OVER DIT BOEK

Een miljoen op de bank, wie droomt er niet eens van? Nooit meer werken, alles doen wat je wilt. Maar waarom zou je het bij dromen laten? Financieel onafhankelijk worden, dat kan iedereen. Ook als je een modaal inkomen hebt.

Om miljonair te worden hoef je niet dag en nacht te werken of de jackpot te winnen. Het geheim is om bescheiden te leven en tegelijkertijd slim te beleggen.

In dit boek geen verhalen over bekende voetballers, zangers of topondernemers, maar over heel gewone mensen, zoals de schrijver. Alles wat je volgens de selfmade miljonair Oeds-Jan Postma nodig hebt, is de zelfdiscipline om niet na elke commercial naar de winkel te rennen en een handige manier om je vermogen te laten groeien. Hoe je dat aanpakt, lees je in dit boek.

Postma werkt nog steeds. Omdat hij het leuk vindt. Voor het geld hoeft het niet meer.

Inhoud

OVER DIT BOEK

MILJONAIR MET EEN GEWONE BAAN

VOORWOORD • Het laatste taboe

INLEIDING • Ik heb er zelf ook een!

DEEL I • ANDERS DENKEN OVER GELD

Hoofdstuk 1 • Een miljoen. Voor mij?

Oeds-Jan Postma

MILJONAIR MET EEN GEWONE BAAN

Stop met dagdromen en word financieel onafhankelijk

Uitgeverij Haystack

Postbus 308

5300 AH Zaltbommel

0418-680180

www.haystack.nl

needle@haystack.nl

Auteur: Oeds-Jan Postma

Corrector: Carolien van der Ven

Vormgeving omslag: Studio Haystack

Afbeelding omslag: Freepik

Opmaak: Debbie Brok

ISBN: 9789461262547

NUR 770, 794

© 2017 Oeds-Jan Postma

Alle rechten voorbehouden.

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door print-outs, kopieën, of op welke manier dan ook, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

Alle adviezen en tips zijn slechts de persoonlijke mening van de auteur. De adviezen zijn niet bedoeld als professioneel financieel advies in de wettelijke definitie. De auteur heeft mogelijk long posities (aandelen) in een aantal genoemde bedrijven, evenals obligaties.

Dit boek is in de EU gedrukt op milieuvriendelijk papier

‘‘Het financiële doel dat rijk denkende mensen nastreven, is vrijheid, niet rijkdom!’

Felicia Woodside

VOORWOORD • Het laatste taboe

We leven in een vreemde wereld. Op televisie wordt het ene na het andere zogenaamde ‘taboe’ beslecht. Alles moet bespreekbaar zijn. Alle problemen, alle afwijkingen, alle meningen moeten allemaal publiek gedeeld worden. Alles. Behalve als het gaat om geld. Dan gaan de luiken plotseling dicht.

Vreemd, want in onze wereld speelt geld een cruciale rol. Sterker, bijna alles draait tegenwoordig om geld. Geld is een bijzonder nuttig middel. En toch kleeft er een heel negatief imago aan geld. In onze taal zie je vaak een ronduit negatieve houding tegenover geld. Denk maar aan gezegdes als ‘geld stinkt’, ‘geld koopt geen geluk’, ‘geld maakt niet gelukkig’ en ‘geld is de wortel van alle kwaad’.

In het onderwijs wordt bitter weinig aandacht besteed aan financiële educatie. Natuurlijk leren we op school om bedragen op te tellen en om netjes wisselgeld te geven. Maar hoe we verstandig moeten omgaan met geld, dat wordt ons op school niet geleerd.

Ook buiten het onderwijs komt financiële educatie niet van de grond. De adviezen van het Nibud – vast goed bedoeld – beschouw ik als oud denken uit de categorie ‘penny wise, pound foolish’. Zelfs via Google vinden we opmerkelijk weinig over de manier waarop mensen aan hun geld komen en waar ze het allemaal aan uitgeven.

Dat is toch gek.

Verkeerde keuzes

Zo kan het gebeuren dat mensen een leven lang de verkeerde keuzes maken als het gaat om geld. Vervelend. En vooral heel kostbaar. Want laten we eerlijk zijn: heel veel keuzes die we in ons leven maken, hebben met geld te maken.

Het uiteindelijke gevolg is dat mensen een leven lang werken voor hun geld in plaats van andersom. Mensen dromen weg bij het Zwitserleven-gevoel, maar maken ondertussen steeds keuzes die hen juist verder van deze droom wegleiden. Elke dag opnieuw.

Het resultaat is dat de meeste mensen zelf nauwelijks een vermogen van enige substantie opbouwen. Ik ken persoonlijk zelfs een flink aantal veertigers die het gepresteerd hebben om na twintig jaar hard werken een negatief vermogen op te bouwen: zij hebben meer schuld dan vermogen. Zij hebben – ondanks al hun diploma’s, hun ervaring en de prima salarissen in ons rijke land – minder vermogen weten te verzamelen dan een eenvoudige herder in de Afrikaanse woestijn. Tamelijk absurd. En toch gebeurt het.

Een dure grap

De grootste grap is dat een aantal van deze mensen – die zelf niet in staat zijn om een fatsoenlijk vermogen op te bouwen – in hun dagelijks leven andere mensen van ‘professioneel’ financieel advies moeten voorzien. Alleen is het helaas geen grap. Ik zei het al: we leven in een vreemde wereld.

Natuurlijk weten veel financiële adviseurs best het een en ander van bepaalde producten, maar dat is meestal kennis op de vierkante millimeter. Waar het om gaat – of om zou moeten gaan – is het antwoord op de vraag of jij een dergelijk financieel product überhaupt nodig hebt, of het je dichter bij jouw droom gaat brengen. Het antwoord op die vraag luidt in verreweg de meeste gevallen trouwens ‘nee’.

Financiële industrie

In een wereld die barst van de informatie, ontbreekt het ons doorgaans aan financiële wijsheid. Dat hiaat vormt de aanleiding voor dit boek. Dit boek geeft je diepgaand inzicht in geld en geldstromen, zodat je straks je eigen plan kunt trekken en op je eigen kompas durft te varen in plaats van op dat van de omgeving, van marketeers of van de lobby van de financiële industrie.

Dit boek geeft je de wijsheid om ‘nee’ te zeggen tegen overbodige zaken. Wijsheid om rationele keuzes te maken voor de lange termijn. Wijsheid om af te zien van heel veel overbodige, impulsieve aankopen. Wijsheid waarmee je bespaard blijft van radioactieve financiële producten zoals veel te dure lijfrentepolissen, woekerhypotheken en slechte beleggingsfondsen. En het zorgt dat je een gezond wantrouwen krijgt tegen alle nieuwe financiële producten die ongetwijfeld zullen volgen – producten die bijna niemand echt goed begrijpt en die veel beloven en weinig voor jou gaan doen, producten die vooral de financiële industrie verder helpen. Jou niet.

Dromen

Oké, genoeg geklaagd. Want dit boek is geen klaagzang. En – dat klinkt misschien wat vreemd – het gaat ook niet alleen over geld. Want geld is slechts een middel. Nog meer dan over geld en geldwijsheid gaat dit boek over geluk. En wat brengt jou geluk? De realisatie van jouw dromen!

Dit boek gaat over jouw allergrootste droom en dan vooral hoe je die droom betaalt. Want ook voor de meest romantische dromen is uiteindelijk geld nodig, dat spul van dat grote taboe – het taboe dat ik hier niet uit de weg ga, maar dat ik juist omarm en stap voor stap analyseer. Zodat jij straks weet wat je te doen staat, waarom je dat doet en hoe jouw geld straks voor jouw droom gaat werken.

Over dit boek

De meeste geldboeken beperken zich tot een afgebakend gebied, bijvoorbeeld mogelijkheden om geld besparen, of een beleggingsstrategie, of een exotische manier om zogenaamd veel geld te verdienen. Dit boek pakt het anders aan en gaat dwars door al die gebieden heen. Stap voor stap en van a tot z, zonder ingewikkeld te worden. Ik houd het simpel. Dat kan trouwens prima, want als het gaat om geld, is simpeler eigenlijk altijd beter!

Ik sta eerst even stil bij de filosofie achter mijn benadering en neem vervolgens een kijkje in ons brein, vooral daar waar dat steeds in de fout gaat. En natuurlijk bespreek ik de trucs die helpen om betere keuzes te maken.

Ons boek wordt daarbij steeds praktischer. Zo ga ik in deel III kijken op welke manieren je meer geld overhoudt en hoe je dat geld voor je laat werken, met praktische adviezen die je letterlijk kunt kopiëren. Als je wilt kun je zelf meeschrijven en je eigen situatie doorrekenen. Het boek eindigt met een overzichtelijk stappenplan dat enerzijds een samenvatting is van mijn aanpak en anderzijds een praktische leidraad.

Slow money

Ik doe alles op een eenvoudige, eerlijke manier. Ik ga in dit boek uit van klassieke deugden zoals bescheidenheid, geduld, matigheid en spaarzaamheid. Daar word je niet alleen financieel rijker, maar ook gelukkiger van. ‘Slow money’ vind ik zelf een mooie omschrijving van deze frisse kijk op geld. Dat begrip geeft aan dat het beter voor je is, net zoals ‘slow food’ veel gezonder is dan ‘fast food’.

In dit boek vind je dan ook geen ‘fast money’: valse beloften, sluipwegen of gemene trucjes. Geen gebakken lucht dus. Geen marketingconstructies waarbij je op slinkse wijze vrienden moet uitbuiten. Geen schimmige teakhoutconstructies van de vriendjes van Harry Mens. Geen binaire opties. Niets van dat alles. Want er is nu eenmaal geen quick fix als het gaat om geld. Iedereen die dat wel suggereert, moet je mijden als de pest.

Simpel

Ik houd het simpel. Het hoeft namelijk helemaal niet ingewikkeld te zijn. Integendeel, hoe simpeler hoe beter. De spil van mijn aanpak is de magische formule, een formule die verrassend simpel is, alleen de uitkomsten ervan zijn magisch.

Het draait in de formule vooral om de consequente uitvoering ervan. Daarvoor heb je geduld en vastberadenheid nodig. En het lef om eigen keuzes te maken en scherp te kiezen. Dat klinkt eenvoudig en dat is het ook, maar die consequente uitvoering kan nog knap lastig zijn, zeker in een tijd waarin alles lijkt te draaien om status, sociale druk en sociale media. En waarin alles nú moet. Waarin mensen te snel voor ‘fast’ kiezen in plaats van ‘slow’.

Vooral de eerste maanden kan het lastig zijn om de knop om te zetten en jezelf van je eigen mentale juk te bevrijden. Maar ingewikkeld? Dat is het absoluut niet.

Ik weet zeker dat dit boek je gaat helpen om betere financiële keuzes te maken, dat je geldwijzer wordt, waardoor het bijdraagt aan meer geluk. Uiteindelijk is geld ook maar een middel. Om gelukkig te worden bijvoorbeeld.

Jouw eigen droom

Wat is jouw grote droom? Nooit meer hoeven werken voor je geld? Zo snel mogelijk met pensioen? Financieel onafhankelijk zijn? Miljonair worden? Alle tijd voor…? Een eigen…?

Wat je droom ook is, schrijf hem op. Dat helpt, want bij alles wat je op papier zet, gaat de wereld je ongemerkt helpen. Schrijf je droom daarom liefst op papier, dan gaan we er samen voor zorgen dat hij over een aantal jaren niet meer bestaat, maar werkelijkheid is geworden!

‘Geld is een verschrikkelijke meester, maar een geweldige slaaf.’

Francis Bacon

INLEIDING • Ik heb er zelf ook een!

Oké, ik ga je iets vertellen. Ik heb er lang over getwijfeld, omdat het voor mij heel persoonlijk is en iets wat niemand behalve mijn vrouw nog weet. Ook mijn kinderen niet. Het is iets wat ik het liefst helemaal voor mezelf had gehouden en wat andere mensen helemaal niets aangaat. De reden waarom ik het toch vertel, is dat het mijn verhaal en de geloofwaardigheid ervan onderstreept. Het maakt duidelijk dat iedereen miljonair kan worden. Jij ook.

Mijn geheim? Ik ben sinds mijn vierenveertigste miljonair. Ik loop niet graag te koop met mijn vermogen, en mijn advies aan jou (zie hoofdstuk 7) is om de omvang van jouw vermogen – als het straks zover is – de rest van je leven geheim te houden. Net zoals de anonieme miljonair in hoofdstuk 4. Voor mij is dat nu te laat. Het zij zo. Als mensen het niet van mij weten, zullen ze het trouwens nooit vermoeden. Ik rijd in een onopvallende middenklasser van acht jaar oud, waarvan ik het onderhoud zelf doe, ik woon in een rijtjeshuis in een anonieme Vinex-wijk waar ik zelf aan klus en ik loop het liefst op gympen en in mijn Mountain Peak-trainingsjack. Inderdaad, het huismerk van Scapino.

Mijn eigen droom

Ik heb altijd goed verdiend, maar ook weer niet extreem. Het zal gemiddeld iets van twee keer modaal geweest zijn. En toch had ik na een jaar of twintig werken een vermogen van ruim een miljoen euro vergaard.

Behalve in de tijd dat ik een dure MBA-opleiding volgde, heb ik serieus gespaard. Al die jaren hield ik minimaal dertig procent van mijn nettosalaris over. Dat betekende dat ik elke maand duizend euro kon investeren. Omdat mijn maandlasten nauwelijks stegen, werd dat steeds meer naarmate mijn inkomen steeg.

Het begon allemaal met auto’s. Als kind was ik er helemaal gek van, ik kende ze allemaal. De aller-, allermooiste was voor mij de Porsche 911. Een icoon dat zo nu en dan voor de deur stond bij een vriendje; zijn vader werkte – in de goede oude tijd – bij de Rijkspolitie. Mijn droom als kind was om ooit een echte Porsche te bezitten. Maar dan zonder zwaailichten.

Vele jaren later, na mijn studie economie, kreeg ik mijn eerste vaste baan en kon ik aan mijn jongensdroom gaan werken: een eigen Porsche bezitten. Daar had ik meer dan honderdduizend gulden voor nodig. Om mijn droom zo snel mogelijk waar te maken reed ik zelf in een zuinige 3-cilinder Suzuki Swift. Mijn collega’s betaalden ondertussen fors om in stoere Alfa’s te kunnen rijden.

Na een paar jaar werken had ik al meer dan de helft vergaard en was ik serieus op weg naar mijn droom. Maar hoe dichter ik bij mijn doel kwam, hoe meer ik ging twijfelen aan die dikke Porsche. Want ik wilde een Amerikaanse MBA-opleiding volgen en die kostte ongeveer hetzelfde als een Porsche. Terwijl die opleiding een levenslange investering in mezelf zou zijn en die Porsche na vijftien jaar nauwelijks meer iets waard zou zijn. Bovendien kon ik niet te lang meer wachten met het behalen van mijn MBA omdat ik anders te oud zou zijn. Daarom werd het eerst een MBA.

Ik had geluk en werd toegelaten tot de vermaarde MBA-opleiding van Northwestern University in Chicago. Het wonderlijke is dat mijn vermogen in die tijd toch sneller ging groeien (hoofdstuk 7 beschrijft dit bijzondere fenomeen). En zo had ik toen ik mijn MBA had afgerond nog steeds geld over om alsnog mijn droomauto te kunnen kopen. Maar tegen die tijd hoefde dat voor mij eigenlijk niet meer. Ik had ervaren dat buitenkant en bezit voor mij niet zo belangrijk (meer) waren en dat ik juist gelukkig werd van bescheiden leven. Vanuit mijn interesse voor het zenboeddhisme kreeg ik meer oog voor duurzaamheid, en bovendien was het verschil tussen investeren en consumeren nu duidelijk voor me en had ik de kracht van exponentiele vermogensgroei ervaren.

Als enige van mijn MBA-klas ben ik voor een goed doel gaan werken. Het was een bewuste keuze om minder te gaan verdienen maar iets goeds te doen voor onze wereld. Ondertussen bleef ik wel investeren en bescheiden leven en groeide mijn vermogen snel door richting een paar ton – iets waar mijn collega’s niets van wisten. De gesprekken aan de lunchtafel gingen doorgaans ook niet over geld. Alleen de goudkleurige BMW die ik mezelf als uitspatting toestond, was regelmatig onderwerp van gesprek. Het was trouwens ook een gouden tijd, omdat werken voor Unicef inspirerend was én omdat aandelen destijds heel goedkoop waren: de beurs was ingestort, dus ik kon ondanks mijn relatief bescheiden inkomen goedkoop aandelen inslaan.

In mijn Unicef-tijd ontstond bij mij het besef dat geluk niet zit in het bezitten van dingen, maar veel meer in ervaringen en relaties. En ik realiseerde me dat er uiteindelijk maar één schaars goed is: tijd. Al het overige is vervangbaar, maar tijd komt nooit meer terug.

Toen viel bij mij het kwartje en vond ik mijn nieuwe, ambitieuze spaardoel: financiële onafhankelijkheid. In mijn geval kwam dat neer op een kapitaal van ongeveer zeshonderdduizend euro (in hoofdstuk 6 reken ik dat voor). Een paar jaar later had ik dat bedrag, geholpen door de beurs, die snel in waarde steeg, en de overwaarde van ons huis. Op mijn vierenveertigste passeerde de totale waarde van mijn vermogen de symbolische grens van één miljoen. ‘Geld trekt geld aan,’ Maarten Toonder zei het al.

Het grote afzien?

Sommige mensen vragen zich af hoe ik mijn bescheiden levensstijl volhoud. Dat vind ik een lastige vraag, want feitelijk is die niet zo bescheiden. We vergeten vaak dat ruim 95 procent van de wereldbevolking het met minder moet doen. Ik vraag me andersom juist af hoe mensen het voor elkaar krijgen om hun inkomen elke maand helemaal op te maken, aan in mijn ogen geheel overbodige zaken.

Ik zie mijn levensstijl niet als een opoffering. Natuurlijk kan ik ook om de vier jaar een nieuwe auto kopen. Ben ik dan sneller op mijn bestemming? Nee, maar wel pissig als ik ineens een kras zou zien. Nu kan een extra kras me niet echt boeien.

Natuurlijk zou ik een veel groter huis kunnen kopen. Ben ik dan sneller klaar met schilderen of stofzuigen? Nou, nee. Krijgen we dan leukere buren? Integendeel. En in zo’n chique buurt lijkt mijn auto ineens een heel stuk ouder.

Het hoeft voor mij allemaal niet omdat ik weet dat ik niet gelukkiger word van nog meer kopen. Voor mij zijn tijd en vrijheid veel belangrijker dan spullen. En voor mij betekent duurzaamheid dat we het hier allemaal wat rustiger aan doen en minder verspillen – zaken die je ook in vrijwel alle religies ziet.

De Deen Jacob Fisker, die sinds zijn dertigste financieel onafhankelijk is, heeft genoeg aan vijfhonderd euro per maand. Daar zou ik ook kunnen van kunnen leven, maar daar zou ik niet gelukkig van worden. Ik permiteer mezelf uitspattingen en bespaar niet op zaken die ik echt belangrijk vind. In mijn geval zijn dat verre reizen met het hele gezin. Natuurlijk zoek ik dan goed naar voordelige vliegtickets en huurauto’s. Maar we gaan wel. Nu ik dit schrijf, ben ik net terug van een weekend Londen met mijn oudste zoon, met als hoogtepunt een concert van mijn jeugdheld Jeff Lynne in het Wembleystadion.

Andere uitspattingen zijn een belachelijk dure muziekinstallatie en een bijzonder prijzige sportfiets. Dergelijke aankopen overweeg ik goed en zoek ik met veel zorg uit en ik gebruik ze vervolgens bijna dagelijks, gemakkelijk vijftien jaar lang. Dat is voor mij duurzaamheid.

Omgeving

Ik word geholpen door mijn omgeving. Zo ben ik gelukkig getrouwd en is mijn vrouw ook niet iemand die het geld over de balk gooit. Wat ook helpt, is dat ik niet te veel naar anderen kijk. Anders zou ik ook een kabelabonnement hebben, een telefoonabonnement, Netflix, Spotify, een ANWB-lidmaatschap, een reisverzekering, een overlijdensrisicoverzekering, een uitvaartpolis, een cv-onderhoudscontract, een glazenwasser en een sportschoolabonnement. (Over die onnodige uitgaven gaan we het in deel III hebben.)

Verder kijk ik met een heel kritisch oog naar alle media-uitingen. Dankzij mijn marketingervaring weet ik als geen ander hoe mensen worden beïnvloed door de commercie, maar ook door ‘objectieve’ media. En ik ken alle trucs die Cialdini ontmaskert in Invloed. Saillant detail: zijn boek was bedoeld voor consumenten om tegenwicht te bieden tegen overconsumptie, maar wordt nu juist misbruikt door markteers om nog meer te verkopen.

Maak er net als ik een sport van om daardoorheen te prikken en om regelmatig een grote schoonmaak te houden en overbodige abonnementen en verzekeringen te lozen. Daarbij kan het enorm helpen om zo weinig mogelijk tijdschriften en tv te consumeren (scheelt je ook nog eens flink wat geld). Alle media overstelpen je met prikkels die – direct of indirect – aanzetten tot consumeren. Leuk voor de economie misschien, maar zeker niet voor jouw geluk. Het verhaal in hoofdstuk 8 laat zien dat je gelukkig wordt van heel andere dingen. Dan snap je ook waarom wij bijvoorbeeld wel een Museumkaart hebben voor ons hele gezin.

Leergeld

Van mijn vermogen is het grootste deel afkomstig uit rendement. Daar heb ik zelf niets voor hoeven doen. Dat hebben andere mensen voor mij verdiend. Het gaat om een enorm bedrag, maar achteraf had het nog veel meer kunnen zijn. Want de aanpak die ik nu hanteer – en in de volgende hoofdstukken beschrijf – is niet helemaal hoe ik mijn reis naar financiële onafhankelijkheid ben begonnen; mijn huidige aanpak is eerder het resultaat van een jarenlange zoektocht, van vallen en opstaan. Ook ik heb – in 1997 – een koopsompolis afgesloten (met een belastingvoordeel van veertig procent, waarvan de ABN meteen de helft incasseerde als ‘kosten’), die mij in al die jaren nog geen één procent per jaar heeft opgeleverd. Ook heb ik geld gestoken in dure huisfondsen van de grootbanken, zoals het Postbank IT-fonds, en in beleggingsfondsen van Skagen en Robeco, en heb ik aandelen WorldOnline gekocht.

Alle dure financiële missers die ik heb gemaakt, kun jij overslaan. Zou ik zeker doen. Ik heb ze al voor je betaald.

Hoe mijn reis begon

Aanvankelijk had ik mijn gespaarde geld niet bijster slim geïnvesteerd: een groot deel stond op een spaarrekening. Levensgevaarlijk trouwens, want dan is het van de bank en niet meer van jou. In die tijd was de rente gelukkig nog wel rond de vier procent. Een ander deel was belegd in huisfondsen van banken. Veel te duur en de rendementen waren ook nog eens belabberd: tussen de één en vijf procent netto per jaar, dus nauwelijks meer dan de spaarrekening destijds. Mijn eigen portfolio met losse aandelen deed het ondertussen ook niet bijzonder: natuurlijk waren er mooie successen, maar minstens zoveel teleurstellingen. Ik spreidde te weinig en bovendien waren de transactiekosten veel te hoog. Als een van de eersten in ons land ben ik in 2002 daarom overgestapt naar de beleggingsfondsen van Fundcoach. Die presteerden vaak redelijk, maar waren nog steeds duur. Uiteindelijk bleven ze toch weer achter bij de markt, vooral door de zorgvuldig verstopte kosten die onzichtbaar op het rendement werden ingehouden.

Pas sinds ik via BinckBank – en later DEGIRO – voornamelijk in indexfondsen beleg (dat leg ik allemaal uit in hoofdstuk 13), houdt mijn rendement de markt gewoon bij. Dus dat is wat ik tegenwoordig doe: beleggen in goedkope ETF’s (ook wel trackers genoemd) via goedkope brokers. Helaas hoor je nauwelijks iets over deze revolutie, terwijl deze besparing gemakkelijk een ton aan extra inkomsten kan opleveren. Maar ja, die besparing betekent een enorme inkomstenderving voor de financiële sector. Misschien dat er daarom zo weinig voor wordt geadverteerd?

Als ik het kan

De belangrijkste reden waarom ik dit boek heb geschreven, is dat ik wil laten zien dat iemand die nog nooit een erfenis heeft gehad, nooit een prijs heeft gewonnen en jarenlang braaf in loondienst heeft gewerkt gewoon miljonair kan worden. Jij dus ook! Het hoeft natuurlijk niet, maar het kan.

Dat verhaal vraagt erom verteld worden. Dat verhaal wil ik vertellen. Omdat we zo ongelooflijk slecht met geld omgaan. Omdat we te veel uitgeven. En te weinig investeren. Omdat veel mensen niet eens beter weten. Dat wil ik veranderen. Zodat de wereld een beetje mooier wordt, een beetje duurzamer. En zodat jij gelukkiger wordt. Want zoals gezegd gaat dit boek stiekem over geluk. Er is namelijk een relatie tussen geld en geluk. Sommigen zeggen dat geld er niet toe doet, dat geld niet gelukkig maakt. Dat is – helaas misschien – niet helemaal waar.

Hoe geld wel gelukkig maakt

Wetenschappelijk onderzoek (van onder meer Case Western en Princeton University) laat zien dat er wel degelijk een verband is tussen geld en geluk: als mensen geen of weinig geld hebben, worden ze daar bijzonder ongelukkig van. In India plegen veel boeren die na een misoogst helemaal aan de grond zitten zelfmoord. Als mensen meer geld krijgen, worden ze daar gelukkiger van. Tenminste, tot één keer of twee modaal. Daarboven neemt het geluk niet echt meer toe.

Dat kunnen we ook vertalen in de omvang van vermogen: tot een miljoen brengt meer geld extra geluk, maar heb je nog meer, dan maakt het je niet nog gelukkiger Of, zoals Bill Gates het verwoordt: ‘After that it’s the same hamburger.’

Een ‘bescheiden’ vermogen kan je dus wel degelijk gelukkig maken: geen geldzorgen meer. Nooit meer tegen je zin – want alleen voor het geld – hoeven te werken. Al je tijd en energie helemaal voor jezelf – tijd en energie die je beter kunt gebruiken voor je droom.

Gewapend met dit boek word je de baas over geld. Jouw geld. Niet zozeer voor het geld zelf, maar vooral om het geluk – in de vorm van vrijheid en tijd – dat het zal brengen. Veel feiten in dit boek zullen je verrassen, je laten nadenken. En je zo nieuwe inzichten brengen, die je hopelijk weer tot andere keuzes brengen. En die keuzes zullen je rijker, maar vooral ook gelukkiger gaan maken.

Want uiteindelijk is geld ook maar een middel.

‘Niets is echt moeilijk, zolang je het maar over kleine beetjes verdeelt.’

Henry Ford

DEEL I • ANDERS DENKEN OVER GELD

Over geld bestaan veel misverstanden, die diep in onze maatschappij verankerd zijn. Door het taboe dat rust op openhartig praten over geld, kunnen deze misvattingen gemakkelijk een leven lang blijven bestaan – zeker in een overvloedige, op status gerichte maatschappij als de onze.

Die misverstanden kruipen helaas ook in onze eigen geest. Dat is ernstig, want ze leiden tot de verkeerde keuzes. Daarom hebben we nieuwe denkpatronen nodig. Om onze droom te bereiken moeten we dan ook anders gaan denken over geld – radicaal anders.

Dit eerste deel gaat in op belangrijke denkfouten over geld. Ik laat een aantal beren op de weg zien, zodat jij ze uit de weg kunt ruimen. Want hoewel deze beren puur mentaal zijn, blokkeren ze wel degelijk de weg naar jouw grote droom.

Zodra je hebt gezien hoe je deze beren opruimt, laat ik in deel II en deel III zien hoe je economische principes slim gebruikt om geld voor jou te creëren. En in deel IV stippelen we samen de kortste route naar jouw droom uit, zodat je straks niet langer hoeft te werken voor je geld, maar het geld voor jou gaat werken. Maar laten we eerst een paar mentale ‘beren’ uit de weg ruimen.

‘Iedereen kan rijk worden, feitelijk is dat alleen een kwestie van discipline. Het werkelijke probleem is zelfbeheersing, daar zijn velen niet toe in staat.’

Ben Mandemakers

Hoofdstuk 1 • Een miljoen. Voor mij?

Een miljoen. 1.000.000 euro. Heb je er wel eens over nagedacht? Over gedroomd? Vast wel. Wat zou je daarmee kunnen doen? Nooit meer hoeven werken voor een baas. Een eigen landhuis. Met een B&B. Een dierenasiel. Of een weeshuis in Afrika. Elke dag vissen…

Meestal blijft het bij dagdromen en gaan we weer over tot de waan van de dag. Dat is niet voor ons soort mensen weggelegd, denk je. Misschien laat je jezelf nog verleiden tot het kopen van lot, zodat je heel even (tot de trekking is geweest) mag geloven in jouw droom.

Beide zijn weinig zinvol: alleen dromen helpt niet, en de kans dat je door de bliksem wordt geraakt is een stuk groter dan dat je een grote loterij wint! En zelfs dan… Uit onderzoek blijkt dat de paar mensen die de hoofdprijs wél wonnen binnen no-time weer miljonair-af waren. Waarom? Simpel: ze hebben nooit geleerd hoe met geld om te gaan. Net zo min als wijlen Michael Jackson. Terwijl het geld bij hem met bakken binnenstroomde, presteerde hij het om failliet te gaan. Dat is precies wat wij anders gaan doen.

De praktijk is trouwens dat veel mensen in hun leven meer dan tienduizend euro verspillen aan loterijen. Tien-dui-zend eu-ro. 10.000 euro. Daar had je echt leuke dingen van kunnen doen.

Wist je trouwens dat loterijen vooral zelf winnen? En dan dubbel. Sowieso omdat het prijzengeld natuurlijk fors lager is dan de inkomsten – vaak niet meer dan de helft van de inkomsten. Maar veel loterijen laten bovendien prijzen vallen op eigen (onverkochte) loten. Kassa!

Om deze reden noemen deskundigen loterijen een belasting voor domme mensen. Maar voor veel mensen blijkt die minieme kans om te winnen toch een enorm sterke prikkel. Ik ken mensen die serieus in hun uitgaven hebben geschrapt, behoorlijk radicaal, en die toch nog steeds aan één loterij (de andere loterijen werden gelukkig wel geschrapt) meedoen. Afijn, wie zonder zonde is, werpe de eerste steen.

In dit boek gaan we het echter niet zo doen. We gaan niet vrijblijvend dagdromen en zeker niet blind gokken; in zekere zin zou je kunnen stellen dat we een omgekeerde loterij gaan maken. En dan in eigen beheer. Een ‘loterij’ waarvan we gegarandeerd de hoofdprijs winnen. En alle andere prijzen trouwens ook. Alle inkomsten gaan namelijk gegarandeerd naar het allerbeste goede doel: jouw persoonlijk gekozen doel. Voelt dat niet veel beter?

Een dubbeltje wordt toch nooit een kwartje?

Hé, weer zo’n negatieve gedachte over geld uit onze taal. Wat is dat toch? Terwijl de werkelijkheid zo anders is. Sterker, met een rendement van 6,5 procent is een dubbeltje in vijftien jaar al een kwartje geworden! Je wilt het nog sterker? Dat kan. Lees het waargebeurde verhaal in het kader maar eens.

Hoe een dubbeltje een kwartje werd (spoiler alert: iets meer zelfs)

Ronald Read was een eenvoudige, onopvallende man. Hij werd geboren in 1922 en werkte een groot deel van zijn leven als eenvoudige pompbediende in een klein plaatsje. Later werkte hij als conciërge in een warenhuis. Ook geen overbetaalde baan, dat zul je begrijpen. Ronald leek in alles bijzonder gewoon.

Spraakmakend werd hij pas na zijn overlijden in 2014 op de respectabele leeftijd van 92 jaar. Zijn naasten verkeerden bijkans in shock toen de notaris hun voorrekende dat het vermogen van deze eenvoudige Ronald een slordige acht miljoen dollar (je leest het goed: 8.000.000 dollar) bedroeg.

Het was weliswaar geen geheim dat Ronald een paar aandelen bezat, maar een portefeuille van acht miljoen dollar overtrof ieders verbeelding. Ronald liet het niet bepaald breed hangen. Hij reed in een bescheiden Toyota Yaris. Hij betaalde zelden parkeergeld, hij parkeerde liever wat verderop en liep dan een stukje verder. Zijn kleren hingen soms letterlijk met spelden aan elkaar.

Read leefde bescheiden, maar vergaarde zijn enorme vermogen door te investeren in aandelen. En dan heel gewone. Hij was geen beleggingsexpert en hield niet van exotische beleggingen. Wel van saaie, solide bedrijven die regelmatig dividend betaalden, zoals IBM, Procter&Gamble, Johnson&Johnson en Wells Fargo. En dat dividend investeerde hij onmiddellijk opnieuw.

Door zuinig te leven en de ontvangen dividenden steeds opnieuw te beleggen wist hij met zijn bescheiden salaris een enorm vermogen opbouwen. Simpelweg door te investeren in een mandje van bekende bedrijven. Zonder voorkennis, zonder beleggingsexperts. Alle plussen en minnen bij elkaar leverde dat uiteindelijk acht miljoen dollar op.

Een groot deel van zijn erfenis ging trouwens naar de lokale bibliotheek en het ziekenhuis. Dat was ook de reden dat Ronald de krant haalde.

Het verhaal van Read laat duidelijk zien dat je niet veel hoeft te verdienen om miljonair te worden of dat rijkdom een kwestie van geluk zou zijn.

(bron: www.wsj.com)

Iedereen kan miljonair worden. De eenvoudige pompbediende Ronald presteerde het maar liefst acht maal, dus eenmaal zou jou toch moeten lukken? Zelfs al verdien je – net als hij – niet meer dan modaal.

Geen slachtoffer meer

Toen Thomas Piketty’s boek Kapitaal in de 21e eeuw verscheen, sloeg dat in als een bom. Het werd meteen een bestseller. Piketty werd onthaald als een rockster: vooral het idee dat kapitaal beter werd beloond dan arbeid, resoneerde geweldig bij de populaire media. Op die manier zouden rijken steeds rijker worden en armen (relatief) steeds armer. Oneerlijk!

Ook een aantal politici probeerde snel te scoren met Piketty, die prompt werd uitgenodigd in de Kamer (mijn uitnodiging is vast ook onderweg). Enkele Kamerleden smulden natuurlijk van het klassieke beeld dat de ‘kapitalisten’ (daarmee bedoelen ze mensen die kapitaal investeren) de ‘gewone man’ op deze manier zouden uitbuiten. Immers, de gewone man is voor zijn broodwinning volledig afhankelijk van arbeid, zo is de gedachte. De klassenstrijd opnieuw uitgevonden.

Of die opwinding al dan niet terecht is, laat ik hier graag in het midden, hoewel ik moeilijk kan beweren dat ik bovenmatig veel vertrouwen heb in politici, van welke kleur dan ook. Misschien zie jij dat anders. Dat kan. Ik hoop alleen dat je niet in de slachtofferrol blijft hangen door alleen te klagen over deze vermeende ongelijkheid en te denken dat politici die op zullen lossen. De kans daarop is namelijk heel erg klein – kleiner dan de kans dat de bliksem je treft, kleiner nog dan de kans om de loterij te winnen, als je het mij vraagt.

Positief denken

Maar niet getreurd, gelukkig is er een andere manier – en daarover gaat dit boek. If you can’t beat them, join them, luidt een Angelsaksische wijsheid. Je raadt het al: dat is kort gezegd ook de insteek die ik in dit boek volg. Wat ik hoop, is dat je – al lezende – gaat inzien dat je niet alleen van arbeid afhankelijk moet willen zijn. En ook niet hóéft te zijn. Sterker, samen treden we het territorium van de ‘klasse’ van kapitaaleigenaren binnen. Stap voor stap, langzaam maar vastberaden en met bewezen succes. Niets belet je om zelf ook een grootgeldbezitter te worden, ook al blijf je daarnaast gewoon een bescheiden arbeider.

Het kan echt: er is geen ondergronds netwerk met een ballotagecommissie, kledingvoorschrift of geheime code. Iedereen kan toetreden. Daarom houd ik ook niet van het woord ‘klasse’. Dat is gebaseerd op vijanddenken, te uitsluitend en veel te zwart-wit.

En het mag: er is niets onethisch aan het bezitten en investeren van kapitaal. Sterker, onze wereld kan simpelweg niet zonder. Arbeid en kapitaal, daar draait onze economie op – niet op een van de twee, maar op de combinatie van beide.

Jij blijft precies wie je altijd was. Met dezelfde vrienden, dezelfde hobby’s, hetzelfde huis, hetzelfde accent en dezelfde spullen. Geen kapsones. Net zo min als Ronald Read.

Dit is het einde van de preview. Ga voor meer informatie over dit boek naar de website van Uitgeverij Haystack of bestel het boek bij uw favoriete boekhandel