OVER DIT BOEK

Sommige mensen vinden hun werk echt leuk. Dit zijn de bruistabletten die energie krijgen van hun werk en anderen stimuleren. Jammer genoeg zijn er ook ventieltrekkers, dimmers en in-de-put-denkers die tussen negen en vijf energie verliezen. Bij welke groep hoor jij?

Het zou veel beter gaan in organisaties als iedereen 's ochtends fluitend aan de slag zou gaan, stellen de auteurs. Ze onderzochten de energiehuishouding van honderden organisaties en duizenden medewerkers en ontdekten de factoren die van invloed zijn op het werkplezier en de resultaten.

Volgens de auteurs zijn er drie knoppen waar je aan moet draaien. Lees hoe je dwarsliggers confronteert met hun asociale gedrag, energielekken in de organisatie herkent en erachter komt of jij een deel bent van het probleem of van de oplossing.

Marcel van Wiggen, Gerard Vriens en Frits Galle zijn managing partners van trainings- en adviesbureau PER4MANCE, dat als missie heeft om het maximale uit medewerkers, teams en organisaties te halen.

Inhoud

Inleiding

1 • Bruistabletten, ventieltrekkers & meer

2 • Hoe organisaties er een potje van maken

3 • Wat zijn de consequenties als er niets verandert?

4 • Waar lekt de energie?

5 • Lekkage 1: de slechte keuzes van medewerkers

6 • Lekkage 2: leidinggevenden die de energie uit hun team zuigen

7 • Lekkage 3: organisaties met energievretende werkwijzen

8 • Waar het allemaal om draait

9 • Hoe organisaties er een succes van maken

10 • Aan de slag

11 • Als je durft!

Nawoord

Lees ook

Marcel van Wiggen, Frits Galle en Gerard Vriens

Ik ben er helemaal klaar mee

Een handleiding voor medewerkers, teams en organisaties die wel wat energie kunnen gebruiken

Eerste druk november 2019

Uitgeverij Haystack

www.haystack.nl

needle@haystack.nl

Auteur: Marcel van Wiggen, Frits Galle en Gerard Vriens

Illustraties: Hein de Kort

Corrector: Sandra Braakmann

Vormgeving omslag: Studio Haystack

Foto omslag: Albert Weterings (vrouwenhof21.nl)

Opmaak: Debbie Brok

ISBN: 9789461263612

NUR 800

© 2019 Marcel van Wiggen, Frits Galle en Gerard Vriens

Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming van de uitgever.

Hoewel dit boek met veel zorg is samengesteld, aanvaardt schrijver noch uitgever enige aansprakelijkheid voor schade ontstaan door eventuele fouten en/of onvolkomenheden in dit boek.

Inleiding

Met dit boek willen we je wakker schudden, maar maak je geen zorgen, als je het hebt gelezen kun je gewoon doorgaan met wat je altijd doet, zoals dat wekelijkse rapport schrijven dat door niemand wordt gelezen, je mobiel meer dan honderd keer per dag checken en je druk maken over zaken waar je toch geen invloed op hebt.

Wij hebben dit boek geschreven omdat wij ons verbazen. Wij verbazen ons over het feit dat zo veel mensen energie verliezen op het werk. We hebben het ontzettend goed voor elkaar in Nederland en toch zie je mensen teleurgesteld, gestrest of moe zijn, en soms zelfs hardop aftellen naar hun volgende vakantie of hun pensioen. Wij hopen dat jij je hierover ook gaat verbazen en dat we je kunnen helpen om er wat aan te doen.

Verlangen naar het weekend

Ons onderzoek onder 7.536 Nederlanders laat zien dat ongeveer 51 procent van de medewerkers energie verliest op zijn werk. Een groot aantal medewerkers geeft aan weinig voldoening uit zijn werk te halen of last te hebben van alle veranderingen in de organisatie. Bijna 22 procent van de medewerkers gaat dagelijks zelfs met tegenzin naar zijn werk en verlangt elke dag naar het weekend. Er is een grote groep die zich heeft voorgenomen zich wat minder druk te maken. Die hebben geconcludeerd dat ze hun energie niet uit hun werk halen, maar bijvoorbeeld uit hobby’s buiten het werk. Kortom: werk levert veel mensen geen energie op, maar kost juist energie; dat geldt voor ouderen maar ook voor jongeren: inmiddels heeft één op de zes dertigers een kans op flinke burn-outklachten.

Kan het leuker en beter?

Hoe komt het dat zo veel mensen zo veel energie verliezen? Als wij rondlopen in bedrijven dan zien we dat de meeste organisaties er professioneel uitzien en de medewerkers beschikken over een nette werkplek, goede faciliteiten en vaak ook een mooi salaris. En de meeste leidinggevenden en directeuren die wij ontmoeten, willen echt dat hun mensen het naar hun zin hebben. Toch doen we iets niet goed. Als alles goed zou gaan, dan zou ons werk juist energie moeten opleveren in de vorm van uitdagingen en gevoelens van voldoening. Sommigen lukt dit, maar dit geldt helaas niet voor iedereen.

In dit boek gaan we ontrafelen waarom we energie verliezen en wat wij er met z’n allen aan kunnen doen om het tij te keren. Het is een taak voor iedereen, niet alleen voor de verantwoordelijke leidinggevenden binnen bedrijven en organisaties. Iedereen die geen energie put uit zijn werk moet in actie komen. Zoals je zult lezen, helpt het om uit de dagelijkse vaste patronen te klikken. Pas als we even stilstaan bij alle absurde, grappige en pijnlijke beslissingen en gedragingen die je in organisaties kunt zien, wordt het mogelijk om tot nieuwe inzichten te komen.

Achtereenvolgens beantwoorden we de volgende vragen: Wat is er nu echt aan de hand? Hoe gaan we naar het werk? Wat zijn de gevolgen? Wie moet er veranderen? Hoe doen organisaties het? Is er een leiderschapscrisis? En natuurlijk de belangrijkste vraag: hoe kan het leuker en beter?!

Iedereen wint

Verwacht geen langdradig verhaal over de noodzaak van soft skills voor leidinggevenden of de tegengestelde belangen van bedrijven en medewerkers. Dit is geen boek om leiders en organisaties af te zeiken. Als je daarop zit te wachten, dan adviseren we de krant. In de kern hebben we namelijk allemaal hetzelfde doel. Of je nu medewerker bent of directeur, iedereen wil graag met plezier naar het werk komen en aan het eind van de dag met een voldaan gevoel naar huis gaan. En als dat lukt, dan wint iedereen.

Dit is een boek waarin we iedereen proberen aan te spreken op zijn verantwoordelijkheid. Of je nu de werknemer bent of de leidinggevende of de directeur, iedereen kan iets leren in dit boek en het direct toepassen. Laten we zorgen dat we ons eigen werk leuker maken en daarmee onze energie verhogen. Dan worden we ook automatisch een leukere partner, ouder, vriend of collega. Kortom: waar wacht je op?

Wil je meer informatie over het onderzoek in dit boek? Ga dan naar www.ikbenerhelemaalklaarmee.nl/onderzoeksrapport.

1 • Bruistabletten, ventieltrekkers & meer

Hoe we naar het werk gaan en hoeveel energie ons dit kost of juist oplevert verschilt per persoon. Iedereen is uniek, maar in grote lijnen is het mogelijk om vier groepen te onderscheiden. Vier groepen die duidelijk anders binnen wandelen, anders rondlopen, anders communiceren en ook met een ander energieniveau weer naar huis gaan. Wij noemen ze de ventieltrekkers, in-de-putdenkers, dimmers en bruistabletten. Bij welke groep hoor jij?

Ventieltrekkers

Ventieltrekkers zijn medewerkers die de dag starten met een laag energieniveau. Zeg maar een vijf op een schaal van tien. De ventieltrekker wordt niet blij of energiek wakker op een doordeweekse dag, want er moet gewerkt worden. De ventieltrekker stapt op zijn fiets of in zijn auto en rijdt naar het werk, en direct gaan zijn gedachten naar zaken die op dit moment niet goed gaan. Je zult zien dat de afdeling Inkoop, de avonddienst of de vorige ploeg er weer een potje van heeft gemaakt. Als de ventieltrekker even geen actueel onderwerp heeft, dan is de radio een handig hulpmiddel. Het journaal biedt meer dan genoeg onderwerpen om je aan te kunnen ergeren. Want zeg nou zelf, er gaat wel heel veel mis in deze wereld.

Zodra de ventieltrekker de drempel overstapt, gaat hij op zoek naar zaken die niet lekker gaan. Meestal lukt dit de ventieltrekker behoorlijk snel. Ze hebben een speciale gave ontwikkeld om zaken te vinden die beter kunnen. Heel soms vinden ze die niet, maar dan verzinnen ze wel wat. ‘Heb jij de laatste memo gezien van het management? Je kunt wel zien dat ze nooit meer tussen het werkvolk komen, wie beslist er nou zoiets! Nee, dat gaat het helemaal worden met die laatste vakantieplanning, ze luisteren hier ook nooit hè. Het is maar goed dat wij hier nog zo hard werken, want anders komt er echt helemaal niets meer van de grond.’

Gedurende de dag verliest de ventieltrekker steeds meer energie door te focussen op fouten, tekortkomingen en blunders. Bij de koffieautomaat ontmoet de ventieltrekker iemand uit zijn eigen groep en dat geeft hoop. Samen zijn ze het heel snel eens, ze hebben dezelfde manier van kijken. ‘Vind jij het nou ook niet raar, zoals het hier tegenwoordig loopt? Vroeger was dit een leuk en sociaal bedrijf, maar dat is lang geleden. Kijk eens wie ze tegenwoordig allemaal aannemen. Je hoeft echt niets te kunnen en ze maken je toch leidinggevende. Het lijkt wel of wij de enigen zijn die het zien. Hoe kan dat nou?’

Ook tijdens de lunch leeft de ventieltrekker in zijn eigen groep. Samen met de andere ventieltrekkers worden de laatste ontwikkelingen bekritiseerd, wordt het verleden nog even rooskleurig opgehaald en gaat de focus naar andere negatieve onderwerpen. ‘Want denk maar niet dat dit het enige bedrijf is waar het zo loopt. Nee joh, bij andere bedrijven is het al net zo gek. Ze weten van gekkigheid niet meer wat ze willen. Reorganisatie op reorganisatie en ondertussen vullen ze hun eigen zakken. En wat dacht je van de politiek?!’

De ventieltrekker is erg overtuigd van zijn mening en vindt het prettig als andere ventieltrekkers deze onderstrepen. Zo kunnen ze samen lekker mopperen, boos worden of geïrriteerd raken door wat anderen allemaal wel (of niet) doen. De ventieltrekker kan zelfs buiten kantooruren zijn hart luchten dankzij internetfora, Facebook en andere onlinekanalen. Zo kan hij 24 uur per dag blijven spuien en mopperen.

Ventieltrekkers verliezen zo gedurende de dag steeds meer energie. Ze trekken als het ware aan hun eigen ventiel waardoor ze heel langzaam leeglopen. Daar blijft het echter niet bij. Een goede ventieltrekker is ook in staat om de ventieltjes van collega’s er heel snel uit te trekken. Bijvoorbeeld met een opmerking tijdens het werkoverleg. ‘Dat wordt toch helemaal niets, dat hebben we zes jaar geleden ook al geprobeerd. Er verandert hier toch niets!’ Als niet-ventieltrekker merk je al snel dat je energie bent kwijtgeraakt als je een ventieltrekker tegen het lijf bent gelopen.

De ventieltrekker weet dat hij energie verliest en dat dat eigenlijk niet goed is, maar wat kun je anders in dit bedrijf! Wat de ventieltrekker niet altijd doorheeft, is dat hij er ook iets voor terug krijgt. Ventieltrekkers krijgen een goede band met gelijkdenkenden en er zijn altijd collega’s die hen willen helpen om wat positiever te zijn of juist mee te huilen. Er zijn zelfs leidinggevenden die de ventieltrekker extra aandacht geven in de vorm van een gesprekje of ze voorinformatie geven. Zo’n leidinggevende denkt dat als hij de ventieltrekker een beetje voor is, er minder gedoe en gezeur tijdens het werkoverleg komt. Daarnaast is het stiekem ook een comfortabele manier van denken. ‘Anderen moeten veranderen en dan wordt mijn leven beter. Het ligt in ieder geval niet aan mij.’

Omdat de energie blijft dalen, is de ventieltrekker er logischerwijs op gebrand om zo snel mogelijk weer naar huis te gaan. Bij sommige bedrijven ontstaan wachtrijen bij de prikklok, want waarom zou je een minuut langer blijven dan strikt noodzakelijk? Soms ontstaat er zelfs een opstootje, want het kan niet snel genoeg gaan. Er zijn ventieltrekkers die heel creatief zijn, want als je namelijk je auto verzet tijdens de pauze, kun je de afstand tussen de prikklok en de auto verkleinen. Kijk, dat is tijdwinst!

Moe en niet voldaan komt de ventieltrekker thuis. Helaas is de energie door de negativiteit gedurende de dag verder gedaald en die moet eerst hersteld worden. De ventieltrekker vindt het daarom prettig als familieleden nog wat op afstand blijven. De ventieltrekker komt langzaam terug op aarde, eventueel met een biertje of glas wijn en gaat dan snel op zoek naar andere manieren om energie op te doen. Langzaam stijgt de energie, maar dan komt het probleem, het is inmiddels laat en tijd voor bed. Morgen moet er helaas weer gewerkt worden.

Doordat de ventieltrekker structureel energie blijft verliezen, is het belangrijk om regelmatig goed bij te tanken. Velen gebruiken daarvoor de weekenden en vakanties. Er is echter één nadeel: ook die eindigen. Sommige ventieltrekkers genieten van het weekend tot twee uur op de zondagmiddag. Plotseling schiet de volgende gedachte in het hoofd: ‘Morgen moet ik weer werken.’ Ook tijdens vakanties zie je dit gebeuren. Eerst hebben ze een halve week nodig om echt te kunnen genieten van de vakantie. De tweede week kunnen ze vol genieten en dan breekt de maandag van de derde week aan. Helaas wordt die verstoord met de volgende gedachte: ‘Volgende week moet ik al weer aan het werk!’

Om de werkelijkheid te ontlopen, droomt de ventieltrekker stiekem van het winnen van de Staatsloterij. Stel dat je die wint, dan hoef je nooit meer te werken. Voor de meesten gaat dit niet gebeuren, dus dan maar focus op het pensioen. Want als ik nou oud genoeg ben, dan hoef ik ook helemaal niets meer. Sommige ventieltrekkers houden daarom tot in detail bij hoelang dat nog duurt. Er zijn ventieltrekkers die uitrekenen hoeveel kilometer ze nog moeten fietsen. En dan plotseling staat in de krant: ‘Uit onderzoek is gebleken dat we gemiddeld een aantal maanden langer leven (goed nieuws!). Om het sociale systeem draagbaar te houden, betekent dit ook dat de pensioengrens wordt verhoogd.’ ‘Shit! Nou moet ik nog langer. Dit is gewoon diefstal!’

Misschien heb je moeten lachen als je voorgaande beschrijvingen van de ventieltrekker hebt gelezen, maar we kunnen je garanderen dat ze veel voorkomen in het wild. Niet dat het verkeerde mensen zijn, absoluut niet, maar ze hebben een onbewust patroon ontwikkeld waar ze zelf niet beter en gezelliger door worden. Daarnaast denken steeds meer collega’s uit de andere groepen: ‘Nee hè, daar heb je hem weer.’

In-de-putdenkers

In-de-putdenkers zijn medewerkers die de dag starten met een laag energieniveau, zeg maar een zes op een schaal van tien. Zodra de in-de-putdenker wakker wordt, begint hij te piekeren. Waarom ben ik zo moe? Hoe kom ik deze dag door? Wat heb ik allemaal nog niet gedaan? Hoeveel komt er vandaag weer op me af? De in-de-putdenker denkt zichzelf daardoor direct in de put. Hij begint al energie te verliezen voor er maar iets is gebeurd.

De in-de-putdenker stapt op zijn fiets of in zijn auto en rijdt naar het werk en de gedachten blijven maar malen. Wat doe ik niet goed? Waarom komt er maar geen verbetering? Hoelang houd ik dit vol? Wat zal er vandaag weer fout gaan? Zou het ooit rustig worden? Allemaal vragen die in de categorie domme vragen vallen, want de vragen op zich maken je al moedeloos.

De in-de-putdenker gaat vervolgens aan het werk en laat zich niet veel horen. Het zijn medewerkers die vaak goed werk leveren en veel van zichzelf eisen. Anderen voelen dit soms moeiteloos aan en geven de in-de-putdenkers nog wat extra werk om zich druk over te maken. In-de-putdenkers zeuren niet, maar zien wel heel goed wat er allemaal niet goed gaat in een bedrijf. Een echte in-de-putdenker kan zich ook flink ergeren aan collega’s die zich niet voor honderd procent inzetten, gewoon hun werk komen doen, maar niet meer dan nodig is. Was iedereen maar zo betrokken als de in-de-put-denker, dan zou het veel beter gaan in het bedrijf, denkt de in-de-put-denker.

Gedurende de dag verliest de in-de-putdenker steeds meer energie door te focussen op fouten, tekortkomingen van anderen en al helemaal de eigen prestaties. De in-de-putdenker zoekt korte momenten van rust gedurende de dag, maar merkt dat dit best lastig is. Al dat denken en oordelen is namelijk niet zomaar te stoppen.

Een echte in-de-putdenker houdt zijn problemen zo veel mogelijk voor zich. Al dat roepen van die ventieltrekkers is alleen maar extra vermoeiend. Een in-de-putdenker verliest echter ook veel energie en dat zien anderen. Collega’s kunnen zich soms druk om ze maken, maar ook dat helpt niet. Of het roept medelijden op en dan komen de goede adviezen. ‘Maak je niet zo druk, joh! Laat het gewoon van je afglijden. Het is allemaal maar een spelletje. Er zijn belangrijkere dingen dan werken.’ De in-de-putdenker gaat daar ook weer over denken. ‘Waarom kan ik zo niet denken? Wat is er eigenlijk mis met mij?’

In tegenstelling tot de ventieltrekker die anderen de schuld geeft, geeft de in-de-putdenker zichzelf de schuld. De in-de-putdenker blijft maar denken en zit ook thuis met zichzelf opgescheept. Gelukkig zijn daar minder collega’s om je aan te ergeren, maar ook thuis moet er nog van alles gedaan worden. Weer terug in je energie komen, duurt daardoor lang voor de in-de-put-denker.

Weekenden en vakanties zijn belangrijke bronnen van nieuwe energie. Het kost de in-de-putdenker veel tijd om in de relaxstand te komen, het is namelijk niet het werk dat energie kost, maar de denkwijze van de in-de-put-denker zelf. Door het structurele energieverlies van de in-de-putdenker kunnen ze steeds stiller en meer gestrest worden. In contact met hun gezin of vrienden zijn ze niet de beste versie van zichzelf, en ook dat irriteert hen weer.

Langdurig in-de-putdenken en jezelf de schuld geven kan zelfs zo hardnekkig worden dat het omslaat in depressiviteit. Dan lukt het je niet meer om ook maar ergens energie van te krijgen om de simpele reden dat het niet meer lukt om op een andere manier te denken.

Als de in-de-putdenker er lang genoeg niet in slaagt om energie aan te vullen, dan begint op een gegeven moment het lichaam te protesteren. Het lichaam begint signalen af te geven dat het zo niet langer kan. Helaas geloven in-de-putdenkers hun eigen gedachten meer dan hun gevoel, waardoor ze vaak toch door blijven gaan. Op een gegeven moment is het lichaam het echt zat. Een burn-out is de enige manier om ze te stoppen en te laten inzien dat het zo niet verder kan.

Misschien schrik je een beetje als je voorgaande beschrijving van de in-de-putdenker leest, maar helaas komt het veel voor. Kijk maar hoeveel mensen uiteindelijk in hun leven burn-outklachten krijgen. Ook met deze mensen is helemaal niets mis. Ze zijn niet stuk en hoeven dus ook niet gefixt te worden. Ze hebben alleen hardnekkige gedachtepatronen gevormd die niet helpen. Zodra ze dit inzien, wordt het mogelijk om te veranderen.

Dimmers

De derde groep in bedrijven zijn de dimmers. Dit is in de praktijk de grootste groep. Deze groep gaat iets verstandiger om met zijn energie. De dimmers verliezen minder energie op het werk en starten daardoor de dag op een hoger energieniveau, zeg maar een 7,5 op een schaal van tien. De dimmers worden wakker en gaan gewoon aan de slag. Het weekend is fijn, maar zo erg is werken ook niet. Het is best te doen. Gewoon aan de slag gaan en niet te veel denken.

De dimmer rijdt naar zijn werk en gaat rustig aan de slag. Gedurende de dag verliest hij niet veel energie. Soms is het werk iets leuker, bijvoorbeeld tijdens een interessant project of als er iemand jarig is, en soms is het iets minder, bijvoorbeeld als er een rotklus moet worden gedaan. De dimmer maakt zich niet druk en zegt dan ook regelmatig: ‘Ze maken mij niet meer gek.’

Als er veranderingen worden doorgevoerd of als er weer iets is besloten, dan raakt de dimmer daar niet van uit balans. Zo werkt dat gewoon hier, gewoon meedoen en niet moeilijk doen. De dimmer ziet al die ventieltrekkers en in-de-putdenkers energie verliezen en denkt bij zichzelf: ‘Waar maken jullie je nou druk om? Het is maar werk. Ik leef niet om te werken. Relax gewoon wat en doe je ding. Voordat je het weet kun je weer naar huis.’

De dimmer is niet onder de indruk als de directeur een donderspeech afsteekt of als er een brandbrief in de bus valt. ‘Uiteindelijk valt het allemaal best mee, dit hebben we al zo vaak gehoord. Er is altijd wel iets aan de hand, als je daar allemaal op moet reageren.’ De dimmer doet zijn ding en niet veel extra. Het gaat toch al jaren goed als iedereen gewoon zijn werk doet.

De dimmers leiden tot veel frustratie bij de leidinggevenden. Ze vertonen namelijk consistent en voorspelbaar gedrag, maar daardoor zijn ze heel moeilijk bij te sturen. De dimmers klikken het liefst zo snel mogelijk terug in de stand waarin ze altijd hebben gefunctioneerd. Als er weer iets nieuws wordt geïntroduceerd, luisteren ze braaf, stellen geen vragen en zien het wel. Onderling spreken ze af dat ze de nieuwe afspraken een tijdje zullen volgen. ‘Even meedoen en dan is de focus er zo weer vanaf. Voordat je het weet, heeft het management weer bullshit bingo gespeeld en dan komt de volgende verandering er alweer aan. Op dat moment kunnen we gewoon weer gaan doen wat we altijd deden. Zo werkt het hier nou eenmaal, het lijkt nu allemaal belangrijk, maar daar vraagt straks niemand meer naar.’ De dimmers zijn hierdoor de spreekwoordelijke tanker die heel moeilijk van koers te krijgen is.

De dimmer gaat op een vaste tijd naar huis en komt met goede energie thuis. Hierdoor is het thuis ook gezelliger, de dimmer heeft nog energie om iets van de avond te maken. Sommigen lopen nog een marathon, sleutelen Mini’s uit en in elkaar of zetten zich in voor de plaatselijke sportvereniging.

Op het werk dagen ze zichzelf echter weinig uit en hebben ze geaccepteerd dat het nu eenmaal is, zoals het is. ‘Gewoon je ding doen en je niet gek laten maken. Zo werkt het nou eenmaal in het systeem.’ Door die gelatenheid dimmen ze hun echte potentieel en dat is eigenlijk best raar. Heel slimme mensen die op het werk gemiddeld presteren en heel snel tevreden zijn, terwijl ze buiten het werk schitteren en bijzondere prestaties realiseren. Ergens heeft deze groep geconcludeerd: ‘Het is wat het is. Ik haal mijn energie wel uit andere dingen, werken is nou eenmaal nodig, want de schoorsteen moet ook roken.’

Je herkent de beschrijving van de dimmer vast, want het is veruit de grootste groep. Het zijn prima mensen die op de een of andere manier door het systeem worden beperkt of het in het verleden hebben opgegeven. Tijdens ons onderzoek gaven medewerkers aan gemiddeld voor slechts 62 procent te worden uitgenut. Ze zouden dus veel meer kunnen betekenen voor het bedrijf. Bedrijven laten hier heel veel potentieel liggen.

Ook voor de dimmer zelf is het een groot verlies. Natuurlijk verliezen dimmers geen energie zoals de ventieltrekkers en in-de-putdenkers, maar diep vanbinnen weten dimmers dat er meer in zit. Ze gaan niet voluit en missen daardoor het gevoel dat ze bijvoorbeeld wel halen uit het beoefenen van hun hobby’s. Gelukkig is er voldoende afleiding in het leven zodat er genoeg plezier uit te halen valt. Maar plezier is niet hetzelfde als voldoening. Voldoening ervaren we als we groeien en ontwikkelen, als we zaken realiseren die op het eerste gezicht moeilijk leken, als we ons niet laten beperken. Het is juist op die momenten dat we trots zijn op onszelf en zelfvertrouwen opbouwen. Elke dag hetzelfde doen of met de rem erop werken, levert dat helaas niet op.

Bruistabletten

De vierde en laatste groep is die van de bruistabletten. Dit is een waardevolle groep. Zij zorgen voor energie en actie in het bedrijf en zorgen daarmee voor beweging. Waar ventieltrekkers remmen, kunnen bruistabletten juist de brandstof voor verandering leveren. Ze zijn daarom erg belangrijk voor het bedrijf en prettig in de omgang met anderen.

Bruistabletten zijn medewerkers die de dag starten met een hoog energieniveau, een tien uit tien. De bruistablet start de dag energiek en is direct met zijn gedachten bij de zaken die hij vandaag wil gaan aanpakken. De bruistablet geniet van de ochtend, de zon die opkomt en zijn favoriete muziek in de auto.

Zodra de bruistablet het bedrijf in de verte ziet, ontstaat er een trots gevoel. Sommige bedrijven steken mooi af tegen de horizon of hebben een duidelijk zichtbaar logo. ‘Kijk wat een mooi bedrijf toch, waar ik werk,’ denkt de bruistablet. Een bedrijf met mooie kansen, een mooi product of dienst en leuke collega’s.

De bruistablet loopt daarom ook echt anders naar binnen. Een trotse houding, de borst vooruit en een grote glimlach. De bruistablet heeft oog voor de dingen die goed gaan en dat is best heel veel. ‘Natuurlijk zijn er nog genoeg zaken die we nog beter gaan doen, maar er gaat gewoon ook heel veel goed. Mooi hè!’ De bruistablet heeft de gewoonte om kansen te zien en te vertrouwen op anderen. ‘Het management weet natuurlijk niet alles en kan soms ook een keer miszitten, maar ze zijn niet gek. Ze hebben echt goede ideeën en als we allemaal meedenken dan gaat het gewoon lukken. Iedereen heeft een rol te spelen, we doen het tenslotte met zijn allen.’ Een bruistablet is hierdoor niet zo snel met zijn oordeel en denkt meer over wat hij zelf kan betekenen voor een ander.

Bruistabletten weten elkaar goed te vinden, maar ook dimmers komen regelmatig bij de bruistabletten langs. Even lekker energie tanken, denkt de dimmer, want bruistabletten zijn echte energiegevers. Ook bij nieuwe ontwikkelingen of veranderingen worden de bruistabletten vaak opgezocht. Het management wil graag hun mening horen, want hun visie is vaak opbouwend en praktisch toe te passen.

Bruistabletten zijn er van alle leeftijden en alle soorten en maten. Het kan een twintiger zijn, maar ook een zestiger. Wij komen bruistabletten tegen die al dertig jaar heftruckchauffeur zijn en daar nog steeds energie uit halen en mogelijkheden zien om nog beter te worden. We zien zelfs gepensioneerde bruistabletten die weer aan de slag gaan, want achter de geraniums zitten en niets doen is ook geen recept voor geluk.

De bruistabletten komen aan het eind van de dag voldaan thuis en bruisen dan nog steeds van de energie. Het contact met de rest van het gezin is hierdoor ook veel fijner. Aan de kinderen wordt gevraagd wat voor leuks ze hebben gedaan en er is echte aandacht voor elkaar. Door de positieve energie van de bruistablet wordt het een leuke avond, een leuk weekend of een leuke verbouwing. Onder aan de streep zijn bruistabletten veel leukere collega’s, ouders, partners of vrienden. En wie wil dat nou niet?

De andere drie groepen moeten soms een beetje lachen om de bruistablet, maar we kunnen je garanderen dat zij het niet erg vinden. Ze halen energie uit het werk, benutten hun potentieel en genieten van de dag. Als je zelf niet tot deze groep behoort, lijken ze een beetje gek, maar uiteindelijk is het maar de vraag wie nou het gekst is.

Samen aan de slag

Elk bedrijf heeft deze vier groepen, maar de verdeling kan natuurlijk verschillen. We zijn echter nog nooit een bedrijf tegengekomen waar een hele groep ontbreekt. Bedrijven zonder ventieltrekkers bestaan helaas niet, bedrijven zonder bruistabletten gelukkig ook niet. Hoe dat komt, volgt later maar laten we eerst eens kijken naar de interactie tussen de groepen. Door het systeem worden ze namelijk gedwongen om met elkaar samen te werken. Maar hoe kijken ze naar elkaar?

Ventieltrekkers vinden de rest allemaal maar sukkels. ‘Zien jullie dan niet wat er aan de hand is, daar kun je toch je ogen niet voor sluiten!’ Ze doen erg hun best om hun mening te delen en anderen te overtuigen. Het liefst creëren ze een grote fanclub van ventieltrekkers, want dan gaat er hier eindelijk iets gebeuren. Ze hebben een hekel aan de bruistabletten. Dat zijn van die Emile Ratelband-figuren. ‘Doe niet zo naïef joh! Zo leuk kan het leven toch niet zijn!? Wacht maar af.’

In-de-putdenkers zijn veel rustiger, maar kunnen zich wel ergeren aan de dimmers die er in hun ogen met de pet naar gooien. ‘Die denken er veel te makkelijk over en hebben geen oog voor alle problemen die op ons afkomen. Als ze nou gewoon iets beter nadenken, kunnen zaken in één keer goed gedaan worden.’ Ze worden daarnaast moe van ventieltrekkers, maar eigenlijk worden ze het meest moe van zichzelf.

De dimmers vinden het allemaal wel prima en zijn daardoor easy going en makkelijk in de omgang. ‘Iedereen doet maar, als ik er maar geen last van heb.’ Ze moeten met anderen samenwerken dus doen ze dat ook. Soms kunnen ze smakelijk lachen om die ventieltrekkers die rood aanlopen. ‘Laat je toch niet zo gek maken, joh! Doe gewoon je werk, het is zo weer het eind van de dag of het begin van het weekend.’

De bruistabletten kunnen vrijwel met iedereen goed omgaan. Ze verliezen ook geen energie in het contact met ventieltrekkers. Ze vinden het eerder sneu dat collega’s zo negatief kunnen denken. In vergaderingen proberen ze ventieltrekkers weleens de andere kant te laten zien, maar ze hebben gemerkt dat dat niet wordt gewaardeerd. Ze hebben met name compassie voor de in-de-putdenkers, want dat zijn gewoon goede collega’s die in hun ogen een zetje nodig hebben. ‘Stop met jezelf omlaag te halen en kom in actie. Het kan zo veel leuker!’

De vier groepen lopen door elkaar heen, maar hoe groot zijn ze eigenlijk? Rechtstreeks vragen aan mensen of ze zich als ventieltrekker of dimmer gedragen, leidt helaas niet altijd tot een eerlijk antwoord. Dit kan namelijk best confronterend zijn. Exacte cijfers zijn daardoor lastig boven water te halen, maar uit ons onderzoek onder 7.536 werkende Nederlanders kunnen we wel een goede indicatie krijgen:

•Ventieltrekkers: 13 procent

•In-de-put-denkers: 9 procent

•Dimmers: 62 procent

•Bruistabletten: 15 procent

Dit is het einde van de preview. Ga voor meer informatie over dit boek naar de website van Uitgeverij Haystack of bestel het boek bij uw favoriete boekhandel