Broeinest

Het is geen van de kinderen Van Dalen gelukt om aan de terreur van hun vader te ontkomen. Maar over de gevolgen praten ze zo weinig mogelijk. De gewapende vrede in de familie krijgt het zwaar te verduren als dochter Thea op een ochtend wordt neergeschoten. Hoewel ze de aanslag overleeft, worden de verschillen tussen de familieleden blootgelegd en ontstaan er definitief twee kampen. Dan wordt Esther, de oudste dochter, dood aangetroffen...

Loes den Hollander

Broeinest

2015 © Loes den Hollander

Eerste uitgave 2008 Karakter

Omslagontwerp Studio 100%

Omslagillustratie Shutterstock

ISBN 9789461092281

NUR 305

Op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief op www.crimecompagnie.nl

Voor Hugo, die een goede zoon voor zijn moeder was.

En zijn moeder wist dat.

Eerste brief aan mijn vader

Soms betrap ik mezelf erop dat ik alles wat u er altijd uitkraamde uit mijn geheugen wil wissen, zoals je dat doet bij een tekst op de computer die je niet bevalt. Gewoon op de deleteknop drukken.

Leeg scherm.

Verrukkelijk leeg.

Verbluffend lekker leeg.

En ik fantaseer daar altijd nóg iets bij. Ik zou u uit mijn leven willen wissen. Ik stel me voor dat ik even een deleteduw geef tegen uw wankele lijf. Wég vader.

Verdwenen naar oneindige oorden.

Naar de hel, waar u thuishoort.

Als ik dat denk, voel ik me schuldig. U krijgt het nog steeds voor elkaar om dat ongezonde schuldgevoel in mij naar boven te halen. Hoe doet u dat toch?

De wereld zit vol verleidingen, hield u ons altijd voor. De duivel huist in alles wat ogenschijnlijk leuk is. De disco, bijvoorbeeld, of de televisie. Je denkt dat het iets toevoegt aan je leven maar het neemt je juist iets af: diepgang, bezinning, puur geluk.

Toch ben ik dol op dansen. Als ik goed op dreef ben, swing ik mezelf de kuiten stijf. Ik voel me gelukkig als ik dans, ik denk aan leuke din gen, ik krijg er geweldige ideeën van.

De vrouw is geschapen uit Adams rib, leerde u ons. Zij en de man zijn elkaar gegeven als hulp van elkaar maar de man is binnen een relatie degene die beslist. Ware liefde is gestoeld op vertrouwen en overgave. De vrouw toont haar werkelijke kracht juist door haar onderwerping: zij durft haar man haar volledige vertrouwen te geven. Dat getuigt van moed en inzicht.

Maar ik ben allergisch voor afhankelijk zijn. Ik word misselijk bij het woord ‘onderwerping’. Ik krijg er gewelddadige gedachten van. En de man aan wie ik mijn volle vertrouwen wil geven, heb ik nog nooit ontmoet. Dat vertrouwen hebt u vakkundig vermoord. Toch vind ik mezelf niet laf.

De zondag is de dag des Heeren, was uw onwrikbare standpunt. U bleef het herhalen, u stampte het bijna in onze hersenen. Exodus 20, vers 8: ‘Gedenkt de sabbatdag, dat gij die heiligt.’

Ik herinner me de zondagen nog zo goed. Vanaf het moment dat ik mijn ogen opende, lag er een beklemd gevoel op mijn borst. Iedere zondag hoopte ik dat het zou gieten van de regen, want dan konden we tóch niet naar buiten. Dan was er ook veel minder kans dat tegen een uur of drie de ijscoman de straat in reed en hoefde je dat rinkelende belletje niet te horen waarmee hij de mensen uit hun huizen lokte. Dat belletje was iets verschrikkelijks. Zodra het geluid mijn oren bereikte, kreeg ik een misselijkmakende zin in vanille-ijs met slagroom. Een stervormige dot slagroom op de hoorn met ijs, die als je hem oplikte tot halverwege je wangen en op het puntje van je neus kwam te zitten. Ik kwijlde al bij de gedachte. Maar op zondag mochten wij geen ijs eten. Op zondag mochten wij niets doen wat leuk was.

Als het regende leken de zondagen minder erg. De kerkgangen waren een welkome afwisseling tussen de uren waarin u voorlas uit de Bijbel en moeder de meisjes leerde hoe ze sokken moesten stoppen of ze samen met haar aan één tafelkleed borduurden. Soms ving ik haar blik op, als die even afdwaalde van waar ze mee bezig was. Dan zag ik haar zuchten met haar ogen, maar dat duurde hooguit een seconde. Zodra ze zag dat ik keek, veranderde die blik en werd ze weer de volgzame, gehoorzame en onverstoorbaar blije vrouw die de echtgenote van een hoofdonderwijzer van een christelijke basisschool hoort te zijn. Het waren altijd maar korte momenten dat haar ogen een andere taal spraken dan haar daden. Iedere keer als het gebeurde kwam u er met uw dwingende manier van kijken tussen. Zonder één woord te zeggen dirigeerde u de gedachten van mijn moeder weer in de richting die u bepaalde.

Er lag een karwats in de kelderkast.

Simon en ik weten hoe het voelde als je daarmee geslagen werd. U ranselde ons af, uit naam van God de Heer. Die dwong u in te grijpen als een van uw kinderen een ernstige fout had gemaakt, beweerde u. Zoals vloeken, inhalig zijn, stiekem bij de buren naar de televisie kijken, onzedige handelingen verrichten. Daar heeft Simon het meeste slaag voor gekregen. Het lukte hem niet om te voorkomen dat u hem betrapte, als hij gelukzalig kreunend bezig was zich af te trekken onder de douche of in zijn bed. En het lukte ú niet om het hem af te leren.

De karwats ligt nog steeds in de kelderkast, achter op de plank, aan het eerste zicht onttrokken. Hij ligt daar een stille getuigenis te zijn van intimidatie, dwang en indoctrinatie. Soms werden wij allemaal tegelijk naar buiten gestuurd met de boodschap dat we pas na een uur terug mochten komen. U stond dan wijdbeens voor de kelderkast. Ik herinner me hoe mijn moeder keek, als we zwijgend één voor één de deur uit liepen. Ze keek alsof ze met ons mee wilde. Ze probeerde ons gerust te stellen met een lieve blik in haar ogen, maar die blik was vermengd met angst. Als we terugkwamen heerste er een ijzige stilte tussen jullie. Mijn moeder negeerde u de rest van de dag nadrukkelijk.

Wat gebeurde er eigenlijk als wij weg moesten? Wat deed u met moeder? Werd zij óók ergens voor bestraft? Waarvoor dan? Ze vloekte toch niet? Ze keek toch nergens stiekem televisie? Ze snoepte toch niet uit de koektrommel? Ze gehoorzaamde u toch? Ze machtigde u zelfs om in haar naam te stemmen en ze haalde het niet in haar hoofd om haar eigen voorkeur uit te spreken. Dus wat kon eigenlijk de reden zijn dat u geen pottenkijkers kon gebruiken? Het zal toch niet wáár zijn dat ze masturbeerde? Ik heb besloten om u de komende tijd een aantal brieven te gaan schrijven. Ik zou alles wat me al maanden bezighoudt het liefst tegen u willen zeggen.

Naar u toeschreeuwen.

Op u afvuren.

Over u uitstorten.

Ik zou u ermee willen verstikken.

1

Vandaag wordt het opnieuw vijfendertig graden, heeft de weerman voorspeld. Als deze temperatuur nog twee dagen aanhoudt, is er sprake van een hittegolf. De eerste hittegolf na vijftien jaar.

Thea is al heel vroeg opgestaan om het huis nog een keer extra goed op te ruimen. Ze heeft gisteravond tot halftwaalf achter de naaimachine gezeten omdat ze de nieuwe rokken en bloezen die ze aan het naaien was klaar wilde hebben. Ze hangen nu keurig geperst op de hangertjes aan de deur van haar eigen kledingkast. Het zijn degelijke modellen, een beetje vormeloos. Ze verhullen de lijnen van haar lijf. Ze verhullen ook wat ze eronder draagt en dat vindt Thea een spannende gedachte. Het is een opwindend idee dat ze binnenkort in haar nieuwe kleren door het dorp wandelt en dat niemand die ze tegenkomt ook maar het geringste vermoeden heeft van de sexy lingerie die ze onder haar lange rok draagt.

Thea weet dat vooral mensen van haar eigen leeftijd die niet van de kerk zijn, haar een truttige verschijning vinden. Zij is van jongs af aan gewend aan opmerkingen over haar kleding en haar haardracht; het begon al toen ze nog op school zat. Het was toen een dagelijkse strijd tussen de kinderen van de katholieke school en die van de christelijke school. De katholieke kinderen scholden de christelijke kinderen uit voor stijve trut, vrome kwezelaar en Bijbelfanaat. De christelijke kinderen riepen dat de paapse sufferds beelden aanbaden. En dat ze Maria vereerden. Maar ze riepen het niet zo hard als de katholieke kinderen. Het was hun streng verboden om te schreeuwen of te schelden op straat. Thea herinnert zich nog goed hoe haar vader met zijn diepe basstem tijdens de maaltijd kon oreren over de respectloze opvoeding van de katholieke kinderen en ze weet nog haarscherp hoe hij hun met zijn vinger in de lucht beval niet te reageren, in woord noch daad. Maar Thea kromp iedere keer opnieuw ineen bij de kritiek op haar lange rokken en de eeuwige vlecht die tot op haar middel viel en die tot de dag van vandaag nog altijd op haar rug hangt. Ze wordt nu niet meer uitgescholden maar ze voelt toch vaak de blikken van mensen op zich gericht.

Er is veel veranderd in het dorp. Veel jeugd is weggetrokken naar de grote steden, gelokt door de vrijheden die ze zich daar kunnen permitteren. De meesten van hen hebben alles wat met het geloof te maken heeft rigoureus afgezworen. Nog maar een klein deel van de kinderen met wie Thea op school zat, woont nog in het dorp en leeft nog steeds volgens de gewoontes en voorschriften van hun gemeenschap. Ze gaan nog altijd naar de kerk en hun kinderen zien er ook weer even uniform uit. Het worden er steeds minder. Toch zijn het er nog altijd genoeg om het benauwd van te krijgen, als ze hen tegen het lijf loopt in winkels. Tegenwoordig bestaat de vaste groep gelovigen die bij hun kerk horen uit mensen die in minstens zeven naburige dorpen wonen. Er zitten zelfs mensen uit Den Helder en Schagen bij. Maar ze komen iedere zondag nog altijd twee keer naar dezelfde kerk in Oosterland, de kerk die al van oudsher hun verzamelplaats is.

De anderen zullen er tegen tien uur zijn. Sara neemt salades mee en Esther heeft beloofd om bowl te maken. Thea hoopt dat ze er deze keer een beetje rosé doorheen mengt, licht mousserende rosé, die zo’n lekkere smaak aan de bowl geeft. Simon heeft dit toen ze elkaar met Pasen voor het laatst zagen aan Esther voorgesteld. ‘Doe het er gewoon doorheen en zeg er niets van. Of zeg dat het alcoholvrije wijn was, alleen voor de smaak. Wat kan jou het schelen?’ zei hij toen hij met Esther en Thea in de keuken broodjes smeerde. ‘Denk je soms dat je hel en verdoemenis over je afroept als je eens een keertje een paar druppels alcohol neemt?’

Esther keek bedenkelijk. ‘Ik wil er niet over liegen,’ antwoordde ze weifelend. ‘En ik wil er ook geen onenigheid over krijgen. Je weet dat vader sterkedrank verfoeit.’

Thea heeft in een van de aanrechtkastjes een fles mousserende rosé neergezet. Als Esther nu tóch weer zo’n waterige pan bowl presenteert, gooit zij er in een onbewaakt ogenblik gewoon die fles doorheen, heeft ze zich voorgenomen.

Als de hele familie komt, bakt Thea altijd een grote plaat appeltaart, want dat moet van Johan. Altijd appeltaart, nooit iets anders. Daar is vader aan gewend, volgens Johan. Dat soort gebak herkent hij nog.

Simon vindt dit een typische uitspraak voor hun broer. ‘Sinds wanneer herkent onze vader nog iets anders dan Bijbelteksten? Maar een appeltaart is nu eenmaal degelijk,’ beweerde hij onlangs, toen hij samen met Pieter even koffie kwam drinken. ‘Appeltaart is, als je het goed bekijkt, een beetje christelijk. Een nette taart, dat is het. Je zou eens een lekkere geile chocoladetaart moeten maken als de hele familie er is. Chocola heeft iets ondeugends, vind je niet? En hem dan met van die grote chocoladekrullen garneren. Oef! Daar krijg ik spannende gedachten van. Ik ga straks op de terugweg een hele zak chocolademuffins kopen en dan zul jij eens wat beleven,’ beloofde hij Pieter.

Thea moest er hartelijk om lachen. Maar het leek haar toch niet verstandig om Simons raad op te volgen. Johan zou het als een provocerende daad opvatten en daar boos om worden. Ze wil geen ruzie veroorzaken op de verjaardag van haar vader. Zeker niet als Anna erbij is.

De appeltaart is het lekkerst als hij een dag oud is, dan is de amandelspijs die Thea erin verwerkt er goed ingetrokken. De plaat staat afgedekt met aluminiumfolie in de koele kelder.

Het is al halftien. De zuster van de thuiszorg is nog bezig met het douchen van vader. Anna rent op het erf achter de katten aan, ziet Thea vanuit de keuken. Ze tikt op het raam. ‘Niet zo druk doen,’ roept ze. ‘Het is al veel te warm. Straks word je weer benauwd.’

Harm is naar het dorp om slagroom te kopen; die is ze gisteren vergeten te halen. Harm is nooit te beroerd om haar te helpen als ze weer eens iets vergeet.

Esther vindt dat Harm een veel te familiaire positie heeft als klusjesman en tuinman. Hij is niet eens kerkelijk. Thea laat haar meestal kletsen. Wat zou ze zonder Harm moeten beginnen, alleen in huis met een demente vader en een zwakbegaafd zusje?

Simon plaagt haar vaak met Harm. ‘Zeg zus, zou dat niks kunnen worden tussen jullie? Het ziet er lekker uit, het kan werken als een paard, het heeft humor en het leest ook nog boeken.’

‘Hou toch op, gek,’ lacht Thea meestal dat gevis van zich af. ‘Die knaap is tien jaar jonger dan ik. Die jaagt iedere zaterdagavond in de disco op jonge meiden.’

Dat is ook een doorn in het oog van Esther, dat Harm naar een disco gaat.

‘Hij werkt gewoon voor ons,’ heeft Thea haar laatst nog van repliek gediend, toen Esther zat te mopperen over het feit dat de disco niet met hun geloofsovertuiging overeenkwam. ‘Wij kunnen hem niet iets opleggen, hij is niet onze slaaf.’ Esther heeft na die woorden van Thea nog minstens een uur zwart zitten kijken.

Anna is niet meer op het erf, waar is ze gebleven? Er is een geluid in de schuur, wat doet ze daar? Thea loopt snel het erf op; de kat van de buren schiet langs haar heen. ‘Anna, waar zit je?’ roept ze naar de schuurdeur. ‘Kom eens naar buiten, de visite kan elk moment komen.’

Ze opent de deur. Er gebeuren twee dingen tegelijk, voor haar gevoel. Ergens in de ruimte ontploft iets met een oorverdovende knal en op hetzelfde moment scheurt er een snerpende pijn door haar rechterschouder, waardoor ze plat achterover slaat.

2

Het meisje van de thuiszorg heeft niets gehoord. Het kostte haar de grootste moeite om meneer Van Dalen in bedwang te houden; hij schreeuwde om hulp en hij probeerde haar voortdurend in haar polsen te bijten. Ze doet het voortaan niet meer alleen, heeft ze aangekondigd. De man begrijpt niets, luistert nergens naar, wordt gek van opwinding als je maar naar zijn broek wíjst en is niet tot bedaren te brengen totdat je de douche dichtdraait en hem weer aankleedt. Hij heeft tweepersoonsverzorging nodig. Ze doet het níét meer alleen.

De knal was tot in de wijde omtrek te horen, volgens Harm. Hij fietste nog op de ventweg en de laatste bocht in de weg belemmerde het zicht op het huis. Er was een knal, er volgde een doodse stilte en daarna scheurde er een auto weg. Toen hij de bocht passeerde zag hij in de verte alleen nog een stofwolk. Hij heeft niet gezien wat voor soort auto het was. In de schuur vond hij Thea, badend in het bloed. Hij dacht eerst dat ze dood was, maar ze bleek toch te ademen. Ze probeerde voortdurend iets te zeggen. Iets in de trant van ‘geen politie, eigen schuld’. Anna stond helemaal verstijfd van schrik tegen de deur van de keuken aan geklemd. ‘Pief paf poef,’ herhaalde ze alleen, ‘pief, paf poef.’

Harm heeft met zijn mobiele telefoon 112 gebeld, terwijl hij naast Thea zat. Vanuit die positie heeft hij opdrachten geschreeuwd in de richting van de thuishulp. ‘Neem Anna mee naar binnen! Haal een kussen voor onder Thea’s hoofd! Schiet op! En hou op met dat stomme gelul over meneer Van Dalen. Zie je niet wat hier aan de hand is?’

Thea lag er hevig bloedend bij, met een krijtwit gezicht. Ze ademde oppervlakkig, hij wist zich geen raad. Het duurde bijna een kwartier voordat de ambulance, tegelijk met de politie, met gillende sirenes het erf op vloog. Simon zat vlak achter hen.

Harm blijft het steeds opnieuw aan Simon vertellen. ‘Man, ik kreeg nauwelijks lucht van de spanning. Ik dacht écht dat ze er onder mijn handen tussenuit ging piepen. Je weet dat ik niet gelovig ben, zoals jullie, maar geloof me: ik heb de lieve heer van het kruis zitten bidden.’

Simon slaat hem op zijn schouder. ‘Het heeft geholpen, kerel, het heeft geholpen.’

Thea is onmiddellijk afgevoerd naar het ziekenhuis in Den Helder. Ze heeft geluk gehad. De kogel is in haar schouderkapsel terechtgekomen en kon operatief verwijderd worden. Ze heeft veel bloed verloren maar na een paar zakken bloed zal ze zich weer beter voelen. De kogel heeft geen desastreuze schade opgeleverd, ze heeft écht geluk gehad, blijft Simon opgelucht herhalen. Hij is een halfuur geleden teruggekomen uit het ziekenhuis met de mededeling dat Thea niet in levensgevaar verkeert. De torenklok van de kerk in Oosterland slaat twee keer. Het hele erf is afgezet met geel-rood lint. Twee mannen van de technische recherche zijn nog steeds bezig met een sporenonderzoek. Ze hebben de familie gevraagd om hen niet te storen.

Johan en Sara zitten met vader in hun midden onder de grote parasol in de achtertuin. Ze proberen vader te vertellen wat er is gebeurd maar hij vergeet het onmiddellijk weer. Sara maakt met haar handen een gebaar dat ‘laat maar’ betekent in de richting van Johan, maar die geeft niet op. ‘Thea is neergeschoten, vader, in de schuur. Kijk me eens aan. Thea, uw dochter. U weet toch wel wie dat is?’

Vader bekijkt zijn oudste zoon aandachtig en knikt. ‘Thea,’ herhaalt hij. ‘Zij die van God is.’

‘Ze is beschermd, vader, ze heeft geluk gehad. We zijn allemaal erg geschrokken. Wat een drama en dat op úw verjaardag. Uw tachtigste verjaardag nog wel. Dat zouden we met de hele familie vieren.’ Zijn vader knikt. ‘Hij begrijpt goed wat ik zeg,’ verklaart Johan een beetje bits tegen Sara. ‘Je ziet het toch: hij weet heel goed dat hij vandaag tachtig wordt.’

‘Tachtig?’ herhaalt vader aarzelend. Hij kijkt Johan met grote ogen aan. ‘Gefeliciteerd,’ zegt hij beleefd.

‘Gottegot, wat begrijpt hij het weer goed. Laat toch zitten,’ mengt Simon zich in het gesprek. ‘Je maakt hem alleen nog verwarder dan hij al is.’

‘Ik laat helemaal niks zitten,’ valt Johan uit. ‘Ik beschouw mijn vader nog steeds als een volwaardig mens en ik wil hem ook als zodanig behandelen.’

Simon trekt zijn schouders op. ‘Doe wat je niet laten kunt.’ Hij loopt op Esther af, die net naar buiten komt. ‘Is er al wat te eten, zus?’ informeert hij. ‘Mijn maag rammelt van alle emoties.’

‘Ik begrijp niet dat je een háp door je keel kunt krijgen,’ laat Sara met samengetrokken lippen weten. ‘Je zus ligt zwaargewond in het ziekenhuis, ze had wel dood kunnen zijn. En wie weet, zijn we allemaal in gevaar momenteel. Vraagt niemand hier zich af wat er aan de hand is?’ roept ze met overslaande stem. ‘Gaan we nu allemaal gewoon salades zitten eten?’

‘Er zijn mensen van de recherche,’ zegt Esther. Ze schenkt geen aandacht aan de licht hysterische toon in Sara’s woorden. ‘Ze zitten in de kamer. Ze willen ons allemaal spreken.’ Ze draait zich om en loopt terug naar het huis. Simon volgt haar.

‘Ga jij maar naar binnen,’ zegt Sara tegen Johan, ‘ik blijf wel bij je vader. Ik geloof dat ik hier de enige ben die het niet normaal vindt wat er is gebeurd.’ Johan trekt zijn schouders op.

3

Het zijn een man en een vrouw. De vrouw heeft duidelijk de leiding.

‘Linda de Waard,’ stelt ze zich met een krachtige handdruk voor. ‘Rechercheur. Dit is mijn collega Dirk van Galen.’

Johan wendt zich direct tot de man. ‘Gaat u dit onderzoek leiden?’ wil hij weten.

Dirk grinnikt in de richting van Linda. ‘Dat is de baas, meneer, ik kom pas kijken.’

Op Johans voorhoofd verschijnt de bekende irritatierimpel. ‘Mmm,’ bromt hij. Hij keurt de vrouwelijke rechercheur geen blik waardig en gaat zitten. Linda vraagt hun om beurten wie ze zijn en welke relatie ze met het slachtoffer hebben. ‘Wie kan ons vertellen welke personen er in huis waren op het moment dat uw zus beschoten werd?’ vraagt ze aan Simon. Die wijst naar Harm.

Harm knikt. ‘Ik zou vandaag onkruid verwijderen in de achtertuin,’ zegt hij. ‘En ik was uitgenodigd voor de koffie en de lunch. De oude meneer Van Dalen is jarig,’ verklaart hij.

Linda knikt. ‘Maar u was niet aanwezig op het moment dat er geschoten werd?’ Harm schudt zijn hoofd. ‘Ik was even naar het dorp om slagroom te halen.’

‘En wie waren er in het huis?’

‘Meneer Van Dalen, dus. Hij werd net verzorgd door de zuster van de thuiszorg. Thea was er, de vrouw die neergeschoten is. En Anna, een andere dochter van de oude meneer.’

‘Toen u vertrok om slagroom te halen, hebt u toen iets verdachts gezien?’

Harm schudt zijn hoofd. ‘Niets, helemaal niets. Niets wat anders was dan anders.’

‘Was er verkeer op de weg? Hebt u ergens een onbekende auto stil zien staan?’

Harm schudt opnieuw zijn hoofd. ‘Nee,’ zucht hij, ‘nee. Ik heb niets gezien. Toen ik naar het dorp fietste ben ik geen enkele auto tegengekomen. Maar dat zegt natuurlijk niets. Het enige wat ik u kan vertellen is dat iemand met een enorme noodgang wegscheurde, in de richting van Oosterland.’

‘Waar is het andere zusje?’ wil Linda weten.

‘Ze ligt op bed,’ mengt Johan zich nu in het gesprek. ‘We hebben haar een tablet valium gegeven, dat krijgt ze vaker als ze te opgewonden raakt. Ze heeft Thea daar onder het bloed zien liggen, weet u.’

‘Kan ik haar spreken?’ Het wordt even stil na deze vraag van Linda de Waard. Die kijkt iedereen fronsend aan.

‘Anna is zwakbegaafd,’ verbreekt Simon de stilte. ‘Al mag je die term tegenwoordig geloof ik niet meer gebruiken. Maar u begrijpt wat ik bedoel?’

Linda knikt. ‘Weet u of ze de dader gezien heeft?’ vraagt ze aan Simon.

‘Voor zover ik begrepen heb niet. Maar daar weet jij meer vanaf,’ wendt hij zich tot Harm.

‘Ze vertelde dat ze naar de kelder was gegaan, om naar de appeltaart te kijken,’ zegt Harm. ‘Door het kelderraam hoorde ze Thea op het erf haar naam roepen. Toen was er een knal. Dat is wat ik uit haar woorden heb begrepen. Ik denk dat ze naar boven en naar buiten is gerend, want toen ik het erf opreed stond Anna stokstijf tegen de keukendeur te hijgen en “pief, paf, poef” te gillen.’

‘Heeft iemand van u enig idee wie uw zus zou willen vermoorden?’ vraagt Linda aan Johan, Simon en Esther.

‘Vermóórden?’ schrikt Esther. ‘Heeft iemand haar willen vermóórden?’

‘Misschien,’ antwoordt Linda de Waard. ‘Wat had ú dan gedacht dat er aan de hand zou zijn?’

Esther slikt een paar keer en schraapt haar keel. ‘Ik dacht, een ongeluk of zo. Een insluiper die door Thea werd betrapt. Ik zeg het zó vaak tegen haar: hou de deuren eens wat beter op slot. Alles ligt hier gewoon voor het grijpen. Vroeger kon dat allemaal, maar tegenwoordig moet je uitkijken. Je komt niet alleen maar in de stad allerlei vreemde mensen tegen. Hier ook, hoor. Buitenlanders en zo. Ik wil natuurlijk niet discrimineren maar toch… Dit is het laatste huis van het dorp. Je bent hier zó weg als je wilt vluchten, dat zie je nu wel. Je bent kwetsbaar.’ Ze zwijgt abrupt en kijkt de rechercheur een beetje verwilderd aan. ‘Thea heeft geen vijanden, écht niet,’ gaat ze verder. ‘Waar moet ze die vandaan hebben? Ze is altijd hier, bij vader.’ Er valt opnieuw een vreemde stilte.

‘Is dat zo?’ informeert Dirk van Galen. ‘Is ze altijd hier, bij haar vader?’ In zijn stem klinkt ongeloof.

‘Ze is van maandag tot en met vrijdag altijd hier,’ antwoordt Johan kortaf. ‘Zaterdag en zondag wenst ze vrij te hebben, dan moeten Sara en Esther het van haar overnemen. Tenzij er iets te vieren valt, zoals vandaag. Onze vader is vandaag jarig.’ De rechercheur knikt.

‘Ik doe het graag, hoor. Ik neem het graag van haar over.’ Het is niemand duidelijk wie Esther opeens probeert te overtuigen.

‘O. Ik dacht dat je dat voor je váder deed,’ snauwt Johan.

Esther ziet eruit of ze elk moment in huilen kan uitbarsten.

‘Is die toon ergens goed voor?’ komt Simon ertussen. ‘Hou jij nu nooit eens op met Thea te bekritiseren? Wees blij dat ze bereid is een groot deel van haar leven op te offeren en dat ze óns in staat stelt ons eigen leven te leiden.’ Hij kijkt Johan woest aan. Die zwijgt met samengeknepen lippen.

‘Woont u hier in de buurt?’ vraagt Linda de Waard aan Esther. Ze reageert niet op de gespannen sfeer die ontstaan is.

‘Ik woon in Hoorn, vlak bij Johan en Sara,’ zegt Esther op vlakke toon.

‘En u?’ richt Linda zich tot Simon.

‘Ik zoek het geluk een beetje verder weg,’ glimlacht Simon, die zijn blik nog steeds op Johan gericht houdt. ‘Het soort geluk dat ik nodig heb vind je niet gauw in dit dorp en de dichtgetimmerde omgeving eromheen. Ik woon in Amsterdam.’

‘Jouw zogenaamde geluk staat haaks op de Bijbel,’ bijt Johan hem toe.

‘Geloof me, Johan, jij begint met de dag meer op je vader te lijken,’ zucht Simon.

‘Dat beschouw ik als een compliment.’

‘Pardon. Zo was het niet bedoeld.’

‘Het zou jou goeddoen als je ook een beetje op hem leek. Als je, net als hij, wat meer met je verstand leefde.’

Simon heft met een theatraal gebaar zijn handen in de lucht. ‘Wauw! Zei je verstand? Heeft geloven iets met je verstand te maken, dan? Volgens mij duidt het juist op de afwézigheid van hersencellen. Of in ieder geval op het niet gebruiken van je hersenen.’

‘Uw moeder leeft waarschijnlijk niet meer?’ komt Linda tussenbeide. Er valt een ongemakkelijke stilte. Johan kijkt strak voor zich uit, Simon wrijft peinzend langs zijn wang, Esther staat op het punt om in tranen uit te barsten.

‘Onze moeder heeft het gezin vijftien jaar geleden de rug toegekeerd,’ antwoordt Johan. ‘Ze ging met onze vader op reis en besloot toen niet terug te komen. Er was ruzie om een familiekwestie. Ze wilde niet toegeven dat ze ongelijk had. Ze liet ons allemaal gewoon achter.’

‘Dat is wat vader ons heeft verteld,’ zegt Simon stroef.

‘Gaan we daar nu opeens aan twijfelen?’ valt Johan uit.

‘Niet nu opeens. Dat verhaal heb ik nog nooit geloofd,’ antwoordt Simon, terwijl hij Johan strak aankijkt.

‘Heeft uw moeder nooit meer contact met u opgenomen?’ vraagt Linda aan Simon.

‘Nooit meer,’ is het antwoord, met een puntige nadruk op ‘nooit’. ‘Ze zouden naar een bungalowpark in Putten gaan. Het was de eerste keer in hun leven dat ze een vakantie boekten. Mijn moeder wilde dat graag, mijn moeder snákte soms naar een andere omgeving dan de eindeloze vlakte van Noord-Holland en de voorspelbaarheid van Den Oever. Maar vader weigerde. Vakantie kon wel eens leuk zijn, weet u. En leuke dingen vermijd je als je in de Heer bent. Als je in de Heer bent op de manier van mijn vader, is het leven lijden en afzien. Alles wat leuk zou kunnen zijn heeft per definitie met de duivel te maken.’

‘Hou toch je kop!’ schreeuwt Johan opeens. ‘Hoe durf je je eigen nest zo te bevuilen?’

Simon kijkt hem strak aan. ‘Jij noemt het bevuilen. Ik noem het de waarheid vertellen.’ Hij richt zich weer tot Linda de Waard. ‘Dus om nog eens duidelijk te zijn: mijn vader beweert dat mijn moeder de kuierlatten heeft genomen toen ze op vakantie waren. Die schande is hier totaal onder het vloerkleed geschoven, het was streng verboden ooit nog de naam van mijn moeder te noemen. Ik ben met Thea naar Putten geweest. Ja, je hoort het goed,’ zegt hij tegen Johan. ‘Naar Putten, twee jaar nadat onze moeder zogenaamd haar gezin in de steek heeft gelaten. Thea vertelde jullie dat ze naar een christelijk jongerenweekend in Limburg ging, maar dat klopte niet. We zijn gewoon dat bungalowpark binnen gestapt en we hebben moeders foto aan allerlei mensen laten zien, overal nagevraagd of ze haar herkenden. We hebben ook een foto van vader tevoorschijn gehaald. Maar iedereen schudde zijn hoofd of haalde zijn schouders op. Totáál geen herkenning, van geen van beiden. Volgens de eigenaar van het park kwamen de meeste gasten ieder jaar terug; je zou dus verwachten dat eenmalige gasten als vader en moeder waren opgevallen. Maar nee hoor. Geen enkele blijk van herkenning of herinnering. Ook de eigenaar beweerde dat hij zich niets van hen kon herinneren. Dus het is maar de vraag of ze daar ooit waren.’

‘En toen? Wat hebt u toen verder gedaan?’ wil Linda de Waard weten.

‘Toen hebben we gehoopt dat het waar was. Dat mijn moeder werkelijk met de noorderzon is verdwenen en ergens gelukkig is. Vrij en gelukkig,’ zegt Simon met een verstikte stem.

Het is doodstil in de kamer. Alleen het getik van de pendule op de schoorsteen is te horen. Luid getik. Nadrukkelijk en irritant getik.

‘Er schiet mij opeens iets te binnen,’ doet Harm een poging om het gesprek een andere kant op te krijgen. ‘Ze zei iets. Thea zei iets. “Eigen schuld, geen politie.” Zoiets was het, ja.’

‘Wat is dit voor een rare familie?’ vraagt Dirk van Galen zich hardop af, als hij met Linda naar de auto terugloopt.

‘Tja,’ antwoordt Linda peinzend, ‘wat zal ik ervan zeggen? Hier zou wel eens heel wat meer aan de hand kunnen zijn dan je in eerste instantie in de gaten hebt. Veel onderlinge spanning. Meerdere partijen. Jij zat trouwens wel erg opvallend geinteresseerd naar die Simon te gluren.’

‘Wat wil je ook? Wat een spetter, zeg. Die is de zonde toch wel waard?’

‘Reken maar,’ is Linda van mening. ‘En denk vooral niet dat jíj hem nog iets kunt leren. Die heeft het uitgevonden en verbeterd. Maar genoeg over die Simon. Dat is een provocerend type over wie we het nog wel vaker zullen hebben.’

‘Maar zou hij écht een actief lid van de nichtenclub zijn?’

‘Ik ben nu eerst benieuwd wat voor vrouw onze neergeschoten Thea is. En wat ze bedoelde met “eigen schuld, geen politie”. We gaan eens naar het ziekenhuis om te kijken of ze al verhoord kan worden.’