© 2021 Kaat Bas

Eerste druk: april 2021

ISBN 9789460795664

NUR 285 / 342

D/2021/13365/35

Uitgeverij Het Punt

Baasrodestraat 118

9200 Dendermonde

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie of welke andere wijze ook zonder voorafgaande toestemming van de uitgever.

Kaat Bas

De negen dochters

2021

Voor opa,

omdat je zo trots was op mijn eerste verhaal.

---

Elke stap die je zet, is een stap in de juiste richting.

---

Anne-Marie

Ik zat achter mijn piano. Zoals altijd. Mijn vader vond het maar niets, maar muziek was mijn enige liefde. Ik kon er al mijn emoties in leggen en alles rondom mij vergeten. Het was mijn passie. We hadden veel instrumenten. Mijn oom gaf me vaak een instrument cadeau voor mijn verjaardag of met kerstmis. Hij was erg rijk en vond het geweldig als ik muziek speelde. Ik streek mijn blonde haren uit mijn gezicht en zette mijn vingers op de toetsen. Mijn vader kwam binnen. ‘Anne-Marie, zit je nu alweer achter die piano?’ Ik veegde mijn handen af aan mijn blauwe jurk. ‘Sorry vader.’

‘Je moet meer aandacht besteden aan je studies, net zoals Lizzy.’

‘Maar ik ben niet zoals Lizzy, ik wil muziek maken.’ Mijn vader zuchtte en liet zich in zijn favoriete zetel zakken. ‘Anne-Marie lieverd, met muziek ga je het niet maken. Daar kan jij de kost niet mee verdienen. Je moet je op je studies focussen, en een geschikte echtgenoot vinden.’ Ik zuchtte. Zo ging het nu eens altijd. Hij begreep me nooit. ‘Je bent beeldschoon lieverd, elke man zou met je willen trouwen.’

‘Ik ben pas achttien vader. Ik wil nog genieten van het leven, ik wil me niet aan iemand binden.’ Mijn vader wreef met zijn wijsvingers over zijn slapen. ‘Zodra ik de geschikte huwelijkskandidaat vind, zal jij met hem trouwen, zodat je een mooi leven vol luxe zal kunnen leiden.’ Ik zuchtte, en verliet de kamer. Ik liep door de grijze gangen, en keek door het raam naar onze grote tuin. Florina zat tegen een boom geleund, en was zoals altijd druk aan het schrijven. Ieder van ons had iets wat ons speciaal maakte, maar vader zag niet, dat het ons ook gelukkig maakte, en dacht alleen maar aan geld en zijn eigen imago. Ik liep de trap op naar boven, en ging naar mijn slaapkamer die ik met Simone deelde. Wij twee waren de oudste zussen. Eerst Simone dan kwam ik, vervolgens Rozelien daarna Eliza, dan kwam Florina, dan Nora, daarna de tweeling Talia en Lore en de jongste zus was Lizzy. Vader verwachtte dat ik en Simone snel zouden trouwen. Dan zouden wij het huis uit zijn, en dat zou veel gemakkelijker zijn. Simone was veel te lief, om hem te zeggen dat ze niet wilde trouwen, maar ik kon hem niet zo met mijn leven laten spelen. Ik ging op de vloer naast ons bed liggen en strekte mijn arm zodat ik mijn viool onder het bed uit kon halen. Ik wou nog even spelen. Ik wist niet of mijn echtgenoot van muziek zou houden, en hij zou misschien al mijn instrumenten opbranden. Iets wat mijn vader alleen maar zou aanmoedigen. Ik wist niet of vader wel aan mijn geluk dacht. Hij wilde alleen maar een rijke vent voor me vinden, voor meer comfort. Ik wilde iemand waar ik echt van hield. Het maakte me niet uit of hij straatarm was. Simone kwam binnen. ‘Ga je viool spelen?’ vroeg ze. Ik knikte. ‘Ik zou misschien toch eerst even naar beneden komen. Talia is in tranen. Ik kan Lore niet vinden en jij kan haar altijd wat kalmeren.’ Ik knikte, en stond recht. ‘Wat is er gebeurd?’

‘Moeder heeft haar schetsboek gevonden.’ Ik beet op mijn lip. Talia ontwierp graag kleren, maar ze ontwierp niet echt jurken die moeder of vader leuk zouden vinden. Ofwel waren ze te bloot, of te kort. Talia vond ook dat vrouwen ook broeken mochten dragen. Iets wat totaal niet door de beugel kon. Ik volgde Simone de trap af. In de keuken zat Talia in een hoekje op de grond te huilen. Ik ging naast haar zitten, en sloeg een arm om haar heen. Snikkend liet ze zich tegen me aanvallen. ‘Moeder heeft mijn schetsboek aan vader gegeven.’ Ik streek zachtjes over haar bruine haren. ‘Het komt wel goed, ik zal het uit zijn bureau halen.’ Ze keek me aan. ‘Gaat dat lukken denk je?’ Ik haalde mijn schouders op. ‘Ik heb mijn dwarsfluit toch ook terug.’ Ze glimlachte. ‘We gaan ons niet door hem laten doen. ‘ Ik trok haar terug tegen me aan. Ik zou me helemaal niet laten doen door vader. Ik zou niet met een of andere rijke vent trouwen, die ik helemaal niet mocht. En ik zou ook nooit mijn muziek achter me laten. Ik keek nog eens naar mijn huilende zusje. Was hij zo blind dat hij dit niet zag. Hij maakte zijn negen dochters ongelukkig. Een half uurtje later was Talia weer wat gekalmeerd, en bracht Simone haar naar haar kamer. Ik had vader naar buiten zien lopen, en dus zou ik mijn kans wagen. Ik sloop naar zijn bureau, en klopte zachtjes aan. Er was niemand. Ik opende de deur, en liep naar binnen. De donkere groene muren hingen vol met schilderijen die hij voor een prikje gekocht had. De ene nog gruwelijker dan de andere. Toen ik klein was vond ik het doodeng om hier te komen. De bloederige taferelen die aan de muren hingen bleven me achtervolgen in mijn dromen. Ik liep naar zijn houten bureau in het midden van de kamer. Het schetsboek lag er niet bovenop. Voorzichtig trok ik alle lades open. Eén voor één. In de middelste lade van rechts vond ik Talia’s schetsboek. Ik sloop terug de gang op, en liep naar boven. Ik zou het schetsboek even op mijn kamer verstoppen. Als vader er achter kwam dat het schetsboek verdwenen was, zou hij de kamer van de tweeling helemaal doorzoeken. Ik ging op de grond liggen, en verstopte het boek bij mijn viool. Ik hoorde de voordeur opengaan, en terug in het slot vallen. Vader was terug thuis. Ik hoopte maar dat Talia op haar kamer was. Hij mocht haar absoluut niet verdenken van het terugstelen van haar schetsboek. Ik liep de gang op, recht naar de tuin. De zon scheen prachtig. Het was perfect weer om met mijn gitaar in de zon wat te gaan spelen. Maar mijn vader vond een gitaar een verschrikkelijk instrument. Het was helemaal niet damesachtig volgens hem, dus besloot ik gewoon in het gras te gaan zitten en te genieten van het vrolijke gezang van de vogeltjes, die altijd volop muziek mochten maken. Ik dacht na. Zou mijn moeder door haar vader ook uitgehuwelijkt zijn? Was ze wel gelukkig? Grootvader en vader konden het altijd goed hebben aan tafel als hij op bezoek was, maar moeder zag er altijd maar prikkelbaar uit als haar ouders weer eens voor de deur stonden. Toch zei ze er niets van dat vader ons wou uithuwelijken. Ik zuchtte. Ik moest genieten van de kleine vrijheid die ik nu had, voordat ik ook die zou verliezen.

Lore

Ik stond in de keuken. Ik wist dat vader het niet goed zou vinden. Daar hadden we immers personeel voor, maar ik hield van de heerlijke geur van kaneel en appels, wanneer ik weer eens appeltaart bakte. De keukenmeid zei altijd dat zij die gemaakt had, om mijn geheim te bewaren. Ze was echt een schat. Ik veegde het bloem van mijn gezicht, en waste mijn handen. Het rook heerlijk in de keuken, toen de taart in de oven stond. Ik hoorde geschreeuw boven me. De deur naar de keuken ging open, en Talia rende naar beneden. Snel verstopte ik me achter het grote aanrecht in het midden van de keuken. Ik had Talia beloofd niet meer in de keuken te komen, maar ik kon het niet laten. Ze huilde. Ik wilde dolgraag mijn armen om mijn tweelingzus slaan en haar troosten, maar ik bleef zitten. Ik hoorde voetstappen de trap af komen. ‘Moeder heeft mijn schetsboek aan vader gegeven.’

‘Het komt wel goed, ik zal het uit zijn bureau halen.’ zei Anne-Marie.

‘Gaat dat lukken denk je?’

‘Ik heb mijn dwarsfluit toch ook terug.’

Ik slikte. Had moeder Talia’s schetsboek gevonden. Ik had nog zo gezegd dat ze er voorzichtig mee moest zijn. Anne-Marie moest voorzichtig zijn. Als vader ontdekte dat iemand iets uit zijn bureau gestolen had, zou zijn woede te groot zijn. Ik dacht na. Kon ik haar maar tegenhouden. Anne-Marie verzette zich veel te veel tegen vader. Ik keek naar de muur en probeerde me zo stil mogelijk te houden. Ze stonden op, en verlieten de kamer. Ik haalde opgelucht adem. Ik moest hier zo snel mogelijk weg. Het was iedereen vast opgevallen dat er weer appeltaart in de oven stond. Als Talia het maar niet gezien had. Ze was zo al van streek. Ik liep de trap op. Er was niemand op de gang. Snel liep ik naar de achterdeur, de tuin in. Ik zette het op een lopen tot ik helemaal achteraan in de tuin was. Ik opende het tuinhek, en sprong over het beekje. Ik bleef lopen. Helemaal buiten adem stopte ik aan de rand van het bos. Nu kon helemaal niemand me nog verdenken van het bakken van die appeltaart. Ik keek naar de lucht. Aan de stand van de zon te zien was het bijna etenstijd. Ik draaide me om, en begon aan mijn tocht terug naar huis. Toen ik terug thuis kwam, stond moeder aan de achterdeur te wachten. ‘Waar heb jij in hemelsnaam gezeten? Het is etenstijd. En wat heb je met je jurk gedaan?’ Ik keek naar beneden. De rok van mijn jurk zat onder het vuil. ‘Sorry moeder.’

‘Sorry ja, wacht maar tot je vader dit ziet.’ Mopperend liep ze naar binnen. Ik volgde haar en wilde de trap op gaan om iets anders aan te trekken, toen mijn moeder me bij mijn pols greep. ‘Oh nee jongedame, jij gaat zo naar binnen, en legt het uit aan je vader.’ Ik zuchtte, en volgde moeder naar de eetzaal. Toen ik binnenkwam zat iedereen al aan tafel. Mijn vader keek me streng aan. ‘Lore, wat heb je met je jurk gedaan.’ Ik staarde naar mijn voeten. ‘Sorry vader, ik zat in de tuin en…’

‘Ben je naar het bos geweest?’ Ik knikte. ‘Je weet best dat je daar niet mag komen.’

‘Sorry vader.’ Ik ging op mijn gebruikelijke plaats tussen Talia en Lizzy zitten. Het was stil aan tafel. ‘Heb ik jullie nooit opgevoed?’ vroeg mijn vader, aan niemand specifiek. ‘Alleen vandaag al hebben drie dochters zich ongepast gedragen. Anne-Marie, jij moet niet meer tegen me ingaan. Je gaat binnenkort trouwen, en vanaf dan laat je je muziek achter je.’

‘Nee vader, ik ga niet trouwen. Ik blijf muziek spelen. U kunt niet alles bepalen wat ik doe in mijn leven.’ Vader legde zijn mes en vork neer. Ik keek naar Anne-Marie. Haar mooie gezicht keek uitdagend naar vader. ‘Jij zult luisteren, en precies doen wat ik zeg jongedame.’ Anne-Marie sprong recht, en stormde de kamer uit. ‘Anne-Marie kom terug!’ riep mijn moeder, maar ze liep stug door. Moeder sprong recht om haar te achtervolgen, maar vader hield haar tegen. ‘We straffen haar later wel.’ Hij wendde zich weer tot ons. ‘Talia, ik hoop dat je weet dat de kleding in jouw schetsboek totaal ongepast was. Ik zal het vanavond nog eens uitgebreid bekijken. En Lore, je komt te laat aan tafel, én helemaal smerig. Ik zeg je nog een laatste keer, blijf in onze tuin.’ Daarna zweeg hij, en stond recht. ‘Ik heb genoeg gegeten.’ Moeder keek hem afkeurend na en snoof luid. Niemand zei nog een woord. Ik vroeg me af of vader naar Anne-Marie zou gaan. Ik hoopte voor haar van niet. Ze zou hem vast niet binnenlaten. Onbewust moest ik even glimlachen. Na het eten ging ik meteen naar boven, er was niemand. Ik liep mijn kamer in en liet me op bed vallen. Talia kwam naast me zitten. ‘Die appeltaart was best lekker.’ Ik knikte. ‘De keukenmeisjes worden steeds beter.’ Talia keek me aan. ‘Doe maar niet alsof ik dom ben. Je hebt weer gebakken.’

‘Ja, en jij bent niet voorzichtig omgegaan met je schetsboek.’ wierp ik ertegenin. Ze keek naar de muur. ‘Anne-Marie wil het voor me terug stelen.’ Ik keek haar aan. ‘Dat is geen goed idee zusje.’

‘Ik kan niet zonder mijn schetsboek.’ Ik zuchtte. ‘En ik kan geen dag doorbrengen zonder in de keuken te komen.’ We staarden naar het plafond. ‘Vader kan ons niet tegenhouden.’ zei ik uiteindelijk. Talia keek me twijfelend aan. ‘Ik wil hem niet kwaad maken.’

Ik haalde mijn schouders op. ‘Dat gebeurt toch elke dag.’

‘Zijn we slechte mensen?’ Ik draaide me om naar mijn zus.

‘Natuurlijk niet.’ Ze keek me niet aan maar bleef naar het plafond kijken. Ik moest toegeven dat het hier niet altijd even gezellig aan toe ging, maar we waren Staens, en die zijn altijd koppig. Zo zaten we gewoon in elkaar.

Lizzy

Ik zat in de salon en las een boek. Vader was altijd trots dat ik zo hard bezig was met mijn studies, maar ik mocht me niet te veel verdiepen in mijn boeken. Ik moest altijd dommer blijven als mijn echtgenoot. Vader probeerde het mooier te zeggen: mijn echtgenoot moest slimmer zijn dan ik, maar dat kwam uiteindelijk op hetzelfde neer. Ik zuchtte. Het was nooit goed voor hem. Ik staarde uit het raam. Ik was toch al slimmer dan de meeste mannen, dus zou ik dan eenzaam blijven? Ik streek door mijn bijna witte haren. Vader begreep niet één van zijn dochters. Hij had gisterenavond tegen Anne-Marie geschreeuwd dat als ze zo door deed hij de piano zou verbranden. Ik vond het overdreven. Anne-Marie moest altijd haar mond houden, dus waarom mocht ze zich dan niet zwijgend bezighouden achter haar piano? Ik klapte mijn boek dicht en besloot naar mijn kamer te gaan. Ik moest mijn kamer delen met de tweeling, en ik hoopte dat ze er even niet waren. Ik liep de gang op toen ik geschreeuw hoorde. Ik haastte me de trap op en bleef voor de deur van onze kamer staan. Talia en Lore stonden op de gang. Heel onze kamer lag overhoop, en vader smeet onze spullen aan de kant. ‘Wat gebeurt hier?’ vroeg ik. Vader draaide zich woedend om. ‘Wat hier gebeurt? Jouw zus heeft haar schetsboek terug gestolen! Geef hier!’ Hij greep Talia bij haar arm. ‘Waar ligt het?’ Talia barstte in tranen uit. ‘Ik heb het niet.’ De deur naast de onze vloog open, en Anne-Marie liep de gang op. ‘Waarom zou Talia het terug gestolen hebben vader? Ze is pas 13.’ Vader draaide zich om en liep woest weg. Toen ze met een klap van de deur van zijn bureau hoorde dat de kust veilig was gaf Anne-Marie het schetsboek met een knipoog terug aan Talia. Ik kon alleen maar staren. ‘Ik denk dat we onze kamer maar eens moeten opruimen.’ zei Lore. Talia knikte. Er werd op de voordeur geklopt, en het weergalmde door de hal naar boven. Nieuwsgierig bogen we over de rand van de overloop om in de hal te kunnen kijken. Moeder deed open. ‘Goedendag mevrouw Staens.’ Moeder leek even verbaasd, maar herstelde zich vlug. ‘Goedendag meneer Jacobs. Komt u toch binnen. U heeft vast afgesproken met mijn echtgenoot, niet waar?’

‘Inderdaad.’ Een knappe jongeman stapte het huis binnen. Hij was erg lang en had korte bruine haren. Vader kwam ook de hal binnen. ‘Ah, meneer Jacobs, daar bent u dan. Lieverd haal jij onze dochter even.’ Moeder knikte, en liep de trap op. Meteen kreeg ik een klein vermoeden van wat er gaande was, en ik was niet de enige. Toen moeder bij ons op de overloop stond, greep Anne-Marie haar vast. ‘Moeder, dit kunt u niet doen.’

‘Het spijt me Anne-Marie, dit is het besluit van je vader.’ Ze liep de kamer van Anne-Marie en Simone binnen, en ging met Simone terug naar beneden. Ik draaide me om naar mijn zussen. ‘Moeten we niet iets doen?’ Talia knikte. ‘Ja, onze kamer opruimen.’ Ze liep samen met Lore naar binnen. Ik keek naar Anne-Marie. ‘We kunnen niets doen zusje.’ zei ze, en ook zij liep weg. Ik begreep niet dat iedereen het zo snel opgaf, maar ik wist dat ik in mijn eentje niets kon uitrichten, dus liep ik ook naar mijn kamer om de tweeling te helpen met opruimen.

Simone

Ik liep met moeder de trap af. We stopten voor de deur van vaders bureau. Moeder streek mijn witte jurk glad, en veegde nog eens door mijn blonde haren. Ik was nerveus. Moeder klopte op de deur. ‘Binnen.’ riep mijn vader. Ik haalde diep adem en liep naar binnen. Voor het bureau van mijn vader stond een knappe jongeman. Ik werd nog nerveuzer, en mijn hart begon sneller te slaan. ‘Dag lieverd, dit is meneer Jacobs. Meneer Jacobs, dit is mijn lieve dochter Simone.’ Meneer Jacobs pakte mijn hand en drukte er een zachte kus op. ‘Aangenaam, juffrouw Staens.’ Ik voelde me gevleid. Ik keek naar mijn vader. ‘Simone, dit is je verloofde.’ Precies zoals ik verwacht had. Maar ik vond het niet erg. Ik woonde hier niet meer graag. Mijn vader schreeuwde altijd maar tegen mijn zussen. Ik keek opnieuw naar meneer Jacobs. ‘De bruiloft is komende zaterdag bij meneer Jacobs, het lijkt ons het beste, dat je vandaag al met hem meereist naar daar, zodat je kan helpen bij de voorbereidingen.’ Dat kwam aan als een klap in mijn gezicht. ‘Vandaag al?’

‘Dat is het beste ja.’

‘Maar dan kan ik geen afscheid nemen van al mijn zussen vader.’

‘Dat is ook niet de bedoeling. Je vertrekt nu meteen. Anne-Marie zal al je spullen inpakken die nemen we zaterdag mee, en dan neem je zaterdag ook maar afscheid van ons.’

Ik kon hem alleen maar aanstaren. ‘Maar ik…’

‘Simone, ga je reiskleren aantrekken.’ zei hij op gebiedende toon.

‘Ja vader.’ Ik draaide me om en verliet de kamer. Ik liep naar boven. Anne-Marie lag op ons bed, en keek op toen ik binnenkwam. ‘En?’

‘Ik moet nu al vertrekken, en zaterdag ga ik trouwen.’

‘Wat! Nu meteen?! Ik ga met vader praten.’

‘Nee.’ Ik greep haar vast. ‘Je hebt zo al genoeg problemen met hem, doe het alsjeblieft niet.’

Anne-Marie liet zich langzaam terug op bed zakken en keek me aan. ‘Wat ga je dan doen?’

‘Vertrekken.’ Ik trok mijn reiskleren aan en omhelsde mijn zus. ‘Succes.’ fluisterde ze. Ik knuffelde haar extra stevig, voor ik me omdraaide en de kamer verliet zonder achterom te kijken. Meneer Jacobs stond in de hal op me te wachten. Hij begeleidde me naar zijn koets. Ik stapte in. Hij kwam tegenover me zitten. De koets vertrok en ik keek nog een laatste keer naar ons huis, voor het in de verte verdween. Meneer Jacobs keek me aan. ‘Dus Simone, zin in zaterdag?’ Ik haalde mijn schouders op. ‘Geen idee eigenlijk.’ Hij pakte mijn hand en gaf er een bemoedigend kneepje in. Ik mocht me al gelukkig prijzen dat hij zo knap en aardig was. Eigenlijk was ik wel blij dat ik weg was voordat vader Anne-Marie’s piano in brand zou steken. ‘Hoeveel zussen had je nu ook alweer?’

‘Acht.’

‘Dat is een hele hoop.’

Ik glimlachte. ‘Dan voel je je nooit alleen.’ Hij keek me alleen maar aan, maar zei niets.

Rozelien

Nu Simone weg was, liep alles in het honderd. Ik trok me terug op mijn kamer. Ik wilde zelf een jurk maken voor zaterdag. Eliza was er niet, en dat vond ik niet erg. Ze was soms zo druk. Al haar tekeningen lagen door heel de kamer verspreid. Ze tekende de laatste tijd veel met houtskool, waarna ze met haar vuile vingers alles aanraakte. Op mijn jurk mocht geen vlekje zitten. Ik had een donker stofje gekozen dat goed bij mijn rode haren paste. Ik was de enige zus met rode haren. Ik had ze geërfd van mijn grootmoeder, en ik was er erg trots op. Grootmoeder was nu dan wel al grijs, maar ze was nog steeds de sterkste vrouw die ik kende, in gedrag bedoel ik dan. Ze was een echte taaie tante en de enige die zich altijd verzette tegen vader, op Anne-Marie na dan. Ik moest glimlachen, de vorige keer was ze drie dagen eerder vertrokken dan gepland omdat ze hem niet meer kon zien. Mijn grootouders zouden vrijdag al arriveren, en samen met ons naar de bruiloft gaan. Dat vond ik geweldig. Dan kon ik grootmoeder mijn jurk nog laten zien en kon zij nog vertellen wat ik moest aanpassen voor het feest. Ze had me namelijk alles geleerd. Ik knipte de stof. Daarna ging ik Florina halen, om de stof af te spelden. Ze was namelijk even groot als mij. Rond drie uur kwam moeder de naaikamer binnen, waar ik zat vanwege de enorme spiegel. ‘Rozelien lieverd, ik zie dat je een jurk aan het maken bent. Nu je toch bezig bent kan je voor Nora ook een jurk maken? Ze heeft niets gepast meer voor de bruiloft.’ Ik knikte. ‘Stuur je haar even naar me toe om de maten op te nemen?’ Moeder knikte en liep terug weg. Ik ging verder met het afspelden van mijn jurk, die moest eerst af. Nora kwam mijn kamer binnen gezwierd. ‘Maak de mooiste jurk die je ooit gezien hebt zusje. Ik moet stralen op dat feest. Misschien lopen er wel leuke jongens rond.’ Ik kon een zucht niet onderdrukken. Typisch Nora, altijd maar op zoek naar knappe jongens. ‘Ga daar even zitten Nora, dan speld ik eerst even mijn jurk verder af.’

‘Maar ik wil niet wachten.’ pruilde Nora. Ik wees gebiedend naar de stoel, en ze plofte neer. ‘Wat boft Simone toch. Lore zei me dat hij heel knap was.’ Florina snoof. ‘Maar ze wilde helemaal nog niet trouwen, ze durfde het alleen niet te vertellen.’ Nora haalde haar schouders op. ‘Ze zag gewoon niet hoeveel geluk ze had om de oudste te zijn.’ Ik schudde onbegrijpelijk mijn hoofd, maar zei niets. ‘Zo, die is klaar. Nu kan jij Nora.’ Vrolijk sprong ze recht en ging ze op Florina’s plaats staan. ‘Heb je een stof bij.’ Nora knikte trots, en haalde een zacht roze stof boven die perfect bij haar donkere haren paste, om er luchtig uit te zien. ‘Die heeft oom me met kerst cadeau gedaan.’ Ik liet mijn vingers over de dure stof gaan. ‘Prachtig, daar kan ik wel wat mee.’ Ik liet Nora enkele ontwerpen van Talia zien, die ze ooit voor mij gemaakt had. Nora koos een ontwerp, en ik begon in de stof te knippen. Toen ik klaar was begon ik af te spelden terwijl Nora bewonderend in de spiegel keek. ‘Ik zie er nu al geweldig uit. Iedereen gaat voor me vallen, en wie weet scoor ik wel iemand.’ Ik ging gewoon verder en probeerde te negeren hoe Nora me steeds probeerde te verbeteren. Ik was blij dat ik hier al zo handig in geworden was, dat ik snel klaar was. Nora huppelde tevreden de kamer uit. Ik ging op zoek naar naald en draad. Toen ik dat gevonden had ging ik in de zachte zetel zitten, en begon aan mijn karwei. Ik vond het zeer ontspannend. Ik werkte tot ‘s avonds laat door. De twee jurken moesten voor vrijdag klaar zijn.

Vrijdagochtend werd ik vroeg wakker om nog een laatste steekje aan Nora’s jurk in orde te brengen. Onze grootouders kwamen altijd vroeg aan. Eliza wreef de slaap uit haar ogen. ‘Moet je nu echt zo vroeg opstaan?’ vroeg ze geïrriteerd. Ik keek naar de lakens die aan haar kant zwart waren. ‘Moet je echt ‘s avonds op het bed tekenen met houtskool?’ Ze stak haar tong uit. Ik sprong uit bed en pakte voorzichtig Nora’s jurk. ‘We moeten morgen toch pas gaan.’ Ik knikte. ‘Ja, maar ik wil de jurken aan grootmoeder laten zien.’ Eliza liet zich zuchtend terug in de kussens zakken. Ik pakte naald en draad en werkte de jurk netjes af. Ik hoorde een koets over het grind rijden en er werd op de deur geklopt. Grootmoeder en grootvader kwamen binnen. Ik rende de trap af. Grootmoeder sloeg haar armen om me heen. ‘Hier is mijn toekomstige kleermaakster.’ Ik glimlachte. ‘Vrouwen werken niet.’ zei mijn vader streng, maar grootmoeder wuifde geïrriteerd zijn woorden weg. ‘Ze heeft talent meneer Staens. Als jij je ogen eens open deed zou je dat zien.’ Ik moest een lach onderdrukken, en begeleidde grootmoeder naar de salon. Ze was geweldig. ‘En liefje, heb je nog iets nieuw gemaakt?’ Ik knikte trots. ‘Ik heb een jurk voor Nora en een voor mij gemaakt voor de bruiloft. Ik wou ze nog aan u laten zien.’

‘Haal ze maar gauw.’ zei ze met een knipoog. Ik sprong recht en rende de trap op. Ik greep de twee jurken en liep ermee naar de salon. Grootmoeder had ondertussen een kopje thee gekregen. Ze zette het kopje neer en pakte de jurken van me over. ‘Ze zijn prachtig.’

‘Zou u er nog iets aan veranderen?’ Ze keek me aan. ‘Absoluut niet. Berg ze maar gauw terug veilig op, voor ik er op knoei.’ Ik glimlachte, pakte de jurken weer over, en bracht ze veilig naar mijn kamer, waar ik ze in de kast hing zodat Eliza ze niet meer kon verpesten.

Anne-Marie

Moeder streek de rok van mijn jurk glad en legde haar hand op mijn wang. Ze staarde in mijn ogen. ‘Je ziet er prachtig uit lieverd.’

‘Dankuwel moeder.’ Ik gedroeg me de laatste tijd nog formeler tegen mijn ouders dan anders. Ik wist dat vader nu naar een echtgenoot voor mij zocht. Binnen de kortste keren zou ik hier weg zijn. Mijn ouders wilden niet dat ik gelukkig was, dus trok ik een muur om me heen. Ik hield hen op afstand. Moeder liet me los. Ik zag de teleurstelling in haar ogen. En ze verliet de kamer. Grootmoeder pakte mijn hand. ‘Je bent beeldschoon Anne-Marie. Dat besef je toch lieverd.’ Ik zei niets. ‘Ik weet dat je vader zich verschrikkelijk gedraagt de laatste tijd, maar laat hem jou niet veranderen in een ijsprinses.’ Ik keek haar aan, en probeerde mijn tranen te bedwingen. Rozelien kwam de kamer binnen. ‘We gaan vertrekken. We liepen met z’n drieën naar de oprit. Er stonden twee koetsen. Moeder, vader, Eliza, Florina en Nora zaten al in een koets. Rozelien ging bij hen zitten. ‘Anne-Marie schat, omdat jij nu de oudste bent moet jij bij de jongsten in de koets plaatsnemen, als verantwoordelijke.’ zei mijn moeder. Dat vond ik prima. Ik wilde helemaal niet bij mijn ouders in de koets. Ik ging samen met mijn grootouders, Talia, Lore en Lizzy in de andere koets zitten. We vertrokken. Terwijl iedereen vrolijk aan het praten was staarde ik alleen maar voor me uit. Een ijsprinses. Als dat de echte ik was, dan was het maar zo. We reden door de velden, en ik snoof de heerlijke frisse buitenlucht op. Vader had niet graag dat ik buiten zat. Ik moest altijd maar lezen. Maar dat was Lizzy haar ding. Vader moest zich raar voelen, nu zijn gehoorzaamste dochter het huis uit was. Eindelijk kwam het enorme huis van meneer Jacobs in zicht. Er stonden veel koetsen. We stopten, en ik stapte als eerste uit. Meteen zag ik dat oom op ons af kwam. Hij was een nette man, maar toch gaf hij me een stevige knuffel. ‘Ik heb voor al mijn nichtjes iets leuks bij.’

‘Dat had u niet hoeven doen oom.’ zei ik

‘Alles voor mijn meisjes.’ Zelf had hij geen kinderen. Zijn vrouw die hij nu had, kon geen kinderen krijgen. En zijn eerste vrouw was erg jong gestorven. Dus legde hij ons altijd in de watten. Ik keek om me heen, maar kon Simone nergens zien. We liepen allemaal naar binnen voor de ceremonie. Simone zag er oogverblindend mooi uit. Na de ceremonie begon het feest. Ik ging op zoek naar mijn zus. Ze omhelsde me stevig. ‘Valt hij een beetje mee?’ vroeg ik. ‘Hij is geweldig.’ zei Simone stralend. Ik plakte een nepglimlach op mijn gezicht. Ik mocht haar geweldige dag niet verpesten. ‘Maar goed,’ zei Simone, ‘oom wilde ons zien in de salon voor zijn geschenken.’ Ik volgde haar, door de enorme gangen van de villa. We kwamen aan in de salon. Oom gebaarde dat we moesten gaan zitten. Zoals altijd zaten we van jong naar oud. Als eerste kreeg Lizzy een prachtig dik boek met gouden bladzijden. Talia kreeg een nieuw extra dik schetsboek. Lore kreeg dure handschoenen. Nora kreeg een grote hoed. Florina kreeg een nieuwe veer en een set van peperdure inkt in verschillende kleuren. Eliza kreeg nieuwe verf. Rozelien kreeg nieuwe stoffen. Toen gaf hij mij mijn cadeau. Het was erg groot. Ik scheurde voorzichtig het papier er vanaf en staarde naar mijn nieuwe cello. ‘Hij is prachtig.’ zei ik ademloos. ‘En voor de bruid heb ik een paard gekocht.’ zei hij met een knipoog tegen Simone. ‘Voor als je er even tussenuit moet.’ Ze glimlachte dankbaar naar hem. Daarna draaide ze zich naar mij om. ‘Zou jij piano willen spelen Anne-Marie? We hebben hier een hele grote.’ Ik omhelsde haar. ‘Voor jou doe ik alles.’ Ik volgde haar de feestzaal in en ging achter de enorme vleugelpiano zitten. Ik zette mijn vingers op de toetsen en begon te spelen. Ik vond het een geweldig instrument. De klanken die hij voortbracht waren geweldig en de toetsen waren zo soepel bespeelbaar. Ik genoot van elke seconde. Toen ik klaar was keek ik vanaf mijn plaatsje door de zaal. Nora stond met iemand te dansen, typisch, maar dit keer stonden ook Rozelien en Florina op de dansvloer. Mijn ogen gleden verder door de zaal. Eliza bewonderde de schilderijen, Simone danste met meneer Jacobs, Lizzy, Lore en Talia stonden in een hoekje te lachen, grootmoeder en grootvader stonden te praten met mensen die ik niet kende en ook vader en moeder zaten met iemand te praten, een jongeman. Vader wees naar mij, daarna wenkte hij dat ik moest komen. Ik voelde de bui al hangen, maar stond toch recht en liep naar het groepje toe. ‘Dit is Anne-Marie, onze dochter.’ zei mijn vader, en hij trok me dichterbij. Ik bekeek de jongeman eens goed. Hij had een spits en streng gezicht, met een lange dunne neus. Hij bekeek me sceptisch. Met zo een man zou ik echt nooit dansen, laat staan trouwen. ‘Nee vader, echt niet.’ snauwde ik. ‘Geef hem op zijn minst een kans.’ zei vader. Ik draaide me naar hem om. ‘Absoluut niet, ik ben alleen maar goed om als mooie dame aan zijn zijde te staan en dat is niet wat ik met mijn leven wil doen.’ Vader keek me streng aan, dus draaide ik me om naar de man. ‘Houd u van muziek heer?’ De man keek me afkeurend aan. ‘Absoluut niet.’ Ik keek terug naar vader. ‘Nooit.’ Ik liep weg. ‘Anne-Marie, blijf staan en kom terug!’ riep hij. Iedereen in de zaal verstomde, en keek ons aan. ‘U bepaalt niet wat ik met mijn leven doe, door me aan iemand te geven die niet van me houdt. U moet beseffen dat ik gewoon wil genieten van mijn muziek, met de man van mijn leven.’ riep ik terug. ‘Jouw stomme muziek interesseert me niet. Het wordt tijd dat je je muziek achter je laat! Zodra wij thuis zijn zoek ik al je muziekinstrumenten en gaan ze er allemaal aan, knoop dat goed in je oren.’ Moeder greep waarschuwend de arm van vader, maar ik zag aan zijn gezicht dat hij doodserieus was. Ik draaide me om, en rende de zaal uit, door de gangen van de villa. ‘Anne-Marie, wacht!’ riep moeder, en ze rende achter me aan, maar ik was sneller, ik rende naar de voordeur, ondanks dat het al avond was, en dat het regende rende ik naar buiten, het domein af. Ik ging weg.

Lizzy

Iedereen bleef naar de deur staren. Ook Simone was achter Anne-Marie de zaal uitgerend. Ik stond aan de grond genageld. Moeder en Simone kwamen samen de zaal terug binnen. ‘Ze is weg!’ schreeuwde moeder tegen vader en ze barstte in tranen uit. Ik verstijfde. Dat kon toch niet waar zijn. Anne-Marie, weg? Ik liep naar Simone toe, en ze sloeg haar armen om me heen. Ook de rest van de familie kwam erbij staan. De vrolijke sfeer die tien minuten geleden op het feest had geheerst was volledig verdwenen. Meneer Jacobs kwam naar ons toe, en streek met zijn hand over de wang van zijn bruid. ‘Je familie kan hier wel enkele dagen blijven terwijl ik mensen naar Anne-Marie laat zoeken.’

‘Dankjewel schat.’ Simone leidde ons de zaal uit, en gaf ons elk een kamer. Omdat we terug met oneven waren, kreeg ik een kamer voor mezelf. De volgende morgen kwam moeder niet naar het ontbijt. Simone zei dat alleen Rozelien bij moeder mocht gaan kijken. Ik wist dat ze nog steeds lag te huilen in haar kamer. Ook vader had ik nog niet gezien. Ik vroeg me af hoe hij zich voelde. Het was nooit zo goed gegaan tussen hem en Anne-Marie, en ik wist niet of hij er spijt van had dat hij zijn dochter had weggejaagd, of niet. Meneer Jacobs had een grote bibliotheek, dus besloot ik daar wat tijd door te brengen, om mijn gedachten af te leiden van Anne-Marie. Er waren veel boeken, maar zelfs in het lezen kon ik geen rust vinden. Ik dwaalde wat door de gangen tot ik geschreeuw hoorde. Ik begon sneller te lopen, in de richting van het geluid. Ik stopte voor de deur van moeders slaapkamer die op een kier stond. ‘Natuurlijk ben ik boos op je, jij hebt onze dochter weggejaagd.’

‘Denk je dat ik het expres gedaan heb?’ riep mijn vader terug. Ik keek om de hoek, en kon hen zien zitten. ‘Stel nu dat haar iets overkomt. Stel nu dat ze sterft. Dat zou jouw schuld zijn, en ik zou je het nooit vergeven.’ Moeder dempte een luide snik door haar zakdoek tegen haar mond te drukken. Ik draaide me om en liep weg. Dat meende moeder toch niet. Anne-Marie zou toch niet… Ik begon sneller te lopen en botste tegen grootmoeder aan. ‘Het spijt me.’ Ze staarde me aan. ‘Voel je je wel goed lieverd?’ Ik keek naar mijn voeten. ‘Zou Anne-Marie oké zijn?’ Grootmoeder trok me tegen zich aan in een stevige omhelzing. ‘Dat weet ik zeker.’ fluisterde ze.

‘Ik ben gewoon zo bang.’

Ze wiegde me langzaam heen en weer. ‘Dat is normaal. Je bent nog jong, je zus is weggelopen. Iedereen die in jouw schoenen stond zou bang zijn. Laten we even kalmeren bij een lekker kopje thee.’ Dat klonk me als muziek in de oren. Samen met grootmoeder liep ik naar de salon waar we gisteren de cadeaus van oom hadden uitgepakt. Anne-Marie’s cello stond in de hoek. Het hout glansde en ik stelde me voor hoe mijn zus er de mooiste deuntjes op zou spelen. Ik ging naast grootmoeder in de zetel zitten. Ze had onderweg de eerste de beste bediende die we waren tegengekomen bevolen thee naar hier te brengen. Bang voor haar had hij zo snel mogelijk zijn werk voltooid. ‘Lizzy lieverd,’ zei grootmoeder terwijl ze nipte aan haar thee,‘wat zou je ervan denken, wanneer we hier vertrekken dat je bij ons komt wonen, om rustig je studies te voltooien, zonder het gemopper van je vader.’

Ik nam een slokje van mijn thee. ‘Dat zou geweldig zijn.’ Grootmoeder had een enorme bibliotheek, en bij haar in de buurt woonde de beste leraren. ‘Maar waarom?’ Ze keek uit het raam. ‘Als ik zie hoe je vader het leven van je twee oudste zussen heeft beïnvloed. Dat moet ik bij jou voorkomen nu ik de kans nog heb.’ Ze keek wazig voor zich uit. ‘Ik heb je moeder niet kunnen behoeden voor haar vader, en je zussen niet voor jouw vader, maar ik kan jou altijd nog helpen.’ Ik keek haar aan en vroeg me af op welke manier mijn moeder getrouwd was met mijn vader. Grootmoeder glimlachte naar me. ‘Ik zal alles regelen met je moeder.’

Ik knikte en nam een slok van mijn thee. De warmte verspreidde zich meteen door mijn lichaam. Ik kon niet geloven dat ik bij grootmoeder zou gaan studeren. Ik wist dat ik mijn zussen zou missen, maar het zou geen afscheid voor altijd zijn, en ik zou na een tijdje gewoon terugkeren naar huis, toch?

Nora

We waren al elf dagen bij Simone en meneer Jacobs. Ze hadden nog steeds geen idee waar Anne-Marie was. Moeder had gezegd dat ze hen niet langer meer ten laste wilde zijn. Oom was vijf dagen eerder op zoektocht vertrokken, en ook grootmoeder en grootvader waren al met Lizzy vertrokken naar hun huis in de stad. De koets stond klaar. Simone omhelsde iedereen nog eens. ‘Ik zal iets laten weten zodra we haar gevonden hebben.’ Moeder omhelsde haar nog eens stevig en glimlachte. Maar ik zag de ongerustheid in haar ogen. De winter kwam eraan. Ik stapte in. Tijdens de rit naar huis werd er niet veel gezegd. Ik dacht aan het feest, voor Anne-Marie was vertrokken had ik met een erg leuke jongen staan dansen. Ik had hem aan vader willen voorstellen, maar net toen we naar hem op weg waren begon vader te schreeuwen. Ik had geen afscheid kunnen nemen. Ik zuchtte. Op deze manier zou ik nog eeuwen moeten wachten voordat vader voor mij ging zoeken. Eerst moest hij nog voor Anne-Marie, Rozelien, Eliza én Florina iemand zoeken. Ik streek een lok haar uit mijn ogen. Ik was toch mooi, en ik was bereid nu al te trouwen. Moeder vond me nog te jong. Volgens haar moest je minstens vijftien zijn. Dat vond ik onzin, maar ik had niets te zeggen. Moeder was zestien geweest toen ze trouwde, en dat vond ze vroeg. Het was niet omdat zij het vroeg vond dat wij dat ook vonden. Blijkbaar was iedereen bij ons erg blij met de vijftien-jaar-regel, iedereen behalve ik. Eindelijk kwamen we thuis aan. Ik stapte uit, en ging meteen naar mijn kamer. Ik liet me op bed vallen. Ik wist dat moeder en vader weer ruzie zouden krijgen over Anne-Marie. Ik staarde naar het plafond. Hoe kon ik nu de liefde vinden? Florina kwam binnen. Ze greep een stapel papier van haar nachtkastje. ‘Waar gaat je volgende boek over?’ Florina zuchtte tevreden. ‘Over het leven in de stad. Misschien krijg ik moeder eindelijk overtuigd om naar de drukkerij te stappen.’

‘Mag ik het lezen als het klaar is? Zeg maar om te zeggen of het drukwaardig is?’ Florina knikte, en liep weg. Ik las graag Florina’s verhalen. Ze waren zo geweldig. En haar nieuwe boek had me op een idee gebracht, ik moest de stad in. Daar zou ik vast een knappe heer vinden. Ik droomde al mijn hele leven van het leven in de stad. Ik wilde graag een huisje in de stad, net als grootmoeder. Altijd kleermakers in de buurt. Overal mensen. Hier in de velden miste ik vaak sociaal contact. Ik had dan wel acht zussen, maar iedereen was zo verschillend. Ik had niemand om over jongens te kletsen, want de enige jongen in de buurt was Johannes, de buurjongen. Hij was gek op het leven in de velden en we pasten dus totaal niet bij elkaar. Toch sprak ik graag met hem, om contact te hebben met anderen, met jongens. Hij was als een soort broer voor me. Ik trok een andere jurk aan en deed mijn nieuwe hoed op, die er perfect bij paste. Ik liep de trap af, de tuin in. Ik liep helemaal naar achter. Ik opende het hek en sprong over de beek. Ik liep richting het oosten. Na een kwartiertje zag ik zijn boerderij. Zoals altijd stond Johannes bij zijn paard in het veld. ‘Hallo.’ riep ik terwijl ik naar hem toe liep. Hij draaide zich om. ‘Nora, ik had je niet verwacht.’ Ik glimlachte. ‘Zin om een stukje te gaan lopen?’ Hij wreef door zijn lange blonde haren. ‘Tuurlijk.’ Hij sprong handig over het hek. Ik haakte mijn arm in, en we begonnen te wandelen. ‘Hoe was de bruiloft?’ Ik haalde mijn schouders op. ‘Ik had er wel wat anders van verwacht. Vader en Anne-Marie kregen ruzie, en ze is weggelopen.’

‘Dus de geruchten zijn waar. Is alles goed met haar?’

‘Geen idee, ze hebben haar nog niet teruggevonden. Moeder is er kapot van.’ Johannes streek met zijn hand over mijn wang. ‘Alles komt wel goed.’ Ik glimlachte. ‘En hoe is het hier? Door de verdwijning zijn we langer weggebleven dan gepland.’

‘Rustig, zoals gewoonlijk.’ Het bleef even stil terwijl we door de velden bleven lopen. Dit was het enige wat ik zou missen als ik later in de stad zou gaan wonen. De rust.

‘Is het waar dat Lizzy bij je grootouders woont?’ Ik knikte.

‘Grootmoeder wilde haar beschermen tegen vader en zorgt er nu voor dat ze de beste opleiding krijgt.’

‘Beschermen waarvoor?’

‘Vader heeft Simone en Anne-Marie tot dingen gedwongen waar grootmoeder hartpijn van krijgt.’

Johannes knikte begrijpend. Dat was waarom ik hem zo een geweldige vriend vond. Hij begreep altijd alles en iedereen. Zwijgend liepen we verder.

Eliza

Ik zat in de tuin tegen een boom, en tekende het uitzicht dat ik had over de velden. Als deze tekening lukte zou ik straks met mijn nieuwe verf er een schilderij van maken. Het uitzicht vanaf hier was fantastisch. Dit was dan ook mijn favoriete zitplaats. Iedereen wist dat als ik in de tuin zat, dat ik dan hier zat, bij mijn boom. Ik werd hier niet vaak gestoord. Ook het personeel wist me hier te vinden. Een bediende kwam aangelopen. Hij glimlachte vriendelijk. ‘Het spijt me juffrouw Staens, dat ik u stoor, maar er is een brief binnengekomen van uw zuster.’ Ik sprong recht, bedankte de bediende en spurtte naar huis. Ik liep door de gang recht naar de salon. Bijna iedereen was er al. Florina had de brief vast. Ze keek naar Talia, dus griste ik de brief uit haar handen. Meteen herkende ik Simone’s nette handschrift:

Dag familie,

We hebben Anne-Marie gevonden. Oom vond haar in het bos, enkele kilometers verderop. Ze was bewusteloos. Hij heeft haar naar ons gebracht. Haar jurk was gescheurd, en ze zat onder het vuil. Ze had hoge koorts. We hebben een dokter gehaald. Hij heeft Anne-Marie onderzocht. Hij heeft geen idee wat ze heeft. Ze is erg zwak, maar wij zorgen voor haar. Ik ben blij dat we haar gevonden hebben. Ik houd haar hier tot ze beter is. Jullie zijn altijd welkom, om haar te komen bezoeken. Maak jullie maar geen zorgen. Ik hoop dat bij jullie alles goed gaat.

De liefste groeten,

jullie zus Simone.

Ik keek op. Ze hadden Anne-Marie gevonden, maar ze was er niet erg goed aan toe. Ik keek naar moeder. ‘Gaat iemand naar haar toe?’ Moeder streek over haar kin. ‘Florina gaat waarschijnlijk. Rozelien gaat naar tante Tess, en ik wil dat jij blijft want je vader en ik gaan drie dagen de stad in, naar grootmoeder om Lizzy haar spullen te brengen. Nora zal meereizen omdat ze erg graag naar de stad wilt, dus moet jij op de tweeling letten.’ Ik knikte. Ik wilde veel liever meereizen met Florina. ‘Kan ik niet met de tweeling ook naar Simone?’ Moeder schudde haar hoofd. ‘Anne-Marie heeft haar rust nodig, en ik wil Simone en meneer Jacobs niet te veel ten laste zijn. Niet opnieuw.’

‘Waarom gaat Rozelien naar tante Tess?’

‘De neef van haar man is kleermaker, en wil Rozelien de fijne kneepjes van het vak leren. Misschien neemt hij haar wel in dienst.’ Ik zuchtte, ik moest dus hier blijven. Ik schudde de vervelende gedachten van me af. Het zou hier lekker rustig zijn, dus kon ik me goed focussen op mijn schilderij. Ik liep de kamer uit. Het zou maar stil zijn als Nora niet de hele tijd kletste over jongens, en Anne-Marie geen piano speelde, en Rozelien niet voor iedereen nieuwe jurken wilde ontwerpen, en Lizzy niet met weetjes rondstrooide. Twee dagen later was iedereen klaar voor vertrek. Er stonden drie koetsen klaar voor de deur. Ook Johannes keek vanaf de overkant mee. Florina stapte in de eerste koets. Die vertrok, naar Simone. Ik had haar een mand meegegeven, met wat lekkers als bedankje voor Simone en meneer Jacobs. Rozelien stapte in de volgende koets, ik had haar een brief meegegeven voor tante Tess. Moeder, vader en Nora stapten in de laatste koets. Nora zwaaide enthousiast naar Johannes, en naar ons, voordat ook de derde koets uit het zicht verdween. Vader had me op het hart gedrukt dat Lore niet in de keuken mocht komen en dat ik Talia’s ontwerpen in de gaten moest houden, maar ik had besloten dat ik de meisjes gewoon zou laten doen nu ze eens drie dagen de kans hadden om zichzelf te zijn. Ik liep naar mijn kamer en pakte mijn verf, ik ging schilderen.

Florina