HOE WORD IK EEN GOEDE
HARDLOOPTRAINER?

Didactiek van de effectieve duurlooptraining

Maarten Faas

Hoe word ik een goede hardlooptrainer?
Didactiek van de effectieve duurlooptraining
Maarten Faas

ISBN 978 90 8560 120 3
E-ISBN 978 94 6154 028 7
https://doi.org/10.36254/978-94-6154-028-7
NUR 480
BISAC SPO035000
THEMA SHB

© 2021 Uitgeverij SWP Amsterdam

Behoudens de in of krachtens de Auteurswet van 1912 gestelde uitzonderingen mag niets uit deze uitgave worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch door fotokopieën, opnamen of enig andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. Voor zover het maken van kopieën uit deze uitgave is toegestaan op grond van artikelen 16h t/m 16m Auteurswet 1912 jo. Besluit van 27 november 2002, Stb 575, dient men de daarvoor wettelijk verschuldigde vergoeding te voldoen aan de Stichting Reprorecht te Hoofddorp (Postbus 3060, 2130 KB, www.reprorecht.nl) of contact op te nemen met Uitgeverij SWP voor het treffen van een rechtstreekse regeling in de zin van art. 16l, vijfde lid, Auteurswet 1912.

Voor het overnemen door een onderwijsinstelling van een gedeelte uit deze uitgave, in papieren vorm of digitaal, (bijvoorbeeld voor plaatsing ervan op uw digitale leeromgeving of in een reader) kunt u zich richten tot: Stichting UvO, Postbus 3060, 2130 KB Hoofddorp, Tel. 023-8700212, www.stichting-uvo.nl UvO@cedar.nl.

INHOUD

INLEIDING

1HET DIDACTISCH MODEL
VAN HET GEVEN VAN DUURLOOPTRAINING

2HET DIRECTE INSTRUCTIEMODEL
EN ORGANISEREN VAN LOOPTRAININGEN

3EEN DUURLOOPTRAINING BEGELEIDEN

4LOOPTRAINING, DOELEN STELLEN EN EVALUEREN

5WAAR STA JIJ ALS LOOPTRAINER?
LEIDERSCHAP EN COMPETENTIES

6MOTIVATIE, HOE WERKEN
DE DRIJFVEREN OM TE HARDLOPEN?

7HOE MOTIVEER IK MIJN HARDLOPERS?

BRONNEN

AUTEUR

INLEIDING

START

Daar sta je dan voor een groep hardlopers. Je gaat de training leiden. Je bent trainer in opleiding of assistent. Of, ze hebben bedacht dat jij vanavond de training moet geven. De trainer is ziek en er is niemand anders die dat kan of wil.

Vaak gaat het zo, je rolt er gewoon in. De eerste keer doe je maar een beetje hetzelfde als je jouw trainer altijd ziet doen. Warming-up, losmakingsoefeningen, een duurloop of een intervaltraining, je loopt wat uit en nog even rekken en strekken. Als je verder wilt komen als trainer, start je een opleiding. Assistent looptrainer niveau 2 bij je atletiekvereniging. Of de opleiding basis looptrainer niveau 3 bij de Atletiekunie of bij een andere sportopleiding. Je koopt een boek over hardlopen of leest Runnersworld, bekijkt websites en instructiefilmpjes. Er is ongelooflijk veel materiaal. Maar over hoe je dat nu doet in de praktijk ‘training geven’, daar vind je weinig over….

TRAINING GEVEN IS LESGEVEN

Als je looptrainer wilt worden, of als je als looptrainer jezelf wilt blijven ontwikkelen, moet je het trainersvak serieus nemen. Natuurlijk moet je een en ander weten van trainingsleer en looptechniek. Het belangrijkste is echter dat je een hele goede (op)leider en leraar bent. Een training geven is lesgeven. Je wilt elke atleet en de groep ‘iets’ leren. Hoe doe je dat?

In het onderwijs noemen we dat didactiek. Didactiek is de wetenschap die zich bezighoudt met de vraag hoe je het beste les kunt geven.

VOOR WIE IS DIT BOEKJE?

Dit boekje is voor looptrainers die zich willen verdiepen in het beter structureren en organiseren van hun trainingen. Of dat nu op de baan of op de weg plaats vindt, of gericht is op sprinters of marathonlopers, dat maakt minder het verschil. De didactische richtlijnen hoe je een goede training geeft – of hoe je een goede les geeft – zijn algemeen van toepassing.

Ik heb dit boekje geschreven, omdat ik denk dat veel trainers en trainers in opleiding zich kunnen verbeteren op vaardigheden van les- en instructiegeven, goed organiseren en positief begeleiden.

WAAR GAAT HET BOEKJE OVER?

Er wordt een didactisch model gepresenteerd voor het geven van effectieve duurlooptraining. Daarbij gaat het over de beginsituatie. Het gaat over de trainingsgroep. Over het trainingsprogramma en wat daarin zit. Over training geven uiteraard. En, het gaat over evalueren en als trainer beter worden.

Focus is het organiseren en begeleiden van een training. Het gaat niet over trainingsprincipes, hoe en hoeveel je moet trainen, aeroob of anaeroob, kracht of souplesse. Daarover is materiaal genoeg. Ook staan er twee hoofdstukken in over hoe je als looptrainer atleten kunt coachen op motivatie.

OPBOUW

Eerst wordt kort het hele didactische model (hoofdstuk 1) beschreven. Vervolgens worden één voor één de onderdelen van het model uitgewerkt en toegelicht (hoofdstukken 2 t/m 7).

Als je dat allemaal gelezen hebt, ben je dan een goede trainer? Nee. Wel heb je een theoretische basis om het vak van trainer te leren en je te verbeteren. Een goede trainer word je door gewoon veel training te geven en daarvan elke keer weer te leren hoe je beter kunt worden. Veel leesplezier.

HOOFDSTUK 1

HET DIDACTISCH MODEL VAN HET
GEVEN VAN DUURLOOPTRAINING

HOE GEEF IK EEN GOEDE HARDLOOPTRAINING?

START

Als je looptrainer bent of wilt worden moet je het trainersvak serieus nemen. Je moet toegevoegde waarde bieden. Je moet kwaliteit leveren. Anders kunnen je atleten net zo goed zelf gaan trainen.

Een looptrainer moet basale kennis hebben van trainingsleer, schema’s, looptechniek, blessures, etc. Informatie daarover is in overvloed te vinden in boeken, tijdschriften en vooral ook op internet.

Het belangrijkste is evenwel dat je als looptrainer een goede leraar en (op)leider bent. Een training geven is lesgeven. Als trainer wil je elke atleet en de groep ‘iets’ leren. Training geven is de leiding nemen. Hoe pak je dat aan? Daarover vind je niet zo veel informatie.

In het onderwijs spreekt men, als het over goed lesgeven gaat, over didactiek. Didactiek is de wetenschap die zich bezighoudt met de vraag hoe je het beste kennis, vaardigheden en houdingen kunt overdragen op anderen. De focus is: hoe richt je een effectief leerproces in?

In vijf hoofdstukken ga ik in op de diverse facetten van de trainer als leraar en leider. In dit eerste hoofdstuk schetst ik een didactisch model voor het geven van looptraining. Het gaat daarbij over:

–De beginsituatie.

–Jou als persoon en je kwaliteiten als trainer.

–De trainingsgroep.

–Het trainingsprogramma, wat en hoe.

–Training geven, uiteraard dat is de kern.

–Evalueren en als trainer beter worden.

In de volgende vier hoofdstukken komen onderwerpen als doelen stellen, evalueren, organiseren, begeleiden en leiderschap en competenties aanbod.

BASISELEMENTEN VAN HET DIDACTISCH MODEL VAN DUURLOOPTRAINING

Basismodel didactiek van de duurlooptraining

Het basismodel van de didactiek van het geven van een goede duurlooptraining is eenvoudig.

1.Er is een beginsituatie, immers er staat ergens een groep en jij gaat een training leiden.

2.Er is een doel, het waarom, immers je hebt een idee waar je naar toe gaat werken.

3.Er is tussen de beginsituatie en het doel een trainingsprogramma, immers je wilt gericht activiteiten uitvoeren – oefeningen, trainingsvormen, duurlopen, intervallen, testwedstrijdjes – om het doel te bereiken.

4.Er wordt training gegeven, stap voor stap ga je het trainingsprogramma uitvoeren, je wilt immers trainen om het doel te bereiken.

DE BEGINSITUATIE

Elke training, maar net zo goed elke trainingscyclus of -programma, heeft een begin. Je start ergens. In de didactiek noemen we dat ‘de beginsituatie’. Een beginsituatie heeft drie hoofdonderdelen:

–De trainingsgroep.

–Jij als trainer.

–De trainingscontext.

Aspecten van de beginsituatie

DE TRAININGSGROEP

Bij het geven van een training is natuurlijk heel belangrijk wat voor groep je voor je hebt. Zijn het topatleten, of een ‘Start-to-Run’-groep? Werk je met kinderen of volwassenen? Marathonlopers of MILA-atleten? Jong of oud? Vrouwen of mannen? Prestatielopers of recreanten. Je moet als trainer altijd precies weten wat voor trainingsgroep je voor je hebt staan. Wat kunnen ze? Wat is hun niveau? Wat willen ze? Je trainingsgroep is samengesteld uit individuele atleten. Elke sporter is er één. Wat drijft hen om hard te lopen? Wat houdt ze gemotiveerd? Wat is dat eigenlijk ‘motivatie’? Hoe kun jij als trainer lopers coachen op motivatie? Daarover gaan de laatste twee hoofstukken (6 & 7).

JIJ ALS TRAINER

Wie ben je? Waar ben je goed in? Wat moet je nog leren? In de media wordt de invloed van trainers vaak overschat. Maar goede trainers zijn wel van belang. Goed trainerschap begint bij jezelf. Wat is je ervaring? Wat is je kennis? Kun je lesgeven? Kun je coachen? Kun je leidinggeven? Ben je bereid dat te leren? Hoe ga je om met feedback of kritiek? Weet waar je staat als trainer. Hierover gaat hoofdstuk 5: “Waar sta jij als looptrainer. Leiderschap en competenties”.

DE TRAININGSCONTEXT

Heel belangrijk is de context, de omgeving waarbinnen je een training geeft.