en begaafd kind.’

Zoals alle kinderen hield Tiger van speelgoed en spelletjes. Maar golfspullen fascineerden hem. De grips op clubs. Het gladde, glanzende oppervlak van de schacht van een driver. Zelfs de geur en textuur van het zachte leer op een nieuwe golftas. Hij zorgde enorm goed voor alle spullen die hij had, van zijn golfschoenen en -ballen tot de headcovers van zijn clubs. Anselmo merkte dat en besloot Tiger in contact te brengen met een voormalige leerling van hem, de 25-jarige Scotty Cameron.

Toen Cameron een kind was, begon hij met zijn vader met putters te experimenteren in de garage van hun huis.21 Eerst rommelden ze maar wat, maar al gauw begon de garage een serieuze werkruimte te worden. Als ze niet op de golfbaan stonden, waren ze in de garage bezig met grips wikkelen, clubheads vormen, en putters ontwerpen voor wat zij ‘veldtesten’ noemden. Cameron kreeg al snel door dat hij geen prof zou worden, en dat hij meer talent had voor het maken van putters. Toen hij net twintig was, verhuisde hij van zijn garage naar een atelier, waar hij de allerbeste clubs maakte met gereedschap van topkwaliteit.

Toen Tiger zijn werk zag, was hij diep onder de indruk. Tiger was dertien jaar jonger dan Cameron, maar ze zaten op precies dezelfde golflengte. Cameron dacht dat zijn toekomst erin lag putters te maken voor golfers die een revolutie in de sport konden bewerkstelligen. Tiger begon putters van Cameron te gebruiken.22

Op zijn twaalfde was Tiger Woods een jongetje in een wereld van volwassenen. Hij had de beste golfcoach van Zuid-Californië. Hij had een sportpsycholoog met een militaire opleiding die vaak op juniortoernooien als caddie fungeerde. Hij had een echte vakman die speciale putters voor hem maakte. Zijn uitrusting, tot zijn tas aan toe, was superieur aan die van alle andere kinderen van zijn leeftijd. En hij had twee ouders – die soms ‘Team Tiger’ T-shirts droegen, wier levens gewijd waren aan hun streven hun zoon elk mogelijk voordeel te geven om de rijkere kinderen van countryclubs te verslaan. Als hij de baan op kwam bij toernooien, waren de andere kinderen direct onder de indruk.

Maar als Tiger in de spiegel keek, zag hij een schriel jongetje.23 Hij was ervan overtuigd dat hij niet hard genoeg was, dus vroeg hij zijn vader om hulp.

Earl onderwierp hem aan wat hij de ‘Woods Finishing School’ noemde. Met psychologische oorlogvoering en overlevingstechnieken voor krijgsgevangenen die hij ooit aan soldaten geleerd had, brak Earl zijn zoon helemaal af om hem harder te maken.

‘De psychologische training die mijn vader gebruikte, gaf me een pantser voor alles wat ik in het golf tegen zou kunnen komen,’ zei Tiger later.24 ‘Hij leerde mij me volledig bewust te zijn van mijn omgeving, terwijl ik volledig geconcentreerd bleef op wat ik moest doen.’

Earl pochte later tegen golfjournalisten dat hij, als Tiger aan het putten was, met het kleingeld in zijn zak rammelde, of hoestte of zijn golftas liet vallen tijdens Tigers backswing.25 ‘Het was psychologische oorlogvoering,’ schreef Earl in zijn autobiografie.26 ‘Ik wilde er zeker van zijn dat hij nooit iemand zou tegenkomen die mentaal sterker was dan hij, en dat is gelukt.’

Als Earl en anderen dit verhaal vertelden, klonk het alsof hij het goed met Tiger voorhad. Gewoon weer een slimme les die zoonlief van vader leerde. Maar in werkelijkheid, onthulde Tiger lang na de dood van zijn vader, grensden sommige van de tactieken van Earl naar hedendaagse maatstaven aan mishandeling.

Mijn vader vloekte altijd als een bootwerker als ik wilde slaan, en tijdens mijn swing. ‘Flikker op, Tiger,’ zei hij wel eens...27 ‘Klootzak’, ‘lulletje’, of: ‘Hoe voelt het om een kleine nikker te zijn?’ Zulk soort dingen.

Hij kleineerde me voortdurend. Als ik echt kwaad werd, zei hij: ‘Ik weet dat je me met die club wilt slaan, maar dat durf je toch niet! Slappeling!’ Hij maakte me zo kwaad dat ik hem wilde slaan, en krabbelde dan terug. En dan begon hij weer. Het was waanzinnig.

We zullen er wel nooit achter komen hoe Tiger zich echt voelde toen zijn vader hem, elf, twaalf, dertien jaar oud, dat soort dingen naar zijn hoofd slingerde. Maar in 2017, toen hij 41 was, zei hij over deze ervaring:

Het was nodig dat hij mij op het randje bracht van dat ik ermee wilde stoppen,28 omdat ik moest leren om elk gevoel van onzekerheid uit te bannen. We hadden een codewoord dat ik kon gebruiken als ik er echt niet meer tegen kon. Maar dat heb ik nooit gebruikt. Ik was niet van plan ooit op te geven. Als ik het codewoord gebruikte, zou ik opgeven. En dat ging ik nooit doen.

Het codewoord dat hij nooit uitsprak, was ‘genoeg’.29

Earls benadering stond enorm ver af van wat Tiger tot dan toe meegemaakt had. Rudy Duran en John Anselmo waren altijd bezig geweest zijn zelfvertrouwen op te bouwen. En dr. Brunza was een heel gevoelige, vriendelijke leraar die nooit zijn stem verhief. Alles wat hij deed, was bedoeld om Tiger op zijn gemak te stellen. Earl probeerde hem juist onzeker te maken.

Op dat moment wist niemand anders dan Tiger wat Earl wilde bereiken. ‘Hij had me erop getraind om op de baan wat hij “een koelbloedige killer”30 noemde te zijn, door de principes in praktijk te brengen die hij in het leger had geleerd en gebruikt,’ erkende Tiger in 2017. ‘Die training had ik nodig om het leven als professioneel golfer aan te kunnen, het leven van wat omschreven werd als de “zwarte hoop” van de sport... en van wie grootse dingen werden verwacht... Elk toernooi waar ik me voor inschreef, wilde ik winnen, en daar ging ik voor.’

Het was hard, maar het werkte. Tiger liet de concurrentie ver achter zich op de juniorentoernooien in Zuid-Californië. Zelfs op het Leyton Invitational, een elitetoernooi in Yorba Linda, Californië, voor de beste spelers van de streek, was hij ongenaakbaar. Tom Sargent, een van de meest onderscheiden coaches in Orange County, was hoofdtrainer in Yorba Linda. Hij wist niets van Earls methodes, maar hij volgde Tiger al jaren en had Kultida vrij goed leren kennen. Ze spraken elkaar vaak tijdens toernooien, en Kultida belde Sargent zelfs wel eens om Tigers prestaties te bespreken. Sargent wist dat weinig mensen meer invloed hadden op Tigers succes dan zij.

‘Tida is de grote drijvende kracht,’ zei Sargent. ‘Als je haar tegen je hebt, berg je dan maar. Ik bedoel daar niets slechts mee. Tiger werd beschermd door een keiharde schil. Laat ik het zo zeggen: als je haar zoon te na komt, dan laat ze dat niet op zich zitten.’

Sargent was ingehuurd als privéleraar voor Bob May, een jongen die voor zijn eindexamen op de Lakewood High School zat en beschouwd werd als een van de beste golfers van alle scholen van Zuid-Californië.

Twee universiteitscoaches in het bijzonder – Wally Goodman van Stanford en Dwaine Knight van UNLV – probeerden May te strikken en belden regelmatig met Sargent om te horen hoe hij zich ontwikkelde. Maar Sargent had gezien hoe Tiger keer op keer oudere, grotere jongens inmaakte. Op een gegeven moment zei Sargent tegen zowel Goodman en Knight dat ze een jongen van twaalf die Tiger heette in de gaten moesten houden. Sargent vond dat hij tien jaar voorlag op de andere jongens.

In het voorjaar van 1989 lag er voor Tiger een brief in de bus van Wally Goodman van Stanford.31 Daarin refereerde hij aan Tom Sargent en legde hij uit dat Stanford Tiger graag als aspirant-lid van het golfteam wilde hebben. De regels van de NCAA (de sportbond van universiteiten) verbieden coaches om contact op te nemen met sporters tussen de veertien en zestien jaar. Maar er waren geen regels voor leerlingen tussen de elf en veertien, en ook geen regel dat jongens van die leeftijd geen brief aan een universiteitscoach mochten schrijven.

Op 23 april 1989 schreef Tiger terug aan Goodman:32

Beste coach Goodman,

Dank u voor uw recente brief waarin u aangeeft dat Stanford interesse heeft in mij als toekomstige student en golfspeler. Eerst begreep ik niet goed waarom een universiteit als Stanford geïnteresseerd zou zijn in een jongen van dertien. Maar mijn vader heeft mij uitgelegd wat een eer het is dat u contact met mij opneemt. Ik waardeer ook dat de heer Sargent het zo goed met mij voorheeft dat hij mij bij u aanbevolen heeft.

Ik ben geïnteresseerd geraakt in het academische programma van Stanford toen ik Debi Thomas zag op de Olympische Spelen. Mijn doel is om bedrijfskunde te studeren. Ik hoop dat u mij advies wilt geven over hoe ik mij kan voorbereiden op de universiteit. Mijn cijfergemiddelde is dit jaar een 8, en ik werk eraan dat zo te houden of nog op te trekken.

Ik doe allerlei oefeningen om sterker te worden. Mijn USGA-handicap is 1 en ik ben van plan van de zomer SCPGA- en misschien een paar AJGA-toernooien te spelen. Mijn doel is om in juli de Junior World voor de vierde keer te winnen en de eerste speler te worden die in alle leeftijdscategorieën wint. Uiteindelijk wil ik prof worden. Volgend jaar ga ik in februari naar Thailand om als amateur in het Thai Open te spelen.

Ik heb veel gehoord over uw golfbaan en ik wil er graag een keer met mijn vader spelen.

Ik hoop snel van u te horen.

Hoogachtend,

Tiger Woods

1,65 meter, 45 kilo

Goodman dacht bij zichzelf dat Tiger de brief niet in zijn eentje had geschreven. Er zijn andere gevallen waarin Earl aantoonbaar heeft gezegd wat hij in een brief moest schrijven. Bij deze brief is het vrij duidelijk dat Earl hem gedicteerd heeft: hij was te gepolijst en berekenend voor een jongen van dertien. Maar dat kon Goodman niet schelen. Hij was zo blij dat hij de brief van Tiger aan zijn team liet zien en schepte op over hoe goed hij geschreven was. Zijn insteek was dat hij Stanford een goede kans had gegeven deze jongen in te lijven en de andere universiteiten de loef had afgestoken.

De zomer van 1989 was een keerpunt voor Tiger en het gezin. Hoewel Tiger pas dertien was, vond iedereen dat hij eraan toe was om in landelijke juniortoernooien te gaan spelen. Daarmee werden de rollen van zijn ouders verwisseld. Earl nam ontslag bij McDonnell Douglas, zodat hij met Tiger mee kon gaan. Kultida bleef thuis, en zorgde voor het huis en de honden. Tigers eerste toernooi was de Big I National Championship, het grootste golftoernooi voor junioren van het hele land. Daar speelde hij tegen de beste juniorgolfers van het land: Justin Leonard, David Duval, Notah Begay III, Chris Edgmon, Patrick Lee en vele anderen. Er waren in totaal 155 deelnemers, waarvan Tiger de jongste was.

Het toernooi werd gehouden op de Texarkana Country Club in Arkansas, en de organisatie bracht de jonge golfers dat weekend onderdak bij mensen thuis. Earl wilde daar niets van weten. Hij wilde niet dat zijn zoon bij andere mensen logeerde. Hij belde de organisatie en zei dat Tiger in een hotel zou verblijven. Hij wilde dat zijn zoon geconcentreerd bleef.