© 2022 Gert Maene

Tekening cover: uitgeverij Grieben-Verlag, Albert Goldschmidt, Berlin en drukkerij Dietrich Reimer (Ernst Vohsen) Berlin

ISBN 9789460796593

NUR 300

D/2022/13365/35

Voorwoord

Mijn grote dankbaarheid gaat uit naar Belinda, Frauke, Annemie, Bart, Jos en Gido voor het nalezen van de eerdere versies van dit boek en de nuttige feedback die ze me hebben gegeven.

Lore wil ik bedanken voor het ontwerp van de cover.

Zonder Arno en Elna had ik dit verhaal niet kunnen schrijven. Zij vertelden me hun verhaal en hadden een groot vertrouwen in mij. Dank!

Di Lanct

Di lanct, kersten man

ende ander volc, kennisse.

Nu merct dies heef kan

die reise vremden zede,

bliscap en rouwe nauwers liggen nede.

Dien annic datter wese bi

met schabouwlike gedachn

zie kloar vo j'n oendergank van di.

 Onverwacht bezoek

5 juli 2014

Arno luisterde naar de regen, die via de dakgoot en de afvoerbuizen naar de regenput onder zijn keuken stroomde; het water zocht zich via de overloop een weg naar de riolering, waar het een stroom vormde die kolkend onder de stad meanderde en ten slotte plonzend en gulpend in een van de vele kanalen of reitjes uitmondde.

Hij ging op de rand van zijn bed zitten, geeuwde en rekte zich uit. Hij plooide zich langzaam rechtop, wreef door zijn lang, krullend, blond haar en liep naar het raam aan de straatkant. De zon was opgekomen, maar het dichte wolkendek zorgde ervoor dat het nog relatief donker was. Arno was een knappe, jonge man van 24 jaar oud. Hij was slank en tamelijk groot. Hij keek door het raam en regendruppels kronkelden zich een grillige weg naar beneden. De kasseistenen in het smalle straatje voor zijn deur waren kletsnat en er lagen her en der kleine en grote plassen. Het gele licht van de straatlantaarn recht tegenover zijn slaapkamer aan de gevel aan de overkant van de straat werd honderden keren gereflecteerd. Arno hield van dit beeld.

Zijn huis was een klein godshuisje in een van de kleine steegjes in Brugge. Godshuizen zijn in oorsprong kleine eenkamerwoningen die overal in Brugge terug te vinden zijn. Aanvankelijk werden ze gebouwd door vermogende burgers of organisaties en ze werden bewoond door hulpbehoevenden of mensen zonder bestaansmiddelen. Op het gelijkvloers bevond er zich een leefruimte die ongeveer 4 op 6 meter mat. De voordeur zat aan de linkerzijde van het huis. Er was een houten raam dat onderverdeeld was in 4 kleinere, rechthoekige raampjes dat aan de rechterzijde van de gevel lag. De woonkamer bevond zich aan de voorzijde van het huis. In dezelfde ruimte was er ook een eenvoudige open keuken, met daarnaast ook een kleine badkamer met douche. De achterdeur zat tussen de keuken en het badkamertje in en gaf toegang tot een klein koertje. Op het eerste verdiep was er een grote slaapkamer onder het dak. De eikenhouten balken van het dak waren al heel oud, maar nog in uitstekende staat. Het raam in de slaapkamer aan de voorgevel zat centraal in de muur in de lage trapgevel.

Arno had niet goed geslapen en het vooruitzicht op alweer een saaie, druilerige dag gaf hem niet zoveel energie. Op dat moment kon hij natuurlijk absoluut niet vermoeden dat deze dag helemaal niet volgens die planning zou verlopen.

Hij liep naar de grote kleerkast die recht tegenover zijn bed in de slaapkamer stond. Hij schoof een schuifdeur open, nam wat verse kleren en trok ze aan. Een jeansbroek en een eenvoudige witte T-shirt volstonden. Hij ging naar beneden. De open, houten trap stond naast de muur van het kleine badkamertje. Arno vulde de koffiemachine met water en versgemalen koffie en stak hem aan. Hij hield van klassieke muziek, en met een druk op de knop van de muziekinstallatie, die op het kleine kastje tegen de rechterzijde van de muur in woonkamer stond, vulde de kamer zich met de heerlijke muziek van Bach. De Goldbergvariaties en een kop koffie... De zomervakantie was net begonnen, en Arno had een zee van tijd. Hij had zijn eerste drukke jaar als leraar geschiedenis achter de rug. Hij had nog helemaal geen plannen gemaakt. Arno voelde zich goed, ondanks de slechte nacht en het slechte weer, en hij zag er eigenlijk stiekem naar uit om zijn dag in opperste luiheid door te brengen.

Arno werd uit zijn gedachten gewekt toen hij iemand door de straat hoorde stappen. De voetganger deed zijn uiterste best om zo weinig mogelijk lawaai te maken. Arno bleef het geluid aandachtig volgen. Hij kon niet verder dan een tweehonderd meter verwijderd zijn. Arno voelde instinctief aan dat er iets was dat niet klopte. Dit was niet wat je op een gewone zaterdagmorgen op dit uur zou verwachten. Normaal was het nu heerlijk rustig en doodstil. Hij stapte naar de voordeur en luisterde aandachtig. De man stopte op dat moment net voor het huis van Arno. Dit kon geen toeval meer zijn. Arno trok de deur open net voordat de vreemdeling kon aanbellen.

'Kan ik u helpen?' vroeg Arno.

'Neen, ik kom ú helpen.' De lange magere man, die helemaal niet verbaasd leek door Arno’s snelle reactie, droeg een lange zwarte regenjas. Hij had een getaand, wat pokdalig gezicht en zijn lang zwart haar, was nat. Hij had een baard van een paar dagen, een scherpe neus en fijne lippen.

'Ik heb geen hulp nodig,' antwoordde Arno.

'Dat komt omdat je nog niet weet wat je te wachten staat!' De man sprak met een accent dat moeilijk thuis te brengen was. Hij keek over de schouder van Arno de woonkamer in. 'Mag ik binnenkomen? Je bent toch alleen?'

Arno voelde zich ongemakkelijk. Hoe moest hij deze vreemdeling inschatten? Hij was kletsnat. Regendruppels liepen over zijn regenjas en vormden kleine plasjes op de granieten dorpel voor de voordeur. Er was iets vreemds aan hem. Arno kon er zijn vinger niet op leggen. Hij had iets kwetsbaars, maar anderzijds straalde hij ook een zekere autoriteit uit. Zijn charisma haalde Arno wat uit zijn evenwicht. Hij deed een stap opzij. De bezoeker keek nog even links en rechts de straat in en stapte naar binnen.

Hij liep onmiddellijk naar de achterdeur en voelde of de deur gesloten was. Terwijl hij nerveus het huis verkende merkte hij de koffie op. 'De koffie ruikt heerlijk,' zei hij. 'Je bent toch alleen?'

Arno was het stoutmoedig optreden van de vreemdeling inmiddels wat te boven gekomen. 'Ik ben alleen,' antwoordde hij. 'Wie ben je eigenlijk, en wat kom je hier doen?'

'Ik ben Calonge.' Hij trok zijn kletsnatte jas uit en hing ze over een stoel aan de woonkamertafel, er vormden zich al vlug nieuwe kleine plasjes op de rode, bakstenen vloer. Hij droeg een wit, sportief hemd en een donkere broek. 'Calonge is mijn voornaam. Mijn achternaam is Berlinguer. Ik was heel ongerust over hoe het met jou zou zijn, maar je bent in orde en dat is een pak van mijn hart. Ik wou hier eigenlijk vroeger zijn, maar door omstandigheden ben ik wat later dan verwacht. Ik was echt bang dat ik te laat zou zijn... '

Hij stopte even met praten en keek naar Arno. Zijn ogen blonken en keken Arno onderzoekend aan. 'Je weet niet half hoe gelukkig ik ben om je te zien. Mag ik een kopje koffie?' Arno knikte en opende de hangkast boven de koffiezet en haalde er twee kopjes uit. Hij schonk het dampende, drankje in. 'Zwart, geen suiker,' zei Calonge. 'Asjeblieft,' Arno gaf het kopje aan Calonge.

'Ik heb jammer ...,' hij stopte even met praten en dronk van zijn koffie. ‘Ik bedoel... Wij hebben jammer genoeg niet veel tijd en ik heb al helemaal niet de tijd om je een lang verhaal te vertellen, wat eigenlijk zou moeten, gezien wat ik je nu wil vertellen.' Calonge liet een korte pauze, alsof hij wat volgde nog wat kracht bij wou zetten. 'Je leven is in gevaar, Arno.'

Arno verslikte zich bijna in zijn koffie. 'Mijn leven in gevaar?' Ook hij liet een korte pauze en voegde toe. 'Hoe ken je mijn naam?'

Calonge was ondertussen gaan zitten aan de kleine, dennenhouten tafel. Hij keek Arno met een doordringende blik aan. 'Je bent Arno Quicke. Je bent geboren op 21 juli 1990. Je bent een Porter, en naast het feit dat je zeer intelligent bent, kun je ook nog eens ontzettend goed horen. Tot een paar seconden geleden dacht je dat er bijna niemand was die dit wist.' Calonge stond recht, pakte de koffiekan en schonk voor beiden verse koffie in en overhandigde Arno het kopje, dat hij net daarvoor met een verschrikt gezicht op de tafel had gezet, met een vriendelijke knik.

Arno ging, met verstomming geslagen, op de enige andere stoel aan de andere kant van de tafel zitten.

Calonge keek op zijn horloge. 'Het spijt me. Ik had mijn eerste ontmoeting met jou wel anders voorgesteld en ik wilde je zeker niet shockeren, maar ik moest dit wel zeggen om je te overtuigen van de ernst van de situatie.  Je bent momenteel in gevaar. Er zijn mensen die een complot tegen je op poten hebben gezet. Ze zijn van plan om vandaag hun slag te slaan. Misschien zijn ze al onderweg. Dat weet ik niet. Ik weet wel dat we hier zo spoedig mogelijk weg moeten.'

Arno had nog bijna niets gezegd. Hij wist eigenlijk niet hoe hij nu het beste kon reageren. Hij hield er het zwijgen toe en zijn hersenen gingen in overdrive in het zoeken naar antwoorden en verbanden in wat Calonge hem nu net had gezegd. 'Hoe weet je wie ik ben en hoe weet ik dat jij niet hetzelfde wil als de mensen waar ik nu zogezegd voor op de loop moet?' Was het eerste wat hij na een tijdje kon uitbrengen. Calonge had hem gelukkig genoeg toch wat de tijd gegeven om na te denken.

De sfeer in zijn zo gezellige huisje was nu ineens zo anders. De geur van koffie en de vertrouwde geur van het huis werden steeds meer vermengd met de geur van de vreemdeling. Hij rook naar de regen, maar had ook een geur die Arno niet kon benoemen. Het was geen gekende geur, geen parfum. Alle zintuigen bij Arno stonden op scherp.

'Ik ken je goed, Arno. Ook al hebben we elkaar nog nooit ontmoet. Dat is nu voor jou moeilijk te geloven en dat begrijp ik, maar ik heb geen enkel argument of de tijd om je nu te overtuigen om met me mee te gaan. Ik ben er zeker van, dat als je niet meegaat met mij, of als we nu te lang wachten om te vertrekken, dat de kans groot is dat je deze dag niet zult overleven. Er zijn dingen aan het gebeuren die ik jammer genoeg niet kon voorzien. Ik ben al ontzettend blij dat ik je nu levend en wel heb gevonden en dat ik net op tijd de informatie kreeg over de plannen van je moordenaars. Dat is iets wat zij zeker niet verwachten, maar we moeten hier nu echt weg.'

Calonge had zijn armen op de tafel gelegd en hij klemde de nu lege koffietas in beide handen. Hij keek Arno opnieuw doordringend aan. 'Ik heb geen kwade bedoelingen, Arno. Ik wil je helpen en ik beloof je dat ik je, van zodra dat de omstandigheden het toelaten, het hele verhaal zal vertellen, maar volg me, nu, alsjeblieft. Ga naar boven en pak wat kledij en gerief mee voor een twee- of drietal dagen.’

Arno kreeg steeds meer het gevoel dat hij zijn lot niet meer in eigen hand had. 'Maar wat is eigenlijk de bedoeling?' vroeg hij. 'Wat verwacht je van me?'

Calonge was naast Arno gaan staan in het kleine keukentje. Hij klopte hem op zijn schouder. 'Kijk, ik begrijp je verwarring, en ik zou niets liever doen dan je de omstandige verklaring geven, waar je recht op hebt, maar we hebben geen tijd. Ik heb een voorstel. Je gaat nu met mij mee, en ik geef je in de loop van deze voormiddag de nodige uitleg. Als mijn antwoord je niet bevredigt, dan kun je gaan. Je hebt niets te verliezen.'

'Ik heb heel veel te verliezen', antwoordde Arno fel. 'Ik ga mee met iemand die mij niet kent, die zegt dat ik in levensgevaar ben. Je moet begrijpen dat alle rode en oranje lichten in mijn hoofd aan het knipperen zijn. Niet doen... Niet doen... dat is wat mijn hoofd zegt. Mijn hart daarentegen.' Arno keek naar Calonge. Hij was echt geen knappe man. Zijn gezicht was niet symmetrisch en zijn mond was veel te groot. Het was ook moeilijk voor Arno om zijn leeftijd te schatten. Anderzijds had hij iets vertrouwds. Iets dat Arno leek te herkennen. Hij kon alleen niet benoemen wat dit was.

'Elke minuut die we nu verliezen kan er een te veel zijn.' Calonge schudde met zijn hoofd. 'Ik heb je niets meer te bieden.' De daad bij het woord voegend ging hij achteroverleunend op de keukenstoel zitten.

Arno bestudeerde zijn woonkamer. Het was raar: hij begon steeds meer te begrijpen dat hij deze man wel zou moeten geloven. Hij nam de mogelijkheid steeds meer in overweging om zijn huis te verlaten. Vaak weet je waaraan je begint maar niet waarmee je eindigt, maar deze keer wist Arno zelfs niet waaraan hij begon. Een wildvreemde man was een paar minuten geleden zijn woning binnengestapt, had hem verteld dat hem een groot gevaar te wachten stond en had hem gevraagd, geboden, mee te gaan. Hij voelde ook steeds meer de druk van de tijd. Toch kon hij nog steeds niet geloven wat er aan het gebeuren was.

'Dit klopt niet,' zei hij. 'Ik heb nooit een vlieg kwaad gedaan. Waarom zou mijn leven in gevaar zijn? Ik ben de meest anonieme persoon in het universum.' Hij schudde zijn hoofd. 'Waarom zou ik mijn huis verlaten? Ik ben hier gelukkig. Ik heb mijn familie, mijn vrienden... Laat me gewoon gerust.'

Hij stapte naar de voordeur en opende die. Met een handgebaar wees hij Calonge de deuropening. 'Ik zou willen dat je nu mijn huis en mijn leven verlaat.' De duisternis van de nacht was, ondanks het dichte wolkendek, meer plaats aan het maken voor het schemerduister van de morgen.

Calonge reageerde met een mysterieuze glimlach. 'Je bent allesbehalve anoniem. Ik ken je al lang, van bij je geboorte, en ik ben niet de enige. Ook de mensen die je liever dood dan levend zien kennen jou. Alleen wisten ze tot nu toe niet waar je was. Nu ze dit toevallig en plots te weten zijn gekomen, zijn ze in actie getreden. Je bent onmiskenbaar de zoon van je vader. Je kunt je roots niet verbergen, Arno.'

Arno was helemaal ondersteboven. ‘Ken je mijn vader? Hoe komt het dat ik dat niet weet? Waarom ken ik jou dan niet?'

'Ik ben een leider van de Porters. Deze taak is zwaar en vraagt dat ik vaak op reis ben. Je ouders ken ik goed en wat mij betreft waren ze zeker vrienden.' Calonge liet een korte pauze vallen. Hij stond terug recht en liep naar de voordeur die hij met een zachte klik terug in het slot liet vallen.

'Arno, ik vraag het je nog een keer. Alsjeblieft, kom met mij mee. Ik beloof dat ik je vandaag een antwoord geef op de meeste van je vragen en dan is het aan jou om te beslissen wat je doet. Ik ben niet gewapend. En indien ik je echt kwaad had willen doen, had ik dat eigenlijk al lang gekund. Ga nu naar boven, maak je bagage, nu we nog de tijd hebben.'

Arno besefte dat hij de beslissing niet langer kon uitstellen. Hij staarde naar de regendruppels op het keukenraam.

'Arno, we moeten nu gaan,' drong Calonge aan. 'Haast je. Ik maak ondertussen je huis klaar voor je vertrek.'

'Oké. Ik maak me klaar, maar eigenlijk ga ik ervan uit dat ik hier deze middag terug ben. 'Arno stond op, liep de trap op en deed wat hem gevraagd was. Hij hoorde hoe Calonge nog een kop koffie inschonk, de stekker van het koffieapparaat uit trok, de muziek uit zette en controleerde of alle deuren en ramen gesloten waren.

Arno's kamer zag er eigenlijk niet uit. Het bed was niet opgemaakt en de lakens hingen voor een deel op de grond, er lagen kledingstukken verspreid over de kamer. Hij verzamelde de lakens en kleren in een paar bewegingen en gooide ze op het bed. Zijn rugzak vond hij onder in zijn kleerkast. Hij graaide wat kleren bijeen en propte ze erin. Daarna pakte hij wat toiletgerief van de kleine lavabo naast de kleerkast en gooide het boven op zijn kleren. Na een minuut of vijf was hij weer beneden.

Calonge stond bij de voordeur en trok die voorzichtig open. 'Hoor je iets?' vroeg hij, terwijl hij voorzichtig de straat in keek.

'Neen.' antwoordde Arno, terwijl hij zijn jas van de kapstok greep en aantrok. In de nabijgelegen huizen lag iedereen te slapen. Ook in de omliggende straten merkte hij niets bijzonders op. 'Alles is rustig,' zei hij, maar hij drukte onmiddellijk zijn vinger tegen zijn lippen. Hij hoorde de voetstappen van twee mannen. Ze liepen in de Katelijnestraat, op ongeveer vijfhonderd meter van de ingang van zijn straat. Arno woonde in de Colettijnenstraat, een klein zijstraatje dat de verbinding vormde tussen de binnenstad en het Minnewaterpark. De twee mannen waren met elkaar aan het praten, maar ze waren zelfs voor Arno nog te ver weg om te begrijpen wat ze aan het zeggen waren. 'Ik hoor twee mannen praten, en ze komen deze richting uit. Ze zullen hier binnen een paar minuten zijn. Als we langs de Sulferbergstraat in de richting van het centrum stappen, kunnen we ze ontwijken.'

Calonge knikte. 'We moeten naar de Peerdenbrug,' zei hij zacht.

Arno stapte naar buiten, en voor hij het goed en wel besefte, was de deur dicht. Hij probeerde te luisteren naar de twee mannen. Nu hij buiten was, kon hij hen een stuk beter horen, al was er zeer veel ruis door de aanhoudende regen. Hij verstond fragmenten van het gesprek, maar het leek niet veel steek te houden. Ineens hoorde hij zijn naam. Hij keek Calonge verbaasd aan. 'Ze kennen mijn naam...'

'De Peerdenbrug,' drong Calonge aan.

Arno liep de eerste honderd meter voor Calonge en volgde hem van zodra ze in de Katelijnestraat liepen. Deze belangrijke winkelstraat is de verbinding tussen de Katelijnepoort en de het middeleeuwse centrum van de stad. Arno vroeg zich af wat ze in godsnaam van plan waren bij de Peerdenbrug. Wat was er daar te beleven? Het is een mooie, bakstenen, zeventiende-eeuwse brug. Calonge kende goed de weg in Brugge. Hij twijfelde geen moment. De stad was doods op deze vroege, druilerige zaterdagmorgen. De natte geplaveide straten en steegjes werden zwak verlicht door het schemerduister dat de stad de laatste dagen in zijn greep hield. Hoe meer ze stapten, hoe moeilijker het werd voor Arno om de achtervolgers te horen.

De straatverlichting was inmiddels gedoofd. Calonge zette lange zachte passen, en Arno moest zich inspannen om hem bij te blijven. Hij had steeds meer twijfels. Hoe kon het dat hij zomaar met deze vreemdeling meeging? Waarom zou hij zich in een avontuur storten? Wie waren die twee mannen die zijn naam leken te kennen?

Vijf minuten later passeerden ze voorbij de Onze-Lieve-Vrouwekerk. De toren in schelde gotiek wees als een vermanende vinger in de hoogte. Hij kon zich voorstellen dat het hier zevenhonderd jaar geleden stukken drukker was geweest dan nu. Op straat zou het gewemeld hebben van de rijke poorters en hardwerkende ambachtslui. De kerk zou weldra gevuld zijn geweest met mensen van diverse rangen en standen in afwachting van de vroegmis. Wierook zou de stank van de scheefgezakte graven in de kerk hebben verdoezeld met een penetrante geur. Nu was het rustig en de pleinen en straten waren nog steeds verlaten.

 Oenderbrugge

Ze wandelden verder langs het stadspaleis van Gruuthuse, het huis van een van de rijkste poortersfamilies van Brugge, dat grensde aan de Onze-Lieve-Vrouwekerk, het op een na hoogste gebouw in baksteen ter wereld. De waterspuwers op de steunberen braakten hun water op de onderliggende kasseistenen.

Calonge bleef er stevig de pas in zetten. 'We moeten naar de Peerdenbrug. Daar zit onder de brug een doorgang naar Oenderbrugge.' vertelde Calonge. 'Dat is een gangenstelsel onder Brugge dat de verschillende kelders onder de huizen van de kooplui met elkaar verbindt. Dat deel van de stad is voor een groot stuk in onbruik geraakt, maar voor ons wel handig om ons te verplaatsen in de stad zonder gezien te worden. Ik weet dat er momenteel een vergadering plaatsvindt en ik wil horen wat daar verteld wordt. Jouw gehoor kan me hierbij goed helpen. Het is belangrijk dat we deze informatie hebben. Op die manier kan ik een idee krijgen van de verdere plannen van...' Calonge zweeg. 'Ik vertel je de rest als we ter plekke zijn.'

Ze liepen voorbij de vismarkt. Op vrijdag was het hier altijd een drukte van belang, nu, zo vroeg op zaterdag was het plein verlaten. Een paar honderd meter verder kwamen ze aan bij de Peerdenbrug. Calonge liep over de brug in de richting van het metalen poortje dat zich aan de Noordoostzijde van de trap bevond en dat de doorgang versperde naar een trap die leidde naar de Groenerei. Hij legde zijn hand op de brugleuning en zwierde zijn benen behendig over het poortje. Hij landde met zijn beide voeten op de bovenste en breedste trede van het trapje dat zo'n 20 treden telde. De behendigheid van Calonge verbaasde Arno. 'Kom, Arno. Schiet op,' zei hij, 'we hebben geen tijd te verliezen.' toen hij de aarzeling bij Arno opmerkte. Er stonden smeedijzeren speerpunten, boven op het poortje en Arno had geen zin om zich te kwetsen. Hij klom dan maar op de blauwsteen leuning van de brug en liet zich voorzichtig naar beneden zakken. Calonge keek zenuwachtig om zich heen. Hij wou duidelijk niet opgemerkt worden bij deze stuntelige klimpartij. Gelukkig genoeg deed Brugge zijn oude naam, ‘Brugge de Stille’, alle eer aan en bleef het doodstil en rustig.

Ze liepen beiden langs de stenen trap naar beneden. Arno had er geen idee van welke richting ze nu zouden uitgaan. Onderaan de trap hield Calonge halt. 'Hier moeten we door deze opening. Het is wat glibberig en koud, maar hierachter bevindt zich een grotere ruimte.' Hij wees in de richting van een doorgang met een breedte en hoogte van ongeveer een meter. Arno kon zich wel voor zijn hoofd slaan. Hoe kon het dat hij deze opening nooit had opgemerkt? Hij was hier al ontelbare keren langs gekomen. Calonge was verdwenen. Arno pruttelde wat tegen, maar haalde zijn rugzak van zijn rug en duwde hem voor zich uit in de opening.

Calonge trok de rugzak naar binnen en Arno volgde hem het stikdonker tegemoet. Zij handen drukten op de vochtige bakstenen die schuin naar boven liepen. Calonge stak zijn hand uit. 'Geef je hand,' zei hij. Arno stak zijn hand uit en werd door Calonge door de opening naar binnen getrokken. Calonge trok hem een drietal meter verder en stond dan stil. Arno zag bijna niets. De opening waardoor hij daarnet binnen was gekropen gaf wat schaars licht, maar hij had nog geen tijd gehad om te wennen aan het donker.

Calonge stond stil. 'Dit is een oude doorgang naar Oenderbrugge. Ze is in onbruik geraakt, maar voor deze gelegenheid komt ze als geroepen. 'Ik maak even wat licht.' Calonge lichte de ruimte bij met een kleine zaklamp die hij in zijn zak had zitten. Ze was verrassend groot. Ze was langwerpig en ongeveer een vijftal meter breed en toch zeker een tiental meter diep. De vloer bestond uit kasseistenen, alsof het een straat zou zijn geweest. Calonge liep in de richting van het verste einde van de ruimte. Er bevond zich een donkere, eikenhouten deur met smeedijzeren hengsels, slot en deurklink. Calonge legde zijn hand in een kleine nis die zich aan de rechterzijde van de deur bevond. Er waren verschillende kleine nissen in de ruimte. Het was voor Arno eerst niet onmiddellijk duidelijk waarvoor die moeten hebben gediend, maar toen zijn ogen wat gewend waren geworden aan de duisternis zag hij dat er zich in elke nis wel een kandelaar bevond. Hier moeten kaarsen ooit voor het nodige licht hebben gezorgd. Terwijl hij zijn ogen verder de kost gaf trok Arno zijn rugzak terug op zijn rug. Calonge had ondertussen na een klein beetje zoekwerk gevonden waar hij in de nis naar op zoek was geweest: een sleutel. Hij stopte de sleutel in het slot en dat ging verrassend vlot open. Calonge keek over zijn schouder naar Arno en kon een glimlach niet onderdrukken. 'Ik ben hier in geen twintig jaar meer geweest en ik had toch wat twijfels. Zou de sleutel er nog liggen? Zou het slot nog werken? Maar het lukt allemaal.' Hij drukte met zijn hand op de klink en duwde de deur open. De duisternis in de ruimte die zich nu openbaarde was om te snijden. De bedompte geur verried dat deze ruimte al een tijdje niet meer gebruikt werd. Calonge legde de sleutel terug op haar plaats. 'Trek je de deur achter je dicht?' vroeg hij aan Arno en geholpen door het licht van de zaklantaarn stapte hij door de deuropening de ruimte binnen. Arno trok de deur achter zich dicht en ze sloeg in het slot. Langs deze weg konden ze niet meer terug. Arno draaide zich om en liep achter Calonge aan die toch al een paar meter verder was gestapt.

Arno probeerde zich een idee te vormen van de plaats waar hij zich bevond. Hij hoorde het regenwater her en der door de riolering stromen, en nam bovengronds het ontwaken van de stad waar. De eerste gang waar ze doorheen liepen was ongeveer tweehonderd meter lang, twee meter hoog en drie meter breed. De muren bestonden uit gemetselde bakstenen, net zoals de doorgang onder de Peerdenbrug. Het metselwerk was oud, ruw en onregelmatig. Op het einde van de eerste gang bevond er zich een wat grotere open ruimte die toegang gaf tot drie bijna identieke andere gangen. Calonge twijfelde niet en koos voor de middelste gang om hun verkenning van Oenderbrugge verder te zetten. Op onregelmatige afstanden bevonden zich aan beide zijden nieuwe gangen, doodlopende ruimtes en kelders die ongebruikt en verwaarloosd waren. Sommige ruimtes stonden onder water of waren ingestort. Er bevonden zich ook deuren en sommige waren nog tamelijk nieuw. Arno vermoedde dat deze deuren toegang gaven tot kelders die nu nog altijd worden gebruikt. Calonge was stil en liep steeds verder het doolhof onder Brugge in. Arno was al lang alle gevoel voor richting verloren. Ze waren nu een tiental minuten in Oenderbrugge

Arno realiseerde zich dat dit eigenlijk een stad was onder de stad. 'Dit is onvoorstelbaar,' merkte hij op. 'Ik ben geboren en getogen in Brugge en geschiedenisleraar, maar hier wist ik niets van af!'

Calonge, die vooropliep, draaide zijn hoofd en grinnikte. 'Dat was ook niet de bedoeling. En bovendien...' Hij draaide zijn hoofd terug naar voren. '...er is nog zoveel wat je niet weet.'

Ze liepen voorbij deuren, trappen, zalen, zaaltjes en kappellen. Vele gangen waren afgesloten of in verval geraakt. Op verschillende punten kwam een aantal gangen samen in een kruispunt. Het was een raadsel hoe Calonge hier zijn weg vond. Op één van de kruispunten hield hij stil en belichtte met zijn lamp een grote cirkelvormige ruimte die zich aan hun rechterzijde bevond. Het dak, de muren en de gangen waren met figuren en symbolen beschilderd. Arno begreep niet wat de betekenis ervan was en herkende de figuren op het eerste zicht niet.

'We zitten in het centrum van Oenderbrugge. Elke zaal, gang of ruimte die we vanaf hier tegenkomen is gewijd aan een belangrijke Porter.' Hij probeerde het indrukwekkende schouwspel wat beter te verlichten. 'Deze zaal is gewijd aan Guilhabert de Castres, een Kathaars parfait. Hij stierf kort voor de val van Montségur, dat het laatste en belangrijkste bolwerk was van de Katharen in de Languedoc. Dit was een bijzondere man. Als we ooit de tijd hebben, moeten we het zeker nog even over hem hebben. Hij is een grote inspiratiebron voor mij en in de boeken die hij ons, Porters, naliet vind je een heel interessante kijk op godsdienst.'

Arno bekeek de imposante fresco's en begreep nu een klein beetje beter de betekenis ervan. 'Hoe oud zijn deze schilderijen?' vroeg hij zich luidop af. 'Bijna alle fresco's dateren van de hoge en late middeleeuwen.' antwoordde Calonge.

Hij liep in de richting van een van de gangen die op gelijkmatige afstand van elkaar toegang gaven tot de ruimte. Hij hield de zaklamp voor zich uit en belichtte de figuur die boven deze doorgang geschilderd stond. 'Deze gang leidt naar de zaal van Zheng He, een intrigerende figuur. De gang die naar het volgende kruispunt leidt, vertelt zijn levensverhaal. Zeventig jaar voor Columbus ontdekte hij Amerika. Hij was een Chinees admiraal en een vertrouweling van de keizer. De boten waarmee hij voer waren ontzettend groot en modern voor zijn tijd. Een karveel leek wel een reddingsbootje in vergelijking met de grootte van de schepen van Zheng He.' Calonge ging Arno voor. 'De logica hier is geografie en chronologie. Eens je de geschiedenis van de Porters kent, ken je hier je weg.'

Terwijl ze bij het schaarse licht van de zaklamp door de gang liepen, gaf Arno zijn ogen de kost. Op de muren stonden fresco's die opvallend goed bewaard waren gebleven. Ze stelden figuren van diverse, achtergrond, gender, rang, nationaliteit en etniciteit voor. Ridders, edellieden, clerici, dames, wetenschappers, boeren…

Calonge hield plots halt. 'We staan nu onder het grootseminarie. Deze gang brengt ons naar het hart van deze vroegere abdij, de bibliotheek. Er is daar een schat aan oude boeken te vinden. Op het einde van deze gang is er een trap met een luik om het gangenstelsel te verlaten. Ik zou willen dat je luistert naar wat er in de kamer boven dat luik verteld wordt. We moeten ons heel stil houden. Er zou in principe een bijeenkomst moeten zijn van een aantal Porters, als mijn informatie juist is. Een van de aanwezigen heeft dezelfde gave als jij en kan dus goed horen. Hoewel ikzelf niets zal kunnen verstaan, heb ik al een vermoeden wat er wordt besproken. Je moet me beloven dat je niets zegt en gewoon luistert. Als de vergadering afgelopen is, komen we terug naar deze plaats.'

Terwijl ze door de tunnel schuifelden, concentreerde Arno zich op het geluid dat hen tegemoetkwam vanaf de aangewezen plek. Het was onmiskenbaar een vergadering. De leden deden geen moeite om hun stemmen gedempt te houden. Aanvankelijk ving Arno slechts flarden van het gesprek op. Naarmate ze de vergaderzaal naderden, werd de discussie steeds duidelijker hoorbaar. Er klonken drie verschillende stemmen. Een ervan was luider en had een diepe toon. De tweede was duidelijk van een vrouw. De derde stem behoorde aan een Limburger toe; het zangerige accent was onmiddellijk te herkennen.

'We staan op een keerpunt in de geschiedenis van de Porters. We moeten ons lot in eigen handen nemen. We hebben nu lang genoeg gewacht,' zei de man met de zware stem. 'Elke minuut die we wachten is er een teveel. Calonge is een niet te onderschatten vijand. Hij weet meer dan we beseffen.'

'We hebben een afspraak gemaakt. We moeten wachten,' zei de vrouw.

'Hildegard heeft gelijk. We moeten wachten,' trad de Limburger haar bij.

'Ik zeg je dat we nu moeten handelen. Calonge is niet van gisteren. Hij zal ook niet wachten.' Herhaalde de man met de zware stem.

Arno keek naar Calonge, die zwijgend voor zich uit staarde.

De vrouw reageerde heel geduldig. 'Bruno, we hebben afgesproken dat we hier zouden wachten op Rudi en Thomas. Ze zullen ondertussen wel aangekomen zijn bij Arno. Laten we hopen dat hij hun verhaal gelooft, en dat hij nu samen met hen op weg is hiernaartoe.'

De Limburger volgde de vrouw. 'We doen zoals afgesproken. Waarschijnlijk komt hij wel, omdat hij gelooft dat zijn leven in gevaar is. Rudi zal hem net voldoende informatie geven om hem mee te krijgen, met het voorbehoud dat hij terug naar huis mag, als hij geen reden ziet om bij ons te blijven. Het is aan ons om hem te overtuigen dat te doen. We weten allemaal welke argumenten we kunnen gebruiken.'

Nu kon Arno een uitroep van verbazing nauwelijks onderdrukken. Ze gebruikten dezelfde methodes als Calonge. Wie kon hij nog vertrouwen? Het was duidelijk dat Calonge zijn blik voelde, maar zijn metgezel bleef voor zich uit staren.

Hildegard ging verder: 'Het is vooral de bedoeling zijn vertrouwen te winnen. De koffie staat klaar, en indien nodig hebben we nog dit extra argument om hem te doen blijven.'

Arno kon slechts vermoeden wat Hildegard aan haar kompanen toonde. De toon waarop ze sprak klonk onheilspellend, en hij geraakte er hoe langer hoe meer van overtuigd dat hij er goed aan had gedaan om Calonge te volgen. Bruno mengde zich ook weer in de discussie. 'Ik heb mijn twijfels of we erin zullen slagen zijn vertrouwen te winnen. Pellir heeft gemakkelijk praten. Als hij denkt zijn vete met Calonge op te lossen door met die Quicke uit te pakken, dan zal hij zich schromelijk vergissen.' Arno hield er niet van dat zijn achternaam werd uitgesproken. 'Ik heb Quicke een paar maanden gevolgd. Zelden zo'n kleurloze figuur meegemaakt.'

'Zeggen we iets over zijn echte ouders?' vroeg Hildegard, zonder zich veel aan te trekken van de opmerkingen van Bruno. Blijkbaar was ze ervan overtuigd dat het plan zou slagen.

Arno hapte naar adem. Hij werd dus al een paar maanden gevolgd. Een kleurloze figuur. Echte ouders... Hij verslikte zich ineens en kuchte.

'Ik hoor iets!' riep de Limburger.

Het werd stil. Calonge zag aan de reactie van Arno dat er boven iets misliep. Hij pakte Arno bij de arm en stapte voorzichtig weg. Eerst slopen ze de gang uit. Toen ze een dertigtal meter verder waren, begonnen ze voorzichtig te lopen. Arno hoorde hoe, nabij de plaats waar ze zojuist de vergadering hadden afgeluisterd, een steen werd verschoven. De achtervolging werd ingezet.

De galerij waar Arno en Calonge inmiddels doorheen liepen voerde steil naar beneden en werd uiteindelijk een trap die hen een honderdtal meter verder en dieper bracht. Calonge sloeg nu en dan af om van richting te veranderen. Arno hoorde dat de achtervolgers hen nog altijd op het spoor waren. De Limburger hoorde hen waarschijnlijk lopen. Calonge leek het ook door te hebben, want hij liep steeds harder.

Ze kwamen in een grote open ruimte. Hier kwamen
5 andere gangen op uit. Boven elk ervan stond een fresco, en dat stelde telkens een imposante, maar voor Arno onbekende figuur voor. De mate van detail en de diepte van de kleuren waren indrukwekkend. Boven elk fresco bevond zich een klein raampje. Sommige van de raampjes lieten een zwak, streepje licht in de donkere ruimte vallen, voldoende om voor het eerst sinds de start van de tocht in Oenderbrugge voldoende te zien zonder kunstlicht.

Calonge deed zijn zaklamp uit. 'Deze passages zijn het oudst. We zitten in het hart van het gangenstelsel. Hier heb je kleine ramen die overdag voldoende licht doorlieten om de omgeving hier zichtbaar te maken. De ramen zijn vakkundig gecamoufleerd.' Calonge hield halt en legde zijn hand op Arno's arm. 'We moeten ons opsplitsen. Samen zijn we een te gemakkelijke prooi. Er is hier helaas geen gang die rechtstreeks naar een uitgang leidt. Jij gaat nu de gang in onder het symbool van Boudewijn met de IJzeren Arm.' Calonge wees Arno de juiste doorgang aan. 'Loop door een paar gangen en ruimtes, maar probeer wel een beetje bij te houden wat je terugweg is. Zoek dan een schuilplaats, en pas als je denkt dat de kust veilig is, mag je die verlaten.' Ondertussen gaf Calonge nog zijn zaklamp aan Arno. 'Je zult hem nodig hebben. Ik trek mijn plan wel. In dit deel van Oenderbrugge is er hier en daar wat daglicht en je ogen zijn wel wat gewend aan het donker nu, maar voor je zoektocht naar buiten zul je ze wel kunnen gebruiken. Je keert terug hiernaartoe en volgt de gang met het fresco van Maria van Bourgondië. Je komt dan uit in een zaal, en de gang met het fresco van Pieter De Coninck leidt daarvandaan omhoog naar de Onze-Lieve-Vrouwekerk. Daar is een uitgang. De gang loopt er dood en op het einde bevindt er zich een grote schuifdeur in blauwsteen. Als je krachtig tegen de steen duwt, kun je hem verplaatsen. De kerk gaat pas om halftien open, dus je zult Oenderbrugge wel ongemerkt kunnen verlaten. We zien elkaar terug op de Grote Markt, bij het standbeeld van Jan Breydel en Pieter De Coninck.' Arno hoorde hoe de achtervolgers hen aan het inhalen waren.

Calonge gebaarde nog eens in de richting van het fresco van graaf Boudewijn. Arno liep zonder nog verder om te kijken de grote zaal door, de hem aangewezen gang in. Hij volgde die een paar honderd meter en kwam terug op een kleinere zaal uit. Deze leek heel veel op de vorige ruimte waar hij gestopt was met Calonge. Weer stonden er boven elke uitgang fresco's van figuren die soms voor Arno bekend waren, andere dan weer niet. Hij koos ervoor de uitgang te nemen met de beeltenis van een figuur waarvan Arno vermoedde dat hij Filips de Stoute voorstelde. De figuur paste zeker in het tijdsbeeld en aan de hand van de grote kin en neus zag Arno er een Valois in. Hij liep nu door een bredere en schijnbaar oudere gang een romaanse kapel binnen. Die was indrukwekkend. Licht viel naar binnen door de brandglazen raampjes die zich achter het altaar bevonden en de felle gekleurde lichtbundels trokken strepen door de stoffige lucht. De zon moest dan uiteindelijk toch door het wolkendek heen gebroken zijn. De ruimte was grotendeels leeg op het altaar, dat aan de oostzijde lag, na. De ruimte was langwerpig, een tiental meter breed, maar toch zeker een twintig meter diep. De gewelven bestonden uit rondbogen en waren een vijftal meter hoog. Er waren twee rijen van 6 brede zuilen die op die manier de ruimte verdeelden in een centrale beuk van ongeveer 4 meter breed en twee zijruimtes die elk een drietal meter breed waren. Achter elke zuil bevond zich ook een kleine nis in de vorm van een halve cirkel en in elk van deze nissen stond een houten standbeeld. De beelden waren nog in een uitstekende staat. Ze waren telkens een drietal meter hoog en ze stelden allemaal belangrijke christelijke figuren voor. Het was voor Arno niet zo duidelijk wat de bedoeling was. Was dit een ruimte met enkel een religieus karakter of wilden de Porters ook van deze ruimte een ereplaats voor belangrijke Porters maken? Het gotische schrijnwerk en de fresco's die op de achtergevel, net boven de ingang, overdadig aanwezig waren, maakten de kapel af. Het houtsnijwerk was zo verfijnd dat het op het kant leek waar Brugge zo beroemd voor is. Achter het altaar bevond zich een retabel, het was een triptiek. Arno herkende in het gebruik van de kleuren, het oog voor detail en de opbouw van het kunstwerk de hand van een Vlaamse Primitief. De gang waaruit Arno kwam bevond zich recht tegenover het altaar en liep ten einde en het leek er ook sterk op dat er geen andere uitgang was. Arno hoorde hoe zijn achtervolgers zijn richting aan het uitkomen waren.

Veel tijd om de kapel en de prachtige kunst te bewonderen had hij niet, want hij hoorde de achtervolgers naderen. Als eerste klonk de stem van Hildegard: 'Herwig, waar zijn ze nu?'

Herwig, die dus de Limburger zou kunnen zijn, antwoordde niet. Arno vermoedde dat de man aan het luisteren was om erachter te komen waar hij en Calonge zich bevonden.

'Ik hoorde ze daarnet nog praten toen ze hier waren, maar ik verstond niet wat ze tegen elkaar zegden. Ik hoorde iemand door de gang van Boudewijn met de IJzeren Arm lopen.' antwoordde hij na een korte pauze.

'Ik kan niet horen of hij alleen is. Hildegard, heb jij een idee?'

'Ik denk dat ze zich hebben opgesplitst,' zei Hildegard. 'Ik ruik twee sporen, één in de richting van de uitgang aan de noordzijde en één in de richting van de kapel. Calonge is onmiskenbaar degene die naar het noorden is gelopen. Ik denk dat Quicke in de richting van de kapel is gelopen.'

Het verbaasde Arno hoe nauwkeurig Hildegard het plan had weten te doorgronden door te ruiken.

De zware stem van Bruno weergalmde door de centrale hal. 'We hebben hem. Ik stel voor dat Hildegard het spoor van Calonge verder volgt. Ik wil weten wat hij van plan is. Herwig, wij gaan Quicke achterna. Hij zal ons ondertussen wel gehoord hebben, dus waarschijnlijk probeert hij zich te verstoppen. We moeten op onze hoede zijn. Hildegard, we spreken nadien weer af in het grootseminarie. Laat Calonge gerust. Zoek enkel uit wat hij doet.’

Arno had het gesprek feilloos kunnen volgen. Veel tijd om na te denken of te zoeken had hij dan ook niet. Hij liep op goed geluk naar de nis met een beeld van Johannes de Doper en wou zich erachter verstoppen. Hij besefte goed welke ijdele poging dit was, gezien de gaven van zijn achtervolgers, maar veel keuze was er niet. Vanaf die plaats had hij een duidelijk zicht op de kapel zonder zelf onmiddellijk te worden opgemerkt. Terwijl zijn ogen aan het duister wenden, probeerde hij zijn ademhaling wat onder controle te krijgen. Die zou hem zeker verraden. Hij hoorde hij de twee mannen naderen. Hoewel hij een goede schuilplaats had gekozen, stelde hij vast dat er geen mogelijkheid om te ontsnappen was. Als ze hem hier vonden, zat hij in de val. Hij zocht een uitweg. Koortsachtig probeerde hij een mogelijkheid te vinden om aan zijn achtervolgers te ontsnappen.

De twee mannen waren inmiddels bij de kapel aangekomen. Bruno, een gedrongen man van middelbare leeftijd met blond haar, nam het woord. 'Meneer Quicke, het heeft geen zin u te verstoppen. Kom maar tevoorschijn. Ik weet niet wat Calonge u verteld heeft, maar ik kan u verzekeren dat er niets van waar is. Als wij de kans krijgen om uit te leggen waarom we u willen spreken, dan zult u begrijpen dat we het beste met u voorhebben.'

Terwijl Bruno sprak, begonnen de twee mannen de kapel te doorzoeken.

'U moet weten dat u in groot gevaar verkeert,' ging Bruno verder. 'Wij willen u helpen. Uw leven is in gevaar. Kom tevoorschijn.' Bruno en Herwig liepen beiden in de richting van het altaar. Vanuit de duisternis begluurde Arno de twee mannen. Hij zag hoe ze de ruimte achter het altaar, de apsis, betraden. Ze doorzochten het koor van de kerk verder en hielden dan plots allebei halt. Ze bleven stilstaan en Herwig begon aandachtig te luisteren. Arno was muisstil en hield zijn adem in. Na een kleine minuut begonnen de twee mannen terug te bewegen. Herwig maakte een gebaar naar Bruno en wees naar de uitgang van de kapel. Bruno stapte naar de uitgang. Als Arno al het idee zou hebben gehad om via die uitgang te ontsnappen dan viel dat plan ook in het water. Bruno leek een stevige en sterke kerel en hij zou Arno zeker tegen kunnen houden. Deze keer was het Herwig die begon te praten. Hij zag er slank, sportief en groot uit. Hij droeg een bruin, geruit tweed pak, met stropdas. Hij zag er onberispelijk uit. Hij was gladgeschoren en zijn haar lag in een zijscheiding. 'Het heeft geen zin, Arno. We weten dat je in de kapel bent en we zullen je vinden. Bruno heeft de uitgang afgesloten.' Hij begon de kapel verder te doorzoeken. Hij begon in de andere zijbeuk en dus won Arno toch weer wat tijd. Die weer opnieuw naar een oplossing begon te zoeken. 'We willen je geen kwaad doen.' Ging Bruno weer verder. 'We willen met je praten. Geef ons toch tenminste de kans om uit te leggen wat onze bedoelingen zijn.'

Arno begon toch wat te twijfelen. Waarom zou hij Calonge geloven en deze twee mannen niet? Hoe wist hij zeker dat ze alleen kwade bedoelingen hadden? Was Calonge dan te vertrouwen?

Herwig had ondertussen de eerste twee nissen achter de standbeelden in de andere zijbeuk doorzocht. Er waren er nog drie te gaan, daarna zou hij naar de nis van Arno komen.

Arno twijfelde. 'Er was inderdaad geen ontsnappen aan. Moest hij zich dan maar niet overgeven en ze hun verhaal laten doen?'

Het was terug stil geworden, en Herwig leek opnieuw aandachtig te luisteren. Arno hoorde het klotsende water van de reien. Er was een nieuwe toeristische dag in Brugge aangebroken, en de kleine motorbootjes begonnen weer aan hun rondvaart door de middeleeuwse kanalen. Arno meende ook boven zich het geluid van water te horen. Hij draaide zich om en keek naar boven. Hij merkte op dat er op een tweetal meter hoogte in zijn nis ook een raampje was. Het raam liet geen licht door, dus waarschijnlijk lag het niet in open lucht. Arno meende dat hij een scheidingslijntje waarnam op het glas. Zou dit water kunnen zijn? Misschien gaf dit raampje uit op een kelder? Arno hield nog steeds zijn zaklamp vast in zijn hand. Arno twijfelde geen ogenblik meer. Dit was zijn enige kans om te ontsnappen en ook al was de kans op succes klein, hij hoopte dat de verrassing van het moment zijn tegenstanders voldoende uit hun lood zou slaan om hem dan toch een kleine voorsprong te geven. Hij sloeg met volle kracht met de zaklamp tegen het glas. Het glas was oud en het raampje was rot. Bijna zonder enige tegenstand brak het glas, er stroomden hectoliters water de kapel binnen. Het raampje gaf bijna onmiddellijk ook op en spoelde samen met het water de kapel binnen.

De slag had echter ook de achtervolgers gealarmeerd. Zij sprongen op en haastten zich in de richting van de nis. Arno zette zich vliegensvlug met zijn benen af tegen de muur en het beeld en duwde op die manier zijn lichaam omhoog totdat hij voldoende kracht op zijn armen in de vensteropening kon zetten om zijn lichaam door het raam te trekken. Het water stroomde nog altijd, maar leek iets aan kracht in te boeten. Arno wrong zich door het venstergat en duwde zich verder met zijn benen tegen het beeld van Johannes de Doper af.