Zwanenzang

Op het einde van hun middelbareschooltijd sluiten vier klasgenoten een verbond, waarbij ze elkaar beloven dat ze met niemand zullen praten over wat ze samen hebben uitgehaald. Na twintig jaar worden Sylvie, Doortje, Vicky en Janna geconfronteerd met hun verleden. Ze proberen de signalen die ze krijgen te negeren maar worden gedwongen onder ogen te zien dat hun schuld moet worden ingelost…

Loes den Hollander

Zwanenzang

2015 © Loes den Hollander

Eerste uitgave 2011 Karakter

Omslagontwerp Studio 100%

Omslagillustratie Istock

ISBN 9789461092212

NUR 305

Op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief op www.crimecompagnie.nl

Voor mijn moeder.

Zij gaf mij de juiste opdracht.

Er zitten vijf stemmen in haar rechteroor. Het zijn de angstige twijfelaar, de lachebek, de strenge baas, de verleider en de kwade man. Als ze naar buiten komen, hebben ze een gezicht.

De angstige twijfelaar is er altijd al geweest. Ze kan zich niet herinneren dat ze ooit zonder hem was. Hij is mager. Zijn jukbeenderen steken bijna door het vel van zijn wangen heen. Hij heeft schichtige ogen. Ze vliegen van links naar rechts. Het stemmetje van de twijfelaar piept altijd een beetje. Het klinkt als een aftands fluitje.

De lachebek kwam als tweede. Dat is de enige meisjesstem in haar oor. Ze heeft rode konen en pretogen die spottend kunnen kijken.

‘Stel je niet aan,’ roept de lachebek regelmatig. ‘Lach er maar om. Lachen kost niets, weet je. Begin in je buik. Doe me na. Mmmmmm, beetje schudden, graag. Nee, niet zo. Van boven naar beneden. Ik bedoel hopsen. Je weet toch wel wat hopsen is? Mmmmmmm, nu wat harder. Mmmmmaaaaahhhh. Begin maar te lachen. Pas ophouden als je schatert.’

De lachebek maakt ruzie met de angstige twijfelaar. ‘Snertstem,’ sneert lachebek soms. ‘Driedubbel overgehaalde schijtebroek.’

Maar direct daarna zet ze het weer op een schateren. Soms lacht ze zó aanstekelijk dat je wel mee móét lachen en dat kan problemen opleveren als er mensen in de buurt zijn die niets weten van de stemmen in je rechteroor.

De derde stem is van de strenge baas. Zijn gezicht staat altijd strak en zijn ogen volgen haar overal waar ze gaat. De frons op zijn voorhoofd verdwijnt nooit een seconde. Hij let voortdurend op hoe ze eruitziet en is gefixeerd op hygiëne. ‘Hou je buik in,’ sist hij als ze een beetje onderuitgezakt ergens tegenaan leunt. ‘Ga rechtop staan. De rits van je broek zit niet dicht. Ruim eens beter op. De vlek is niet uit je bloes. Je moet schrobben met groene zeep.’

Als de strenge baas het op zijn heupen heeft, loopt ze de hele dag in de spiegel haar uiterlijk te controleren en zwoegt ze zich door de ene na de andere huishoudelijke klus heen.

De vierde stem is een verleider. Hij is mooi. Hij heeft donkerbruine ogen, lange zwarte wimpers en als hij zijn volle lippen beweegt schieten er vaak opwindende scheuten tussen haar benen. Daar moet ze zwaar van ademen. De verleider lokt haar eerst ergens naartoe waar ze van hem haar tepels moet strelen en hij haar zó intens laat masturberen dat ze ervan gaat schreeuwen. Maar daarna moet ze iets lelijks voor hem doen. Bijvoorbeeld iets meenemen uit het huis van iemand bij wie ze op bezoek is en het ergens onderweg in een vuilnisbak gooien.

De vijfde stem in haar oor is van de kwade man. Hij heeft het grootste hoofd van de vijf en zijn ogen kunnen haar overal toe dwingen. Ze probeert hem nooit aan te kijken maar hij overvalt haar vaak. Dan heeft ze niet in de gaten dat hij in de buurt is en verrast hij haar met zijn blik. De stem van de kwade man heeft haar dat destijds laten doen met die politieagent. Op 30 april. Koninginnedag. Overal was feest. De koningin reed met haar hele familie in haar blauwe bus door het land.

En nu dwingt hij haar, op wat een zorgeloze vakantiedag in het zuiden van Frankrijk moest worden, om de krant op te pakken die schijnbaar achteloos is neergelegd op het tafeltje waaraan ze een sorbet zit te eten. Nergens ter wereld kunnen ze zulke lekkere sorbets maken als hier. De zon schijnt stralend. Het belooft een warme, lome dag te worden. De anderen zijn al vroeg vertrokken naar het strand maar zij is niet meegegaan. Ze wil een dag alleen zijn. Doen waar ze zin in heeft. Een sorbet eten op het tijdstip dat je normaal gesproken pas aan de koffie met croissants zit.

Ze had toen ze vanmorgen wakker werd een voorgevoel dat de stemmen haar vandaag met rust zouden laten.

Niet, dus.

Opeens zit de stem van de kwade man midden op het ijs. Hij wijst met zijn ogen naar de krant die op het tafeltje ligt. ‘Openslaan,’ gebiedt hij.

Ze aarzelt.

Hij blaast zichzelf op tot een enorme hoeveelheid woede en dreiging. Ze grist met een wild kloppend hart de krant van tafel en slaat hem open.

‘Waar moet ik kijken?’ vraagt ze angstig. Ze probeert zo zacht mogelijk te fluisteren om niet op te vallen bij de andere gasten.

‘Pagina drie,’ brult de kwade man. Ze schiet van schrik overeind. Het meisje achter de bar kijkt nieuwsgierig in haar richting.

Ze slaat de krant open op pagina drie.

‘Links bovenaan,’ zegt de stem van de kwade man wat zachter.

Ze herkent de vrouw op de foto direct, ook al draagt ze niet meer dat idiote ziekenfondsbrilletje en heeft ze halflang haar. Ze herkent de angst die als een aura om de vrouw heen hangt. De desolate uitstraling. Het loser-fenomeen. Het walgelijke kwetsbare van haar totale persoonlijkheid. Het spat van de krant af.

Ze leest wat er onder de foto staat. De woorden dansen op haar ogen. Ze knippert een paar keer met haar ogen om ze rustig te krijgen. Het lukt.

Suïcide, staat er. Zelfmoord. Ze kent niet alle Franse woorden onder de foto maar ze begrijpt de strekking van het bericht. Onbekende vrouw, geen enkel identiteitsbewijs op haar gevonden. Ze heeft zich verhangen aan een boom. De politie verzoekt mensen die haar kennen om zich zo spoedig mogelijk te melden.

De sorbet komt opeens naar boven.

Sylvie

1

‘Nog iets meer dan zes weken, dan heb ik vakantie. Er lijkt geen einde aan dit jaar te komen,’ zucht Sylvie en ze knippert een paar keer snel met haar ogen. ‘Droge lenzen. Daar heb ik altijd last van als ik moe ben.’ Ze kijkt om. De collega tegen wie ze meende te praten is verdwenen.

De reactie komt van de andere kant. Klaas staat voor de balie. ‘Waar word jij nou moe van?’ Hij bekijkt haar een beetje spottend. ‘Je zit de hele dag op je krent.’

‘Leuk hoor, kun je ook iets grappigs zeggen dat je zélf hebt bedacht?’ Het klinkt een beetje snibbig, hoort Sylvie zelf.

Klaas schudt lachend zijn hoofd. ‘Even niet, ik vind dit juist zo’n mooie. Ik houd hem erin.’

‘En ik vertel jou nooit meer iets.’ Sylvie voelt een onbehaaglijk geborrel in haar maag, alsof er iets zit dat allang verteerd had moeten zijn.

‘Dat lukt jou niet,’ zegt hij plagend en hij pakt de formulieren op die Sylvie voor hem op de balie heeft gelegd. Hij schijnt haar strakke mond niet te zien. ‘Mevrouw De Haas,’ zegt hij uitnodigend tegen de groep vrouwen die in de wachtkamer zitten. Er staat een jonge vrouw op. Ze is broodmager, ziet Sylvie in één oogopslag. Niet gewoon mager, anorexiamager.

De vrouw kijkt Klaas met holle ogen aan. Hij steekt ernstig zijn hand uit. ‘Klaas de Goede,’ stelt hij zich voor en wijst naar de deur van zijn spreekkamer. In het voorbijgaan trekt hij zijn wenkbrauwen op maar zorgt ervoor dat alleen Sylvie het kan zien. Ze buigt zich snel over haar toetsenbord. Er prikken tranen achter haar oogleden. Ze slikt ze driftig weg. Dat moet er nog bij komen, dat ze hier een potje gaat zitten janken omdat de man op wie ze verliefd is iets heeft gezegd waardoor hij een gevoelige snaar heeft geraakt. Ze controleert de lijst die voor haar ligt. Nog zes patiënten, ze lopen maar tien minuten achter. Als het meezit, werkt Klaas de achterstand nog weg. Hij heeft er een hekel aan om uit te lopen. Vanavond zouden ze eigenlijk de nieuwe Harry Potter-film huren, maar Klaas heeft een dienst overgenomen van een van zijn collega’s. Die film kan ze dus op haar buik schrijven.

Dezelfde term gebruikte Britta een paar weken geleden nog. ‘Waarom blijf je toch met die man vrijen?’ vroeg ze. Ze had Sylvie meegelokt naar een Tupperware-demonstratie bij haar schoonzus. Sylvie gruwt van zulke bijeenkomsten maar Britta had haar bijna gesmeekt om mee te gaan. ‘Syl, doe me een lol. Ik kan er niet onderuit, ze heeft me nu al voor de vierde keer uitgenodigd. De smoezenvoorraad is uitgeput.’

‘Zeg gewoon dat je niet geïnteresseerd bent, wees eerlijk.’

‘Dat werkt niet. Mijn schoonzus is van een uitstervend ras. Ze is fulltime moeder, heeft geen hulp in de huishouding, strijkt alles wat uit de was komt, inclusief de sokken van mijn broer, en werkt als vrijwilligster in het asielzoekerscentrum. Het is nét die rooie troel uit Desperate Housewives, hoe heet ze ook alweer? Kijk je daar niet naar? Hoe is het mogelijk? Maar waar was ik gebleven?’

‘De perfectie van je schoonzus,’ hielp Sylvie een handje.

‘Juist. Ze kookt altijd verse groenten, collecteert iedere herfst voor het reumafonds en twee keer per jaar gaat ze naar een Tupperware-party, om de beurt bij een van de vrouwen van de vriendinnenclub. Ze scoort enorm als het haar lukt om vrijgevochten types als jij en ik binnen te halen. Ze is een lieve meid, ik gun het haar. Ze is familie.’

Sylvie kan Britta niet goed volgen als ze over de familiebanden praat. Haar eigen broers wonen vlakbij maar ze kan zich geen enkele voorstelling maken van een Tupperware-party of welke party dan ook onder leiding van haar schoonzussen. Alleen al de gedachte aan het feit dat ze dan voor meer dan vier personen koffie moeten zetten, zal hun migraine en diarree bezorgen, dacht ze vals toen Britta de kwaliteiten van haar schoonzus aan het opsommen was.

Ze heeft zuchtend toegegeven. ‘Eén keer, Brit, niet voor herhaling vatbaar, gesnopen?’

Achteraf moet ze toegeven dat het een geslaagde avond was. De vriendinnen van de schoonzus bleken leuke meiden te zijn, die wel van een grapje hielden en die zowaar ook over andere dingen dan over man en kinderen konden praten. Toen de demonstratie afgelopen was, kwam de wijn op tafel en werden de gesprekken wat losser. Een van de vriendinnen bleek pas gescheiden te zijn van haar extreem overspelige man. Ze vertelde een aantal smeuïge verhalen over zijn capriolen en presteerde het om hem daarbij ongelooflijk belachelijk te maken. Ze lagen allemaal plát. Sylvie lachte tot de tranen over haar wangen rolden. Later ging ze nog met Britta een afzakkertje halen in de stad.

‘We kunnen niet eens meer op de fiets naar huis,’ zei Britta met dubbele tong, ‘we zijn bezopen.’ Hoe het precies gebeurde weet Sylvie niet meer, maar opeens hadden ze het over Klaas. Sylvie werd er verdrietig van.

‘Snap jij nu echt niet dat die man niets serieus met jou van plan is?’ vroeg Britta. Haar woorden deden pijn in Sylvies borst. ‘Deze man kun je op je buik schrijven. Die zit al veel te vast in zijn relatie met die dame die zogenaamd alleen wil “latten”. Dat zegt híj, onthoud dat goed. Het zou mij niets verbazen als de zaken precies omgekeerd liggen en hij zelf degene is die zich niet wil binden. Niet aan haar, maar ook niet aan jou. En wie moeilijk gaat doen wordt gewoon ingeruild voor een ander.’

Even later kotste Sylvie het hele toilet in de kroeg onder. Zonder op te ruimen wankelde ze naar huis.

De broodmagere vrouw meldt zich om een vervolgafspraak te maken. Sylvie krijgt kippenvel als ze naar de skeletachtige vingers kijkt die de datum in een agenda noteren. Als iemand haar een stevige hand geeft, breken haar vingers, schiet het door haar hoofd. Ze kan er niets aan doen, de uitgeholde verschijning staat haar tegen. Daar heeft ze altijd last van als ze een vrouw ontmoet die veel te mager is. Er kan natuurlijk van alles aan de hand zijn met zo’n vrouw, het hoeft niet per definitie te betekenen dat er sprake is van een eetstoornis. Toch kost het Sylvie altijd moeite om vriendelijk te doen als ze zo’n gratenpakhuis treft. Ze staat de vrouw zo correct mogelijk te woord maar vermijdt oogcontact. Als de afspraak is vastgelegd overhandigt ze haar het afsprakenkaartje.

De vrouw glimlacht. ‘Dank u, tot ziens,’ zegt ze. Ze heeft een diepe, zelfs een beetje zware stem. Een heel andere stem dan je zou verwachten. Sylvie zou er niet van hebben opgekeken als ze een piepstem had gehad, of nauwelijks meer geluid had kunnen produceren dan een fluistering. Ze kijkt de vrouw na.

Klaas staat weer voor de balie en steekt zijn hand uit voor het volgende dossier. ‘Wat zit je te staren?’ vraagt hij. ‘Het lijkt wel of je spoken ziet.’

‘Het is die vrouw, ik word helemaal beroerd van dat magere lijf. Nog even en ze breekt gewoon doormidden. Is het anorexia?’ Sylvie zorgt ervoor dat de patiënten die in de wachtkamer zitten niet kunnen horen wat ze zegt. Klaas haalt onwillig zijn schouders op. Hij doet nooit mededelingen over patiënten. Sylvie weet dat hij dat vanwege het beroepsgeheim niet mag doen, maar toch voelt het voor haar als een afwijzing. Het is een wrange contradictie. Ze hebben een actieve seksuele relatie, ze kennen elkaar lichamelijk van haver tot gort. Er is geen plekje op haar lichaam dat hij nog nooit heeft aangeraakt, ze weet exact hoe ze hem tot een schreeuwend hoogtepunt kan krijgen. Maar buiten de deur lijken ze vreemden voor elkaar. Daar moet Sylvie tevreden zijn met stiekeme knipogen, een quasi toevallig puntje van zijn tong over zijn lippen en een verholen zwoele blik. Soms zou ze hem helemaal uit haar leven willen schrappen. Ze wil meer dan alleen seks. Ze wil niet de enige van de twee zijn die persoonlijke mededelingen doet. Klaas weet alles over haar relatie met haar moeder, is op de hoogte van alle roddels die in haar vriendinnenkring circuleren en hij weet bijna van dag tot dag waar Sylvie uithangt. Maar zij weet niets van zijn achtergrond.

‘Er valt weinig te melden,’ wimpelt hij haar vragen altijd af. ‘Allemaal doorsnee, alles even saai.’

Ze overhandigt hem het volgende dossier.

‘Ik vind je veel leuker als je lacht,’ doet hij een poging om de spanning die tussen hen is ontstaan te doorbreken.

‘Er valt niets te lachen,’ antwoordt Sylvie kort. Ik moet hiermee ophouden, denkt ze. De relatie met deze man leidt tot niets. Ik ben niet de enige met wie hij iets heeft. Britta heeft gelijk: hij zal nooit voor mij alléén kiezen. Ze heeft het opeens heel erg koud.

Klaas buigt zich diep over de balie, hun neuzen raken elkaar bijna. ‘Zal ik proberen om die dienst nog met een ander te ruilen?’ fluistert hij. ‘Maar dan gaan we niet naar een film kijken. We koken samen en daarna…’ Hij kijkt haar doordringend aan. Sylvie voelt dat haar knieën knikken. Er schiet een verlangende kriebel in haar onderlijf. Ze voelt haar weerstand verdwijnen.

Klaas maakt snelle kusbewegingen met zijn lippen. ‘Meneer Van Andel,’ roept hij opgewekt in de richting van de wachtkamer. Voordat hij de deur van zijn spreekkamer sluit werpt hij nog een nadrukkelijke blik in haar richting.

De telefoon begint te rinkelen. ‘Poli Interne Geneeskunde, met Sylvie Breedveld,’ zingt ze bijna. Ze hoort de opluchting in haar eigen stem en ze vraagt zich af hoe ze eigenlijk op dit punt terecht is gekomen.

Ze heeft haar moeder beloofd om de regenjas op te halen, die al twee weken bij de stomerij hangt. Sinds haar moeder bij het tennissen een zweepslag in haar kuit heeft opgelopen, doet Sylvie alle boodschappen en klusjes voor haar. Ze heeft al een paar keer geopperd dat haar twee broers ook wel eens iets zouden kunnen doen maar zoals te verwachten viel heeft ze bot gevangen.

‘Die jongens hebben het veel te druk, daar heb je geen idee van,’ was het gedecideerde antwoord.

‘En mijn schoonzusters dan? Die hebben toch ook handen aan hun lijf?’

Toen Sylvie díé tekst te berde bracht reageerde haar moeder of haar dochter een oneerbaar voorstel deed. ‘Hoe kun je nu zóiets zeggen? Jij hebt gemakkelijk praten. Je zou wel anders piepen als je een gezin draaiend te houden had en ook nog echtgenote moest zijn.’

‘Nou zeg, die kinderen gaan volgens mij een aantal uren per dag naar school. En zulke grote huizen hebben ze toch niet. Je doet net alsof ze vierentwintig uur per dag in touw zijn,’ kon Sylvie niet nalaten op te merken. ‘En wat bedoel je met dat ze ook nog echtgenote moeten zijn? Wat is daar eigenlijk zo bijzonder aan? Hebben ze daardoor speciale verplichtingen?’ De laatste woorden klonken dubbelzinnig, hoorde ze zelf. Dat ging natuurlijk helemaal verkeerd vallen.

‘Een gezin draaiend houden is hard werken,’ zei haar moeder en de kille blik in haar ogen raakte Sylvie. ‘Je bent altijd bezig, als het ene klaar is volgt het andere. Je draagt de verantwoordelijkheid voor de hele gang van zaken. Daar kun jij je geen voorstelling van maken. Jij weet nauwelijks wat het betekent om ergens verantwoordelijkheid voor te hebben of moe te zijn. Jij zit de hele dag op je gat achter de balie. En je krijgt er nog geld voor ook.’

Sylvie zou er onderhand aan gewend moeten zijn dat haar moeder zulke dingen zegt. Maar dat lukt niet. Het steekt haar iedere keer opnieuw. Ze heeft het er een tijdje geleden met Klaas over gehad en toen ze het vertelde moest hij lachen. Ze deinsde ervan terug en hij zei direct dat het hem speet dat hij had gelachen. Maar nu maakte hij er een uur geleden wel opeens een grapje over. Ze weet dat ze het naast zich neer zou moeten leggen. Ze moet erboven staan. En ze kan zulke opmerkingen van haar moeder beter niet aan anderen bekendmaken. Nu zie je maar weer wat daarvan komt. Hij bedoelde het als een geintje, zal hij zeggen als ze hem erop aanspreekt. Niets om je druk over te maken. Kom nou toch, kan ze daar nu ook al niet meer tegen? Sylvie vindt dat ze bést tegen een grapje kan, alleen viel dit verkeerd.

Ze voelt zich vernederd.

Kwetsbaar.

Emotioneel naakt.

Als ze de stomerij binnenkomt, ziet ze een lange rij wachtende klanten voor de balie staan. Ook dat nog. Ze kijkt op haar horloge. Kwart over vijf. Als Klaas die dienst werkelijk heeft kunnen ruilen staat hij tegen zes uur voor de deur. Ze wil nog even douchen en schone kleren aantrekken. De nieuwe zwarte body-stocking van glanzend zwart satijn aan de voorkant en ragfijne tule aan de achterkant zal hem in alle staten van opwinding brengen. Morgen gaat ze de regenjas halen, besluit ze. Morgen heeft ze tijd genoeg om te wachten. Vandaag staan er andere zaken op het spel. Ze weet zeker dat hij komt. Ze moet alles op alles gaan zetten om hem te laten kiezen, vindt ze. Ze moet hem ervan overtuigen dat hij nooit gelukkig wordt als hij zijn andere vriendin blijft zien. Als Sylvie dit denkt voelt ze direct de weerstand in zich opkomen. De andere vriendin van Klaas is een persoon die er gewoon niet zou moeten zijn. Sylvie praat alleen met Britta over deze vrouw. Ze noemt de vriendin ‘zij’. Haar naam spreekt ze nooit uit, zelfs Britta weet niet dat de vrouw Angela heet. Sylvie begint snel aan iets anders te denken. Alleen al het dénken aan de andere vriendin van Klaas maakt haar boos. Ze gaat sneller lopen. Ze moet eerst douchen en omkleden. Er zit nog gehakt in de diepvries en ze heeft nog wel het een en ander in huis om een lekkere spaghettisaus te maken. Klaas is dol op spaghetti. Er staan enkele flessen goede rode wijn in de kast. Die kunnen de feestvreugde ondersteunen.

‘Ik ga hem krijgen,’ mompelt ze. ‘Ik hou écht van hem. Het wordt eens tijd.’

‘Zij’ kan de pot op. De boom in. Om te beginnen stopt Sylvie vanavond met het slikken van de pil. Fase één van Plan Klaas Krijgen gaat in werking treden.

2

De helft van de voorkant van de flat staat in de steigers. Sylvie heeft een paar maanden geleden een brief van de woningbouwvereniging gekregen waarin werd aangekondigd dat er groot onderhoud gepleegd zou gaan worden. Alle houten kozijnen worden vervangen door kunststof kozijnen en iedereen krijgt dubbele beglazing. Na de buitenkant volgt de binnenkant. In iedere keuken wordt een nieuw keukenblok geplaatst en al het sanitair wordt vernieuwd, tot opluchting van iedereen in de flat.

‘Dat ze nog huur durven vragen voor dat krot,’ zei Sylvies moeder toen Sylvie vertelde wat er allemaal zou gaan gebeuren. ‘En ik begrijp niet dat je daar blijft wonen. Het is ook nergens voor nodig. Volgens mij ben je al lang genoeg lid van de woningbouwvereniging om direct aan de beurt te zijn als je je inschrijft voor een nieuwe flat. Of doe zoals je broers: kóóp een huis. Dan heb je een appeltje voor de dorst op je ouwe dag. Je moet het tenslotte allemaal alléén verdienen.’

Haar moeder zal niet nalaten om haar in te wrijven dat ze verwacht dat Sylvie nooit een man zal vinden. Volgens haar komt dat omdat Sylvie het te hoog in haar bol heeft op het gebied van mannen. Ze aast waarschijnlijk op een dokter maar die dokters zijn helemaal niet geïnteresseerd in een balieassistente.

‘Ik heb een opleiding voor medisch secretaresse gevolgd,’ sputtert Sylvie soms tegen, als haar moeder te veel in haar nek begint te blazen.

‘Wat je zegt: secretaresse. Dat is toch niets anders dan de assistente van? Zoek een verpleger. Of iemand die bij een bank werkt. Die chef bij Albert Heijn, hier om de hoek, vraagt nog altijd naar je. Ik geef toe: dat is niet moeders mooiste maar zo spectaculair zie jij er zelf toch ook niet uit?’

Als het gesprek die kant opgaat, kapt Sylvie het altijd af. Ze heeft tot de dag van vandaag nog spijt als haren op haar hoofd dat ze vorig jaar heeft toegegeven aan de druk die haar moeder op haar uitoefende om eens uit te gaan met de man van Albert Heijn. Zo noemt Sylvie hem nog steeds in gedachten. De man van Albert Heijn. Ze weet niet eens meer hoe hij heet. Ze wil het ook niet weten. Haar moeder bleef maar zaniken over het feit dat hij steeds naar Sylvie vroeg. Hij had met haar op dansles gezeten. Toen ze vijftien was.

‘Dat is twintig jaar geleden,’ weerde Sylvie het gedram van haar moeder af. ‘Er zaten zoveel jongens op dansles. Ik weet niet eens meer met welke jongen ik toen heb afgedanst.’

‘Dat zal wel niet,’ antwoordde haar moeder met een afkeurende blik in haar ogen. ‘Je was niet bepaald kieskeurig in die tijd.’ Verder ging ze niet en dat was maar goed ook, want Sylvie was bijna de deur uit gelopen. Ze denkt niet graag terug aan de danslesperiode. Dat is ook de periode van de middelbare school. Die jaren heeft ze naar een gesloten deel van haar geheugen verbannen.

Uiteindelijk stemde Sylvie toe in een afspraak met de man van Albert Heijn, die bij haar op dansles gezeten scheen te hebben. Het had wel iets spannends: een blind date die haar moeder geregeld had. Maar ook iets eigenaardigs, meende Sylvie. Zodra ze hem zag, wist ze het weer. Het was die jongen met wie niemand de vloer op wilde, omdat hij totaal geen maatgevoel had en omdat hij met zijn lange bonenstakerige benen de foxtrot niet danste maar stampte. De dansleraar wees iedere les een meisje aan om met deze jongen te dansen, anders zat hij aan de kant. En hij liet ook regelmatig zijn vrouw, die zijn assistente was, opdraven om door de ongecontroleerde langebenenman door de hele zaal gezwiept te worden.

De man wist nog steeds geen raad met zijn armen en benen. Hij was de hele avond bloednerveus, sprak met consumptie, praatte veel te hard en presteerde het om zijn klamme handjes op haar onderarm te leggen met de mededeling dat hij het wel zou zien zitten om na afloop van het dineetje met haar mee naar huis te gaan.

Sylvie kreeg nauwelijks een hap door haar keel en ze kon maar aan één ding denken: wégkomen en snel een beetje. Toen ze afscheid namen, gaf ze hem een hand en maakte ze haar arm zo lang mogelijk om te voorkomen dat hij zou proberen haar te zoenen.

‘Ik vind hem een aardige man,’ zei haar moeder later, toen duidelijk was dat Sylvie een herhaling van dit festijn niet zag zitten. ‘Je zou hem een kans kunnen geven. Hij is chef. Goede positie. En wat zegt uiterlijk nu? Daar gaat het toch niet om? Hij heeft aardige ogen. Let daar eens op. Lieve ogen. Hij heeft me verteld dat hij kinderen wil. Volgens mij wil jij dat ook. Dit is misschien wel je laatste kans om ze te krijgen.’

Sylvie staarde haar moeder met open mond aan. ‘Ze zouden me ten minste stevig moeten verdoven om voor elkaar te krijgen dat ik iets met die man zou kunnen doen,’ snauwde ze. ‘Ik word nog liever lesbisch.’

‘Jij mist de boot,’ was het snibbige antwoord van haar moeder. ‘En alleen doordat je het te hoog in je bol hebt. Terwijl je in een soort achterbuurt woont.’

Deze onverkwikkelijke conversatie flitst door Sylvies gedachten, als ze haar flat nadert. Het deel waar zij woont is al klaar en iedereen is van mening dat het enorm is opgeknapt. Als straks ook de achterkant van de flat is gedaan en de binnenkant is gerenoveerd, hoeft ze zich niet te schamen voor haar woning, denkt Sylvie. Ze voelt zich hier thuis. De meeste buren wonen hier al even lang als zij en ze kent iedereen. Men loopt de deur niet bij elkaar plat maar als er iets aan de hand is, wordt er burenhulp geregeld en daar doen alle bewoners van de flat aan mee. Toen Sylvie anderhalf jaar geleden na een zware griep een longontsteking bleek te hebben, kwamen de hulptroepen zonder dat ze erom hoefde te vragen opdraven en ze werd twee weken volledig verzorgd door haar oude buurvrouw van de eerste etage. Die was vroeger verpleegster geweest en ze vond het heerlijk om weer eens haar oude vak te kunnen uitoefenen. Andere buren deden boodschappen en ruimden het huis op. Haar broers en schoonzussen schitterden door afwezigheid en haar moeder was twee keer even op bezoek geweest om vast te stellen dat haar hulp blijkbaar niet nodig was.

‘Hoe kom jij aan zo’n moeder?’ informeerde een van de buurvrouwen.

‘Zeg maar niets,’ voegde ze eraan toe. ‘Je hebt je ouders nu eenmaal zelf niet voor het uitzoeken.’ Haar zoon heeft een schildersbedrijf en een paar maanden geleden heeft hij voor een vriendenprijsje Sylvies flat helemaal geschilderd. Ze heeft toen meteen parket genomen. Speciaal zwevend parket, zodat de benedenburen geen last van haar hebben. En ze heeft de oude bank, die helemaal vaal was geworden, laten ophalen door een vriend van de schilder die er interesse in had. Hij schijnt hem opnieuw te hebben bekleed en er nog een goede prijs voor te hebben gekregen. Sylvie heeft zichzelf een prachtige bordeauxrode leren driezitter cadeau gedaan.

‘Dat is weer een voordeel van hier wonen,’ constateerde haar moeder toen ze de bank voor de eerste keer zag. ‘Met zo’n lage huur kun je sparen voor dure spullen.’

‘Vind je hem niet prachtig?’ viste Sylvie.

‘Ik zou zelf nooit voor leer kiezen,’ was het antwoord.

Britta zegt vaak tegen haar dat ze eens moet ophouden altijd naar de gunst van haar moeder te dingen. ‘Het wordt écht tijd dat je inziet dat het je nooit zal lukken om in de ogen van je moeder iets goed te doen,’ heeft ze een paar weken geleden nog tegen Sylvie gezegd.

‘Maar wat doe ik dan verkeerd?’ vroeg Sylvie en ze hoorde de wanhoop in haar eigen stem.

‘Volgens mij doe je niets verkeerd. Behalve dat je bestaat. Je had gewoon geen vrouw moeten zijn. Jouw moeder duldt geen andere vrouw in haar leven. Je mag hoogstens aangetrouwd zijn. Maar beslist niet dichterbij.’

Ze heeft gelijk. Sylvies moeder heeft het zelfs ooit in dergelijke bewoordingen tegen haar eigen dochter gezegd. ‘Ik had liever alleen jongens gehad,’ zei ze. ‘Die zijn veel gemakkelijker.’

‘Het is jammer dat je vader al zo vroeg is overleden,’ probeerde Britta te troosten. ‘Je vader zou de zaak misschien een beetje in balans hebben kunnen houden. Je moeder zou haar handen moeten dichtknijpen met een dochter die alles doet om haar tevreden te stellen,’ ging ze verder. ‘Ze verdient je niet. Hou er toch eens mee op. Waarom ben je er eigenlijk ooit mee begonnen? Vraag je dat eens af. En kap er dan mee.’

Sylvie haalde haar schouders op. ‘Volgens mij heb ik altijd al als een hondje achter haar aan gelopen,’ zei ze. Maar ze wist heel goed dat deze opmerking de waarheid tamelijk veel geweld aandeed. Het begon toen ze een jaar of veertien was. Toen ze op de middelbare school zat. Toen ze lid werd van de groep.

‘Heb je soms wortel geschoten?’ galmt het ergens van een balkon.

Sylvie schrikt.

‘Je staat daar al minstens vijf minuten naar de gevel te staren,’ roept de stem. Het is de buurvrouw die links onder Sylvie woont. Ze heeft een paar dagen geleden bij de brievenbus verteld dat ze weer gaat trouwen. Ze kent haar vriend via internet. Hij woont in Groningen, in een groot vrijstaand huis met veel grond. Dus ze gaat verhuizen. Haar aanstaande heeft een alleenstaande vriend die ook een vrouw zoekt, voegde ze aan haar opgewonden verhaal toe. Niets voor Sylvie? Die mannen zitten er warmpjes bij. Ze zou nooit meer hoeven werken.

Sylvie maakte dat ze boven kwam. Het idee…

Ze zwaait naar de buurvrouw. ‘Het wordt met de dag mooier, vind je niet?’ roept ze terug. Ze loopt snel door. Ze grist de post uit de brievenbus en terwijl ze de trappen op loopt kijkt ze wat ertussen zit. Een bankafschrift, een paar reclamefolders en een soort huis-aan-huisbrief. Zeker een aankondiging dat iemand een kapsalon aan huis gaat beginnen of zoiets. Terwijl ze de trap op loopt leest Sylvie wat erin staat.

Bond tegen pesten

Jaarlijks worden ontelbaar veel jonge kinderen op het schoolplein, maar ook volwassenen op het werk, slachtoffer van intimidatie, getreiter, verbaal en fysiek geweld tegen hun persoon. Het pesten heeft een onvoorstelbare impact op hun leven en niet zelden heeft het tot gevolg dat slachtoffers jarenlang last hebben van psychische en lichamelijke ziekteverschijnselen. De daders gaan vrijwel altijd vrijuit.

Kijk op Google: “gevolgen van pesten”.

Sylvie scheurt het papier met een driftig gebaar doormidden en frommelt het samen tot een prop. Als ze het slot van haar voordeur probeert te openen, trillen haar handen zó hevig dat de sleutel op de grond valt.

3

Sylvie is net klaar met douchen als de bel gaat. Ze zwiept de handdoek die ze heeft gebruikt in de wasmand en trekt snel het bed recht. Ze drukt op de knop die de centrale toegangsdeur tot de flat ontgrendelt en zet de voordeur van haar flat op een kier. In de keuken maakt ze een fles rode wijn open. Ze moet ook nog een stuk brie in de koelkast hebben, denkt ze. En er is nog een pak toastjes. Klaas is meestal uitgehongerd als hij komt.

Ze staat zo ontspannen mogelijk met de rug naar de deur, als ze hem hoort binnenkomen.

‘Er komt onweer,’ kondigt hij aan. ‘Het rommelt al in de verte. En ik zag ook al een paar flitsen.’

Sylvie rilt. ‘Ik heb het niet zo op onweer,’ zegt ze. ‘De bliksem kan inslaan. Er kan brand van komen.’

Ze hoort haar moeder praten. Als er onweer dreigt, trekt haar moeder alle stekkers uit het stopcontact en schakelt ze zelfs de telefoon uit. Sylvie kan zich nog goed herinneren dat haar moeder vroeger altijd begon te zingen als het onweerde. En zo hard mogelijk. Sylvie zet als ze alleen thuis is en het onweert altijd de versterker op negen.

‘Dat klinkt alsof je bang bent voor onweer,’ murmelt Klaas in haar hals. Ze voelt zijn tanden in haar vel. ‘Wat ruik je lekker,’ gaat hij verder. Blijkbaar verwacht hij geen antwoord.

Sylvie draait haar gezicht naar hem toe. Zijn mond is direct op die van haar en zijn armen smoren haar bijna. ‘Heb je trek?’ weet ze tussen twee lange kussen door uit te brengen.

‘Ja, in jou,’ fluistert hij.

Hij tilt haar op en draagt haar naar de woonkamer. ‘We moeten die mooie bank nog inwijden,’ zegt hij, terwijl hij haar op het leer laat zakken. Hij plukt aan haar kleren. ‘Kan dit uit?’ Hij laat haar los en begint zijn broek los te maken.

Een minuut later hapt ze naar adem.

Het is al kwart voor acht, ziet Sylvie als ze de spaghetti in het kokende water laat glijden. Klaas staat neuriënd in de saus te roeren. Hun heupen raken elkaar voortdurend.

‘Dit is nog maar het begin voor vanavond,’ heeft hij aangekondigd, nadat hij haar een paar keer de hele flat bij elkaar had laten schreeuwen.‘ Je gaat vannacht maar heel kort slapen. Ik laat je sterretjes zien. Ik ga zó met je vrijen dat je het je op je tachtigste nog herinnert.’

Een heel kort moment heeft ze gedacht: jij ook. Maar ze heeft die gedachte direct weer opzij gezet. Ze wil op geen enkele manier de indruk wekken dat ze de pil met opzet niet genomen heeft. Eigenlijk wil ze iedereen, inclusief zichzelf, gewoon laten geloven dat ze hem vergeten is. Dat komt voor. Ze zal niet de eerste vrouw zijn die de pil vergeet en evenmin de laatste.

Deze avond verloopt anders dan andere avonden. Meestal eten ze eerst en bouwen ze de seksuele spanning op. Klaas komt vaak pas los na twee glazen wijn. Ze moeten altijd een soort niemandsland passeren, voordat ze op hun bestemming komen. Het niemandsland dat zich tussen hun werelden bevindt. Hun eigen werelden, die ze met anderen delen. In de wereld die ze samen creëren hebben anderen weer geen toegang. Maar dat zal gaan veranderen, heeft Sylvie bedacht. Als ze officieel een stel worden, zal dat wel moeten veranderen. Dan gaat zij hem voorstellen aan haar familie en aan vrienden. Ze heeft het in gedachten al honderden keren gerepeteerd.

‘Dag mam, ik wil je mijn vriend Klaas voorstellen. Hij is internist.’

Niks geen geleuter over een chef bij Albert Heijn, of een verpleger, of een man van de bank. Een dókter, een specialist nog wel. Sylvie kan al buiten adem raken van trots als ze er alleen maar aan denkt hoe haar moeder zal kijken. Dit gaat de eerste keer in de geschiedenis worden dat haar moeder minstens een minuut geen tekst heeft. Zeker weten.

Ze heeft zulke dingen in het verleden al vaker gedacht en iedere keer berispte ze zichzelf daarvoor. Je lijkt wel een verliefde tiener die voor de eerste keer van haar leven op een jongen valt, sprak ze zichzelf dan toe. Doe even normaal, zeg. Alsof dit de enige is die in aanmerking komt om je partner te worden. Als je een paar weken echt je best doet, heb je een keuzeprobleem. Maar dan zou ze het natuurlijk wel in een andere hoek moeten zoeken. Dan zou de chef van Albert Heijn moeten meedoen in de race. En ook die engerd van de technische dienst, die zo verdacht vaak op de poli langskomt om zijn diensten aan te bieden.

Klaas heeft er onlangs nog iets van gezegd. ‘Heb je soms sjans?’ vroeg hij. ‘Kan die knaap de hypotheek van jullie toekomstige doorzonwoning wel betalen?’

Dat vond Sylvie een gruwelijke opmerking en ze heeft dagenlang zitten piekeren over wat hij daarmee wilde zeggen. Op het laatst werd ze giftig. Toen Britta koffie bij haar kwam drinken heeft ze het erover gehad en haar verwondering uitgesproken over haar eigen woede. Dat gesprek liep helemaal uit de hand.

‘Ik begrijp zelf niet waarom ik eigenlijk zo kwaad ben,’ zei ze tegen Britta.

Die schudde vol afgrijzen haar hoofd. ‘Jij bent toch niet dom,’ was Britta’s reactie. ‘En je bent geen klein kind meer. Mens, binnenkort zit je dichter bij de veertig dan bij de dertig! Je weet onderhand toch wel wat er in de wereld te koop is? Hoe is het dan in hemelsnaam mogelijk dat je met jou overal genuanceerd over kan praten, behalve als het over die kneus van een minnaar van je gaat? Dan zit er opeens een soort wazige sluier over je denkvermogen.’

‘Ik snap niet wat je bedoelt,’ was de koppige reactie van Sylvie. Ze wilde dat Britta erover ophield.

Maar die peinsde er niet over. ‘Ik bedoel dat jij volgens mij net zo goed als ik weet dat jij had gewild dat hij in plaats van die lulkoek over een doorzonwoning uit te kramen was opgesprongen, zijn zwaard had getrokken en die mogelijke kaper op de kust te lijf was gegaan. Iets in die geest. Hij had groen moeten zien van jaloezie.’

Het was een paar seconden stil tussen hen.

‘Misschien ben je vooral kwaad op jezelf,’ ging Britta zachter verder. ‘Omdat je het allemaal maar laat gebeuren.’

‘Ik hou van hem,’ antwoordde Sylvie.

‘Wat is dat een monsterlijk lot,’ constateerde Britta.

‘Er moet een manier zijn om hem te krijgen,’ hield Sylvie stug vol. Ze zorgde ervoor dat ze op geen enkele manier verder iets liet doorschemeren over het plan dat al ergens in haar achterhoofd rondcirkelde.

‘Ik zou je willen aanraden om je te bezinnen op de vraag hoe je van hem áf zou kunnen komen.’ Britta keek boos.

‘Ben je soms jaloers omdat jij momenteel zelf niemand hebt?’ snauwde Sylvie.

‘Ga je mond spoelen,’ was de strakke reactie van Britta. ‘En mocht je ergens je verstand nog eens terugvinden, berg het dan zorgvuldig op, zodat je het nooit meer kwijtraakt,’ besloot ze, waarna ze de deur uit liep.

‘Waar zit je met je gedachten?’ vraagt Klaas. Hij wuift met zijn hand langs haar ogen.

Sylvie schrikt overeind. Op hetzelfde moment gaat de keukenwekker.

‘De spaghetti moet eruit,’ zegt ze. Ze gooit de hete massa in het vergiet dat ze al heeft klaargezet in de gootsteen. Daarna giet ze een scheut olijfolie over de massa. Ze schudt de witte slierten even goed door elkaar. Klaas zet de pan met saus op tafel.

‘De salade,’ roept Sylvie. ‘Ik ben vergeten de salade te maken.’

Klaas houdt een schaal onder haar neus. ‘Terwijl jij stond te dromen heb ik mijn plicht gedaan,’ grinnikt hij. ‘Wat een samenwerking, hè? We lijken wel een getrouwd stel.’

Ze haalt een paar seconden geen adem en wacht wat hij verder gaat zeggen. Maar hij lijkt niet van plan te zijn er nog iets aan toe te voegen.

‘Heb jij wel eens van een “Bond tegen pesten” gehoord?’ informeert Sylvie, terwijl ze een kluwen spaghettislierten behendig op haar lepel rolt.

Klaas heeft net zijn mond vol. Kauwend en slikkend schudt hij zijn hoofd. ‘Nooit van gehoord. Hoe kom je daar zo bij? Dit is trouwens weer goddelijk lekker.’

‘Er zat iets bij de post over pesten. Een soort reclamefolder maar zonder afzender.’

‘Was het niet van Loesje?’

‘Nee, dat zie je meteen. Dan staat die naam er duidelijk onder. Ze verwezen naar een internetadres. Ik heb het weggegooid.’

‘Het is nogal “in” om te publiceren over pesten, volgens mij.’ Klaas staat op het punt zijn volgende hap naar binnen te werken. ‘Ik gooi zulke rommel ook altijd direct weg. Wat moet je ermee? Je wordt toch niet gepest? Je hebt toch geen kind dat gepest wordt?’

‘Ik heb zelfs niet eens een kind,’ flapt Sylvie eruit.

‘Nee, niet eens.’ Klaas laat het onderwerp voor wat het is. Het is overduidelijk dat hij totaal niet in de gaten heeft dat Sylvie een hint gaf. Hij gaat niet op haar opmerking in. Hij is er blijkbaar niet mee bezig.

Sylvie eet peinzend verder. Ze vraagt zich af of het verstandig is om de zaak op de spits te drijven. Stel je voor dat ze zwanger wordt? Wat dan? Zou hij haar dan met andere ogen gaan bekijken? Zou zijn andere vriendin dan opeens niet meer bestaan? Straks is die met hetzelfde bezig en wordt Klaas door twee vrouwen tegelijk voor het blok gezet. Dat zal háár weer overkomen. Ze probeert aan iets anders te denken.

‘Zit je erover in? Over die folder die je kreeg?’ wil Klaas weten.

‘Nee hoor. Ik vond het vreemd, meer niet. Ik vraag me af of ze dat bij iederéén in de bus doen.’

‘Volgens mij nemen ze iedere keer andere wijken voor dergelijke publicaties. Soms nemen mensen de dingen die erin staan heel letterlijk op. Ik heb mijn moeder er een paar weken geleden nog met de grootste moeite van kunnen overtuigen dat zij geen hondenbelasting hoeft te betalen als ze geen hond heeft. Ze had namelijk net zo’n soort anoniem bericht gekregen waarin stond dat de hondenbelasting omhoog moest.’

Hij heeft dus nog een moeder. Waar zou die moeder wonen?

‘Woont je moeder ook hier in Dordrecht?’

Klaas schudt zijn hoofd. ‘Ze woont in Friesland. Ik schep nog een keer op. Dit is echt allemachtig lekker, zeg.’

Het onderwerp ‘moeder’ schijnt te zijn afgehandeld.

‘Ik heb een heftig jointje bij me,’ glundert Klaas. ‘We gaan toch wel lekker aan de stuff? We hoeven morgen niet te werken. Ik heb ook geen dienst.’

De strip met anticonceptiepillen ligt in de badkamer op de wastafel. Sylvie besluit dat ze hem voordat ze aan de wiet gaan in het kastje boven de wastafel moet leggen, zodat Klaas niet in de gaten kan hebben dat de pil van vandaag er nog in zit.

‘Mijn schoonmoeder woont in Friesland,’ zal ze binnenkort tegen haar moeder zeggen.