Ik ben Mathieu en ik spaar apen

Daan Vanslembrouck

© 2022 Daan Vanslembrouck

ISBN 9789460796616

NUR 300-340

D/2022/13365/47

I watched a change in you

It's like you never had wings

(Chino Moreno)

There’s a shadow just behind me

Shrouding every step I take

Making every promise empty

Pointing every finger at me

Waiting like a stalking butler

Who upon the finger rests

Jesus won’t you fuckin’ whistle

(Maynard James Keenan)

Hoe het begon.

[ Lava ]

“Mag ik een vulkaan, mama?”

Mireille lachte.

Ze vulde zijn bord met puree in de vorm van een berg.

Bovenaan drukte ze voorzichtig met een soeplepel een klein putje.

“En het grootste balletje in het kuiltje”, zei Mathieu opgewonden.

Dat deed ze.

Ze schepte een grote lepel vol en liet de saus over de gehaktbal en de berg puree naar beneden sijpelen.

“Lava!”, lachte Mathieu.

Mireille keek naar haar zoon.

Wat was hij groot geworden.

42 jaar al. Het was snel gegaan.

Onderaan zijn ‘berg’ legde ze nog vijf kleinere balletjes.

“Smakelijk, jongen.”

Het was iets na twaalf. Nonkel Vardar en tante Martine zouden er bijna zijn. De dag van de jarige Mathieu was bijna halverwege. Veel was er die ochtend nog niet gebeurd. Veel zou er vandaag ook niet gebeuren. Of daar had hij toch op gehoopt. Mathieu hield van routine. Onverwachte wendingen maakten hem snel nerveus.

[ Mireille Mathieu ]

Mathieu was die ochtend omstreeks tien uur opgestaan en in sponsen pyjama naar de zitplaats gestapt. Zijn moeder had de woonkamer al versierd met kleurrijke vlaggetjes. Ze had er gehaald met cijfer twee en cijfer vier en deze de voorbije weken vakkundig met elkaar verbonden wanneer Mathieu aan het slapen was. Terwijl hij koffie aan het drinken was, bracht ze twee éclairs uit de keuken. Op de ene éclair had ze vier kaarsjes gezet, op de andere twee.

“Blaas maar, Mathieu”, fluisterde ze.

Ze sloeg haar handen tegen elkaar, applaudisseerde zacht en gaf hem een knuffel.

“Proficiat, jongen. Proficiat.”

Ze drukte drie natte zoenen in het hoekje van zijn mond en vertelde voor de tweede keer dat nonkel Vardar en tante Martine straks zouden komen met een geschenk.

Mathieu lachte en blies de kaarsjes in één adem uit.

Ze applaudisseerde opnieuw zacht en vulde zijn koffiemok tot bijna aan de rand bij.

“Is het goed als ik die éclairs straks opeet, mama?”

Mireille knikte begrijpend, haalde de kaarsjes uit de éclairs en stak de twee taartjes in de koelkast.

Voor straks.

Ze smeerde hem twee witte boterhammen met choco en sneed er de korstjes af.

Mathieu spoot routineus wat insuline in zijn buik en begon voorzichtig te eten.

Zijn moeder bladerde door de krant. De Jommekeskrant had ze ondertussen al klaargelegd voor haar zoon. Op woensdag was dat een vast gegeven. Mathieu mocht dan wel van middelbare leeftijd zijn, als er iets was wat hij graag deed, dan was het wel de zeven verschillen zoeken in de Jommekeskrant.

De eerste twee vond hij vrij snel. Ook het derde en vierde verschil volgden vlotjes. Het vijfde liet even op zich wachten, maar daarna hield zijn pen halt.

Mireille keek bezorgd op van achter haar krant.

“Lukt het, Tieutje?”

Met de lippen op elkaar geperst, schudde hij zijn hoofd.

Mireille drukte haar bril omhoog en ging met een strenge blik en getuite lippen achter hem staan terwijl ze haar schort achteraan opnieuw dichtknoopte.

Ze vergeleek de twee tekeningen meticuleus en al snel zag ze het.

“Tip. Papegaai.”

Mathieu sloeg zichzelf met de vlakke hand tegen het voorhoofd.

Hij had niet gezien dat de bek van Flip op de afbeelding links scherp was en op de rechtse stomp.

“De laatste is voor jou hoor Tieutje.”

Mathieu gleed met zijn vinger over de tekening.

Van links naar rechts, van rechts naar links.

Van onder naar boven, van boven naar onder.

En plots zag hij het.

Het strikje van Peggy was links kleiner dan rechts.

Mireille applaudisseerde opnieuw zachtjes.

Ze was blij en opgelucht voor hem.

Toen hij vijfendertig was, ging hij door een fout in de Jommekeskrant compleet door het lint. Er waren maar zes verschillen verstopt in de tekening in plaats van zeven. Vier dagen was Mathieu bezig geweest, tot wanhoop van Mireille die uiteindelijk de redactie had gebeld. Die hadden reeds een paar telefoontjes van soortgelijke gefascineerde zoekers gekregen.

Mathieu was razend.

In een vlaag van zinsverbijstering had hij in de houten leuning van de stoel gebeten en daarbij was een stukje kroon van een van zijn onderste tanden afgekraakt.

De volgende dag konden ze al bij tandarts Geert Walrave terecht. De ingreep om het stukje tand te herstellen hield op zich weinig in, maar toen Geert vroeg hoe het was gebeurd, schoot Mathieu opnieuw in een kramp waardoor de tandarts per ongeluk zijn herstelnaald in de onderlip van Mathieu boorde. Hij krijste het uit. Twee kleine extra hechtingen werden zijn deel.

Mireille had tijdens de hele ingreep zijn hand vastgehouden.

Nu, zeven jaar later, was Mireille nog altijd opgelucht eens hij alle verschillen had gevonden.

Het gaf rust.

“In Blankenberge komt er een nieuwe Lidl”, zei Mireille.

“Leuk voor die mensen”, antwoordde Mathieu.

Mireille las vaak nieuws voor.

Kort.

Onbenullig.

Geen artikels over regeringsformaties of een vaccin tegen één of andere vorm van psoriasis die plots op de markt zou komen. Nee, geen ernstige dingen. Luchtig werk.

Mireille wierp een snelle blik op haar telefoon. Ze had geen berichtjes.

“Na de middag komen Vardar en Martine. Voor je verjaardag.”

“Dat zei je al drie keer mama.”

Mireille zweeg. Een drukkende stilte vulde opnieuw de kleine woonkamer.

Telkens hij de naam Vardar hoorde, kromp Mathieu ineen.

Tante Martine, de introverte en kleurloze zus van Mireille, had reeds een tiental jaar een relatie met Vardar Prychynenkjev, een boomlange Tsjetsjeen die ginds als beroepsmilitair had gevochten tijdens de tweede burgeroorlog. De vele littekens en de zwarte lap voor zijn linkeroog vormden een blijvende herinnering aan die intense periode. In 1999 werd hij gedecoreerd en zwaaide hij af. Tien jaar later leerde hij Martine kennen op een cruise langs de Noorse kust. Het klikte meteen, ook al begrepen ze elkaar enkel in gebrekkig Engels. Martine smolt voor de spieren van Vardar. Vardar smolt voor de stilte die Martine altijd creëerde. Een romance werd enkele jaren later een huwelijk. Toen Vardar een getuige nodig had, koos hij Mathieu.

“I want the boy”, had hij gezegd. Hij had Mathieu in de nek gegrepen en een meter de lucht in getild. Mathieu krijste als een speenvarken dat gekeeld zou worden.

Vardar nam Mathieu altijd bij zijn nek.

Of hij nam zijn hoofd onder de arm en wreef, met zijn knokkels, hard en snel heen en weer over de bovenkant van zijn kruin terwijl hij luid riep: “I love you so much, Mathieu”.

Vardar zag Mathieu graag, maar de manier waarop hij dat toonde, tartte soms alle verbeelding.

Mathieu bladerde verder in de Jommekeskrant. Eens zijn moeder klaar was met de eerste pagina’s zou hij, ondanks zijn weinige maatschappelijke interesses, toch ook even de krant doorbladeren.

Op de radio zong Bart Kaëll over de Marie-Louise.

Hij neuriede zacht mee.

Mathieu hield van Vlaamse muziek.

Zijn moeder ook, maar zij had het nog net iets meer voor Franse chansons: Claude François, Jacques Dutronc, Johnny Hallyday en Mireille Mathieu, haar absolute favoriet, wat uiteraard de naam van haar enige zoon verklaarde.

Mathieu had een schriel postuur. Hij was mager, haast vel over been en zijn lichaam was spierwit. Hij had amper zonlicht gezien in zijn leven en als hij in de zomer al buiten kwam, smeerde Mireille hem altijd helemaal in met een dikke laag zonnecrème. Factor 50. Zelfs achter zijn oren. Hij moest ook altijd een petje dragen. Mathieu droeg een ovale bril met donker montuur en dikke glazen. Zijn haren waren naar de rechterkant gekamd. Vooraan dunde zijn haarlijn al wat uit. Meestal was zijn haar ook redelijk vettig. Mireille waste het één keer per week. Op zondagavond. Dan was hij weer goed om de week aan te vatten. Op maandag was zijn haar wat fluffy. Vanaf de woensdag zag je al een glanseffect en tegen het weekend rook zijn kruin naar wat Mireille de hele week voor hem had gekookt. Verder had Mathieu enkele opvallende gelaatstrekken. Tussen al zijn tanden was telkens een klein spleetje merkbaar en als hij zenuwachtig werd, trok hij steeds krampachtig zijn bovenlip omhoog, tot net aan zijn neus, waardoor zijn licht vergeelde voortanden zichtbaar werden. Daarbij maakte hij telkens een licht snorkelend geluid. Iets wat ergens tussen het geluid van everzwijnen en Guineese biggetjes lag, maar dan stiller en meer gedempt. Zijn moeder lette er amper nog op, maar voor buitenstaanders was het vaak een bevreemdend gezicht, letterlijk en figuurlijk.

Ondanks het feit dat Mathieu laat was opgestaan, was zijn moeder al volop bezig met het middageten. Iedere dag om 12.30 uur was ze klaar met koken en kon Mathieu aan tafel schuiven. Ook op werkdagen. Mathieu werkte als loketbediende in een klein postkantoortje, net om de hoek van het ouderlijke appartement.

Veel verdiende hij niet, maar samen met het pensioen van Mireille was het voldoende om alle kosten te dekken. Ze konden zelfs nog een beetje sparen. Stipt om 12.30 uur was hij iedere middag thuis om zijn pauze te nemen. Vandaag, op zijn verjaardag, had hij naar jaarlijkse gewoonte een dag verlof genomen. Daar stond zijn moeder op. Mathieu mocht altijd kiezen wat er op tafel kwam. Dat besliste hij meestal de avond ervoor. Vandaag koos hij voor gehaktballetjes in tomatensaus met puree. Hij hoorde hoe zijn moeder twee eitjes brak en bij de puree deed. De balletjes sisten in de pan.

“Hoeveel staat je suiker?”, vroeg Mireille.

Mathieu nam zijn telefoon en scande de sensor op zijn bovenarm.

“134”, zei hij.

“Prima.”

Sinds een paar jaar had Mathieu een witte sensor op zijn arm waarmee hij zijn glucosewaarden kon monitoren. Een pak makkelijker dan de dagelijkse prikken die vroeger van zijn vingers een zeef maakten. De sensor werkte telkens veertien dagen. Dan moest Mireille een nieuwe aanbrengen. Dat verliep niet zonder slag of stoot. Eerst werd een soort naald in plastic op een stempel bevestigd. Dat werd dan op de arm van Mathieu gezet.

“Prikje”, zei zijn moeder altijd.

Mathieu sloot telkens zijn ogen. Wanneer de scherpe sensornaald zich een weg in zijn vel boorde, gilde hij altijd kort en krachtig. In een seconde was het geflikt. Het activeren van de sensor deed Mathieu zelf. Even met zijn telefoon scannen en hij kon weer twee weken verder. Mireille kleefde nog een extra pleister over de sensor, want als die door omstandigheden los zou komen, kon het hem aardig in de problemen brengen. Zeker als ze niet snel een nieuwe kon aanbrengen. Mathieu leefde ondertussen al drieëndertig jaar met diabetes. Niet altijd even goed geregeld, maar omdat zijn moeder zijn leven danig in structuur goot, ging het toch behoorlijk goed. Vandaag mocht hij zelfs twee éclairs eten. Daarvoor moest hij wel wat extra insuline inspuiten, maar ook dat verliep meestal vlot.

“Kom je aan tafel, Mathieu?”

Mathieu stond op, nam een cd van de Vlaamse schlagerzanger Luc Steeno en legde die op.

“Die hoor je graag hé?”, vroeg zijn moeder.

Hij knikte.

Mireille had een blauw bloemetjesschort rond haar mollige middel. Ze zweette wat in haar nek toen ze met de pan vol balletjes uit de keuken kwam. Die zette ze eerst op de tafel.

“Pas op hoor, de pan is warm.”

Ze ging naar de keuken en haalde een tweede portie puree en de tomatensaus. Mathieu was altijd blij als hij een ‘lavaberg’ kreeg. Hij liet het bovenste balletje van boven naar beneden rollen, maar door een oneffenheid in de puree rolde het uit zijn bord op de vloer.

“Mathieu”, zuchtte Mireille.

“Sorry mama.”

“Het is ok, jongen.”

Mireille raapte het balletje op, likte de saus ervan af en legde het op haar bord.

Ze nam ook plaats aan tafel en schonk hem een glas spuitwater in.

Mathieu was al gestart met eten. Wachten op zijn moeder deed hij eigenlijk nooit. Iedere dag voelde het aan als op restaurant gaan met zichzelf als gast en Mireille druk in de weer, zowel in de keuken als met bediening.

“Zou het boekje straks in de bus zitten?”

“Misschien. Je weet dat de post hier laat komt.”

Haar zoon knikte.

[ Zwansmaak ]

Natuurlijk wist hij dat de post hier pas later kwam. Hij werkte zelf in het postkantoor om de hoek. Hij werkte er al meer dan twintig jaar. Routine. Dat was zijn leven geworden. Hij begon om 9.00 uur, om 12.15 uur vertrok hij naar huis voor zijn middagpauze en daarna moest hij nog tot 16.30 uur verder de dienst vervullen. Tijdens zijn werkuren deed hij plichtsbewust wat hij moest doen, ook al was hij al die jaren het grote pestproject geworden van zijn collega Rudy en hun gemeenschappelijke kantoorbaas Diederik. Rudy en Diederik kwamen altijd met plezier werken en dat had voor een groot deel met de aanwezigheid van Mathieu te maken. Ze waren door de jaren heen steeds creatiever geworden. Zijn bureaustoel een klein beetje losdraaien was een classic geworden, maar vorige week had Rudy niets beters gevonden dan het reservoir van de Senseo van Mathieu te vullen met het sap van zwanworstjes dat hij wekenlang had opgespaard. Twaalf blikjes Zwan had hij nodig gehad om het reservoir helemaal tot de nok te vullen. Diederik bestierf het ondertussen van het lachen. Toen Mathieu aankwam en zichzelf een kop koffie wilde zetten, begonnen Rudy en Diederik te hoesten. Een hoest die hun lach moest maskeren. Mathieu dronk de hele voormiddag koffie met ‘Zwansmaak’. Hij proefde dat er iets niet klopte, maar liet het passeren zonder slag of stoot. Zoals altijd deed hij plichtsgetrouw zijn werk en liet de onzin van Rudy en Diederik van zich afglijden.

De volgende dag had Diederik opnieuw iets in petto. ‘s Morgens vroeg had hij snel een screenshot gemaakt van het bureaublad van Mathieu, vervolgens had hij alle icoontjes verwijderd en het screenshot als achtergrond ingesteld.

Mathieu was op het werk toegekomen en wilde aan de slag gaan, maar klikken op de icoontjes bleek onmogelijk. De computer reageerde niet.

“Rudy, werkt jouw computer normaal?”

“Ja hoor Mathieu, waarom?”

Diederik lag in een deuk.

Rudy knipoogde naar hem.

“Kom eens kijken, Rudy?”

“Pffff. Mathieu, ik heb veel werk.”

Rudy kwam toch kijken.

“Tja, ik weet het ook niet hoor. Misschien een virus. Contacteer anders de helpdesk?”

Mathieu belde de helpdesk.

Die namen zijn scherm over en zagen vrijwel onmiddellijk wat het probleem was.

“Zo, Mathieu. Het is opgelost. Geef je me Diederik nog even door?”

Mathieu schakelde de helpdesk via het interne nummer door naar Diederik.

Hij hoorde Diederik uitleggen dat het toch maar ‘om te lachen’ was en dat dat toch wel moest kunnen. Af en toe.

Mathieu zei niets en ging aan de slag. De eerste klant kwam binnen. Een man van middelbare leeftijd stelde zich voor Rudy’s loket.

“Sorry, ik ben nog even bezig, wil je anders bij mijn lieve collega gaan?”

Rudy had, zoals wel vaker gebeurde, een kater van de avond ervoor en verwees graag mensen door zodat hij zelf met andere zaken kon bezig zijn. Onder meer het verzinnen van nieuwe pestprojecten. De man stapte naar het raampje waar Mathieu zat. Hij vroeg tien postzegels en vier Win For Life biljetten. Die kraste hij meteen open.

Helaas.

“Volgende keer beter.”

“Volgende keer beter”, beaamde Mathieu.

“Mag ik nog wat balletjes”, vroeg Mathieu.

Mireille schepte er nog drie bij.

“Zorg dat je nog een gaatje hebt voor de éclairs straks.”

Hij keek op zijn horloge. Het was iets over één. Even dacht hij dat hij terug moest naar het kantoor, maar redeneerde snel dat hij vandaag niet hoefde te gaan. Vandaag was hij jarig. Vandaag was een vrije dag. Over een uurtje zouden nonkel Vardar en tante Martine er zijn.

Hij kromp opnieuw ineen bij die gedachte.

“Gaat het, Mathieu?”

“Ja hoor mama. Ik hoop dat het boekje er straks is.”

Het boekje had gisteren al in de bus moeten zitten, maar het gebeurde wel eens dat het een dag vroeger of later was. Afhankelijk van wanneer het gedrukt en verstuurd werd. Het boekje, dat was het maandelijkse magazine van het WWF, het World Wildlife Fund for Nature. Mathieu was één van de trouwste lezers. Toen hij op zijn negende de diagnose diabetes kreeg, schonk zijn moeder hem een jaarabonnement. Als troost. Mathieu verslond ‘het boekje’. Aanvankelijk keek hij vooral naar de prentjes, maar eens hij echt goed kon lezen, las hij ook alle artikels van A tot Z en al zeker als het over apen ging. Mathieu had een zwak voor primaten. Altijd al gehad. Was het omdat Mireille hem vroeger altijd ‘haar aapje’ noemde? Niemand die het wist, maar door de jaren heen had Mathieu verschillende mappen bijeen verzameld. Als er artikels, en vooral foto’s, van apen in het boekje stonden, knipte hij ze uit, sorteerde per soort en stak alles finaal in de juiste map. Hij had ondertussen een zeventigtal mappen, gaande van gorilla’s en chimpansees tot bavianen en bonobo’s. Alles alfabetisch gerangschikt op de schappen van een zwart, metalen rek. De laatste drie mappen hadden als titel ‘diverse’. Daarin verzamelde hij alle artikels over apen waar weinig over te vinden was. Geregeld nam hij een map ter hand en bladerde door zijn archief. Vooral op zondagen was hij ermee bezig. Zondag had al jaren de bijnaam ‘apendag’. Regelmatig ging Mireille op zondag samen met haar zoon naar de dierentuin. De laatste keer was drie weken geleden. Altijd namen ze elk hun eigen kampeerstoeltje mee en Mireille zorgde keer op keer voor een uitgebreide picknick. Telkens werd dezelfde route gevolgd. Op automatische piloot gingen ze altijd naar de chimpansees, dat was de klassieke eerste stop. Ze klapten de stoeltjes uit en Mathieu keek anderhalf uur geboeid door de glazen wanden. Mireille vulde een kruiswoordraadsel in.

“Ze zijn een beetje lui vandaag”, had Mathieu gezegd.

“Dat kan eens zijn hé, Tieu.”

De dierentuin.

Als Mathieu naar de dierentuin ging, kon hij de avond ervoor altijd moeilijk slaap vatten. Puur van opwinding. Hij woelde en vroeg zich af hoe het met de dieren zou zijn. Het was met geen pen te beschrijven hoe hard hij uitkeek naar een bezoek aan de dierentuin. Ook Rudy en Diederik wisten van zijn voorliefde voor primaten. En natuurlijk waren ze er ook van op de hoogte dat hij naar de dierentuin was geweest. Die maandagmorgen hadden ze een banaan op zijn toetsenbord gelegd.

“Vitamientjes, Mathieu!”

Rudy had van zijn hand een vuist gemaakt en liet deze heen en weer bewegen voor zijn mond terwijl hij met zijn tong telkens tegen de binnenkant van zijn kaak bewoog.

“Lekker banaantje”, had hij gezegd terwijl hij knipoogde naar zijn collega.

Diederik had het hele tafereel vol leedvermaak aanschouwd en moest ingetogen lachen.

Mathieu  schonk er op zijn beurt opnieuw geen aandacht aan. Hij trok enkel zijn bovenlip bevreemdend naar boven en lachte zuur zijn bovenste tanden bloot.

Moeder Mireille ruimde de tafel af en begon met de afwas. Het lange, smalle keukentje naast de woonkamer keek uit op het balkon. Hun flat bevond zich op de zevende verdieping met uitzicht op de stad. Achteraan was er een klein badkamertje, een toilet en twee slaapkamers, eentje voor Mireille en eentje voor Mathieu. Ze woonden er al van voor Albert tragisch kwam te overlijden. Albert, zijn vader, stierf toen Mathieu net een jaar oud was. Dramatisch was het. Net toen ze beslist hadden om uit te kijken naar een grotere woning verdronk Albert op zee. Zijn lichaam werd pas maanden later teruggevonden. Na een lange rouwperiode besliste Mireille om er toch te blijven wonen. Het was groot genoeg voor haar en Mathieu en al zeker wanneer de dag zou komen dat hij het huis zou verlaten. Dan zou het voor haar zeker ruim genoeg zijn. Maar tot op vandaag gebeurde dat niet. Niets wees er dan ook op dat Mathieu snel de ouderlijke flat zou verlaten. Het zat er niet in. Dat wilde Mireille niet. Mathieu ook niet. Het was goed zo. Mathieu zat in de zetel en kwam tot het besef dat hij nog zijn pyjama aanhad. Hij kon zich maar beter omkleden voor Vardar er was. Die zou alleen maar met hem lachen.

Mireille was bijna klaar met de vaat. Mathieu hielp nooit in het huishouden, dat wilde zijn moeder niet. Toen ze eindelijk klaar was, deed ze haar bloemetjesschort uit, hing die aan het juiste haakje en stapte langs de keukendeur naar het balkon. Ze rookte een sigaret. Mireille rookte niet veel, hoogstens vier sigaretten per dag. Vandaag zou ze misschien wel meer roken, maar dan vooral omdat Vardar ook graag pafte en dat gaf een boost aan haar rookgedrag. In de asbak lagen een tiental uitgedoofde peuken van de voorbije drie dagen. Haar pakje was halverwege. Roken was haar moment van rust.

Ze had net een sigaret opgestoken toen ze Mathieu hoorde roepen.

“Maaaaaa-maaaaaaa”

Ze legde de sigaret in één van de uitsparingen van de asbak en stapte terug naar binnen.

“Wat is er jongen?”

“Waar liggen er nog onderbroeken?”

“In de bovenste schuif.”

Hij deed zijn pyjama uit in de woonkamer en trok de onderbroek aan.

“Die knelt te veel, mama.”

“Ik zal zo kijken voor een andere.”

“Niet die met dat jeukende etiket, hé.”

Mireille nam nog een haal van haar sigaret en duwde die uit, niet eens halverwege.

Ze ging opnieuw naar binnen en keek in de wasmand.

Ze nam er ‘een betere’ onderbroek uit en gaf Mathieu meteen ook een outfit voor straks.

Een kleurrijk hemd en een rode broek.

“Doe maar iets feestelijks aan”, had ze gezegd.

Mireille had geen gevoel voor mode noch smaak, eerder voor wansmaak, ze maakte de gekste combinaties met kleuren, kleding en schoenen. Ze kocht nog steeds alles voor haar enige zoon. Ook dat was voor Rudy en Diederik elke dag genieten. Na het werk dronken die twee vaak pinten in Den Dorpel, het café op de hoek. Zo spoelden ze hun dag door. Het favoriete gespreksonderwerp was uiteraard hun collega. Zorgvuldig dachten ze dan na over hun volgende subtiele, manipulatieve zet.

Mathieu ging elke dag meteen huiswaarts.

[ De jarige is kaka aan het doen ]

Mireille was net klaar met het dekken van de tafel. Er stonden vier bordjes voor de taart en vier kopjes. Ze had een appelcake voorzien en de twee éclairs voor Mathieu. Straks zou ze er nog even de kaarsjes op zetten en een filmpje maken terwijl hij die uitblies. De bel rinkelde. Mireille zag haar zus staan op het kleine schermpje en opende de deur met de zoemer.

“MATHIEU!”

“MAAA-THI-EUUU!”

Zijn naam weergalmde in de gang. Van beneden tot op de zevende verdieping.

Mathieu vluchtte als een speer naar het toilet en sloeg de handen voor zijn gezicht. Hij wist wat er zou gebeuren.

“MATHIEU! Ik ben er!”

De kolossale stem van Vardar hoorde hij steeds dichter komen. Vardar nam altijd de trap. Met luide stappen nam hij manifest drie treden in een keer. Martine was minder goed ter been en verkoos de lift.

Vrijwel onmiddellijk stond Vardar in de deuropening. De Tsjetsjeen was twee meter en elf lang en woog 126 kilo waarvan tachtig procent spieren. Ondanks het feit dat hij bijna zeventig werd, was hij nog in topvorm. Hij hield de bovenkant van de deur vast met zijn krachtige armen, bukte zich onder het kozijn en kwam binnen.

“Waar is de jarige?”

“Waar is hij?”, klonk het dwingend.

Na al die jaren sprak Vardar al een aardig woordje Nederlands.

“WAAR?”, herhaalde hij.

Militaristisch speurde hij door het appartement op zoek naar Mathieu. Als een Gestapo op zoek naar Joden opende hij deur na deur. Al snel trok hij de toiletdeur open met een forse zwaai.

Mathieu zat met zijn broek op zijn enkels op de pot.

“Ha, de jarige is kaka aan het doen.”

Vardar nam Mathieu vast onder zijn oksels en tilde hem in de lucht. Hij trok hem dicht tegen zich aan. De luchtpijp van Mathieu werd dichtgeknepen. Zijn longen kregen geen verse lucht meer. Hij piepte.

“Je kaka stinkie”, zei Vardar.

Hij loste zijn greep.

Mathieu inhaleerde snel lucht voor Vardar zijn greep opnieuw verstevigde.

“Proficiat jongen. Proficiat.”

Hij klopte zo hard op de rug van Mathieu dat hij bijna moest kokhalzen.

Vardar had Mathieu opnieuw op het toilet gezet. Zijn hart pompte zijn bloed dubbel zo snel rond, draaide overuren en sloeg finaal 130 slagen per minuut.

Ondertussen stond ook tante Martine in de deuropening met een kadootje in de hand.

Mathieu veegde zijn kont af en kwam naar de woonkamer.

Tante Martine kuste hem drie keer. Vardar keek hem scherp aan, als een kat die elk moment op een muis zou gaan springen. Mathieu nam plaats op de laatste stoel.

“Lang zal hij leven...”

Vardar begon luid te zingen.

Heel luid.

Mireille en Martine zongen mee.

“In de gloriaaaaaaaaaaaa...”

“Hiep-iep-iep”, riep Vardar.

Mathieu zat er onwennig bij en trok opnieuw zijn bovenlip naar boven. De buren rondom het appartement hadden ondertussen ook gehoord dat Mathieu jarig was. Én dat Vardar er was. Niemand die dan ook maar het lef had te vragen of het wat stiller mocht.

De koffiemachine pruttelde zachtjes.

Mireille was in stilte bezig met de taartjes.

Vardar stak een sigaret op. Hij rookte altijd binnen, niemand die daar een opmerking over durfde maken. Ook Mireille rookte op die momenten binnen. Ze opende wel altijd het raam om de woonkamer te ventileren, maar het mocht niet baten. De ogen van Mathieu begonnen onmiddellijk te tranen.

Hij hoestte.

Vardar blies de rook opzettelijk in de richting van zijn bange, bedeesde neefje.

Mathieu zwaaide wild, maar tevergeefs met zijn armen om de rook van richting te doen veranderen.

“Grapje Tieu”, zei Vardar.

Mireille kwam uit de keuken en schonk de koffie in.

Ze sneed de taart in spiesjes en plaatste even later opnieuw de éclairs met de kaarsjes voor Mathieu. Hij blies ze meteen uit.

“Nog eens opnieuw Mathieu. Ik heb geen foto.”

Mathieu blies opnieuw.

Met een subtiel knikje maakte ze duidelijk dat de foto gelukt was.

Mireille maakte graag foto’s van haar zoon.

Veel foto’s.

Heel veel foto’s.

Geen honderden, maar duizenden foto’s overspoelden het Facebookprofiel van Mathieu Hollevoet. Tijdens kleine wandelingen of bezoeken maakte hij zelf ook verschillende foto’s die hij in fotomappen op zijn sociale media plaatste. Foto’s van zichzelf, foto’s van gemeenten, foto’s samen met bekende mensen en natuurlijk een uitgebreide map met foto’s van de zondagse uitstapjes naar de dierentuin waarbij alle primaten een afzonderlijk mapje kregen. Een beetje zoals zijn knipselmappen, maar dan digitaal. Mathieu stak er altijd veel werk en tijd in. Iedere avond en ieder vrij moment was hij bezig met zijn persoonlijk archief.

Vanavond, eens Martine en Vardar vertrokken waren, zou hij zeker een tiental foto’s uploaden met als titel ‘verjaardag 2022’. Ook Diederik en Rudy volgden hem natuurlijk vol leedvermaak op sociale media en vonden alles leuk wat hij postte, tot grote hilariteit de dag nadien op het werk of na de shift op café. Diederik en Rudy wisten dat hij vandaag jarig was, een traditionele dag verlof. Ze zouden straks zijn bureau versieren met slingers en extreem veel confetti rondstrooien zodat Mathieu morgen een goed gevoel kreeg. Een gevoel van appreciatie door zijn collega’s. In werkelijkheid zou hij meteen een uur hun rommel moeten opruimen voor hij aan de slag zou kunnen gaan, terwijl de twee grijnzend zouden toekijken.

Martine overhandigde het pakje.

“Voor jou, Mathieu.”

Vardar grijnsde.

Mathieu voelde aftastend aan het pakje.

“Het is precies zacht.”

Martine glimlachte.

Hij opende voorzichtig de verpakking.

Een staartje kwam als eerste tevoorschijn.

“Een gorilla”, zei hij.

Hij keek het pluchen aapje liefdevol en vertederd aan.

“Ik zal hem Rocco noemen.”

“Dank je wel.”

Hij gaf Martine een kus.

Vardar stond recht en gaf hem een knuffel.

Mathieu voelde de botten in zijn lijf kraken en bleef nog net van een klaplong gespaard.

“Graag gedaan, Mathieu. Graag gedaan.”

Vardar gaf hem een lange, klinkende zoen op de wang.

“Ik heb ook nog iets voor je”, zei zijn moeder.

Ze stapte naar de antieke kast, draaide het slot open en haalde een rechthoekig pakje uit.

Ze gaf het hem.

Mathieu keek verbijsterd, maar opende het pakje vrij snel. Hij opende nooit voorzichtig de verpakking, maar scheurde die wild open, als een kleuter die geen seconde langer in spanning wilde blijven om te weten wat de inhoud was.

“Het tijdschrift van het WWF kwam tevoorschijn.”

“Het boekje, mama.”

“Het zat gisteren al in de brievenbus”, zei Mireille zacht.

“Waarom heb je het ingepakt?”

“Kijk eens op pagina drie, Tieu-tje.”

Mathieu bladerde.

Hij las: ‘Winnaars van de Rwanda-reis’

Twee maanden geleden had zijn moeder meegedaan met een wedstrijd die in ‘het boekje’ stond. Ze moest tien vragen over dieren beantwoorden en dan de ludieke ‘schijt je rijk’-schiftingsvraag raden. Op welk vakje dat de chimpansee Balboa zijn gevoeg zou doen. De medewerkers van de Amsterdamse dierentuin hadden zijn hok helemaal opgedeeld in vakjes en wachtten geduldig af tot hij op een bepaald vakje een drol zou leggen. Het duurde niet lang. Na amper zeven minuten was het spel gespeeld. Vakje 144 won uiteindelijk. Het nummer dat Mireille ook had ingevuld. Het winnende vakje bevond zich achteraan de kooi, net voor de grote klimboom. Zes deelnemers hadden het correcte antwoord geraden en wonnen daarmee een tiendaagse reis naar Rwanda, met als hoogtepunt een trektocht door het Virungagebergte op zoek naar de natuurlijke habitat van de berggorilla. Een unieke reis.

Mathieu las verder.

De winnaars stonden onderaan vermeld.

Ella Marechal (26, B).

Robert-Jan Balsac (44, NL).

Ebenezer Luypaert (35, B).

Ricky Romero (39, B).

Kristien Van Overmeire (51, NL).

Mathieu Hollevoet (42, B).

De winnaars vinden bij dit magazine een persoonlijke brief met felicitaties en verdere afspraken. Het bericht was ondertekend door Jan Van Assche, CEO van de reisorganisatie.

Mireille overhandigde de brief aan Mathieu.

Vardar en Martine werden stil.

Je hoorde enkel de koekoeksklok tikken.

Mathieu leek uit zijn lood geslagen.

Hij las de brief.

Daarin stond inderdaad dat hij één van de gelukkigen was die op expeditie mocht door de Rwandese jungle op zoek naar de opperprimaat. De berggorilla. De zilverrug. De organisatie zou voor alle kosten instaan. Een lokale gids en enkele rangers zouden de hele reis in goede banen leiden. Het zou een vlekkeloos parcours worden. Verdere afspraken in verband met vaccinaties, vluchturen en bagage zouden binnenkort worden gemaakt.

“Moet ik naar Rwanda, mama?”, vroeg Mathieu angstig.

“De kans van je leven”, zei ze. “Ik moet je dat gunnen.”

Martine omhelsde hem.

Vardar brulde: “Machetes, lianen, insecten, wilde beesten!”

Hij stak een mes tussen zijn tanden en gaf Mathieu een high five.

Mathieu zijn stoel schoof enkele centimeters achteruit.

“Maar mama…”

Mireille hield haar wijsvinger voorzichtig voor haar mond.

“Het komt goed Mathieu, we zullen dit samen voorbereiden.”

Hij had gehoopt op een klassieke verjaardag. Een verjaardag zonder veel zorgen. Een verjaardag zoals de voorbije jaren. Een kadootje, wat koffie en dan in de zetel onder een dekentje kijken naar herhalingen van FC De Kampioenen.

Dat deed hij die avond ook. Maar hij volgde de afleveringen amper. Hij kon enkel naar het scherm staren. Hij dacht na over wat hem te wachten stond. Wilde hij dat wel?

Natuurlijk wilde hij die dieren in de jungle zien, maar hij had ze al zo vaak gezien in de dierentuin. Wat was het verschil? Nu moest hij een gevaarlijke reis ondernemen.

Hij had Rwanda op zijn telefoon opgezocht. Kigali lag op een goeie honderd kilometer van het Virungagebergte.

“Zo ver, mama.”

Mireille kwam naast hem zitten.

“Weet je nog jongen toen we naar Durbuy gingen en aan de oevers van de Ourthe met onze voeten in het water stapten?”

Mathieu knikte.

“Je wilde ook eerst niet hé? Je vond het te gevaarlijk. Je bleef meer dan een kwartier bellen blazen aan de rand van de rivier.”

Mathieu knikte opnieuw.

“Maar even later viel je potje bellenblaas in de rivier. Je overwon je angst, stapte voorzichtig in het water en nam het flesje uit het stromende water. Je begon te spelen, bellen te blazen in het water en je had een onvergetelijke dag. Net zoals die keer aan zee in Blankenberge. De golven waren hoog, maar je overwon je stress.”

Mathieu zei niets.

“Tournée générale”, zei Balthazar Boma op de televisie.

Mathieu begon te huilen.

“Maar ik ben nooit zo ver geweest. En zeker niet alleen.”

“Maar je bent niet alleen, Mathieu. Jullie zijn met zes.”

Mathieu las opnieuw het bericht in het boekje.

Ella, Robert-Jan, Ebenezer, Kristien en Ricky. Daarmee zou hij het moeten stellen.

“Ik ken die mensen niet, mama.”

“Je leert ze wel kennen, jongen.”

“Ik denk dat je het morgen best al op je werk zegt, dat je van tien tot twintig april verlof zou willen nemen?”

“Nu al mama?”

“Ja Mathieu, dan weten ze dat al, dat is handig voor de planning van het werk. Diederik zal wel begrijpen dat dit de kans van je leven is.”

Mathieu scande zijn arm.

289.

Zijn suikerwaarde stond hoog van de angst. Hij nam zijn spuitje en spoot zes extra eenheden insuline in.

“Ik ga slapen, mama.”

Ze kuste hem goedenacht.

“Niet van wakker liggen, Mathieu. Niet van wakker liggen, schat.”

Hij sloot Rocco in zijn armen en viel na een half uur woelen uiteindelijk in slaap.

Mireille bleef nog even op. Haar gevoel was dubbel. Ze steunde haar zoon altijd en overal, maar diep van binnen twijfelde ze net zo hard als Mathieu of hij die reis wel zou aankunnen. Ze wist dat hij niet bepaald stond te springen voor die expeditie. Hij mocht gerust nog jaren thuis wonen. Eeuwen zelfs. Ze had hem ook graag in de buurt, maar ze voelde toch dat dit iets was wat ze hem moest gunnen, iets waarbij ze hem een zetje moest geven. Ook tante Martine en nonkel Vardar zaten mee in het complot om Mathieu te overtuigen dit te doen.

Mireille had ook de namen van Ella en Kristien in de lijst gezien.

“Je weet maar nooit dat het klikt met één van die meisjes”, dacht ze stiekem.

Mathieu had nog nooit écht een meisje gehad.

Het interesseerde hem ook niet.