Vluchtgedrag

Kun je zwanger worden zonder dat je je kunt herinneren dat je seks hebt gehad? Het overkomt Lotte. En dat is nog maar het begin van een reeks gebeurtenissen die eerst hooguit vreemd zijn, maar later angstaanjagend worden. Lotte ontdekt wie er achter de dreiging zit. Maar ze is niet gewend te vechten, ze is gewend te vluchten. En daar heeft ze een reden voor. Tot ze beseft dat haar geweten haar altijd op de hielen zal zitten.

Loes den Hollander

Vluchtgedrag

2015 © Loes den Hollander

Eerste uitgave 2010 Karakter

Omslagontwerp Studio 100%

Omslagillustratie Shutterstock

ISBN 9789461092458

NUR 305

Op de hoogte blijven? Schrijf je in voor onze nieuwsbrief op www.crimecompagnie.nl

Soms

vlucht ik in de wolken,

de ruimte in,

ik adem niet

en laat me drijven op de lucht.

Soms

vlucht ik in de aarde,

door zand en klei

de diepte in

en raak de bodem van de wereld aan.

Soms

vlucht ik in de toekomst,

door wensen heen

en fantasie en geef me over aan de droom.

Soms

vlucht ik het verleden in,

ik koester het,

omarm het

en laat me wiegen door herinnering.

Soms

sta ik bij het heden stil,

kijk om me heen

en deins terug

en vlucht weer in de wolken.

Proloog

Het bos maakt een ontoegankelijke indruk. Het dreigt. Het waarschuwt.

Ze aarzelt.

De hele parkeerplaats is uitgestorven. Haar auto staat er verloren bij. Ze schrikt van het geluid van de vergrendeling. Misschien kan ze beter teruggaan. Niet sporten, vandaag.

Niet hier.

Maar het is haar eigen bos. Ze houdt van dit bos. Van de onein dige rust die hier heerst, van de afwezigheid van menselijke geluiden, menselijke geuren, van hun totale afwezigheid. Ze heeft een vaste route, ze kent de weg, ze zal hier niet verdwalen.

Het bos staat altijd op haar te wachten. Het is een goed bos, een bos dat haar beschermt en koestert. Het is een vriend, ook al begrijpt niemand dit. Iedereen in haar omgeving vindt het vreemd dat ze zo veel kilometers wil rijden om te kunnen hardlopen, maar toch blijft ze hier naartoe gaan.

Het is net dag geworden. De ochtend hangt roerloos om haar heen en lijkt nog niet helemaal ontwaakt te zijn. Het is volkomen windstil.

Ze start.

Ze is niet alleen.

Ze voert haar snelheid op en kijkt nu en dan even achterom, maar ze ziet niemand.

Toch is er iets. Vandaag houdt ze het bij één ronde, ze wil hier zo snel mogelijk weer weg.

Op de paden ligt een dikke laag bruine bladeren die al in de herfst van de metershoge bomen zijn gevallen. De bomen, die nu nog kaal zijn.

Naakt kaal.

Ze verlangt naar de lente, naar beloftevolle knoppen aan de takken, waar het nieuwe groen elk moment uit kan spatten. Maar dat duurt nog minstens drie maanden.

Het bebladerde pad is geen probleem. Ze kent de route, ze zou hem blind kunnen lopen. Hier naar links, het tweede deel van haar tocht begint.

Ze heeft zich vergist, ze is te vroeg naar links gegaan. Dat is nog nooit eerder gebeurd. Ze loopt niet meer op het hoofdpad, ze is op een onbekend zijpad terechtgekomen.

In een flits ziet ze ergens verderop in het bos een schim. Ze probeert recht voor zich uit te blijven kijken en gaat langzamer lopen. Ze staat stil, blijft haar gewicht van haar ene op het andere been verplaatsen.

Ze kijkt om.

Het is een mens. Een dood mens. Het lijk ligt achter een hoge kale struik. Het hoofd is gedraaid, het gezicht is niet zichtbaar.

Toch is er iets bekends aan dit lichaam. Als ze bedenkt wie het kan zijn, slaat ze een hand voor haar mond. Onmogelijk! Wat een spookbeeld. Hoe komt ze erop?

Ze staat nu stil en luistert naar haar eigen gierende ademhaling. Ze doet een paar stappen in de richting van het dode lichaam en zoekt naar bewijzen van een vergissing. Het enige wat ze ziet is een gruwelijke waarheid.

Ze moet alarm slaan. Maar eerst wil ze hier weg. Waar is de parkeerplaats? Waar is ze te vroeg links afgeslagen? Er fladdert een vogel boven haar hoofd. Het geluid van zijn klapperende vleugels is oorverdovend. Ze begint te rennen. Overal om haar heen staren dode ogen haar aan.

Verwijtende ogen.

Als ze eindelijk de parkeerplaats bereikt, voelt ze haar benen wegglijden.

1

Mijn huisarts heeft een blik in zijn ogen die me niet bevalt.

Ik kan de stilte die zich na zijn laatste woorden plotseling aan me vastklampt, nauwelijks verdragen. ‘Het kan niet. Het kan echt niet. Ik heb al tien maanden niet gevreeën. Ik denk dat ik in de overgang ben. Een buurmeisje van mijn vriendin is daar ook al voor haar veertigste in terechtgekomen.’

Dat heeft Annette me toch verteld? Of was het iemand anders? Was het iemand op mijn werk? Mijn geheugen laat me de laatste tijd wel erg vaak in de steek. Is dat een hormonale kwestie?

Hij vergist zich. Ik ga op zoek naar een andere huisarts, eentje die deskundig is.

‘U bent zwanger. De test liegt niet en mijn onderzoek maakt het ook duidelijk. U zegt zelf dat u al twee keer niet hebt gemenstrueerd en dat uw borsten gespannen aanvoelen.’

Ja, dat weet ik ook wel. En het idee is uiteraard in me opgekomen. ‘Ik kan geen kind krijgen zonder dat er een vader in het spel is.’

‘Het gaat mij niets aan wie de vader is.’ Hij friemelt aan zijn pen. ‘U kunt het maar beter onder ogen zien. Het lijkt mij verstandig als u eerst thuis eens rustig nadenkt over wat u gaat doen.’

Ik heb het gevoel dat ik iets moet doorslikken wat achter in mijn keel zit. Maar slikken lukt niet.

‘Als u het kind niet wil krijgen, kan ik u doorsturen naar een gynaecoloog voor een abortus. Als u het kind wel wil krijgen, stuur ik u ook door, maar dan voor een eerste termijnecho. Daarna kunt u zelf beslissen of u bij mij onder controle blijft of bij een verloskundige.’

Ik dacht het toch niet.

‘Denk er nog maar eens rustig over na. Hebt u familie of vrienden met wie u kunt overleggen?’

Hij weet niets van mij, hij kent me niet. Zulke standaardvragen stelt hij aan iedere vrouw die beweert dat er sprake is van een nieuwe onbevlekte ontvangenis.

Ik heb zin om te gaan janken. Ik heb ook zin om de man die me aankijkt alsof hij een halve zool voor zich heeft eens stevig uit te foeteren. De zak. De pedante klojo, die mij probeert wijs te maken dat ik moeder ga worden. Die boodschap komt te laat, vriend. Dat wilde ik ooit, toen ik er nog van overtuigd was dat ik het zou redden met de man die mijn tweede keuze was. Niet te vergelijken met degene die ik had verloren. Daar had ik hem ook op uitgezocht. Niemand mocht ook maar in de geringste mate in de buurt komen van mijn grote liefde. Niemand. Jan leek in geen enkel opzicht op hem.

Hoe zou Jan reageren als hij dit wist? Maar dit zal Jan niet interesseren. Jan is passé, Jan heeft iemand anders. En sinds hij dat aan me heeft verteld, heb ik mijn zaakjes niet goed meer in de hand.

2

Ooit was ik Lotte Vondel, de vrouw van Jan Vondel, die als cheffin bij de Dekamarkt in Heemstede werkte en nooit te beroerd was om zelf ook achter de kassa te kruipen. Ik had een dienstverband van 32 uur per week, was altijd op dieet, las alles wat los- en vastzat, en als ik niet las, schreef ik columns en verhalen.

Ik wilde heel bewust die Lotte zijn en ik weerde elke vraag die in de richting ging van wat me bezielde consequent af. De meeste vragen over dit onderwerp kwamen van mijn moeder. Zij kan zich nog altijd niet voorstellen dat ik genoegen neem met een leidinggevende functie in een supermarkt, terwijl ik fysiotherapeut ben. Ze gruwt openlijk van de gele jas die ik draag als ik achter de kassa zit.

Dat ik er geen moeite mee had om onder mijn niveau te werken, werd door niemand in mijn directe omgeving begrepen, behalve door Jan. Dat kwam doordat Jan zelf ook uit vrije wil een paar stevige stappen terug had gezet. Soms zei hij gekscherend: ‘Kijk ons hier nu zitten. De op hbo-niveau geschoolde therapeut met mijnheer de Duitse taaldocent, die uiteindelijk gelukkig worden in een baantje bij de Dekamarkt en bij Blokker.’

Ik wist heel goed dat ik niet gelukkig was, maar ik sprak hem nooit tegen.

We woonden in een eigen huis aan de Hazenburglaan in Hoofddorp. Een hoekhuis, met rondom tuin. We namen het leven zoals het kwam. Ooit vond ik het vanzelfsprekend dat alles wat met het huishouden te maken had op mij neerkwam. Jan hield zich daar niet mee bezig en ik wist dat ik hem ook niet moest pushen. Want dan rakelde ik zijn jeugdtrauma op en ontstonden er onaangename ruzies, die hem confronteerden met ongewenste herinneringen aan het gedrag van zijn moeder. Het dwingende, manipulerende, achterbakse en gewelddadige gedrag. Ruzie wakkerde zijn verlatingsangst aan en verlamde hem.

Dat begreep ik.

Ooit hield ik de status-quo waarin ik mezelf had gemanoeuvreerd op een bijna amechtige manier onder controle. Ik slikte mijn weerstand in en bedacht dat mijn leven op deze manier overzichtelijk was en dat het me niet onaangenaam kon verrassen. Ik rekende erop dat de spoken uit het verleden daadwerkelijk verleden waren geworden.

Jan kon zich moeilijk binden en had geen vrienden. Hij hield sociale contacten af en wilde vooral zo weinig mogelijk contact hebben met mijn moeder. ‘Ik heb het niet zo op moeders,’ zei hij steeds. ‘Tot nu toe was de beste dag in mijn leven de dag dat ik die van mij verloor.’

Ik probeerde het altijd zó te organiseren dat mijn moeder op bezoek kwam als Jan niet thuis was. Hetzelfde gold voor de bezoeken van mijn vriendin Annette. Ik ken haar al vanaf de middelbare school en wij zijn meer zus dan vriendin van elkaar. Ze woont ook in Hoofddorp. Wij zouden een tweeling kunnen zijn. We meten allebei één meter zeventig, hebben beiden halflang blond haar en we hebben dezelfde kledingsmaak, maar niet dezelfde kledingmaat. Annette is probleemloos slank en ik moet altijd opletten dat de kilo’s er niet aanvliegen. Mijn streefgewicht is het grootste deel van het jaar meer wens dan werkelijkheid. Annette doet nooit aan de lijn; die kan hele slagroomtaarten opeten zonder ook maar één gram aan te komen. Ze is single, stewardess en zwerft over de aardbol. Ze komt overal allerlei kerels tegen met wie ze de meest uiteenlopende avonturen beleeft. ‘Je moet alles geprobeerd hebben,’ is haar motto. ‘Je weet nooit waar het toe leiden kan. Misschien ga ik mijn Mister McDreamy wel ergens in de binnenlanden van Afrika vinden, of op de Noordpool.’

‘Of gewoon bij de kassa in de supermarkt waar Lotte zo nodig moet werken,’ kan mijn moeder daarop nuchter antwoorden.

Als mijn vriendin en ik samen zijn, praat zij het meest en ben ik degene die luistert. Iedereen zegt altijd dat ik zo goed kan luisteren.

Annette was mijn steun en toeverlaat toen ik mijn grote liefde verloor. De liefde van mijn leven, die met zijn motor tegen een boom reed. Ik was drieëntwintig toen mijn wereld verging en ik me voornam om nooit meer zó intens van iemand te gaan houden. Zij was mijn getuige toen ik vijf jaar later met Jan trouwde. Ze stelde zich wat afwachtend op tegenover Jan, ze wist niet goed wat ze van hem moest denken omdat hij zo radicaal het tegenovergestelde was van mijn eerste liefde. En hoewel ze het volkomen met me eens was dat ik verder moest met mijn leven, vroeg ze me eerlijk of ik Jan zelf wel de juiste keuze vond. Ik legde uit dat hij een gevoelige man was die door zijn moeder psychisch was mishandeld. Dat verklaarde veel over zijn afwerende houding ten opzichte van de twee belangrijke vrouwen in mijn leven. Hij kreeg van Annette het voordeel van de twijfel.

Ik vertelde altijd leuke dingen over Jan. Ik citeerde zijn grappige en gevatte opmerkingen en ik weidde uit over zijn onhandige pogingen om zelf een ei te bakken of een overhemd te strijken. Ik herhaalde eindeloos hoe galant hij was, dat hij de zware boodschappen voor me droeg, dat hij zonder dat er iets te vieren was met rozen thuiskwam, dat hij zomaar een gouden armbandje voor me kocht. Dat deed hij ook allemaal. Jan had een heel lieve kant, een verwenkant, een verrassingskant. Als hij me verraste, voelde ik me bijzonder. Ik vertelde nooit aan iemand dat Jan van het ene op het andere moment woedend kon worden en me dan uitschold. Zijn heftige reacties kwamen altijd onverwacht en waren niet te peilen. Dat deel van hem begreep ik niet.

Ik had besloten dat ik van Jan wilde houden. Hij leek in geen enkel opzicht op de man die ik had verloren en dat stelde me gerust. Daardoor kon ik aan mijn grote liefde blijven denken zonder in een loyaliteitsconflict terecht te komen.

Ooit lukte het me tevreden te zijn met het leven dat ik leidde. Er begon iets te veranderen toen Jan en ik samen een roman schreven die door de eerste de beste uitgever die Jan benaderde werd geaccepteerd en uitgegeven. Vanaf die tijd lukt het me steeds minder goed om de buitenwereld van me af te houden, vanaf de eerste successignalen zit er een barst in mijn cocon. Het lukte me nog om weg te kruipen en om mijn zorgvuldig opgebouwde pantser overeind te houden, zolang Jan zich gesteund door onze uitgever in het publiciteitscircus wierp. Maar toen zette hij een punt achter onze relatie en sinds die dag ben ik noodgedwongen bezig mezelf terug te vinden, zijn naam van me af te schudden en weer Lotte Wegerif te worden.

Sinds die dag zoek ik me een ongeluk naar mezelf.

3

Mijn moeder is geschokt, hoewel ze dat probeert te maskeren met een glimlach. ‘Zwanger? Dat had ik niet verwacht. Ik hoor je al lang niet meer over kinderen krijgen. Hoe vindt Jan het?’

Ik haal diep adem. ‘Jan en ik zijn al bijna vijf maanden niet meer samen.’

‘Hè? Wat zeg je? En dat hoor ik nu pas?’

Ik voel me onbehaaglijk. Het is volslagen stompzinnig dat ik hier nog niets over aan mijn moeder heb verteld. En ook niet aan Annette.

Mijn moeder schudt langzaam haar hoofd. ‘Lotte toch. Je gaat me toch niet vertellen dat je je schaamt omdat je wil scheiden?’

‘Jan heeft het besluit genomen om weg te gaan. We hebben het nog niet over scheiden gehad.’

‘Waar dan wel over?’

‘Nergens over. Sinds hij het huis heeft verlaten, heb ik hem niet meer gezien. Hij heeft me twee keer gebeld om te vragen hoe het met me ging. Maar ik weet niet waar hij woont. Of met wie. Hij wil rust en hij heeft me beloofd dat hij langskomt als hij weer een beetje beter kan nadenken.’

‘Weet je zeker dat hij een ander heeft?’

‘Ja. Dat zei hij toen hij vertrok.’

Hij zat op me te wachten toen ik thuiskwam van mijn werk. Op het moment dat ik de voordeur opende, wist ik al dat er iets gaande was.

Iets onaangenaams.

Hij zat stijf rechtop, op de leuning van zijn eigen fauteuil. Naast hem stonden twee grote zwarte koffers, die ik nog nooit had gezien. Hij streek snel langs de bovenkant van de koffer die het dichtst bij hem stond. ‘Ik ga weg. Daar heb ik lang over nagedacht. Het ligt niet aan jou. Het heeft met mij te maken. Ik had het eerder tegen je moeten zeggen. Maar ik wist niet hoe ik moest beginnen.’

Ik ging op een van de eettafelstoelen zitten en staarde naar hem. ‘Ga je op vakantie?’ Het was een belachelijke vraag. Maar het was de enige vraag die ik kon verzinnen.

‘Nee Lotte, ik ga weg. Ik verlaat je. Het is voorbij. Je zult toch wel hebben gemerkt dat het tussen ons al heel lang niet meer is zoals het was? We praten nauwelijks meer met elkaar, we raken elkaar niet meer aan, we ondernemen samen niets meer wat met een huwelijk te maken heeft.’

Ik wilde zeggen dat hij nauwelijks meer met mij praatte en dat elke poging van mijn kant om een gesprek te beginnen al maanden uitliep op een geïrriteerde reactie, dat hij mij al maanden niet meer aanraakte en dat zelfs bij een toevallig lichamelijk contact tussen ons de weerzin van hem afstraalde. Ik had zin om mijn stem te verheffen en hem voor de voeten te gooien dat hij avonden achter elkaar niet thuis was zonder te vertellen waar hij uithing. Maar ik zei niets.

Hij stond op. ‘Ik stel voor dat we voorlopig alleen telefonisch contact hebben. Later moeten we maar eens praten over de verdeling van onze spullen. Ik ben mobiel bereikbaar.’

‘Waar ga je wonen?’ Ik realiseerde me dat ik het antwoord eigenlijk niet wilde weten.

Hij glimlachte vaag. ‘Bij mijn nieuwe liefde. Mijn grote liefde, heb ik ontdekt. Sorry Lotte, maar het is niet anders. Met jou is niets mis.’

Ik voelde me afgedankt, waardeloos en belachelijk.

Hij pakte zijn koffers en liep naar de deur. ‘Dag Lotte. Ik bel je. Zorg goed voor jezelf.’

‘Hoe moet het nu zakelijk?’ vroeg ik.

Hij draaide zich om en zette de koffers weer op de grond. ‘Zakelijk verandert er voorlopig niets,’ zei hij kort.

Ik voelde mijn hart opeens bonken.

‘We kunnen misschien niet samen leven, maar we kunnen gewoon samen blijven schrijven.’ Hij keek me recht aan. ‘Of denk je daar opeens anders over?’

‘Nee.’ Mijn antwoord kwam uit mijn tenen.

‘Daar reken ik dan op. We gaan samen heel groot worden, Lotte. Laten we daar niet aan tornen.’

Toen was hij weg.

‘Is alles voorbij?’ wil mijn moeder weten. ‘Gaan jullie ook als schrijverskoppel uit elkaar?’

‘Voorlopig blijven we daarmee doorgaan.’ Ik hoor dat ik niet al te overtuigend klink.

‘Wil je dat, Lotte? Kun je dat wel?’

‘Waarom zou ik dat niet kunnen?’

‘Omdat je er niet tegen kunt om verlaten te worden en omdat je daar tot nu toe iedere keer behoorlijk lamgeslagen op reageerde.’

‘Je bedoelt mijn depressieve reactie op het verlies van Ben.’

‘Ik bedoel je reactie op het verlies van je vader.’