OVER DIT BOEK

Achter de deur van de notaris gaat een wereld van emoties schuil. In dit boek vertellen notarissen wat ze allemaal meemaken in hun spreekkamer.

Soms zijn de verhalen ontroerend en hartverwarmend, soms schokkend en verbijsterend. Lees hoe families door twisten worden verscheurd, partners elkaar bedriegen en ouders zich opofferen voor hun kinderen. Veel van deze verhalen lijken ongelooflijk, maar ze zijn allemaal waargebeurd.

Lees het verhaal over de verloren broer die tijdens de begrafenis van zijn moeder het ouderlijk huis laat leeghalen. De welgestelde ondernemer die met zijn vrouw een testament afsluit, om alles een week later aan zijn Russische minnares na te laten. Maar lees ook het verhaal over de broers en zussen die alles op alles zetten om een kleine erfenis te kunnen delen met een geliefde stiefzus.

Schrijver, journalist en bladenmaker Johan Nebbeling ontdekte dat een notaris veel meer is dan een juridisch expert. Het vergt veel tact en wijsheid om elke dag weer begrip te tonen voor alle menselijke emoties in je kantoor. Nebbeling is een geboren verhalenverteller die de notarissen en hun klanten in al hun kwetsbaarheid laat zien, maar hen altijd in hun waarde laat.

Inhoud

OVER DIT BOEK

HET GEHEIM VAN DE NOTARIS

Voorwoord

1 • India

2 • Goed beschermd

3 • Testament

Johan Nebbeling

HET GEHEIM VAN DE NOTARIS

De russische minnares, de jaloerse erfgename en andere waargebeurde verhalen

Uitgeverij Haystack

Postbus 308

5300 AH Zaltbommel

0418-680180

www.haystack.nl

needle@haystack.nl

Auteur: Johan Nebbeling

Corrector: Carolien van der Ven

Vormgeving omslag: Levin den Boer

Opmaak: Debbie Brok

Foto achterpagina: Edith Braun

ISBN: 9789461262257

NUR 400

© 2017 Johan Nebbeling / Uitgeverij Haystack

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

Hoewel dit boek met veel zorg is samengesteld, aanvaardt schrijver noch uitgever enige aansprakelijkheid voor schade ontstaan door eventuele fouten en/of onvolkomenheden in dit boek.

Voorwoord

De notaris voldeed aan al mijn vooroordelen: driedelig kostuum van gedegen, maar niet zeer modieuze snit, effen stropdas en pochetje in dezelfde gedekte kleur, overhemd met biesje en gouden manchetknopen, glimmend gepoetste lederen schoenen, luxe polshorloge – ik dacht een Rolex te zien – en keurig kort kapsel. Hij rook lekker. Zijn kantoor oogde ‘modern klassiek’, met zware meubels en dik tapijt op de vloer. Onduidelijke kunst aan de muur, boekenkast met dikke folianten, dure vulpen op het grote eiken bureau en de kopjes en schoteltjes waarin hij de koffie schonk – uit een zilveren kan – droegen, net als de chocolaatjes die hij aanbod, de initialen van zijn kantoor. Hoewel hij jonger was dan ik had verwacht, straalde alles aan en rond hem degelijkheid, betrouwbaarheid en een voorspelbare saaiheid uit.

Vooroordeel

Hij monsterde mij zoals ik hem monsterde, niet onvriendelijk, maar zichtbaar op zijn hoede. In zijn ogen zag ik mijn vooroordeel over hem weerspiegeld in zíjn vooroordeel over mij, de iets te slordig geklede en gekapte journalist die hier was om zijn wederwaardigheden op te tekenen. Wat viel er voor goeds van die man te verwachten?

Ik begon me af te vragen wat ik hier eigenlijk deed. Het was niet mijn eigen idee om de lotgevallen van een notaris op te tekenen voor de krant, maar een oude wens van mijn eindredactrice, Anniek van den Brand. Zoals de meeste van haar ideeën bleek het goud waard.

Het duurde even voordat de notaris en ik aan elkaar gewend waren, maar geleidelijk begonnen we elkaar te vertrouwen en te waarderen. De notaris bleek allesbehalve de dorknoper die ik in eerste instantie in hem zag en ontpopte zich tot een geanimeerd verteller, die met veel humor en gevoel voor details en sfeer zijn ervaringen met mij deelde.

Mildheid

Hij was een aangename gesprekspartner die geen blad voor de mond nam, maar tegelijk met een zekere filosofische mildheid sprak over wat zich in de beslotenheid van zijn spreekkamer in zijn volle naaktheid openbaarde: het menselijke tekort. Van rauwe, nietsontziende, egoïstische gluiperigheid tot hartverwarmende goedheid en opofferingsgezindheid. Van door twisten verscheurde families en verziekte bloedvetes tot aandoenlijke, vertederende kwetsbaarheid. Van bizarre bedriegerij tot intense blijheid en onzelfzuchtige liefde.

Ik begon te beseffen dat de wereld van de notaris veel verder strekt en dieper reikt dan het strikt juridische. Hij, de notaris, opereert op het ongelofelijk fascinerende snijvlak van oersaaie formele wetsteksten én de allerdiepste menselijke emoties. Geboorte, dood, huwelijk, scheiding: alle essentiële levensmomenten komen samen in het kantoor van de notaris. Zijn dorre akten vormen de papieren weerslag van het menselijk leven in al zijn aspecten.

Ik begon ook te begrijpen hoe belangrijk het is dat zaken goed geregeld en vastgelegd zijn. Eén kleine onachtzaamheid of onvolkomenheid in een testament nu kan over tientallen jaren ingrijpende gevolgen hebben: erfgenamen die elkaar in de haren vliegen, bezit dat bij de verkeerde persoon terechtkomt, onverwachte vorderingen en eindeloze procedures, verbittering, woede, leed, argwaan. En ja, het regelen van dat soort zaken mag voor leken een fluitje van een cent lijken, het vergt veel kennis van zaken, ervaring en wijsheid en het kost tijd en dus geld. Een goede notaris, realiseerde ik me, is geen geldwolf, zoals de stem des volks wil, maar kán eenvoudigweg nooit goedkoop zijn. Goedkoop is, ook als het om akten gaat, op lange termijn vaak duurkoop.

Onkreukbaar

Veel van de verhalen die de notaris mij vertelde, zou ik nooit hebben geloofd als ze niet uit de mond van een beëdigde functionaris waren gekomen met onkreukbaarheid als belangrijkste beroepskenmerk. Maar hoewel ik uit het oogpunt van privacy en rekening houdend met de geheimhoudingsplicht van de notaris soms details veranderde (een dochter werd een zoon, een neef een nicht), zijn alle verhalen in deze uitgave waar gebeurd.

De werkelijkheid bleek, zoals vaker, absurder dan wat de vreemdste fantasie had kunnen bedenken. Een van zijn anekdotes is mij altijd bijgebleven als het summum van door hebzucht ingegeven achterbaksheid: een zoon die tijdens de kerkdienst voor zijn overleden vader een opkomende ongesteldheid suggereert om zo voor de neus van zijn broers en zusters tijdens de begrafenis het ouderlijk huis te kunnen leegroven. Of de dochter die een uur na het overlijden van haar moeder snel met haar man een boedelbak huurt om het huis leeg te kunnen halen, haar overleden moeder nog warm op de sofa. Nichten en neven die oude tantes hun erfenis proberen af te troggelen, echtgenoten die hun vrouw berooid achterlaten omdat ze het met een jonge minnares hebben aangelegd, kinderen die zich afkeren van hun ouders, ouders die uit pure wraakzucht hun kinderen willen onterven, grootouders die na het overlijden van hun dochter hun kleinkind willen afpakken van de gehate schoonzoon: als het om geld en bezittingen gaat, is de mens tot alles in staat, zelfs datgene waartoe je hem niet in staat acht. Je zou er cynisch van worden.

Troost

Gelukkig had de notaris ook mooie, ontroerende verhalen voor mij in petto: de stervende vrouw die troost vond in het feit dat alle zaken goed waren geregeld, de jongeman die zijn erfdeel afstond aan zijn nieuw gevonden broer omdat hij zijn vader toch nooit had gekend, de oude dame van wie niemand wist dat ze Joodse kinderen had gered, het bejaarde paar dat zich alle luxe had ontzegd en toch een heel gelukkig leven had geleid.

De publicaties in de rubriek ‘Waarvan Akte’ in de regionale kranten van de Persgroep en het AD riepen veel reacties op. Afkeuring over – of juist waardering voor – het handelen van de hoofdpersonen of de notaris, steun voor pechvogels en ongelukkigen, complimenten over inhoud en schrijfstijl, technisch inhoudelijke vragen, uitingen van ongeloof: u verzint dit, want wat u vertelt, kán gewoon niet waar zijn. Een enkeling stelde mijn morele besef ter discussie of beschuldigde mij van keiharde leugens. Hoe dan ook, het wel en wee van de notaris ráákte vele lezers.

Poeltje

Na enkele maanden was overigens niet langer sprake van ‘de’ notaris, maar kon ik putten uit de ervaringen van een poeltje dat ik had samengesteld om de continuïteit van de rubriek te kunnen waarborgen. Onder hen notarissen van de oude stempel, maar ook verrassend jonge en hippe beroepsbeoefenaren. Stuk voor stuk gedreven, vrolijke, intelligente, invoelende mensen, mannen én vrouwen, die belangeloos hun medewerking verleenden en de buitenwereld een inkijkje gunden in hun wereld, omdat ze graag wilden laten zien hoe mooi, bijzonder, essentieel en waardevol het notarisberoep is – voor de meesten van hen trouwens eerder een roeping dan een vak.

Het imago van de notaris is in ons land niet ijzersterk meer. Zowel door onfrisse affaires waarbij notarissen waren betrokken als door de algehele gezagscrisis is het rotsvaste vertrouwen in de integriteit van de eens zo onkreukbare functionaris aangetast. De opkomst van allerlei internetnotarissen en prijsvechters, die dankzij het vrijgeven van de markt voor veel minder geld ogenschijnlijk hetzelfde product leveren, heeft de notaris het adagium van ‘zakkenvuller’ opgeleverd, een keiharde zakenman die het alleen maar om de poen te doen is.

Om eerlijk te zijn: dat beeld had ik ook. Maar op basis van mijn ervaringen in de afgelopen twee jaar kan ik alleen maar zeggen dat dat idee – een vooroordeel, anders niets – niet klopt.

Daarbij: het optekenen van al die notarisverhalen was een van de boeiendste en leukste journalistieke klussen die ik ooit heb gedaan. Ik schreef die korte stukjes vaak met een glimlach om de lippen en, een heel enkele keer, een traan in het oog. Ik hoop dat ze met hetzelfde resultaat worden gelezen.

1 • India

Op een donkere herfstochtend zit ik net aan mijn tweede kop koffie als ik een telefoontje krijg. Via een krakende lijn hoor ik een stem met een zwaar Indiaas accent: ‘Hello sir.’ Het is de politiechef van een Indiaas dorpje. In een guesthouse in de buurt, vertelt hij in gebroken Engels, is het lichaam van een Nederlander gevonden. Zelfmoord. In de papieren die hij bij zich draagt, staan mijn naam en telefoonnummer.

Ik schrik als ik hoor om wie het gaat: inderdaad een cliënt van me. De foto’s die de politiechef me even later mailt, zien er niet fraai uit. Maar ik herken de overledene als de man van middelbare leeftijd die een paar jaar geleden zijn testament heeft laten opmaken. Een keurige heer met een goede opleiding en een dito baan. Hoe is uitgerekend deze onopvallende modelburger in India terechtgekomen? En waarom heeft hij zelfmoord gepleegd?

Ik beloof de politiechef me om de overledene te bekommeren en neem contact op met de Nederlandse ambassadeur in India. Hij weet nog van niets en gaat op onderzoek uit.

Een paar dagen later belt hij terug. Uit zijn speurwerk blijkt wat er moet zijn gebeurd. De man is een paar maanden eerder via internet tot over zijn oren verliefd geworden op een jonge, aantrekkelijke Indiase vrouw. Ze heeft hem gevangen in haar liefdesweb en overgehaald naar India te verhuizen. Zijn familie probeert nog om hem op andere gedachten te brengen, maar dat leidt alleen maar tot ruzie. Hij zegt zijn baan op, verkoopt zijn huis, zijn huisraad en zijn auto en vertrekt. Voor zijn grote liefdesavontuur. Alle schepen achter zich verbrand.

Tijdens zijn verblijf in het dorpje neemt hij diverse keren grote bedragen cash op. Waarschijnlijk profiteert het hele dorp daarvan. Maar als al zijn geld op is, is het over met de liefde en wordt hij uit de dorpsgemeenschap verstoten.

Een tijdje trekt hij rond in de afgelegen streek, met amper middelen van bestaan. Terug naar Nederland kan of wil hij niet. De eenzaamheid en de wanhoop grijpen hem bij de keel. Hij ziet maar één oplossing.

Geld voor de repatriëring van zijn lichaam is er niet. Hij wordt in India gecremeerd, zijn as wordt over het land uitgestrooid. Bij de crematie is de Nederlandse ambassadeur de enige aanwezige.

Een paar weken later krijg ik een doosje toegestuurd met daarin persoonlijke bezittingen en enkele papieren. Dat is wat rest van zijn leven, dat is begonnen in een Brabants dorpje en geëindigd in een verlopen guesthouse in India.

2 • Goed beschermd

Eens per week houd ik inloopspreekuur. Vanavond meldt zich een man uit een dorpje in de buurt, een trucker in spijkerbroek, werkschoenen en houthakkersblouse. Hij heeft, vertelt hij, altijd bij zijn moeder gewoond en is nooit verder geweest dan Duitsland, België en Frankrijk. Maar zijn moeder is overleden en afgelopen zomer is hij voor het eerst ver weg op vakantie geweest, naar Thailand. Daar is hij verliefd geworden. Nu wil hij haar naar Nederland halen en trouwen. Maar wel op huwelijkse voorwaarden.

Verstandig, zeg ik, en ik vertel hem dat hij met zijn aanstaande langs moet komen. De wet eist dat zij het huwelijkscontract ook ondertekent. Omdat ze volgens hem amper Engels spreekt, regel ik een Thaise tolk.

Een paar weken later melden ze zich: hij halverwege de vijftig, met een omvangrijke buik en minstens 150 kilo, zij klein en frêle. Ze draagt een superkort rokje en is niet ouder dan een jaar of 25. ‘Dit is Patricia,’ stelt hij haar voor. Zo heet ze niet echt, vertelt hij, maar hij noemt haar zo omdat hij haar Thaise naam niet kan uitspreken.

Patricia antwoordt op alles ‘yes’, het enige Engelse woord dat ze kent. De tolk vertelt haar wat de bedoeling is en krijgt te horen dat ze het prima vindt, trouwen op huwelijkse voorwaarden. Nadat we het contract hebben ondertekend, vertrekken de twee – zij uiterlijk onbewogen, hij zichtbaar gelukkig. Zijn zware arm ligt om haar ranke middel. Bij de deur kijkt hij om, een grote glimlach op zijn gezicht: ‘Nu ben ik goed beschermd hè, mijnheer notaris?’

Een halfjaar later meldt hij zich weer op mijn spreekuur. Hij begrijpt iets niet. Bij een onderzoek in het ziekenhuis is gebleken dat hij seropositief is. ‘Ik dacht eerst, mijnheer notaris: positief, dat is toch goed?’ Maar de arts helpt hem uit de droom: hij heeft aids. Hoe kan dat, wil de arts weten. Heeft hij soms veel wisselende contacten gehad? Nee, bezweert mijn cliënt: hij heeft nooit een andere vrouw gehad dan zijn kersverse Thaise echtgenote. Zij is de eerste en enige met wie hij ‘het’ ooit heeft gedaan. En inderdaad: als haar bloed ook wordt onderzocht, blijkt zij de besmettingsbron.

Ik spreek wat bemoedigende woorden en vraag hem waar hij zijn echtgenote heeft leren kennen. In een soort discotheek, vertelt hij. Het plaatje wordt me duidelijk. Wat wilde hij mij vragen? ‘Hoe kan het nou dat ik besmet ben met aids,’ vraagt hij. ‘U vertelde me toch dat ik goed beschermd was?‘

Ik geloof mijn oren niet, maar houd mijn gezicht in de plooi. Als ik hem heb uitgelegd wat een notaris bedoelt met ‘goed beschermd’, haalt hij zijn schouders op. ‘Het maakt ook niet uit,’ zegt hij. ‘Ik hou nog steeds heel veel van haar.’

3 • Testament

Een man en een vrouw lopen mijn spreekkamer binnen, de man voorop, de vrouw een paar meter achter hem. Hij laat de deur uit zijn handen glippen, gooit zijn jas over een stoel en ploft neer. Dit echtpaar is al vele jaren getrouwd, zie ik aan de nonchalante manier waarop de man zijn echtgenote behandelt.

De man is een selfmade ondernemer uit de regio. Ik ken hem vaag. Groot bedrijf, mooi huis, luxe auto, prominent lid van de Lions Club. Hij heeft geld en laat dat graag zien: gouden horloge, dure schoenen, maatpak. Zijn echtgenote is een zachte, onopvallende verschijning.

De twee komen voor een testament. Daar is het wel eens tijd voor, vindt de man. Want hij heeft een druk leven en je weet nooit. En áls hem wat gebeurt, wil hij dat het voor zijn echtgenote allemaal goed is geregeld. Ik schaam me over mijn vooringenomenheid. Gevalletje ruwe bolster, blanke pit, denk ik.

Een week later komt dezelfde man weer binnen. Nu stevig gearmd met een sexy blondine die meer dan een paar jaar jonger is dan hij. Hij stelt haar voor als zijn Russische vriendin, die hij heeft ontmoet in het Amsterdamse nachtleven. Hij gedraagt zich bijna onderdanig tegenover haar: neemt haar jas aan, schuift haar stoel aan, schenkt haar koffie in.

Hij wil een nieuw testament, valt hij met de deur in huis. Een testament waarin zijn nieuwe vlam alles erft. De situatie wordt op slag ongemakkelijk: ik weet dat hij weet dat ik weet… Maar de man doet of zijn neus bloedt en de vriendin weet duidelijk van niets.

Zijn handelen is misschien niet fraai, maar strafbaar is het niet. Dus gebiedt mijn ambt me hem van dienst te zijn. Dat ben ik zelfs wettelijk verplicht. Mijn ambtsgeheim verbiedt me ook om zijn echtgenote of zijn vriendin te informeren over wat er gaande is.

Het nieuwe testament wordt opgemaakt en ondertekend. Daarmee is de zaak rond. De echtgenote is onterfd en weet van niks. Bij het afscheid geeft de man me een vette knipoog: jongens onder elkaar.

Door het raam kijk ik de twee na als ze de straat oversteken. Hij zegt iets tegen haar, zij lacht, haar hoofd tegen hem aan. Zijn arm ligt om haar schouders: de jager met zijn prooi. Galant loopt hij om en opent het autoportier, helpt haar bij het instappen. Hij laat de motor brullen en rijdt met hoge snelheid de straat uit. Het motorgeluid sterft langzaam weg.

Ik blijf nog even voor het raam staan en denk aan zijn echtgenote thuis. Aan het moment dat zij zich bij mij meldt voor de afhandeling van de erfenis en aan wat ik haar dan zal moeten vertellen.

Dit is het einde van de preview. Ga voor meer informatie over dit boek naar de website van Uitgeverij Haystack of bestel het boek bij uw favoriete boekhandel