Marianne Zwagerman

Kluitjesvolk

Het hoeft niet!

© Marianne Zwagerman, 2016

Bertram + de Leeuw Uitgevers

Omslagontwerp: Studio Jan de Boer

Foto auteur: Hermien Lam

E-book: Elgraphic bv, Vlaardingen

ISBN: 9789461562203

NUR: 400

www.bertramendeleeuw.nl

Net als geluk is moed misschien geen keuze.
Maar wel een besluit.

Inhoud

Kluitjesvolk

Helmpjes en gordels

Tussen welbespraakt en ruwgebekt

Vrijer dan je denkt

Moraal van de markt

De prijs van vrijheid en angst

Goddeloos en gezagloos

De manmuts

Swipe

Stel de dienstplicht maar weer in

Schaamteloos en onverschrokken

Je hóéft je niet te binden

Gooi de handleiding weg

Stop met klikken

Laat je kinderen een vak leren

Je hóéft geen goed mens te zijn

Je hóéft niet naar Marco Borsato te luisteren

Je hóéft niet naar kantoor

Je hóéft niet eenzaam te zijn

Ga op tijd dood

Durf af te takelen

Je hóéft niet machteloos te zijn

Je hóéft niet te zeggen wat je denkt

Je hóéft geen vetrollen te hebben

Je hóéft niet alles kwijt te raken

Verwelk niet in de knop

Je hóéft niet tot het einde te blijven

Je hóéft niet alles te weten, ontwikkel je instinct

Kweek een eendenvachtje

Ga van de gasbel af

Leer verlangen zonder verlangen

Je hóéft jezelf niet weg te cijferen

Je hóéft je niet afgewezen te voelen

Maak een plan en leg het weg

Reis (alleen)

Leer zeilen

Kruip uit je huid

#enmaarklagen

Kluitjesvolk

Er wonen in Nederland vierhonderd mensen per vierkante kilometer. Dat getal zegt mij niet zoveel, maar we staan daarmee op de vierde plaats van meest dichtbevolkte landen ter wereld, zelfs boven India, Japan en de Filipijnen. En we groeien maar door. Twintig jaar geleden zongen we allemaal dat liedje mee uit de reclame met die blauwe leeuw: vijftien miljoen mensen, op dit hele kleine stukje aarde. Maar we zijn nu al met zeventien miljoen! Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek komen er elke dag tweehonderd mensen bij; dat is een sommetje van baby’s die komen, emigranten die gaan, mensen die overlijden en buitenlanders die bij ons komen wonen. Dat groeicijfer is niet stabiel maar kan nogal schommelen, bijvoorbeeld door een plotseling groeiende voortplantingsdrift, wat bij economische voorspoed nogal eens het geval is. Maar ook door een grote in- of uittocht van (e)migranten. Of door massale sterfte vanwege dingen als oorlog, een grote vloedgolf, brekende dijken, een gevaarlijke mug of iets anders naars. Tot nu toe blijft de oorlog nog redelijk ver van ons bed, maar geweld drijft mensen wel in steeds grotere getalen onze kant op.

Politici waarschuwen dat er door de migratiestroom die de laatste jaren op gang kwam, wel een stad zo groot als Utrecht bij kan komen. Elk jaar! Erbij! Nou zijn politici net zo goed in het voorspellen van dit soort cijfers als ik in paaldansen, maar toch: het zet je aan het denken. Past dat allemaal wel? In dit piepkleine landje? Er wonen driehonderdduizend mensen in Utrecht. Dat is best een grote stad. Alleen Den Haag, Rotterdam en Amsterdam zijn groter. Waar laten we iedereen? Ik was nog nooit in India of Japan, dus waarschijnlijk is mijn beeld van die landen verkeerd, maar ik zie een krioelende hoop mensen voor me als ik eraan denk. En wij zijn met meer per vierkante kilometer!

Het grappige is dat ik daar, zelfs als Randstadbewoner, helemaal niet zoveel van merk. Als je naar de cijfers kijkt voelt het beklemmend, alsof we hier boven op elkaar gepakt zitten. Maar ik zwerf graag met mijn paard door het bos en kom dan urenlang nauwelijks iemand tegen. In de Randstad! Als ik vanaf de steiger naast mijn woonboot in mijn kajak stap, kan ik uren peddelen zonder iemand te zien (ja, in de Randstad!). Hoe kan dat toch? Kloppen de cijfers wel? Waar zijn al die mensen dan?

Nou, die mensen zitten op een kluitje. Nederlanders zijn kluitjesmensen. Als ik op een mooie zondagmiddag vanaf de steiger over de plas kijk, zie ik honderden bootjes voorbij varen. Op een stralende zomerdag in augustus bijvoorbeeld, stromen alle jachthavens leeg. Iedereen zoekt het water op. Je zou een overvolle plas verwachten. Maar als ik in mijn kajak stap en de plas oversteek, zie ik er niet een meer. Ik kan zelfs op zó’n dag peddelen op vrijwel verlaten water. Want die bootjes varen allemaal naar dezelfde plek: een stukje plas dat in de luwte ligt. Daar gaan ze massaal voor anker. Soms rijen dik. Gezellig! Picknickmanden mee, flessen wijn, radio aan. Wat zijn we even lekker in de natuur! Met zijn allen. Hun boot heet vaak ‘Liberty’, ‘Freedom’ of zelfs ‘Stoer’. Er zou natuurlijk ‘Kluitje’ op moeten staan of ‘Lekker veilig’ of ‘Laf’.

Een van mijn vrienden heeft ook een boot. Een zeilboot. Ik vaar graag met hem mee. Hij ligt nooit voor anker op een kluitje, maar zeilt daadwerkelijk. We delen een liefde voor water. Als hij vanaf mijn terras over de plas staart, zie ik alle narigheid van hem af vallen. Hij woont in Hoofddorp, een kluitjesenclave bij uitstek. Ik vind het onbegrijpelijk want hij HOEFT niet in Hoofddorp te wonen. Vrijwel niemand hoeft in Hoofddorp te wonen, alleen de huisarts of de burgemeester. Verder kan ik geen legitieme reden bedenken om je te nestelen in een lelijk, saai, sfeerloos dorp vol eentonige, dicht op elkaar gebouwde huizen in van die hofjes met een begin maar zonder einde. Huizen waar op alle uren van de dag en de nacht vliegtuigen zo laag overkomen dat de dakpannen rinkelen. Hoofddorp zou eigenlijk Schiphol West moeten heten.

Mijn zeilvriend is geen huisarts en geen burgemeester, dus op zich vrij om deze tot woongebied verklaarde start- en landingsbaan te ontvluchten. Ik deed dan ook een rondedansje toen hij me opgetogen whatsappte dat er zich negen kijkers hadden gemeld op de Open Huizen Dag: zijn bevrijding uit de kluit was aanstaande! Enthousiast mailde ik hem linkjes van woonboten en huizen aan open vaarwater. Maar nee, hij had al een ander huis op het oog. In Hoofddorp. ‘In Hoofddorp?’ schreeuwde ik door de telefoon. ‘Maar je kunt aan het water wonen! Met je boot aan huis! Zodat je elke dag een stukje kunt zeilen als je wilt! Waarom Hoofddorp?’ Hij pruttelde iets over voorzieningen dichtbij. Hoezo voorzieningen? Hij en zijn vrouw hebben allebei een auto, geen kinderen en hun werk is buiten het dorp. ‘Maar in Hoofddorp krijg je veel huis voor je geld,’ wierp hij tegen. Veel huis? Ze zijn met zijn tweeën? Hoeveel huis heb je nodig als je over water kunt kijken?

Het lukte me niet om hem te overtuigen. En dus blijft deze zeiler, met eigen boot en zes ton te besteden, op een kluitje wonen. Net als al die andere Nederlanders. Een woonboot, een boerderij, een hutje op de hei? De meeste Nederlanders willen dat helemaal niet. Zeven op de tien wonen het liefst gewoon in een rijtjeshuis, bleek uit onderzoek van de TU Delft. Lekker veilig. Lekker bij elkaar. Lekker op een kluitje.

Zo blijft er dus ruimte zat over. Zelfs in de Randstad! Het populair-wetenschappelijke tijdschrift Quest becijferde eens hoeveel mensen er in Nederland zouden kunnen wonen. Want al staan we in de top vijf van dichtstbevolkte landen ter wereld, als je naar het aantal inwoners per vierkante kilometer in grote steden kijkt, zijn de verhoudingen heel anders. Quest nam de stadstaat Macau als voorbeeld. Deze ooit Portugese kolonie, nu onderdeel van China, is het meest dichtbevolkte stukje op de aardbol. Macau, in de buurt van Hong Kong, bestond oorspronkelijk uit drie eilanden, maar die zijn door inpoldering aan elkaar vastgegroeid tot een gebiedje van zo’n dertig vierkante kilometer, nu qua oppervlakte vergelijkbaar met de gemeente Baarn; ik woonde eens een blauwe maandag in dit dorpje dat omringd wordt door bossen die tot aan Paleis Soestdijk reiken. Er staan veel grote oude villa’s met parkachtige tuinen vol monumentale bomen. Een heerlijke woonplek als je van rust en bos houdt; en daaraan heeft Baarn zijn niet zo vriendelijke bijnaam, het Groene Graf, te danken. Die grote oude villa’s zijn namelijk ooit gebouwd als zomerhuis door welgestelde Amsterdammers, die aan het einde van hun werkzame leven permanent in Baarn hun laatste levensdagen sleten. Veel van de villa’s zijn nu kantoren van notarissen of consultants. Maar de bedaagde sfeer die past bij de bijnaam hangt nog steeds in het groene dorpje met zijn 25.000 inwoners.

Hoe anders moet dat zijn in Macau waar 460.000 mensen wonen. Op hetzelfde aantal vierkante kilometers. Daar is dus nauwelijks ruimte voor een boom. Zou je dat aantal mensen per vierkante meter extrapoleren naar heel Nederland, dan zouden er vierhonderdvijfentachtig(!) miljoen mensen binnen onze grenzen passen! Mijn analyse klopt dus wel: er is ruimte zat in Nederland. Want we zijn ‘maar’ met zeventien miljoen. Er is in delen van Nederland zelfs een krimpbeleid; maatschappelijke organisaties en de politiek proberen oplossingen te vinden voor de spookdorpen die dreigen te ontstaan, vol leegstaande woningen en winkels en andere voorzieningen die sluiten.

Lege dorpen, want de rest zit op een kluitje. In de vier grote steden – wat ik nog wel begrijp en verdedigbaar vind – en in treurige Vinex-opbergplekken als Almere, Zoetermeer en Hoofddorp, waar geen excuus voor te bedenken is tenzij je burgemeester bent.

Helmpjes en gordels

‘Goed, jij houdt dus niet van Hoofddorp,’ zegt mijn zeilvriend. ‘Maar er zijn niet genoeg woonboten voor iedereen. En we kunnen niet allemaal in een villa met een tuin vol monumentale bomen aan de bosrand wonen. Er moeten ook mensen de Vinex-wijken vullen. Waarom is dat zo erg? Wat geeft het dat de meeste mensen liever op een kluitje zitten dan in de middle of nowhere op een boerderij, zoals jij een paar jaar geleden? Waarom maak je daar nou zo’n punt van?’

Weet je waarom dat erg is? Omdat kluitjesvolk de bewoners zijn van het rubberentegelparadijs, de genderneutrale variant van het mutsenparadijs waaruit ik vrouwen al jaren help te ontsnappen. Ik schreef er een boek over: Een webshop is geen carrière. Ontsnap uit het mutsenparadijs, waarin ik aan de hand van mijn eigen route naar de top van het bedrijfsleven vrouwen inspireer om hun ambities waar te maken. Want het leven is beter en leuker als je het met wat meer ambitie leeft, is mijn stellige overtuiging. Aan aspiratie ontbreekt het nogal eens. Vrouwen kunnen in Nederland worden wat ze willen (mannen ook, maar die vinden dat volkomen logisch), maar veel vrouwen willen dat helemaal niet, zij zijn tevreden met een baantje in plaats van een carrière. Of ze hebben daar een andere definitie van. Met je buurvrouw slabbetjes breien en verkopen in je webshop is natuurlijk geen carrière!

Zelf schopte ik het van gediplomeerd tweedehandsautoverkoper tot eerste vrouwelijke directeur van De Telegraaf Media Groep, en was daarna medeoprichter van de omroep PowNed. Ambitie heeft niet alleen met werk te maken; het gaat om het besef dat je leven mooier wordt als je doelen durft te stellen en na te jagen in plaats van het in gezapige tevredenheid voorbij te laten kabbelen. Ik verloor voor mijn veertigste die doelen uit het oog, was alleen nog maar bezig met werken en vergat te leven, ging keihard op mijn bek en raakte alles kwijt: mijn carrière, mijn gezondheid en nog veel meer. Maar ik krabbelde weer op en werd een ander mens. Ontsnapte aan een leven waarin ik mij gevangen voelde en creëerde een beter, mooier en gelukkiger bestaan.

Natuurlijk hóéf je niet te ontsnappen uit het rubberentegelparadijs als je zeker weet dat je daar echt gelukkig bent en tot je recht komt. Maar ik gun iedereen een leven met meer plezier, meer geluk, meer voldoening en meer avontuur, dus je zou ontsnappen in elk geval eens serieus kunnen overwegen.

Stel je toch eens voor dat al die Landrover Defender-eigenaren gelijk hebben, met hun ‘one life live it’-sticker op de auto. Weet je dan zeker dat dit het is? Dat je op de plek bent waar je had moeten zijn? Op een kluitje?

Weten waar je naartoe wilt en zorgen dat je er komt, is mijn motto. Maar mensen (bedrijven trouwens ook) slaan vaak die eerste stap al over. Ze nemen niet echt de tijd en de moeite om na te denken waar ze naartoe willen. Want ik weiger te geloven dat Hoofddorp de uitkomst is als je er goed over hebt nagedacht. Als je wel in Hoofddorp uitkomt, ga dan terug naar de gevangenis, niet langs start of Funda.nl en denk opnieuw na. En deze keer goed. En eerlijk.

Als mensen wel hebben bedacht waar ze naartoe willen, ontbreekt het ze vaak aan de moed en het zelfvertrouwen om te zorgen dat ze er komen. Ze denken dat het voor hen niet is weggelegd, of wentelen zich in slachtofferschap en bedenken tientallen redenen waarom ze wel zouden willen maar toch echt niet kunnen. Veel vrouwen verschuilen zich achter webshophobbyisme in plaats van echt aan het werk te gaan. Als ik ze daarop wijs, komen ze op de proppen met talloze oorzaken – uiteraard buiten hun eigen invloedssfeer – waarom ze beslist niet buitenshuis kunnen werken. De banen liggen niet voor het oprapen, hun man stimuleert hen niet, ze krijgen geen eerlijke kansen. En altijd maar weer die kinderopvang. Zo bijzonder is dat: als je met vrouwen over ambitie praat, zit je voor je het weet in een discussie over buitenschoolse opvang. Mannen hebben die hersenkronkel niet, die beginnen nooit over kinderen als je ze aanspreekt op hun kwakkelende carrière of vraagt of ze tijd hebben voor een taak erbij. Maar de laatste jaren valt me steeds vaker op dat slachtofferschap niet alleen meer aan vrouwen voorbehouden is: de manmuts rukt op. In allerlei verschijningsvormen. De risicomijdende, veiligheid zoekende man die het maar een eng idee vindt dat hij misschien andere keuzes zou kunnen maken dan in zijn veilige Vinex-automobiel elke ochtend in de file aan te sluiten naar werk dat niet spannend of leuk is.

Ja, ik snap dat er ook mensen in saaie rijtjeshuizen moeten wonen. Zoals ik ook begrijp en accepteer dat niet alle vrouwen uit het mutsenparadijs zouden moeten ontsnappen. Sterker nog: mutsen zijn de smeerolie van onze maatschappij. Het wordt me nooit in dank afgenomen als ik het zeg, maar er moet ook iemand koffie halen, op kinderen letten tijdens het overblijven en kopietjes maken op kantoor nietwaar? Zonder luizenmoeders valt de wereld een klein beetje stil, daar moeten we eerlijk over zijn. Deze vrouwen verdienen ook eigenlijk niet het predicaat ‘muts’, wat toch een licht onvriendelijke bijklank heeft; ik noem ze tegenwoordig liever de BOV, de Bewust Ongeëmancipeerde Vrouw. Mensen, bedrijven en media die alles graag een beetje bij het oude houden, zoals De Telegraaf bijvoorbeeld, tillen de BOV met liefde op het podium om haar te bevestigen in haar keuze ambitie aan mannen over te laten. De Telegraaf houdt van de BOV. Want de BOV ruikt een beetje naar geweest: het favoriete geurtje van de krant, naast drukinkt. Ze zijn zelfs op het oorlogspad om het bestaansrecht van de BOV te beschermen nu de politiek steeds vaker dreigt met een verplicht vrouwenquotum, dat moet zorgen voor meer vrouwen in de top van het bedrijfsleven. Verplichte dingen, daar houden ze bij De Telegraaf niet zo van, en ambitieuze vrouwen vinden ze een beetje eng. En dus ging de krant in de tegenaanval. Ze staken in het verleden al een stokje voor onzinnige politieke plannen als tolpoorten en carpoolstroken, dus ze zijn voor het kabinet een geduchte tegenstander. Ze vechten de oorlog graag uit over de rug van vrouwen die wel wat bereiken – zoals Sylvie Meis. Via Privé gooiden ze een gemene clusterbom: ‘SYLVIE OVERAL BEHALVE THUIS. WANNEER ZIET ZIJ HAAR ZOONTJE?’ kopte de cover van het tijdschrift bij een serie fotootjes van Sylvie in bikini op hagelwitte stranden. Waarmee ze even fijntjes voorbijgaan aan het feit dat in bikini op hagelwitte stranden paraderen haar businessmodel is. Ze verdient een deel van haar slablaadjes met een eigen bikinicollectie voor een grote lingerieketen. Kopten ze ooit over de vader van het ventje tijdens het WK (geen idee of hij daaraan meedeed, maar even voor de discussie) ‘RAFAEL OVERAL BEHALVE THUIS, WANNEER ZIET HIJ ZIJN ZOONTJE ?’, met daaronder een serie plaatjes van een baltrappende Raf onder een brandende Braziliaanse zon?

Dit legt bloot wat het maatschappelijke probleem is van de mutsenplaag: omdat ze met zoveel zijn, verstoren ze het vrouwbeeld in Nederland. Niet vrouwen als Sylvie Meis maar de mutsen zetten de standaard, waardoor het lijkt alsof de vrouw alleen maar in mutsvorm voorkomt. Door hun enorme aantal vormen ze een verstikkende laag die dat andere type vrouw, de slimme, leuke, zelfstandige, onafhankelijke, uit beeld drukt. Ze klieken samen op schoolpleinen en op terrasjes met bakfietsparkeerplaatsen en muntmoestuintjes. Ze schuwen middelen als emotionele chantage en manipulatie niet in hun pogingen om vrouwen terug te trekken in hun kliekje, want je mag niet ontsnappen om wel wat van je leven te maken.

Gelukkig boeken we vooruitgang: het aantal vrouwen dat iets bereikt op de werkvloer rukt eindelijk een beetje op. Maar in-tussen groeit de impact van het kluitjesvolk ook. En de maatschappelijke schade die door kluitjesgedrag wordt veroorzaakt is nog groter dan die van het mutsenparadijs.

Denk even terug aan Haaksbergen. Zie je die monstertruck voor je? Die Amerikaanse pick-uptruck met de enorme wielen eronder gemonteerd. Hij lijkt zo weggereden uit een cartoon. Die truck zal over tien oude auto’s springen die in een rijtje naast elkaar staan. Na een aanloopje met een vervaarlijk brullende motor, misschien wel met enorme vlammen uit de uitlaat, neemt de truck een monstersprong om hopelijk aan de andere kant van de geparkeerde rij auto’s te landen. Misschien ook wel erbovenop. Op die grote ballonbanden stuitert hij daarna naar alle kanten. Van de kingsizeschokbrekers wordt het uiterste gevergd om het gevaarte weer een beetje op koers te krijgen. Stel dat deze truck zijn kunstje niet zou doen op een parkeerterreintje achter de lokale supermarkt, maar op een weiland zo groot als tien voetbalvelden. Bij de ingang van het weiland heeft de organisatie een bordje opgehangen met de tekst: U MAG ZELF BEPALEN WAAR U GAAT STAAN. HET IS UW VEILIGHEID.

Waar zou jij dan gaan staan met je kinderen?

Hoe dichtbij?

Waarschijnlijk niet op tien meter afstand.

Maar als iemand een dranghek neerzet, wanen we ons veilig, zelfs wanneer een monstertruck van vijfduizend kilo op ons af stuitert. En zo zagen we een man in Haaksbergen onbekommerd misschien wel zijn eigen dood tegemoet filmen met zijn telefoon. Hij dacht niet meer na over zijn veiligheid; dat had een ambtenaar al voor hem gedaan, geloofde hij.

Welkom in het rubberentegelparadijs van het kluitjesvolk, waar we geen risico’s meer dulden. Elke potentieel gevaarlijke situatie wordt bestreden, niet met weerbaarheid en gezond verstand, maar met regelgeving, gordels, waarschuwingsborden en dranghekken. Kinderen moeten fietsen met een helmpje op. Vuurwerk is te gevaarlijk om zelf af te mogen steken. We mogen niet meer zelf bepalen of we onze kinderen willen leren omgaan met de verleidingen van alcohol en tabak. Als Albert Heijn messen verkoopt die scherp blijken, volgt er een waarschuwing in het NOS-Journaal. We moeten gordels om, diploma’s halen om op een paard te mogen zitten. We moeten zwemexamens afleggen, maar we hebben ook nog een instituut dat toezicht houdt op het afgeven van zwemdiploma’s. Als het warm is, komt er een hitteplan; als het regent, code rood voor het wegverkeer. En als er drie sneeuwvlokken vallen komen het hele land en de hele economie tot stilstand. Ruiterbewijs, zeildiploma, vaarbewijs: voor alles behalve voor de voortplanting heb je een papiertje nodig in dit rubberentegelparadijs.

Want o, o, o, er zou eens iets fout kunnen gaan.

Maar daardoor gaat op een hoger niveau ALLES fout. We zijn een risicomijdend, overgereguleerd land geworden waar schijnveiligheid hoogtij viert, met een kleinhartig volk dat nergens meer tegen bestand is, dat niet meer zelf nadenkt. Want juist als gevolg van al die regels schoven grote hijskranen bij het plaatsen van een brug in Alphen aan den Rijn van pontons af, en verpletterde de monstertruck in Haaksbergen een paar toeschouwers. Waarna we direct weer in de kramp schieten van nóg meer regels. Terwijl de oplossing juist aan de andere kant van het spectrum ligt. We zijn zo gewend geraakt dat de verzorgingsstaat wel oplossingen voor ons vindt, betaalt en uitvoert, dat we niet meer weten hoe het moet: zelf verantwoordelijkheid voor je leven, keuzes en daden nemen. Nee, we rennen naar de dokter of de politie en wijzen met beschuldigende vingers naar de overheid, de voedingsindustrie of wie we maar kunnen verzinnen als veroorzaker van onze problemen. Zonder zelf in de spiegel te willen kijken en je af te vragen of je ook eens iets zou kunnen doen om je situatie te verbeteren.

We kunnen ons deze houding niet meer veroorloven. Angst verlamt onze maatschappij. Van links tot rechts begint de angst te domineren dat onze vrije samenleving haar langste tijd heeft gehad. Alleen reageert iedereen anders. Van wegkijkkramp, ontkenreflex en goedpraatpavlov tot – aan de andere kant van het spectrum – oproepen (gewoon open en bloot op Facebook) om Auschwitz maar weer in gebruik te nemen. In de traditionele media en op sociale media verhardt de strijd tussen de zelfbenoemde fatsoensmensen en de populistische schreeuwers. Terwijl we allemaal hetzelfde willen: onze vrijheid behouden. In plaats van daar schouder aan schouder voor te vechten, laten we ons tegen elkaar uitspelen. Onze groeiende angst brengt ons steeds verder van huis, we hebben zelfvertrouwen nodig. Aan zelfvertrouwen kun je bouwen, maar in ons rubberentegelparadijs bouwen we liever aan angst en schaamte.

Een belangrijke les die ik leerde toen ik met leidinggeven begon, is: iedereen heeft recht op zijn eigen probleem. Dat klinkt hardvochtig, maar het is juist liefdevol. Slechte leidinggevenden laten zich door hun teamleden als vuilnisbak gebruiken. Ze staan toe dat alle problemen bij hen gedumpt worden en gaan dan oplossingen zoeken. Maar leidinggeven betekent dat jij de medewerkers de wég wijst naar oplossingen, dat je zorgt dat ze zelf beter worden en groeien. Dat ze leren van hun fouten. En precies dát zijn we kwijtgeraakt in het rubberentegelparadijs.

Het recht op je eigen probleem is naar mijn mening een fundamenteel mensenrecht, maar wij hebben dat af laten nemen. We zijn machteloos gemaakt en worden met betutteling klein gehouden. Betutteling vergt namelijk minder moed, dus focussen we ons liever op het handhaven van de kleine dingetjes. We hebben het land volgehangen met flitspalen, bij drie kilometer te hard rijden is de pakkans 100 procent. We helpen horecaondernemers de afgrond in als ze het rookverbod niet precies zo naleven als in de regels staat, want je verschuilen achter regeltjes is veiliger dan mensen het recht geven op hun eigen probleem. Een slordig geparkeerde fiets in Amsterdam wordt afgevoerd, maar een groep hangjongeren die een buurt terroriseert wordt met rust gelaten. Zo hebben we op de grote thema’s het wegkijken, negeren en goedpraten tot kunst verheven terwijl we op de vierkante millimeter een land van ‘mag niet’ zijn geworden, waar de knellende middelmaat regeert. Dichtgetimmerd met voorschriften, verplichtingen en geboden. Zelfs als je aan de meest debiele regels hebt voldaan, staat iemand je weer op te wachten om je te vertellen in welke bocht je je nog meer had moeten wringen om de rubberentegelpolitie tevreden te stemmen.

Zo reed ik op een mooie doordeweekse dag in mei met mijn paard over de hei. Mac was jarig en dat vierden we met een tochtje. Niet dat ik hem daar een plezier mee doe, want Mac heeft naast vreten weinig andere hobby’s. Maar als mensen jarig zijn moeten ze ook vaak van alles doen om het anderen naar de zin te maken, dus waarom zou ik voor een paard een uitzondering maken? Mac moest mee in de trailer, die trouwens een rubberen coating op de vloer heeft want het paard mag natuurlijk niet uitglijden. Om met die trailer achter mijn auto te mogen rijden, heb ik een speciaal rijbewijs moeten halen. De generatie voor mij kreeg dat stempeltje er gewoon bij, maar ergens onderweg heeft een rubberentegelregelmaker bedacht dat je les moet nemen en examen moet doen als je een kar achter je auto wilt hangen. Wat zal Nederland oneindig veel veiliger zijn, sindsdien! Maar dan ben je er nog niet, je auto moet ook aan allerlei eisen voldoen voordat er een aanhanger achter mag. Het vergt een enorme studie waarin zaken als maximaal trekgewicht, geremde en ongeremde massa een rol spelen. De trekhaak moet uiteraard voldoen aan de Europese goedkeuringseis.