HOWABOUTMOM

© Anna en Frederieke Jacobs

Bertram + de Leeuw Uitgevers

Omslagontwerp: Sophie Heeg/Studio Dash

Vormgeving binnenwerk: Sophie Heeg/Studio Dash

Opmaak binnenwerk: Elgraphic

Fotografie binnenwerk: Joyce Kamerbeek

Illustraties: Ziggy Zazoe

Visagie: Victoria Osborn

ISBN: 9789461562593

NUR: 600

www.howaboutmom.nl

www.bertramendeleeuw.nl

Het eerlijke moeder-boek

Wat fijn dat je dit boek hebt gekocht of gekregen. Misschien ken je ons van de eerlijke moeder-app, onze sociale media of heb je ergens over How About Mom gehoord of gelezen. Wat we met elkaar delen is een behoefte aan eerlijke en betrouwbare informatie over alles wat er op je afkomt als je moeder wordt. Dat was voor ons de reden om te starten met How About Mom en de belangrijkste motivatie voor dit boek. Het eerlijke moeder-boek.

Aan het einde van je zwangerschap ben je praktisch gezien vaak goed voorbereid op de komst van een baby. Zeker als het je eerste kindje is. We lopen uitzetlijsten na en zorgen dat we alle essentiële zaken voor een newborn in huis hebben. Ook die twintig (!) hydrofiele doeken. Misschien lees je een boek, volg je een cursus en hoor je – gevraagd of ongevraagd – de beval-verhalen van andere vrouwen.

Waar je je alleen niet of nauwelijks op voorbereidt, is op wat er met jou gaat gebeuren. Op de kraamtijd, het herstellen van een bevalling. Op alle emoties die je zult gaan ervaren. Op alle eerste keren die jij als moeder zult doormaken.

De geboorte van een kind betekent ook de geboorte van een moeder. Dat moeder worden is een prachtig, onvergetelijk en uitdagend proces. Niet alleen in die eerste dagen of weken als nieuwe moeder – waarin het soms lijkt alsof je in een emotionele achtbaan zit – maar ook in de maanden daarna. Je zult als moeder gaan ervaren hoe je soms simpelweg even een pauze van alles nodig hebt, maar tegelijkertijd geen seconde wilt missen. Hoe je soms met weemoed kunt terugdenken aan de tijd waarin je zonder luiertas en slaapschema de dagen doorbracht, en je tegelijkertijd geen leven meer zonder je kindje(s) kan en wilt voorstellen. Hoe je het ene moment kunt twijfelen over alles, en het moederschap je op andere momenten zo natuurlijk afgaat. Alsof je nooit iets anders hebt gedaan.

Hoe je het ook wendt of keert: naast alle ervaringen die het moederschap fantastisch maken, komen er ook uitdagingen op je pad. In de kraamtijd zul je je verbazen over wat er lichamelijk en geestelijk allemaal gebeurt en je afvragen: waarom heeft niemand mij dit van tevoren verteld?! Je zult thuis, met een partner of alleen, je draai moeten vinden. Je zult gaan wennen aan alle nieuwe zorgtaken en verantwoordelijkheden. En dat alles op een heel stuk minder slaap dan vroeger.

Niemand kan je erop voorbereiden hoe het écht is om moeder te worden. Dat zul je simpelweg gaan ervaren. Dit boek is er voor jou: het is jouw gids tijdens de kraamtijd en het eerste jaar als moeder. Je kunt het gebruiken om je voor te bereiden op wat er komen gaat, of om op terug te vallen als je vragen hebt tijdens deze bijzondere fase in je leven. Misschien zal niet alles in dit boek voor jou van toepassing zijn. Je kunt zelf bepalen wat jij wilt lezen en gebruiken.

Als we je één ding mogen meegeven, dan is het wel dat je nooit hoeft te denken dat jij de enige bent die iets op een bepaalde manier ervaart of voelt. Dat er niet vrijuit over gesproken wordt, betekent niet dat het er niet is. We zijn allemaal mensen. Zelfs de meest gelukkige moeders zijn soms onzeker, angstig of doodmoe. Je kunt je eenzaam voelen als je denkt dat jij de enige bent. Pas als we durven te praten over onze ervaringen, zorgen of twijfels, dan zul je merken dat veel meer aanstaande en nieuwe moeders zich in jouw verhaal herkennen.

We willen je ook laten weten dat je je nooit hoeft te schamen. Niet voor bepaalde gedachten of emoties, niet voor je veranderende lijf. Niet voor het feit dat je dolgraag weer aan het werk wilt gaan, niet als je juist liever thuis wilt blijven. Niet als je moet wennen aan het moederschap, en niet als alles om je heen je gestolen kan worden sinds je moeder bent. Wat ons betreft ben je hoe dan ook een superwoman.

Heb je de How About Mom-app al gedownload? Deze iOS- en Android-app bevat meer dan 150 artikelen, een handige symptomenchecker, cursussen, sport- en ontspanningsoefeningen, speciaal ontwikkeld voor nieuwe moeders. In dit boek vind je QR-codes die je kunt scannen met je smartphone. Als je de How About Mom-app geïnstalleerd hebt, kom je door het scannen van de QR-code direct bij de juiste cursus uit. Onze experts helpen je onder andere bij het starten met borstvoeding, weer veilig sporten na de bevalling, of met een meditatie- of ontspanningsoefening in je drukke leven.

Anna

Als ik terugdenk aan de eerste weken als nieuwe moeder, dan denk ik aan een heerlijk ruikende baby die als een hoopje op mijn borst ligt te slapen. Aan uren vol verwondering naar mijn dochtertje kijken. Ik herinner me hoe snel de tijd ging – je knippert met je ogen en de kraamtijd is voorbij – en tegelijkertijd soms tergend langzaam. Aan de hoeveelheid koppen koffie die ik koud gedronken heb, hoe vaak ik onder de douche nog steeds een baby’tje dacht te horen huilen. Hoe trots ik voor het eerst achter de kinderwagen liep, of voor het eerst ergens onderweg mijn dochter de borst gaf. Aan de tepelkloven, het kraamverband en de ochtenden waarop ik me afvroeg of ik de nacht ervoor überhaupt een oog dicht had gedaan.

Moeder worden is een geweldige ervaring, eentje die ik nooit zou willen missen. Het is prachtig om getuige te mogen zijn van het opgroeien van een kind. Moeder worden is ook intens en overweldigend. Het is jezelf opnieuw leren kennen, veel meer doen op minder slaap, een ultieme vorm van leren loslaten.

Welke moeder je ook spreekt, of dat nu een vriendin, collega of een andere moeder in het park is, allemaal kunnen we iets noemen wat we niet hadden verwacht van het moederschap. Dingen die ons in dat eerste jaar als moeder hebben overvallen of waar we verbaasd over waren. Of dat nu gaat om lichamelijk herstel na de bevalling, de relatie met je partner, werk, emoties of seks. Het is tijd voor meer openheid over al deze onderwerpen. Dat is waar wij voor staan. We willen met How About Mom een beweging op gang brengen. Meer tijd en aandacht voor de periode na de bevalling. Taboe-onder-werpen bespreekbaar maken en houden. En moeders stimuleren om van tijd voor zichzelf ook een prioriteit te maken.

Ik hoop dat How About Mom een plek is waar we vrouwen in alle vormen en maten prijzen en waar we elkaar supporten. Waar we ook de lastige of gênante kanten bespreekbaar maken en ruimte bieden voor alle emoties die komen kijken bij het moeder-worden, verder dan de ‘Instagrammable’ kant van het moederschap. Alle prachtige hoogtepunten, alle eerlijke uitdagingen.

X Anna

Frederieke

Over de inrichting van de babykamer, de beste rompertjes voor een newborn en paklijsten voor de vluchtkoffer is genoeg praktische informatie te vinden, merkte ik tijdens mijn zwangerschap. Op de vragen waar ik zelf over nadacht – over hoe ik moederschap en werk zou gaan combineren bijvoorbeeld, hoe je lichaam eruitziet na een bevalling, en hoe ouders-worden je relatie verandert – daar vond ik veel minder betrouwbare en nuttige informatie over.

Wij misten een eerlijk boek dat als gids kan dienen voor aanstaande moeders. Of het nu je eerste kindje is, of je al langer moeder bent. Daarom schreven we dit eerlijke moeder-boek.

Tijdens mijn zwangerschap viel me nog iets op. Als zwangere vrouw heb je een bijzondere status. We eren en prijzen het zwangere lichaam, fotograferen het en hebben er collectieve bewondering voor. Wat gebeurt er met dat krachtige en prachtige vrouwenlichaam na de geboorte? Waarom is er een maatschappelijke druk om weer ‘terug’ te gaan naar je lichaam van voor de bevalling? Waarom vragen vrouwen aan elkaar of hun oude spijkerbroek hun weer past, in plaats van hoe ze het moederschap ervaren? Laten we in plaats van die focus op ons lichaam nog meer praten over wat het moederschap zo complex, uitdagend, overweldigend en onvergetelijk kan maken. En hoe jij dit als vrouw, als moeder, ervaart.

Ik kijk met trots – en vooruit, soms met lichte spanning – naar mijn steeds groter groeiende buik. Ik weet nu al dat alles wat ik me voorstel over de bevalling, de kraamtijd en het moeder-worden, straks waarschijnlijk compleet anders gaat zijn. Want ook al kun je nu al dromen over je kleintje en je inbeelden hoe het gaat worden, je gaat het pas écht ervaren als je zelf moeder bent geworden.

Ik wil je bedanken dat je dit boek hebt gekozen. Ik hoop dat het je inspireert, laat lachen en opvrolijkt als je dat echt even nodig hebt. Ik hoop dat dit boek je angstige of negatieve gedachten helpt verminderen. Dat het de eventuele onzekerheid over je nieuwe lichaam na de bevalling weg kan nemen, door de foto’s van échte vrouwenlichamen, in alle soorten en maten. En ik hoop dat je door dit boek te lezen beseft dat we tot dezelfde club behoren. Tot dezelfde geweldige groep vrouwen. De sterkste, meest veerkrachtige, zorgzame en awesome groep die de wereld van morgen helpt creëren: moeders.

X Frederieke

1

Voorbereiden op de kraamtijd

Intens. Onvergetelijk. Overweldigend. Liefdevol. Dat zijn de uiteenlopende woorden waarmee moeders hun kraamtijd omschrijven. Over één kraamtijd-kenmerk zijn moeders het eens: de kraamweken zijn een bijzondere periode in je leven. ‘Investeer in de eerste veertig dagen na je bevalling, en je investeert in de veertig jaar erna,’ luidt een Indiaas gezegde. We vertellen je waarom voorbereiden op de kraamtijd zo belangrijk is. Want door te kiezen voor rust, liefdevolle aandacht voor je kleintje en doen waar jij je goed bij voelt, leg je de basis voor een fijne kraamtijd.

Eerlijk advies

van postpartumbehandelaar Virginie Mennes – van Daalen Buissant

1.

Denk na over je herstel. Nieuwe moeders denken na over alles tot aan de bevalling, terwijl juist die tijd erna zo belangrijk is voor jou én je kindje. Vergeet niet dat jij de belangrijkste persoon bent in de zorg voor je kindje, samen met je eventuele partner, en dat jij in goede fysieke en mentale staat wilt zijn om het moederschap te ervaren.

2.

Durf eerlijk te zijn over je gevoelens na de bevalling. Bespreek met je kraamverzorgster, partner, verloskundige of vrienden hoe je alles hebt ervaren of ervaart. Je mag eerlijk en open zijn over de overweldigende gevoelens van het prille moederschap, het uitblijven of niet altijd ervaren van die roze wolk. Je bent niet alleen in je gevoelens. Door deze gevoelens te delen, kun je spanningen loslaten en ga je je hopelijk beter voelen.

3.

Blijf dicht bij jezelf. Hoeveel boeken, verhalen of ervaringen je ook leest of hoort van anderen, jij en jouw gevoel zijn de belangrijkste leidraad in alles wat je doet. Je bent niet voor niets zo ver gekomen. Zonder je eigen intuïtie, gevoel en ideeën was je niet gekomen waar je nu staat.

Moeder worden

Met de geboorte van een baby wordt er ook een moeder geboren. Dat moeder-worden is een prachtig, onvergetelijk en uitdagend proces. Het is waarschijnlijk de grootste verandering in je leven. Dus daar mag je de tijd voor nemen.

De komst van jouw kindje heeft een grote impact op je leven. Je zult tijd nodig hebben om hieraan te wennen. Net zoals je moet wennen aan de gebroken nachten, de kraamverzorgende in je huis en je buik die ineens weer leeg is. Vergeet niet dat de hormonen in je lijf ook de nodige impact hebben op hoe jij je voelt. Ook daarom is het zo belangrijk dat je het rustig aan doet en de tijd neemt om alles te verwerken. Geniet van je kopje thee in bed, laat die stofzuiger vooral lekker liggen en laat een keertje extra een maaltijd bezorgen.

Het is volkomen normaal dat je in die eerste weken soms heen en weer vliegt wat emoties betreft. Ineens ben je mama en draag je de verantwoordelijkheid voor een baby. Je zult als nieuwe moeder gaan ervaren hoe je soms simpelweg even een pauze van alles nodig hebt, maar tegelijkertijd geen seconde wilt missen. Hoe je het ene moment kunt twijfelen over alles, en het moederschap je op andere momenten zo natuurlijk afgaat. Alsof je nooit iets anders hebt gedaan.

Wees realistisch in de verwachtingen die je hebt van jezelf en weerhoud jezelf ervan om je te vergelijken met andere mama’s of vrouwen om je heen. Laat je niet haasten door topmodellen die drie weken na de bevalling alweer in hun bikini poseren. Wist je bijvoorbeeld dat je baarmoeder alleen al zes weken nodig heeft om tot haar originele grootte terug te komen? Ook de rest van jouw lijf mag de tijd krijgen om bij te komen van de zwangerschap en de bevalling.

We kunnen je niet erop voorbereiden hoe jij het moeder worden emotioneel gaat ervaren. Dat is heel persoonlijk. Hoe je kraamtijd precies zal verlopen, daar kun je je evenmin helemaal op voorbereiden. Wat we wel kunnen doen is je helpen om alvast na te denken over wat jij nodig hebt om goed voor jezelf te zorgen. Want als jij goed voor jezelf zorgt, ben je ook in staat om goed voor je pasgeboren baby te zorgen.

De kraamtijd

De kraamtijd is een bijzondere én een intense tijd. Het is een periode van lichamelijk herstel en van wennen aan je nieuwe rol als moeder. Allerlei verschillende emoties wisselen elkaar in een rap tempo af en ondertussen doe je je uiterste best om je kindje te leren kennen en begrijpen. Als je borstvoeding geeft, zul je hier ook veel tijd en energie aan kwijt zijn. Je mag de tijd nemen om te wennen, om over te gaan in je nieuwe rol van moeder. Misschien wil je dat graag doen met mensen om je heen, misschien voelt het fijner om dit de eerste weken alleen met jouw nieuwe gezin te doen. Met deze adviezen hopen we je te helpen met je voorbereiding op een zo fijn mogelijke kraamtijd.

De eerste zes weken na de bevalling heet de kraamtijd. De kraamtijd gaat dus nog een paar weken door, ook als de dagen waarop je thuis kraamzorg kreeg afgelopen zijn. In deze periode gebeurt er ontzettend veel. Daarom is het juist belangrijk dat jij alle tijd neemt om rustig te herstellen en te wennen aan deze nieuwe situatie.

Van oorsprong duurde het kraambed tien dagen. Vroeger betekende dit dat je tien dagen het bed niet uit mocht komen. Tegenwoordig is het eerder een uitzondering als we als nieuwe moeders na een paar dagen niet uit bed zijn gekomen. Misschien maak je in de eerste of tweede week al voor het eerst een wandelingetje buiten met de kinderwagen. Hooguit vijf minuten de straat op en neer waggelend met een enorm kraamverband in je joggingbroek, maar hey: niet in bed dus.

Hoe snel je energie hebt om uit bed te komen na de bevalling, hangt van veel factoren af: de gezondheid van je kindje, de intensiteit van de bevalling, een eventuele keizersnede of veel bloedverlies bij of na de bevalling. Al die zaken hebben invloed op hoe jij je voelt in die eerste weken.

Tien dagen bedrust is voor lang niet alle moeders realistisch. Toch wordt dit niet voor niets aangeraden. Het is voor jouw herstel belangrijk om veel te liggen, te rusten en tijd in bed door te brengen. Hiermee ontlast je namelijk je bekkenbodem, waar veel kracht op is komen te staan tijdens de bevalling. Door rechtop te staan, werkt de zwaartekracht op je bekkenbodemspieren. Daardoor kan het herstel van je vagina, perineum en anus langer duren. Probeer de eerste dagen en weken veel in bed of op de bank te liggen, dutjes te doen en ook te slapen wanneer je baby slaapt.

Het vierde trimester
Postpartum betekent ‘na de bevalling’. In veel landen en culturen bestaat er een specifieke periode na de geboorte, waarin zorg voor de moeder centraal staat. In vergelijking met onze Nederlandse aanpak is de postpartumverzorging van de kraamvrouw in andere culturen veel uitgebreider dan de acht dagen kraamzorg die hier gebruikelijk is. In landen zonder kraamzorg of zwangerschapsverlof zijn er tradities om behalve voor de baby ook goed voor de pas bevallen vrouw te zorgen. Deze periode wordt ook wel het vierde trimester, the Golden Month of the Sacred Window genoemd.

Deze weken of maanden worden als een cruciale overgangsfase gezien, waarbij bezoek beperkt is of zelfs geweerd wordt, en er toegewijde hulp en verzorging is voor de moeder. Alle dagelijkse zorgtaken zoals koken, wassen en schoonmaken worden uit handen genomen zodat de moeder zich volledig kan focussen op de belangrijkste taak: haar herstel en de binding met de baby. Maar die postpartumzorg gaat veel verder dan alleen het invullen van de praktische taken. Omringd door andere vrouwen uit de familie of gemeenschap worden nieuwe moeders op traditionele wijze gemasseerd, verzorgd en geeerd.

In Korea bijvoorbeeld duurt de postpartumperiode minimaal eenentwintig en idealiter dertig dagen. Kersverse moeders krijgen meerdere keren per dag miyeok guk, een soep op basis van zeewier, aangevuld met steak, kip of ansjovis, bedoeld om lichamelijk aan te sterken en de melkproductie te stimuleren. Moeders in Indonesië drinken jamu: een mix van gember, palmsuiker, tamarinde en ‘helende kruiden’. In de Marokkaanse cultuur is de kraamvrouw heilig. Eten koken en brengen, het huis schoonmaken, zorgen voor oudere kinderen: in de zeven dagen na de bevalling wordt vaak alles voor haar gedaan, maar ook in de weken daarna staan familie en vrienden klaar voor haar en het gezin.

In Spaanstalige landen heet de periode na de bevalling la cuarentena, letterlijk de quarantaine, en wordt een nieuwe moeder voor een periode van veertig dagen verzorgd. In Mexico wordt de kraamtijd van de vrouw met een vier uur durende ceremonie afgesloten. De vrouw wordt hierbij fysiek en mentaal verzorgd met een massage, een heet bad met speciale kruiden en het inwikkelen met rebozo’s, speciale Mexicaanse doeken, als ritueel om haar lichaam weer te ‘sluiten’ na de bevalling.

Rust en herstel
Zeewiersoep, een kruidenbad of een sluitingsritueel klinkt Nederlandse moeders misschien wat vreemd in de oren. Met onze nuchtere westerse aanpakken-mentaliteit staan we niet altijd voldoende stil bij de verzorging die een kersverse moeder nodig heeft. Waar het in de landen en culturen die deze gewoonten kennen om draait, is dat er niet alleen voor de baby maar ook voor de nieuwe moeder wordt gezorgd.

Naast de drie trimesters van je zwangerschap ga je een vierde trimester in na de bevalling. Het is een mooie gedachte om de periode na de bevalling als een rust- en overgangsperiode te zien. Een periode om te wennen, zo goed mogelijk te herstellen en jezelf rust te gunnen. In die eerste weken en maanden na de geboorte wordt de basis gelegd die jouw gezondheid en die van je kindje positief kan beïnvloeden voor de rest van jullie leven.

Laat algemene opvattingen over ‘hoe het hoort’ buiten beschouwing en kies wat werkt voor jou. Het is jouw kraamtijd, dus doe de dingen waar jouw lichaam van ontspant en waar jij gelukkig en relaxed van wordt. Lichamelijk, emotioneel en sociaal gezien verandert er veel. Die eerste weken kunnen best overweldigend zijn. Daarom is het belangrijk om in de kraamtijd voldoende rust te nemen. Hoe meer rust jij jezelf gunt, hoe sneller je herstelt van de bevalling, die immense prestatie die je hebt geleverd. Dat is precies wat we jou als nieuwe moeder toewensen: zorg en aandacht voor jou als vrouw. Hoe je de kraamtijd ook wilt inrichten.

Een kraamplan

Met een geboorteplan kun je jouw wensen en verwachtingen voor de bevalling opschrijven en bespreken. Maar ben je ook bekend met het kraamplan? Het is namelijk best gek dat we de geboorte vaak goed voorbereiden, maar denken dat de periode daarna ‘vanzelf’ gaat. Een kraamplan kan je helpen om alvast na te denken over de kraamtijd die je tegemoet gaat.

Natuurlijk kun je nu niet precies voorspellen hoe de kraamtijd gaat verlopen. Toch is het verstandig om alvast na te denken wat je belangrijk vindt in de eerste dagen en weken na de geboorte. Hoe wil je omgaan met kraamvisite? Wat brengt jou rust en ontspanning? Hoe zorg je dat jullie het samen fijn houden? Neem de tijd om daar over na te denken, zelf of samen met je partner.

Jouw wensen voor de kraamtijd
Waar veel pas bevallen moeders tegenaan lopen, is dat ze moeite hebben met grenzen aangeven. De behoefte voelen om het andere mensen naar hun zin te maken. Bijvoorbeeld door meer of sneller kraambezoek toe te laten dan goed voelt of dan jij prettig vindt. Daarbij is de kans groot dat je aan jouw eigen behoeften voorbij gaat. Misschien word je tijdens de kraamtijd zo overweldigd door alles, dat je er helemaal niet bij stilstaat wat jij zelf nodig hebt. Of wat je zelf eigenlijk het liefste wilt.

In een kraamplan of postpartum-plan kun je opschrijven wat jouw wensen zijn voor de kraamtijd. Het is aan te raden om dit plan tijdens je zwangerschap en voor de 37ste week te schrijven. Een kraamplan maken helpt je om na te denken over hoe jij goed voor jezelf kunt zorgen en kan een fijne houvast zijn voor de kraamverzorgende. Ze kan de zorg bij jullie thuis zo goed mogelijk op jullie wensen afstemmen.

Je kiest zelf de onderwerpen die jij in jouw kraamplan wilt opnemen. Bespreek voor elk onderwerp hoe jij het voor je ziet, en vraag je partner hoe hij of zij hier tegenaan kijkt. Liggen jullie op één lijn, of kijk je tegen sommige zaken anders aan? Schrijf jullie wensen en verwachtingen voor de kraamtijd op in dit papieren of digitale kraamplan. Je kunt je kraamplan tijdens het intakegesprek met de kraamverzorgende alvast bespreken. Ben je bevallen? Attendeer de kraamverzorgende op je plan, leg het bijvoorbeeld bij het verschoningskussen neer. Zij kan zich rustig inlezen in jullie verwachtingen van de kraamtijd. Wat zijn zaken die je in een kraamplan kunt benoemen?

Kraambezoek
Na de geboorte zullen veel mensen de baby willen komen bewonderen. De ene moeder kijkt er enorm naar uit om bezoek te ontvangen, terwijl de andere er nog even niet aan moet denken. Hoe ga je om met kraambezoek? Dat bepaal jij zelf.

Je kunt er bijvoorbeeld voor kiezen om één, twee of drie weken eerst te genieten van jullie nieuwe gezin, en daarna pas familie en vrienden uit te nodigen. Of eerst alleen de directe familie uit te nodigen, en pas na een aantal weken vrienden, kennissen of collega’s op kraamvisite te vragen. Ook kun je een baby-feestje of borrel organiseren, om zo een groep mensen in één keer je baby te laten zien.

Je hoeft de geboortekaartjes niet in één keer te versturen. Je kunt bijvoorbeeld je beste vrienden of familie eerst een kaartje sturen, en later een grotere groep een kaartje sturen.

Zeker als het je eerste kindje is, ben je waarschijnlijk geneigd de boel een beetje over je heen te laten komen. Weet dat je altijd een keuze hebt en dat je je nooit verplicht moet voelen om mensen in je huis te laten als jij daar niet klaar voor bent. Wat je ook besluit: alles is goed, zolang je maar naar jouw gevoel luistert en trouw blijft daaraan.

Doe een dagelijkse check-in
Spreek met je partner af dat je op een vast moment op de dag even ‘incheckt’ met elkaar. Bijvoorbeeld in de ochtend. Bespreek hoe je je voelt en of je het ziet zitten dat er visite komt. Soms ben je te moe, heb je geen goede dag of gewoon geen zin. Bezoek afzeggen is geen bezwaar. Als je hoofd of je lijf er niet naar staat, mag je zelfs het bezoek op de dag zelf afzeggen. De meeste mensen zullen daar begrip voor hebben. Je baby gaat nergens heen en is nog wel even klein, dus twee of drie weken later afspreken is geen enkel probleem.

Spreek een maximum tijd af met je bezoek. Een kraambezoek van maximaal dertig minuten is helemaal niet gek. Je kunt ook een stopwoord afspreken met je partner, en je terugtrekken om te gaan rusten of voeden. Besef dat wat je van tevoren bedenkt heel anders kan voelen op het moment dat je kindje er eenmaal is, dus peil iedere dag bij elkaar wat jullie voelen en vinden.

Tijd voor jezelf
Dagen met een baby kunnen voorbijvliegen. Misschien heb je niet eens tijd om te douchen. Hoe kun je toch mini-momenten van ontspanning voor jezelf creëren? Bijvoorbeeld door een massage, een korte meditatie of een warme douche? Denk daar van tevoren alvast over na. En wat heeft je partner nodig om jou goed te kunnen ondersteunen?

Hulp
Aan wie durf jij de zorg voor jouw baby’tje toe te vertrouwen als jij even rust nodig hebt? Welke mensen kun je om hulp vragen, bijvoorbeeld om een maaltijd mee te nemen of te helpen bij het huishouden of de zorg voor de baby? Het is verstandig om daar voor de kraamweken al over na te denken, en je familie, vrienden of buren in te schakelen. Wie doet de boodschappen, het huishouden en kookt in de kraamtijd? Denk ook na over betaalde diensten, zoals een keertje extra eten laten bezorgen, een boodschappenservice of hulp bij het schoonmaken of de was doen. Als je van tevoren bedenkt dat je hier gebruik van wilt maken, kan het fijn zijn om alvast wat geld opzij te zetten.

Vergeet ook vooral niet om in de weken voor je bevalling alvast wat gerechten in te vriezen. Soepen, curry’s en pastasauzen lenen zich hier goed voor. Verse, huisgemaakte maaltijden zijn ook perfecte kraamcadeaus om aan familie of vrienden te vragen als ze bij jullie op kraamvisite komen.

Verzorging van de baby
In je kraamplan kun je ook je wensen over de verzorging van de baby opnemen. Wil je borstvoeding gaan geven? Wel of geen speen? Wat zijn jouw wensen als het gaat om slapen of huilen? Hoe vaak wil je de baby in bad doen? Hoe gaan jullie het ’s nachts doen? Vind je het belangrijk om in de eerste paar dagen regelmatig huid-op-huidcontact met je baby te hebben?

Als je al een kindje hebt, is het ook slim om te bedenken hoe jullie de eerste weken het ritme in zijn of haar leven gaan vasthouden. Hoe gaat het met de opvang of met jouw moederdagen, als je ineens een baby en een kind thuis hebt? Wie regelt het halen en brengen naar de crèche of school en wie neemt de oudste af en toe mee voor een middagje?

Sociale media
Afhankelijk van jullie eigen socialemediagebruik en dat van jullie omgeving, is het slim om voordat de baby er is te bespreken wat je met de online wereld wilt delen, op welk platform en wanneer je dit wilt aankondigen. Het is niet vreemd om aan familie of vrienden te vragen of zij willen wachten met jullie in het openbaar te feliciteren of het delen van foto’s of berichtjes totdat jullie zelf iets bekend hebben gemaakt online. Hoeveel schattige foto’s er ook van jou en je newborn gemaakt zijn tijdens het kraambezoek, laat je vrienden, collega’s of familieleden weten dat ze nog even rustig aan moeten doen met hun Instagram Stories of WhatsApp-berichtjes. Het is verstandig om je partner in te schakelen: hij of zij kan dit helpen bewaken.

Het belangrijkste bij het schrijven van een kraamplan is dat je kiest wat voor jou goed voelt. Iedereen heeft andere wensen als het om de kraamtijd gaat. Er is geen goed of fout, zolang jij keuzes maakt die bij jou passen.

Checklist

Stel jouw eigen kraamplan op

In een kraamplan zet je jullie wensen en voorkeuren. Vragen die je aan jezelf en elkaar kunt stellen zijn bijvoorbeeld:

Hoe ziet voor jou de ideale kraamtijd eruit?

Wat zijn jouw wensen of verwachtingen over de kraamverzorgende?

Wanneer brengen jullie familie en vrienden op de hoogte van de geboorte van jullie kindje? Wanneer wil je het geboortekaartje versturen?

Hoe wil je omgaan met kraamvisite? Wie mogen er wanneer langskomen en hoe ziet dat bezoekmoment er dan uit?

Durf je ook kraamvisite af te zeggen of uit te stellen als het even wat minder gaat?

Aan wie durf jij de zorg voor jouw baby’tje toe te vertrouwen als jij bijvoorbeeld even rust nodig hebt?

Wie kun je om hulp vragen, bijvoorbeeld om een maaltijd mee te nemen, te helpen bij het huishouden of de zorg voor de baby?

Wie doet de boodschappen, het huishouden en kookt in de kraamtijd?

Hoe wil je omgaan met sociale media? Mag familie of kraamvisite iets delen op Facebook of Instagram?

Postpartumzorg

Postpartum betekent ‘na de bevalling’. Naast de zorg voor de baby is er in deze periode ook zorg voor jou als moeder. Je verloskundige en kraamverzorgende zijn in de eerste weken jouw aanspreekpunt en geven advies. Ook vertellen we je graag over andere vormen van postpartumzorg, speciaal voor jou als nieuwe moeder.

Wist je dat Nederland het enige land ter wereld is waar ‘kraamzorg’ bestaat? Nergens in de wereld krijg je na de bevalling iemand aan huis die je verzorgt en helpt om die eerste week met je baby door te komen. Veel ouders weten niet wat ze zonder hun kraamverzorgster moeten. Geloof ons, je bent niet de enige die een traantje wegpinkt als je haar voor het laatst uitzwaait.

De kraamverzorgende of kraamverzorgster heeft drie belangrijke taken: de verzorging van de baby en de ouders daarin wegwijs maken, de verzorging van de moeder en hulp bij lichte huishoudelijke taken. Die hulp bij het huishouden loopt uiteen van bedden verschonen tot beschuit met muisjes smeren voor het kraambezoek.

Zowel bij een thuisbevalling als bij de meeste ziekenhuisbevallingen is de kraamverzorgster aanwezig. Zij biedt de verloskundige ondersteuning tijdens de bevalling en zorgt voor jou en de baby direct na de bevalling. Wanneer jullie naar huis mogen met jullie kleintje, komt de kraamverzorgster vaak mee. Ze komt dan een paar uur om je op weg te helpen met de voeding, het opmaken van het bedje en het beantwoorden van jouw eerste vragen over de zorg voor je baby. Je kraamverzorgende zal vervolgens voor de komende zeven tot tien dagen enkele uren per dag bij jullie in huis zijn. Weet dat je met je kraamverzorgende ook kunt praten over je bevalling, het wennen aan het moederschap of je wisselende emoties. Je bent zeker niet de eerste of enige die haar emoties, vragen of zorgen deelt. Je kraamverzorgster is er ook, en juist, voor deze zaken.

Je verloskundige komt in de eerste acht dagen na de geboorte gemiddeld drie keer bij jullie langs. De eerste keer is binnen 24 uur na de bevalling of na thuiskomst uit het ziekenhuis, afhankelijk van het tijdstip. Het eerste en tweede bezoek staan vooral in het teken van de bevalling. Het is fijn om over je bevalling te kunnen praten en eventuele vragen hierover te kunnen stellen.

Naast de gezondheid van de baby worden jouw gezondheid en lichamelijke herstel ook goed in de gaten gehouden. Tijdens de kraamtijd doen de kraamverzorgende en verloskundige een aantal lichamelijke controles bij je. Zo wordt de grootte van jouw baarmoeder gecontroleerd door aan je buik te voelen en wordt jouw bloedverlies in de gaten gehouden. Ook worden vaak je lichaamstemperatuur en bloeddruk gemeten. Mocht je hechtingen hebben na de bevalling, dan kan de kraamverzorgende of de verloskundige de hechtingen controleren en tips geven over de verzorging ervan.

Checklist

Kraamzorg kiezen: waar kun je op letten?

Kraamzorg na de bevalling moet je zelf aanvragen. Geadviseerd wordt om dit te doen als je ongeveer twaalf weken zwanger bent, en voordat je twintig weken zwanger bent. Waar kun je op letten bij het kiezen van een kraamzorgorganisatie?

Het is slim om een kraamzorgorganisatie in jouw regio te kiezen: zo kan de kraamverzorgende snel bij jou thuis zijn.

Wil je één vaste kraamverzorgster? Kleinere kraamzorgbureaus werken soms met één vaste kraamverzorgende voor de hele periode. Bij grotere organisaties is het mogelijk dat je verschillende kraamverzorgenden ziet tijdens je kraamweek.

Vraag naar de ervaringen van vriendinnen, familie en collega’s die al kinderen hebben.

Als je gelovig bent of bepaalde waarden belangrijk vindt, weet dan dat er kraamzorgorganisaties zijn die in jouw wens kunnen voorzien. Er zijn bijvoorbeeld christelijke en islamitische kraamzorginstelling- en. Ook kun je kiezen voor een kraamzorgorganisatie die natuurlijke of antroposofische kraamzorg aanbiedt.

Voel je je niet prettig bij de kraamverzorgende tijdens de kraamtijd? Geef dan bij haar aan wat je graag anders ziet. Helpt dat niet, vraag dan bij de kraamzorginstelling om een andere kraamverzorgende.

Ondersteuning van je buik
De eerste dagen na de bevalling kun je een leeg gevoel in je buik ervaren. Je buik is immers ‘leeg’: het kindje is eruit, net als de placenta en al het vruchtwater. Je organen zijn wat van hun plek verschoven door je groeiende buik. Langzaam komen de organen weer op hun plek. Je baarmoeder, buikspieren en bekkenbodem hebben tijdens de bevalling best veel te verduren gehad. Het kan daarom fijn zijn om je buik, bekken en rug extra te ondersteunen, met een sluitband, rebozo-doek of bellybind.

Het sluitlaken of de sluitband is langzaam verdwenen in de afgelopen decennia, maar werd door de generatie van onze oma’s volop gebruikt. Het is een strakke band, die steun biedt aan het bekken, de buik en de rug. Het sluitlaken wordt om de buik heen gedragen om te zorgen dat alle organen en je schuine en rechte buikspieren gemakkelijker weer in hun oude positie komen.

Misschien is het iets voor jou, misschien ook niet: sommige vrouwen vinden ingesnoerd worden in zo’n strakke sluitband niets. Een hoge, elastische onderbroek aandoen in de eerste dagen na de bevalling kan ook helpen om je baarmoeder en buikspieren wat ondersteuning te geven en jou een gevoel van geborgenheid geven.

In veel oosterse culturen is belly binding een belangrijke postpartumtraditie. Het inbinden van de buik kan vrouwen mentaal en fysiek ondersteuning geven na de bevalling. Een lange lap stof wordt op een speciale manier om de torso gewikkeld, vanaf het bekken tot het borstbeen. Buikbinden kan helpen bij het herstel na de bevalling, door de buikspieren bij elkaar te brengen, de organen weer op hun plek te brengen, en vochtophoping tegen te gaan. Zo’n ingesnoerde buik kan vrouwen ook mentaal sterken, doordat ze een minder ‘leeg’ gevoel in hun buik ervaren en zich minder kwetsbaar voelen.

Je kunt een geweven katoenen sjaal of een brede katoenen doek gebruiken om je buik in te binden. Het uiteinde van de doek zet je vast met veiligheidsspelden. Via internet kun je video’s en instructies vinden. Zorg dat de buikband stevig zit, zonder te snijden, en dat de druk overal gelijk verdeeld is. We raden je aan om een postpartumbehandelaar, postpartumdoula of massagetherapeut te zoeken die zich gespecialiseerd heeft in belly binding of buikbinden. Vaak kun je het na een instructie van een specialist thuis zelf doen.

Postpartum-massage
Misschien heb je tijdens je zwangerschap een speciale zwangerschapsmassage gehad. Wist je dat er ook postpartum-massages zijn, speciaal om jou als pas bevallen vrouw te verzorgen en te ondersteunen? Je lichaam heeft die zorg en aandacht juist op dit moment hard nodig.

Zo’n postpartum-massage heeft twee belangrijke functies: het zorgt voor ontspanning en verlichting van jouw pijnlijke lijf en het ondersteunt jouw (emotionele) herstel. Bij een postpartum-massage wordt vaak gebruikgemaakt van ontspannende olie, doeken of warmtekussens. Je kunt als nieuwe mama direct meer ontspanning en minder pijn voelen. Het effect van een postpartum-massage gaat nog verder. Met een massage verhoog je namelijk de bloedsomloop en zorg je voor een snellere afvoer van overtollig vocht en afvalstoffen. Het kan daarnaast een positief effect hebben op je hormoonregulatie en je melkproductie.

Een uitzetlijstje voor nieuwe mama’s
Rompertjes, kruiken en hydrofiele doeken: voor de baby heb je vast alles in huis gehaald of ligt in elk geval je boodschappenlijstje klaar. Maar heb je ook nagedacht over wat jij zelf na de bevalling nodig hebt?

Je kunt je er nu misschien niets bij voorstellen, maar met een kleine baby kun je om vier uur op de klok kijken en beseffen: ik zit nog in pyjama. En dat maakt niets uit. Met een mooie pyjama of huispak heb je een fijne outfit om in te chillen thuis. Met een kimono of ochtendjas kun je iets aantrekken mocht er kraambezoek komen en je je iets meer gekleed willen voelen.

De eerste paar dagen na de bevalling kun je niet om kraamverband heen, maar echt comfortabel zit dat niet. Zeker niet als je probeert om kraamverband in ‘normaal’ ondergoed te dragen... In de meeste kraampakketten zit een netbroekje, je kunt ze ook bij babywinkels of online kopen. Soms krijg je er ook eentje in het ziekenhuis aan of mee. Deze broekjes zorgen ervoor dat het kraamverband op z’n plaats blijft zitten. Netbroekjes worden speciaal aanbevolen na een keizersnede omdat ze luchtdoorlatend zijn (fijn voor hechtingen) maar ze zijn eigenlijk voor alle nieuwe mama’s een aanrader. In plaats van netbroekjes kun je ook voor een gewone, grote onderbroek kiezen.

Na de bevalling heb je nog een aantal weken bloedverlies. Als het kraamverband na een paar dagen plaatsmaakt voor maandverband, is het fijn om te kiezen voor een katoenen variant zodat het niet gaat broeien of irriteren.

Gebruik in de eerste weken na de geboorte geen sterk ruikende deodorant, parfum of bodylotion. Jouw natuurlijke geur is belangrijk en herkenbaar voor je baby, het helpt hem of haar om je borsten te vinden en geeft een veilig gevoel. Kies dus het liefst voor een deodorant zonder parfum. Ook is het slim om deodorantspray te vermijden als je borstvoeding geeft, zodat je baby geen chemische stoffen inhaleert.

Nog eentje in het rijtje van de persoonlijke verzorging: een goede droogshampoo. Ideaal als er kraamvisite voor de deur staat, of je nog even geen tijd (of zin!) hebt voor een uitgebreide douchesessie. Een frisse coupe zonder dat je je kraambed uit hoeft te komen.

Voeding in de kraamtijd

Goed eten draagt bij aan een goed herstel. Vergelijk een bevalling maar met het rennen van een marathon: je lichaam moet herstellen van zo’n intensieve prestatie. Zeker als je borstvoeding geeft, is het belangrijk om voldoende energie binnen te krijgen.

De kraamverzorgende zal je in de eerste dagen helpen om elke dag voldoende te eten. Want je zult niet de eerste moeder zijn die er niet aan toekomt om te eten, of het in alle drukte gewoon vergeet. Terwijl je lichaam volop aan het herstellen is, waardoor goede voeding en voldoende energie cruciaal zijn.

Gedurende de eerste dagen na de bevalling kan het zijn dat je minder zin hebt in zware kost. Dat is normaal, want je lichaam is aan het bijkomen. Zodra de melkproductie op gang komt, komt je trek vaak terug. Het kan goed zijn dat je dan zelfs meer honger hebt dan gebruikelijk: met borstvoeding geven verbrand je al snel 200 tot 500 extra calorieën per dag. Kies je ervoor om geen borstvoeding te geven, luister dan net zo goed naar je lichaam.

Sushi, een broodje carpaccio of gerookte zalm: na de zwangerschap kun je eindelijk weer alles eten wat je negen maanden lang moest missen. Geniet van alles wat je nu weer mag eten. Verwen jezelf, je hebt het meer dan verdiend! Appeltaart, chocola, toetjes of nog een extra beschuit met muisjes: ook al zijn dit doorgaans misschien niet de meest gezonde opties, in de kraamweken is dit helemaal oké. Gun jezelf iets lekkers.

Warm en voedend
Vermijd koud en rauw voedsel in de eerste weken, omdat dit voor je lichaam lastiger is om te verwerken. Warme, gekookte maaltijden zijn in de kraamweken makkelijker voor je darmen om te verteren. Denk aan groentecurry’s, stoofpotjes, soep, havermout of andere warme gerechten. Maaltijdsoep kan een goede manier zijn om groenten, vocht en vezels binnen te krijgen, bijvoorbeeld een linzensoep, pompoensoep of erwtensoep.

Gezonde en voedende voedingsmiddelen zijn zoete aardappelen, pompoen, granen zoals basmatirijst, quinoa en zilvervliesrijst en (gekookte) havermout.

Vitaminen en ijzer
Tijdens de zwangerschap en na de bevalling is het zaak om je ijzerwaarden in je bloed op peil te houden. Heb je veel bloed verloren bij de bevalling? Zwangere vrouwen en vrouwen die borstvoeding geven lopen het risico op een ijzertekort. Neem extra vitaminen of een voedingssupplement met ijzer, verkrijgbaar als tablet of in vloeibare vorm. Appelstroop, rundvlees en biefstuk zijn ijzerrijke voedingsmiddelen. Voedingsmiddelen als brood en volkorenproducten, peulvruchten, gedroogde abrikozen, noten en donkergroene groenten zoals postelein, paksoi, andijvie en snijbiet bevatten ook ijzer.

Geef je borstvoeding? Neem extra vitaminen of een voedingssupplement met vitamine D als je borstvoeding geeft, om een tekort aan vitamine D te voorkomen.

Drink voldoende
Drink voldoende, bijvoorbeeld water, (kruiden)thee of aanmaaklimonade. Zet een kan met water en een gezonde snack op je nachtkastje, zodat je – ook ’s nachts tijdens het voeden – wat kunt eten en drinken.

Vergeet vet niet
Je lichaam heeft gezonde vetten nodig. Eet genoeg goede vetten, die zitten bijvoorbeeld in olijfolie, avocado en noten. Geadviseerd wordt om één keer per week vette vis te eten, zoals zalm of sardientjes. Mocht je geen vis eten, dan zijn er ook plantaardige bronnen van omega 3-vetzuren zoals lijnzaad, lijnzaadolie, koolzaadolie, walnoten(olie), sojaolie, chiazaad en hennepzaad. Je kunt ook kiezen voor omega 3-visolie als tablet of in vloeibare vorm.

Verstopping voorkomen
Het is helemaal niet gek als je darmen weer op gang moeten komen na de bevalling. Zorg dat je genoeg drinkt: minimaal 1,5 tot 2 liter per dag. En probeer vezelrijk te eten, door volkorenbrood, volkorenpasta, zilvervliesrijst, muesli, lijnzaad, peulvruchten zoals linzen en bonen, en veel groenten en fruit op je menu te zetten. Ook lichaamsbeweging, door even uit bed of van de bank te komen en je benen te strekken, kan helpen bij het voorkomen van verstopping.

Plan vooruit
Een tip voor de eerste dagen met de baby: maak als je je ontbijt klaarmaakt, ook gelijk je lunch klaar. Maak voor overdag een broodtrommel met boterhammen klaar, of een makkelijke snack die je tussendoor kunt eten. Je kunt je er nu weinig bij voorstellen, maar soms weet je niet waar je de tijd vandaan moet halen met een pasgeboren baby.

Kook vooruit en vries tijdens je zwangerschap alvast wat maaltijden in. Zo heb je in de kraamtijd snel een gezonde maaltijd op tafel. Ook is het een goed idee om je kraambezoek te vragen om een maaltijd mee te nemen. Veel vrienden en familie zullen met liefde een maaltijd voor jullie willen maken en meenemen. Dat scheelt jou koken, én er gaat niets boven een gerecht dat met liefde door iemand is gemaakt.

Jouw reserves
Als moeders maken we ons vaak zorgen of onze baby wel genoeg voedingsstoffen binnenkrijgt. Terwijl het net zo belangrijk is dat jij tijdens de kraamweken genoeg voedingsstoffen, vitaminen en mineralen binnenkrijgt om te herstellen. Heb je klachten als vermoeidheid, lusteloosheid en neerslachtigheid, kijk dan ook eens naar je voeding en of je aan alle benodigde voedingsstoffen komt. Soms kan een tekort aan vitaminen en mineralen als vitamine D, ijzer, magnesium, calcium en zink ook tot lichamelijke of mentale gezondheidsklachten leiden. Je huisarts, een diëtist of orthomoleculair therapeut kan je hierbij helpen.