© 2012 – Ludwig Verduyn & Uitgeverij Van Halewyck

Diestsesteenweg 71a – 3010 Kessel-Lo

www.vanhalewyck.be

Cover: Steven Theunissen (www.armeedeverre.be)

NUR 740

ISBN 978 94 6131 109 2

Vooraf: kijken mag

Sedert het verschijnen van de eerste editie van dit boek in 2000 is er veel veranderd. Meestal ten goede, laten we dit toegeven. Zo is de bijna ziekelijke achterdocht van de gegoede burgerij voor de interesse in hun vermogen danig afgezwakt. Het gaat er immers niet om te speuren naar de financiële geheimen van bepaalde families, wel om een globaal beeld te bekomen over de rijkdom van wat we maar gemakshalve de superrijken noemen. Toegegeven, er zal altijd wel een stukje financieel voyeurisme blijven, maar het besef groeit dat ‘men’ ook wil weten hoe, wanneer, waar en hoeveel vermogen is vergaard. Duidelijk is ook dat begrip voor de superrijken enkel kan bestaan als een beter zicht bestaat op al de problemen rond het vergaren en beheren van vermogen. Om het met een boutade te stellen: geen geld hebben is een probleem, geld hebben is ook een probleem. Vandaag nog meer dan gisteren.

De 200 rijkste families bezitten vandaag, volgens de cijfers van Ludwig Verduyn, ongeveer 5 procent van het totale gezinsvermogen. Het is onmogelijk om juist te becijferen hoeveel gezinnen achter de families schuilen. Als we evenwel oude macro-economische cijfers over de verdeling van het Belgische gezinsvermogen extrapoleren, vinden we dat 5 procent van het vermogen in het bezit is van 2000 à 3000 huisgezinnen. Iedere familie zou dus een tiental huisgezinnen omvatten. Dit cijfer lijkt niet onrealistisch. De gegevens in dit boek kunnen dus niet zomaar opzij worden geschoven als ongefundeerd of bij de haren getrokken. Maar dit zal ook niet gebeuren. De ondernemingswereld is al te zeer bekommerd om haar eigen overleven. Dit kan niet meer zonder een minimale openheid. Ook dat werd de afgelopen jaren duidelijk.

Transparantie is niet voor niets een van de modetermen van de afgelopen jaren. Het blinde geloof in ondernemers, wereldwijd, die pretendeerden te weten hoe ze moesten groeien, is verdwenen. Hebben we niet geleerd dat de beslotenheid van de financiële wereld mee geleid heeft tot de zwaarste crisis ooit? Zwaar overbetaalde toezichthouders hadden blijkbaar ook geen benul van wat er zich afspeelde in de milieus die ze voor de maatschappij in het oog dienden te houden. Door deze crisis werd veel geld verloren, ook door de allerrijksten. Controles zullen crisissen niet verhinderen, maar transparantie zal duidelijker verantwoordelijkheden leggen. Ook de allerrijksten waren aandeelhouders van financiële instellingen die kapseisden onder de expansiedrang van andere superrijken. Een troost voor de gewone aandeelhouder: als het schip zinkt, bestaan er geen geprivilegieerde banden. Bij de allerrijksten is het wellicht nog meer dan elders: ieder voor zich, zeker als het stormt.

De verliezen in de financiële sector waren omvangrijk, maar bijkomend werden ook in andere sectoren substantiële minwaarden op beleggingen opgetekend. Voor de lijst in dit boek heeft dat natuurlijk een direct gevolg: de waarderingen werden dus, waar mogelijk, neerwaarts bijgestuurd. Maar cynisch gesteld: als er toch verliezen moeten geleden worden, dan verkiezen we louter financiële beursverliezen boven deze die voortvloeien uit faillissementen. Maar dit kan toch niet de weg zijn naar een minder ongelijke vermogensverdeling.

Voor de toekomst stelt de teloorgang van de beleggingscultuur en het afhaken van de kleine belegger toch een probleem voor de ‘rijken’. Niet alleen moeten zij op bepaalde momenten geld tanken bij deze kleine belegger om de groei van hun ondernemingen verder te kunnen financieren, maar bovendien bieden beursintroducties het voordeel dat ze hun inspanningen uit het verleden financieel valoriseren. De verminderde interesse van de kleine belegger in de beurs is dus nefast voor de dynamiek van de financiële bovenlaag, en dus voor de economie en de samenleving.

De openheid tegenover ‘geld’ is in België de afgelopen jaren gegroeid. Dat is mede te danken aan de eerste editie van dit boek en dus de verdienste van de auteur. Beleidsmatig zetten we vandaag de eerste stappen naar het beperken van de allerhoogste vergoedingen en het afschaffen van het bankgeheim. Een kadaster van de vermogens loert in de verte en dus is het aangewezen een discussie te voeren over welke inkomens- en vermogensongelijkheid maatschappelijk aanvaardbaar is. Men zal in het reine moeten komen met ervaringen zoals deze van Mark Zuckerberg die in minder dan een decennium een vermogen verzamelde dat 2 procent van het totale Belgische gezinsvermogen vertegenwoordigt. Als incentive om het ondernemerschap te stimuleren kan men moeilijk een beter voorbeeld vinden. De vraag is of de maatschappij hier iets aan wil doen, want de gevolgen van zoveel geld en dus economische macht bij één persoon, zijn toch verontrustend. Bovendien moet men een oplossing vinden voor de tegenstrijdigheid in de publieke opinie als er over hoge vergoedingen wordt gesproken. De extreem hoge inkomens van sportlui lijken maatschappelijk geen probleem, de hoge bonussen van topondernemers zijn dit wel. Hoe valt dit te verklaren? Toch niet op basis van het argument dat de carrière van sportmensen beperkt is in de tijd? Immers waarom valt het te verantwoorden dat sommigen maar een zeer beperkte tijd actief moeten zijn en dan mogen rentenieren?

Dat de financiële crisis diep heeft gesneden, weten we. De gevolgen hiervan op het ondernemerschap blijven onduidelijk. Bovendien heeft de aanslepende stagnatie en de onzekerheid rond het overleven van de euro de risicoaversie bij de vermogenden verscherpt. Welke gevolgen hiervan te verwachten zijn, vooral op de langere termijn, valt moeilijk te voorspellen. Wel is duidelijk dat als de zin voor het ondernemen zou afnemen, dit bijzonder nefast zal zijn voor de tewerkstelling. Want, hoe men het draait of keert, zoals inkomen ergens moet worden verdiend, heeft vermogen enkel een waarde omdat het inkomen genereert. Dit kan niet zonder tewerkstelling en hier vinden alle ondernemers, rijken en minder rijken, de werkenden.

De afgelopen jaren is de wereld transparanter geworden en, zoals opgemerkt, denken we dat deze tendens zich zal verder zetten. De kennis over de vermogens en hun verdeling zal sterk toenemen. Het bepleiten van deze transparantie, veelal een onderdeel van de strijd tegen de fiscale fraude, wordt dan ook geassimileerd met het verhogen van de fiscaliteit op inkomsten uit vermogen. Niemand kan voorbij de vaststelling dat dit inkomen in België, zeker in vergelijking met buurlanden, kan rekenen op een aantrekkelijke fiscale behandeling. Met een roerende voorheffing in het Groothertogdom Luxemburg van 35 procent is België een fiscaal paradijs. Men hoeft geen glazen bol te hebben om te voorspellen dat deze situatie niet duurzaam is. Na ‘kijken mag’, lijkt het onvermijdbaar dat ‘aankomen’ zal volgen. Dat iedere aanraking steevast het predicaat ‘ongewenst’ zal opgekleefd krijgen door de betrokkene, is evident. Hierom is een maatschappelijke discussie noodzakelijk. Het zou aangewezen zijn dat de allerrijksten nadenken over hun rol in het economische en financiële gebeuren van morgen. Eenvoudig is dit niet, want een vakbond van deze rijken hoeven we nu ook weer niet. Hopen dat de wind wel zal overwaaien, lijkt mij in ieder geval te getuigen van een bijzonder onrealistisch optimisme.

Jef Vuchelen, gewoon hoogleraar, Vrije Universiteit Brussel

Inleiding

Dit boek is een opvolging en noodzakelijke evaluatie van een eerste publicatie die in 2000 door Uitgeverij Van Halewyck werd gepubliceerd. Wanneer ik in 1998-1999 mijn eerste werk ben gestart in de opmaak van deze ranking, heb ik alle 200 kandidaat-rijke Belgen een aangetekende brief gestuurd met de melding dat ze zouden worden opgenomen in deze lijst. Als reactie op mijn schrijven kreeg ik iets meer dan 180 brieven terug, meestal aangetekend, meestal van advocatenkantoren. In al die brieven werd mij in al dan niet dreigende taal aanbevolen mijn werk te stoppen en zeker de vermelde families niet op te nemen in mijn ranking. Naast de klassieke argumenten over privacy en dergelijke kwam er in veel gevallen een bijkomend dreigement op papier te staan. Wanneer in de gezinnen van de rijke Belgen een ontvoering zou plaatsvinden, zou ik persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor de geëiste losgelden. Mijn publicatie zou kwade geesten immers op allerlei slechte ideeën kunnen brengen.

Het leerde mij in eerste instantie iets over netwerken. Ik ontdekte al snel dat er in al die brieven twee ‘scholen’ schuilgingen. Er waren duidelijk twee soorten brieven, die zelfs van elkaar gekopieerd leken. Ze haalden dezelfde argumenten aan, in dezelfde volgorde, met dezelfde bewoordingen. Blijkbaar waren er twee soorten zakenclubs waar mijn aangetekende brieven ter sprake werden gebracht. Het leerde meteen iets over die zakenclubs: het zijn plaatsen waar geprivilegieerde mensen elkaar ontmoeten om geprivilegieerde informatie uit te wisselen. Kennis is macht.

Als drukkingsmiddel kon dat tellen. Als kleine individuele journalist sta je redelijk machteloos tegen zulke argumenten. Er waren ook andere argumenten. Een uitgever, die prominent op de lijst stond, schreef mij dat hij nooit dergelijke lijst zou publiceren in een van zijn bladen. Drie jaar later, wanneer gebleken was dat er weinig juridische deining ontstaan was na mijn boek, bracht een van zijn bladen wel degelijk een gelijkaardige lijst op de markt. Het was een les: wil je behoren tot de lijst van de 200 rijkste Belgen, laat je dan leiden door slechts één criterium: marktbezetting en cashflow.

Eén Rijke Belg, Mark Coucke van Omega Pharma, reageerde cynisch maar ludiek. ‘Ik kreeg een aangetekende brief maar was niet thuis. Dus stapte ik op mijn fiets om door weer en wind de brief op te halen in het postkantoor. Tot mijn verbazing las ik in die brief dat ik een miljardair was. Dat moet een vergissing zijn, dacht ik. Want ik ben helemaal geen miljardair.’

Een andere rijke Belg, ondertussen overleden, belde me op kort na de middag, duidelijk met aangeschoten stem, om me de huid vol te schelden. Waar haalde ik het lef vandaan om zoiets te doen! Een ondernemer uit Oost-Vlaanderen nam ook contact. Hij vond dat ik zijn vermogen te laag ingeschat had. Het was een bedrijfsleider die nog elke dag op zijn werkvloer stond, tussen de arbeiders. Had ik wel rekening gehouden met zijn buitenlandse filialen? En had ik wel de juiste winstcijfers gehanteerd? Zijn opmerkingen stonden in schril contrast met een andere, grotere, tycoon die vond dat hij veel te laag gequoteerd was, maar hij ventileerde zijn ergernis enkel op het golfterrein.

Het bevestigde mijn mening dat er twee soorten bedrijfsleiders zijn in deze ranking: zij die dagelijks nog werken en geen tijd hebben om zich in te laten met politiek in de brede zin van het woord, en zij die perfect gedelegeerd hebben en ’s morgens rustig de tijd hebben om na te denken over wat ze gaan doen. Die laatste groep is duidelijk het minst gediend met deze ranking.

Ik ben destijds aan deze ranking begonnen als hoofdredacteur van de krant De Morgen. Terwijl de directie van de krant aanvankelijk best enthousiast was over dit project, kwam daar snel verandering in toen de buitenwereld lucht kreeg van het initiatief. De druk nam immens snel toe en plots was alles fout aan de ranking. In de salons van de zakenclubs werd besloten dat dergelijke lijst niets goeds kon voortbrengen en misschien zelfs als politiek excuus zou kunnen worden gebruikt om een vermogenskadaster op te maken.

Er kwamen nu plots ingewikkelde procedures bij kijken en er werden dure consultants op afgestuurd die met moeilijke boekhoudkundige begrippen moesten duidelijk maken dat de ranking een levensgevaarlijk instrument was. Het was in datzelfde kader dat ik werd ‘geadviseerd’ de ondertussen beruchte aangetekende brieven uit te sturen, die ultiem de doodsdans rond het project moesten inleiden. Mijn journalistieke baas, Yves Desmet, had mij eerst verzekerd dat de ranking zonder twijfel zou worden gepubliceerd – ‘al moeten we er mee naar de Volkskrant trekken’ –, maar enkele weken later stond hij voor de toen nog belangrijke redactieraad uit te leggen dat het toch wel onvoorzichtig zou zijn om met het project door te gaan.

De ranking verscheen dus nooit in De Morgen maar wel in boekvorm en hij werd eveneens gepubliceerd in het weekblad Humo. Ondertussen werden regelmatig al dan niet uitvoerige updates opgemaakt en gepubliceerd. Ondertussen kon de lijst ook worden afgetoetst aan de realiteit. Een aantal bedrijven uit de lijst werd effectief verkocht. Het daarmee gerealiseerde vermogen lag in alle gevallen gematigd tot ver boven het vermogen opgemaakt in dit overzicht. Daarmee wordt een oude wijsheid bevestigd die ik leerde van professor Van der Elst: wanneer een balans van een bedrijf er goed uitziet, is de realiteit doorgaans nog beter. Jammer genoeg geldt deze redenering ook in omgekeerde zin.

Ludwig Verduyn

Hoe dit boek gemaakt werd

Ondernemers kunnen niet leven buiten het publieke daglicht. Ze ontmoeten de man in de straat als consument, als werknemer maar ook als investeerder in hun bedrijf wanneer ze beursgenoteerd zijn. Ondernemers tonen graag hoe goed hun bedrijf draait, hoe mooi het in elkaar zit. Waar ze het minder graag over hebben, is over de eigendomsstructuur van hun bedrijven. Toch leert deze lijst veel over de Belgische economie en over hoe de krachtsverhoudingen zich aftekenen in het financiële en industriële landschap.

In dit boek gaan we op zoek naar actieve vermogens, mensen die hun geld niet op de bank hebben staan maar met hun geld mee de samenleving in beweging zetten. Ze maken keuzes in functie van hun vermogen, maar ze bepalen ook waar deze samenleving naartoe gaat.

Het gaat dus om geïnvesteerd vermogen. Door je geld op de bank te zetten word je dezer dagen niet rijk. Een appeltje voor de dorst mag, maar voor de rest moet geld opbrengen. Wanneer een ondernemer merkt dat zijn bedrijf jaarlijks ongeveer 15 procent opbrengt op het eigen vermogen, dan is dat goed gewerkt. Wanneer hij merkt dat die opbrengst terugvalt tot 3 procent, heeft hij een keuzemogelijkheid. Hij kan zijn bedrijf verkopen, weliswaar tegen een lage prijs, en de opbrengst herinvesteren in iets wat meer opbrengt. Hij kan pogen via investeringen of saneringen de winstgevendheid te vergroten. Of hij kan roepen dat het allemaal de schuld is van de staat die te veel belastingen heft. Alleen lost dat laatste niet veel op.

Er zijn legio voorbeelden van ondernemers die desinvesteren en hun bedrijf verkopen aan een binnenlandse of buitenlandse overnemer. Sommigen gaan met de opbrengst van die verkoop direct opnieuw aan de slag. Filiep Balcaen (19) is daar een voorbeeld van. In 2004 verkoopt hij zijn bedrijf Balta, producent van vloerbeklering, aan een Brits investeringsfonds. Balcaen behoudt wel een minderheidsparticipatie van 20 procent. Onmiddellijk na die verkoop richt hij IVC op, een producent van vinyltegels. Met IVC investeert Balcaen in twee nieuwe fabrieken, een in het West-Vlaamse Avelgem, goed voor 40 miljoen euro, en een in Dalton, Georgia (VS). Eerder al nam hij de vinylafdeling over van Domo (Jan De Clerck). Samen met Marc Saverys (11, CMB) en Philippe Vlerick (182, KBC, UCO) richtte hij ook het investeringsfonds Pentahold op. Het mag niet verbazen dat Balcaen een optimist is.

Het zou naïef en onverstandig zijn te denken dat Balcaen al zijn vermogen herinvesteert. Balta was op het moment van de verkoop al uitgebouwd tot een kleine multinational. Veel bedrijfsleiders die hun kmo verkopen moeten het met minder stellen. Ze hebben dan meteen ook minder mogelijkheden om te herinvesteren. Maar, zoals later in dit boek zal blijken, veel ondernemers die hun bedrijf hebben verkocht verdwijnen onder de maatschappelijke radar. Een opgebouwd wantrouwen tegenover de staat is een van de redenen waarom ze de luwte opzoeken.

Door een snapshot te maken van al die vermogens, moet het mogelijk zijn een tijdsbeeld te krijgen van waar de financiële zwaartepunten zich bevinden in dit land, met alle consequenties die daaraan verbonden zijn.

Vennootschappen

Vermogens zijn om allerlei redenen verankerd in vennootschappen. Dat biedt juridische zekerheid, is doorgaans wettelijk verplicht, maar het biedt ook fiscale voordelen. De meerwaarde op aandelen van een bedrijf is fiscaal onbelast. Uitgekeerde winsten daarentegen niet. Aandelen kunnen vrij overgedragen worden van vader op zoon waardoor de successierechten bij overlijden, ook al zijn die nu verminderd, niet betaald moeten worden.

De analyse en waardering van vennootschappen vormt dan ook het zwaartepunt van onze ambitie. Op zich is dat geen probleem. Elke vennootschap met een beetje omvang is in België verplicht jaarlijks een balans en resultatenrekening neer te leggen. Die zijn opvraagbaar bij de Nationale Bank. Grote bedrijven worden verplicht een zogenaamde geconsolideerde balans op te maken, een balans waarin ze hun groepscijfers bekendmaken. Door die balans te interpreteren krijg je inzicht in het vermogen van de eigenaars.

De waardering van bedrijven is gemakkelijk als ze beursgenoteerd zijn. Zo’n bedrijf krijgt elke dag een nieuwe koers op het lijf gekleefd. Die koers leert wat de beleggers willen betalen voor het bedrijf. Je vermenigvuldigt die koers met het aantal aandelen en je weet op slag hoeveel het bedrijf waard is. Als je dan nog weet wie wat bezit van die aandelen is het vermogen snel bepaald. Ook dat laatste is niet zo moeilijk. Wie meer dan 5 procent van een beursgenoteerd bedrijf bezit, moet dit melden, wil hij op de algemene vergadering kunnen gebruikmaken van de stemrechten die verbonden zijn aan die aandelen.

Beursgenoteerde bedrijven zijn echter in de minderheid. België is nog steeds een land van familiale kmo’s. Die blinken niet altijd uit door transparantie. Hoe ga je die waarderen? Dat gebeurt op basis van de toekomstige winstverwachtingen. Wie een bedrijf koopt, doet dat niet voor de machines die er staan, maar voor de winst die hij kan maken door die machines te gebruiken. Een marktwaardering houdt dus rekening met de winststromen en de cashflow en vooral met de toekomstige evolutie van die cashflow.

Skyline

Voor beursgenoteerde bedrijven gebeurde de waardering aan de hand van de beurskoers van die bedrijven in de loop van de maand april 2012. Ook werd gebruikgemaakt van de op die dag gekende participatiemeldingen. Voor niet-beursgenoteerde bedrijven werden de balansen over de boekjaren 2010 en 2011 gebruikt, zoals die werden neergelegd bij de Nationale Bank. Daar waar mogelijk werd gebruikgemaakt van geconsolideerde balansen. Er werd in de mate van het mogelijke ook geprobeerd een onderscheid te maken in de aard van de vennootschappen. Een holding die operationele bedrijven overkoepelt, oefent geen industriële activiteit uit en toont dan ook geen noemenswaardige bedrijfswinst. Hier speelt dus de nettowinst. Vastgoedvennootschappen dan weer worden gemeten aan hun activa. Bedrijven die door een saneringsperiode gaan en verlieslatend zijn, hebben nog steeds een positief eigen vermogen. Andere vennootschappen boeken een eenmalige uitzonderlijke winst. Tegenover zware activa kunnen overmatig zware bankschulden staan. Al die elementen werden mee in beschouwing genomen.

Het eindresultaat is een lijst die de economische skyline tekent van dit land. Slapende en buitenlandse vermogens komen niet tevoorschijn. Wel zie je een tekening van waar de economische en financiële krachten zich momenteel bevinden en hoe ze zich bewegen.

Relatief

Waar hebben we geen rekening mee gehouden? We hebben niet gekeken naar de winsten die de bedrijven al dan niet uitkeren onder de vorm van dividenden aan hun aandeelhouders. We hebben ook niet gekeken naar de desinversteringen die ze in het verleden doorvoerden. Wanneer een bedrijf echt veel geld heeft opgepot, gebeurt het dat de vennootschap juridisch wordt vereffend waarbij de eigenlijke waarde in een nieuwe structuur terechtkomt en waarbij de meerwaardes worden afgeroomd. Allemaal ingewikkelde operaties die ervoor zorgen dat het vermogen van de eigenaars wordt losgekoppeld van het industriële risico. Mocht de fabriek failliet gaan, dan is toch nog niet alles verloren, luidt de redenering. Ook villa’s, auto’s, schilderijen en andere ‘uiterlijke tekenen van rijkdom’ hebben we niet ingeschat. Veel ondernemers hebben hun villa om hoofdzakelijk fiscale redenen ondergebracht in een aparte vennootschap. Die kleine vastgoedvennootschappen hebben we niet gewaardeerd omdat die simpelweg niet opwegen tegen het financiële gewicht van de bedrijven zelf. De lijst is dus een theoretische benadering van het vermogen. Een bedrijf is slechts waard wat de koper ervoor wil geven. Onze waarderingen blijven dus marktbenaderingen. Maar zo werkt het natuurlijk altijd. Het kadastraal inkomen van een privépersoon is ook niet meer dan de geschatte huuropbrengst van zijn onroerend goed. Daarbij kan ook niet van elk huis worden bekeken of het dak lekt. Als je echt een bedrijf wil kopen, kan je beter wel eens naar het dak gaan kijken. Wij hebben enkel gezocht naar een hanteerbare en vergelijkbare methode.

Wie aandelen koopt van een beursgenoteerd bedrijf, kan die ’s anderendaags terug verkopen: er is immers een markt voor. Dat geldt niet voor aandelen van een niet-genoteerd bedrijf. Wat kan je bijvoorbeeld aanvangen met 20 procent aandelen van een kleine kmo? Je hebt geen inspraak in de winstbestemming, je kan alleen tijdens de raad van bestuur iets zeggen en dan nog ben je niet zeker dat er echt wordt geluisterd.

Families

Waarom komen er zo veel families in dit boek voor? Zijn er alleen familiale ondernemers? Natuurlijk niet. Een bekend bedrijf zoals de pralineproducent Neuhaus is bijvoorbeeld volledig in handen van beleggers. Veel andere grote bedrijven zijn een onderdeel van buitenlandse multinationals. De puur Belgische bedrijven zijn voor het grootste deel echter in handen van families. In tegenstelling tot andere moderne economieën is slechts een beperkt deel van de Belgische bedrijven genoteerd op de beurs. Ook dat zorgt ervoor dat de bedrijven in familiale handen blijven, en dat er soms ook nogal wat geruzied wordt in die families over wie nu eigenlijk recht heeft op wat.

Anderzijds zorgt de familiale structuur er ook voor dat het soms onduidelijk is waar de familiale vermogensgrens stopt en waar niet. Binnen een aantal families zijn neven en nichten of andere familieleden uitgekocht door een tweede tak van de familie. Ook het aantal familiale aandeelhouders is soms onduidelijk. Vooral bij oudere bedrijven, in de vijfde of zesde generatie, kan het aantal familiale aandeelhouders boven de 100 uitstijgen. In dat geval speelt de uitkering van een jaarlijks dividend doorgaans een doorslaggevende rol om de familie bij elkaar te houden. Wanneer dat dividend niet meer voldoet aan de verwachtingen, stijgt de wrevel en neemt de lust van de kleine familiale aandeelhouder toe om zijn pakket te verzilveren.

De portretten in dit boek worden afgesloten met een kort cijferoverzicht. Het gaat daarbij om de cijfers van de balansen over het boekjaar 2010. Waar dat het geval is, wordt vermeld dat het gaat om geconsolideerde balansen. Daarbij wordt doorgaans ook de ‘nettowinst deel van de groep’ vermeld. Dat is de winst die volledig aan de groep toekomt, gezuiverd van winst die naar derden gaat. Bovenaan ziet u onder de naam van de betrokkene ook vermeld hoe hij of zij bij het brede publiek gekend is. Wellicht zal u daarbij een aantal merknamen tegenkomen die u goed kent maar waar mensen achter schuilgaan die u volledig onbekend zijn. In het boek ziet u sommige van die namen terug opduiken, gevolgd door een cijfer tussen haakjes. Dat cijfer verwijst niet naar hun leeftijd maar naar de plaats in de lijst waar u hun verhaal kunt terug vinden.

Slotsom

Dit tweede boek komt een goede tien jaar na het eerste. Dit laat niet enkel toe een aantal vergelijkingen te maken, het biedt ook de gelegenheid om onze werkwijze te evalueren. Nogal wat bedrijven zijn van eigenaar veranderd in die voorbije tien jaar. Daarbij stellen we vast dat in veel van die gevallen de overnameprijs een stuk hoger lag dan de waardering die wij hadden opgemaakt in 2000. Dat heeft te maken met twee zaken. Vooreerst hanteren wij steeds de voorzichtigste criteria. Liever te weinig dan te veel. Bovendien is de balans van een familiaal niet-beursgenoteerd bedrijf altijd fiscaal geoptimaliseerd. Wanneer het bedrijf in kwestie wordt verkocht, dan wordt die fiscale voorzichtigheid even opzijgezet. Dan moet immers de rendabiliteit van het bedrijf naar boven komen. Een mooi voorbeeld daarvan is naast de hier al genoemde Filiep Balcaen het aardappelverwerkend bedrijf Lutosa van de gebroeders Van den Broeke (61). Dat werd door ons in 2000 gewaardeerd op 65 miljoen euro en in 2007 verkocht voor 175 miljoen euro.