OVER DIT BOEK

Marcel Boekhoorn is de ondernemendste investeerder van Nederland. Sinds de verkoop van Bakker Bart rijgt hij lucratieve deals aaneen. Rijk werd hij door Telfort met een half miljard euro winst te slijten aan KPN. Beroemd werd hij als de redder van Hema.

Journalist en auteur Jan Bletz dook in het leven en werk van de man die zich alleen laat zien als levensgenieter en societyfiguur. Schijnbaar zorgeloos gaat hij door het leven, met een knappe vrouw aan zijn zijde en het roer van zijn superjacht onder handbereik. Wat kunnen we leren van deze man die lachend rijk werd?

Hoe doen ze dat toch, de zakelijke genieën over wie we het ene na het andere succes horen? Lees het in de serie Topondernemers, waarin de successen (en de mislukkingen) van bekende Nederlandse en buitenlandse ondernemers worden ontrafeld.

Inhoud

Timeline Marcel Boekhoorn

Voorwoord

LES 1 • Leer van je fouten

LES 2 • Doe het anders dan de rest

LES 3 • Wie niet kan delen, kan ook niet vermenigvuldigen

LES 4 • Vertrouw niet blind op Resultaten uit het verleden

LES 5 • Beperk je verliezen

LES 6 • Trek je grenzen

LES 7 • Lang leve de lol

LES 8 • Ga door

De lessen van Marcel Boekhoorn in het kort

Bronnen

Over de auteur

Lees in dezelfde serie

Jan Bletz

Denken als Marcel Boekhoorn

Uitgeverij Haystack

www.haystack.nl

needle@haystack.nl

Auteur: Jan Bletz

Corrector: Carolien van der Ven

Vormgeving: Studio Haystack

Illustratie cover: dkycandra

Opmaak: Debbie Brok

ISBN: 9789461263438 | NUR 800

© 2019 Jan Bletz

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

Hoewel dit boek met veel zorg is samengesteld, aanvaardt schrijver noch uitgever enige aansprakelijkheid voor schade ontstaan door eventuele fouten en/of onvolkomenheden in dit boek.

Timeline Marcel Boekhoorn

1959

Geboren te Nijmegen

1977-1980

Heao

1981

In dienst van Deloitte (destijds Deloitte & Touche)

1983-1986

Opleiding tot registeraccountant

1991

Vennoot Deloitte

1994

Vertrek bij Deloitte, start als zelfstandig fusie- en overnamespecialist

1994

Minderheidsaandeel in Naïef Mode, binnen acht maanden failliet

1995

Meerderheidsaandeel in Picus

1996

Verkoop Picus aan Frans van Hapert

1998

Verkoop Motip Dupli aan Intermediate Capital Group

1999

Verkoop Bakker Bart aan Duitse Kamps

2000

Koop Ouwehands Dierenpark

2005

Verkoop Telfort aan KPN

2006

Beursexit McGregor

2007

Start De Pers

2008

Aandeel in Telegraaf Media Groep

2011

Verkoop SIM Industries aan Lockheed Martin

2012

Koop High Tech Campus in Eindhoven

2012

De Pers gestopt

2014

Verkoop lening vastgoedportefeuille Boekhoorn door FGH Bank

2016

Faillissement McGregor

2017

Mislukte doorstart McGregor

2017

Panda’s in Ouwehands Dierenpark

2018

Koop HEMA

Voorwoord

De Nederlandse ondernemer Marcel Boekhoorn is meer een doener dan een denker. De titel Denken als Marcel Boekhoorn lijkt daarom misschien misplaatst.

Niet dat hij dom is of geen interessante gedachten heeft, integendeel. Hij wist op jonge leeftijd de zware opleiding tot registeraccountant af te ronden. Hij heeft daarna keer op keer blijk gegeven van een scherp zakelijk inzicht, en heeft de ene doortimmerde deal na de andere gesloten. Iemand die dom is, wordt ook niet een van de rijkste mensen van Nederland. Boekhoorn wel. Hij is zelfs ‘lachend rijk’ geworden, schijnt het.

Alleen is Boekhoorn meer een pragmatisch ingestelde ondernemer dan een theoretisch onderlegde denker die zijn filosofieën over ondernemen deelt met anderen. Hij werkt veel, maar praat daar weinig over. Een complicerende factor is dat hij een investeerder in bedrijven is, en daarmee eerder iemand die van het ene project naar het andere snelt dan iemand die een imperium opbouwt. En dan investeert hij ook nog eens in allerlei bedrijven, in allerlei sectoren en in allerlei landen. Dat alles maakt het moeilijk een lijn te ontdekken in zijn activiteiten, en nog lastiger om te bepalen welke gedachten erachter zitten.

Daar komt ook nog eens bij dat Boekhoorn de pers als het even kan mijdt. De pers is dol op de kleurrijke Boekhoorn, maar die liefde is niet wederzijds. Boekhoorn verschijnt wel vaak in de media, maar geeft vrijwel alleen interviews als hij er echt publicitair voordeel van verwacht: om de komst van Chinese panda’s naar Ouwehands Dierenpark te vieren, om een investering in de High Tech Campus in Eindhoven aan te kondigen of om de zoveelste deal luister bij te zetten. En zelfs dan is hij zelden uitvoerig aan het woord, laat staan dat hij een echt tweegesprek aangaat. Bij zijn persconferentie ter gelegenheid van de overname van HEMA mocht het journaille braaf toehoren, maar het kreeg geen toestemming om vragen te stellen. Als je publicaties hoopt te vinden waarin hij uitgebreid zijn denkbeelden uiteenzet, kun je lang zoeken. Er is simpelweg te weinig verschenen waarin de doener Boekhoorn vertelt wat hij denkt.

Zodoende is een beperkt, bijna karikaturaal beeld van Boekhoorn ontstaan. Hij staat bekend als een van de beste ‘dealmakers’ van Nederland, die lucratieve deals aaneenrijgt sinds zijn eerste klappers met de verkoop van Motip Dupli, Bakker Bart en Telfort. Ook wordt hij gezien als een levensgenieter en een societyfiguur: iemand die met een ondeugende glimlach door het leven gaat, een mooie vrouw aan zijn zijde heeft en met het roer van zijn superjacht onder handbereik. Als hij zich tenminste niet ophoudt in zijn hoofdkantoor in Ouwehands Dierenpark, te midden van de gorilla’s, de Chinese panda’s en andere exotische dieren. Tegelijkertijd hangt er een waas van geheimzinnigheid rond Boekhoorn, omdat hij zo zelden interviews geeft en al helemaal nooit het achterste van zijn tong laat zien.

Gelukkig blijkt het toch mogelijk een iets vollediger profiel van Boekhoorn te schetsen, al is het dan met enige moeite. Om te beginnen valt er wel een en ander op te maken uit het weinige dat Boekhoorn over zijn ondernemingsfilosofie heeft losgelaten in de loop van de 25 jaar dat hij als investeerder actief is. Denk aan zijn ‘Wet van Boekhoorn’: zijn opvatting

dat je er als investeerder goed aan doet ondergewaardeerde bedrijven samen te voegen, beter te laten presteren en vervolgens te verkopen. In de pers is die wet vrij breed uitgemeten – iets te uitvoerig zelfs, aangezien hierdoor ten onrechte de indruk is ontstaan dat Boekhoorn altijd volgens zijn wet opereert. Een tweede, indirecte bron vormen de vele deals die Boekhoorn in de loop van de jaren heeft gesloten. Als je die op een rij zet en bestudeert, levert dat ook behoorlijk wat kennis op over de denkbeelden van Boekhoorn. Ten slotte is er nog de informatie die anderen over hem verstrekken – vooral mensen die hem nog kennen uit zijn jeugd, die met hem hebben samengewerkt of die hem van een afstand hebben bestudeerd terwijl hij zijn rijkdommen vergaarde. Enkelen van hen wilden aan dit boek meewerken. Dank, ik heb er veel aan gehad.

Al met al is er toch heel wat bij elkaar te verzamelen over de denkbeelden van Marcel Boekhoorn. En dan blijkt dat je allerlei lessen van hem kunt leren. Welke lessen dat zijn? Daar gaat dit boek over.

LES 1 • Leer van je fouten

Marcel Boekhoorn maakt na zijn studie aan de heao carrière als fusie- en overnamespecialist, maar besluit voor zichzelf te beginnen. Dat gaat hem aanvankelijk niet bepaald goed af. Binnen acht maanden gaat het bedrijf waarin hij een minderheidsbelang heeft genomen failliet. Een leerzame ervaring.

Marcel Martinus Jacobus Johannes Boekhoorn wordt geboren op 30 oktober 1959 in Nijmegen als zoon van Johannes Martinus Hendrikus Boekhoorn en Maria Reinera Boekhoorn-Nas. Hij groeit op in een streng katholiek en (zijn woorden) ‘straightforward arbeidersgezin’. Zijn moeder is huisvrouw. Zijn vader verdient aanvankelijk de kost als timmerman en later als uitvoerder in de bouw. Van hem leert Marcel dat het belangrijk is om open en eerlijk te zijn. In navolging van zijn vader wordt Boekhoorn een man van ‘afspraak is afspraak’.

Marcel Boekhoorn ontwikkelt op jonge leeftijd een liefde voor voetbal, als rechtsbuiten bij de amateurs van de Nijmeegse Christelijke Sportvereniging Oranje Blauw. ‘Met afgezakte kousen passeren op snelheid en als het even kon een opportunistisch schot op doel,’ schrijft journalist Eric Smit in De broncode. ‘Manoeuvres die hem ooit – toen het succesvolle zakenleven bij hem nog niet over de broeksband golfde – de bijnaam “de Vlo” hadden opgeleverd.’ De sporter Boekhoorn kan slecht tegen zijn verlies, meldt NRC Handelsblad: ‘Bij Oranje Blauw heeft hij een grote verzameling rode kaarten opgebouwd, voornamelijk wegens praten tegen de scheidsrechter. Wanneer hij vroeger verloor met tafeltennis sloeg hij z’n batje in tweeën.’

Al snel wordt duidelijk dat Boekhoorns echte talenten niet op het voetbalveld liggen, maar in de handel. Hij verdient zijn eerste zakcenten met een krantenwijk van het Nijmeegs Dagblad, zonder ooit zelf een krant te bezorgen. Dat doen klasgenootjes die hij inhuurt. Niet dat Boekhoorn er echt veel aan overhoudt. Zijn vriend Martjo Siemons herinnert zich dat hij als puber al met ‘Mars’ ging stappen van het geld dat deze had verdiend met kaarten en het delegeren van krantenwijken.

Als scholier – hij gaat naar de havo – is Boekhoorn een goede middenmoter. Hij is in de schoolbanken net als op het voetbalveld: ‘beperkt, maar gedreven’, in de woorden van zijn ploeggenoten.

Deloitte

Boekhoorn bloeit voor het eerst echt op tijdens een stage bij accountants- en adviesbureau Deloitte & Touche (tegenwoordig Deloitte) in Arnhem voor zijn studie aan de heao. De jonge Boekhoorn, twintig jaar oud, valt direct op. ‘Marcel was zeer intelligent en razendsnel. Hij deed dingen in een kwartier waar anderen een uur voor nodig hadden,’ citeert NRC Handelsblad Albert Hoes, de leermeester van Boekhoorn bij Deloitte.

Nadat hij in 1980 cum laude zijn heao-examen heeft behaald, vertrekt Boekhoorn met zijn vrouw Marlies voor een reis door Amerika. Na een paar maanden op Hawaii is het geld op. Boekhoorn neemt een baantje als ober om het hotel te kunnen betalen. Hij moet zijn vader bellen om de retourtickets aan te schaffen.

Op verzoek van Albert Hoes keert Boekhoorn terug naar Deloitte. Hij volgt een opleiding tot registeraccountant en legt met goed gevolg zijn examen af, hoewel de examencommissie hem eigenlijk te jong vindt voor het mondeling. Gaandeweg ontwikkelt hij zich tot fusie- en overnameadviseur. ‘Daar lag zijn hart,’ volgens Hoes. ‘De financiële wereld had snel in de gaten dat hij talent had. Het werk kwam vanzelf zijn richting op.’ Boekhoorn maakt een bliksemcarrière en wordt in 1991 op z’n eenendertigste de jongste partner in de geschiedenis van Deloitte.

Zelfstandig

Ruim drie jaar later is hij ook de jongste uittredende partner ooit. Hij heeft al langer het gevoel dat hij ‘de hele dag vinkjes aan het zetten was om te kijken of alle regeltjes werden nageleefd’, herinnert Boekhoorn zich in een interview voor het boek Gouden discipline. ‘Maar ik wilde bezig zijn met nieuwe inzichten, creatieve ideeën en waarde toevoegen aan bedrijven.’

De directe aanleiding om op te stappen is een voor Boekhoorn teleurstellende bijeenkomst van de plusminus tweehonderd partners van Deloitte. Hij heeft ideeën hoe Deloitte geld kan gaan verdienen aan de op dat moment verliesgevende fusie- en overnameactiviteiten. Maar van twee oudere partners mag hij niets zeggen, aangezien jonge vennoten daar de eerste jaren nu eenmaal geen toestemming voor hebben. ‘Toen dacht ik: ja het kan toch niet gekker, zo’n tak, daar kun je goud verdienen, en die knuppels verliezen geld, en dan moet je nog je mond houden ook. Toen heb ik gezegd: “Ik stop ermee.”’

Boekhoorn besluit voor zichzelf te beginnen als fusie- en overnamespecialist. ‘Ik dacht: ik wil een vrije jongen zijn, en ik sterf nog liever in de goot dan dat ik me mijn leven lang ga aanpassen.’ Hoes had het zien aankomen. ‘Boekhoorn heeft niet veel geduld, en hij wilde dolgraag zelf gaan ondernemen.’ Bovendien dacht Boekhoorn volgens Hoes: ‘Ik heb veel mensen schatrijk gemaakt, ik kan het net zo goed zelf doen.’

‘Neem een meerderheidsaandeel als investeerder. Dan kun je je stempel drukken op het bedrijfsbeleid.’

Met Boekhoorn M&A gaat het aanvankelijk voorspoedig. Totdat een cliënt zijn rekening niet kan betalen en Boekhoorn genoegen neemt met een betaling in aandelen in diens bedrijf. Zo begint Boekhoorns eerste avontuur als investeerder: als minderheidsaandeelhouder in de kledingfabriek Naïef Mode in Uden.

Op zich heeft Boekhoorn een goede uitgangspositie. Als fusie- en overnamespecialist heeft hij twee vaardigheden ontwikkeld die voor iedere investeerder onmisbaar zijn, wil hij enige kans maken op succes.

In de eerste plaats heeft hij een scherp inzicht in de waarde van ondernemingen gekregen. Zoals een belegger kan verdienen aan de stijging van de koers van een aandeel, zo kan een investeerder profiteren van de waardestijging van een bedrijf. Maar daarvoor moet hij uiteraard wel kunnen inschatten of een bedrijf dat te koop staat goedkoop is en wat de mogelijke toekomstige opbrengsten zijn – een expertise die iedere goede fusie- en overnamespecialist beheerst.

Daarnaast moet een investeerder goed kunnen onderhandelen om een goede prijs te bedingen bij aan- of verkoop. Hij moet ‘deals’ kunnen sluiten. En ook dat kunstje heeft Boekhoorn bij Deloitte onder de knie gekregen; tegen de tijd dat hij daar vertrekt, is hij uitgegroeid tot een dealmaker van formaat.

Dit is het einde van de preview. Ga voor meer informatie over dit boek naar de website van Uitgeverij Haystack of bestel het boek bij uw favoriete boekhandel

Lees in dezelfde serie

Denken als Jeff Bezos

Denken als Elon Musk

Denken als André Rieu

Denken als Oprah Winfrey

Denken als Donald Trump

Denken als Mark Zuckerberg

Denken als Gordon Ramsey