Het eerste jaar is alles opwindend

Het eerste jaar is alles opwindend

Auk Dijkstra & Annemies Gort

isbn 9789461850607 paperback

isbn 9789461851055 ebook

1e druk februari 2014

Vormgeving: Eric Jan van Dorp en Moirena Schoonbergen

Redactie: Anneke Koorn

Foto cover: iStockPhoto

Foto auteurs: Peter van der Meer

Foto pagina 117: John Regter

Foto pagina 142: J. Rentes de Carvalho

VanDorp Uitgevers / Uitgeverij Grenzenloos

Postbus 42

3956 ZR LEERSUM

info@vandorp.net / www.vandorp.net

Kijk voor meer emigratieboeken op www.emigratieboek.nl

Copyright © 2014 VanDorp Uitgevers (deze uitgave)

Copyright © 2014 Auk Dijkstra & Annemies Gort

Niets uit deze uitgave mag worden vermenigvuldigd in welke vorm dan ook zonder uitdrukkelijke en schriftelijke toestemming van de uitgever

Auk Dijkstra & Annemies Gort

HET EERSTE JAAR
IS ALLES OPWINDEND

Wat een emigratie doet met je relatie

UITGEVERIJ GRENZENLOOS

VOORWOORD

En ineens krijgen we zelf een vraag. Zouden jullie met ons willen ruilen?

We schrikken ons een hoedje. Zitten we net lekker in onze interviewstand, vragenlijst op schoot. Gaat één van hen er ineens een persoonlijk gesprek van maken. Toch is dat uiteindelijk de rode draad van dit boek. We hebben zestien stellen geïnterviewd en zonder uitzondering waren het zestien bijzondere persoonlijke gesprekken!

Wat is de R-factor van emigreren? Daar zijn we in dit boek naar op zoek gegaan. Wat gebeurt er met je relatie als je naar het buitenland gaat? Is er een factor waardoor je er samen sterker van wordt? En minstens zo belangrijk: kun je je op die R-factor voorbereiden? Dit heeft mooie en openhartige gesprekken opgeleverd en daar willen we alle emigranten en experts enorm voor bedanken. Dankzij jullie belandden we na elk interview steevast in een café of hotellobby omdat de gesprekken voor onszelf soms net zo confronterend waren als voor jullie. Dankzij jullie kijken we nu anders aan tegen samen emigreren. En dankzij jullie weten we nu dat er niet één maar een heleboel factoren zijn die bepalen of je relatie emigratieproof is.

Ruilen? Ja, dat wilden we wel toen we in juni in Stockholm de ochtend begonnen met hardlopen langs de scherenkust. En toen we met de fiets de muurrestanten in Berlijn volgden en ons heel goed konden voorstellen dat je Amsterdam te klein vindt. En we wilden nooit meer weg toen we op een warme zomeravond in een Portugees prieeltje luisterden naar het liefdesverhaal van twee jongens die hun sporen tot ver na onze tijd zullen achterlaten.

Auk Dijkstra en Annemies Gort

Auk Dijkstra tijdens het interview met Charles, de weduwnaar van Gerrit Komrij, in Portugal.

Is het niet met alles waaraan je begint dat je je er slechts een

oppervlakkige voorstelling van kunt maken, maar pas echt

weet wat het is als je erin zit?

Check: is jullie relatie emigratieproof?

Ben je van plan om samen met je partner in het buitenland te gaan wonen? Of woon je er inmiddels en wil je weten hoe jullie relatie goed blijft? Lees dit boek en je hebt een schat aan ervaringen en tips van mensen die jullie zijn voorgegaan, inclusief de adviezen van zes experts. Heb je geen tijd om meteen het hele boek te lezen, maar wil je wel weten of jouw relatie bestand is tegen een overstap naar het buitenland? Doe dan deze check!

Check 1: hebben jullie een spaarpot?

Emigreren is zwaar als je elk dubbeltje om moet draaien. Zeker als je in Nederland gewend bent aan een regelmatig inkomen. “We zouden het samen een stuk makkelijker hebben als we geen geldzorgen hadden”, vertelt Marlene uit Lapland. Ook andere stellen zijn hier duidelijk over: geldzorgen verpesten je emigratie en je relatie! Dus? Ga pas emigreren als je een spaarpot voor ten minste één jaar kunt meenemen.

Check 2: hebben jullie al eens samengewerkt?

Veel stellen starten in het buitenland een camping, een bed & breakfast, een restaurant of een ander bedrijf. Van de ene op de andere dag ben je dan niet alleen partners maar ook collega’s. Wil je dat wel? En nog belangrijker: kunnen jullie dat samen?

“Achteraf hadden we misschien niet moeten gaan samenwerken. Op een gegeven moment praat je nergens anders meer over. Je vergeet je liefdesrelatie. We waren collega’s geworden”, vertelt Hans uit Noorwegen. Toch kan het ook goed uitpakken als je samen de schouders onder een bedrijf zet. Bernard en To waren in Nederland al gewend om samen te werken en zij runnen nu met veel plezier in Canada hun melkveebedrijf. Dus? Ga alleen fulltime samenwerken als je daar al positieve ervaringen mee hebt of als jullie allebei serieus inschatten dat dit goed gaat.

Check 3: hebben jullie kinderen of een kinderwens?

Een kind legt een fikse druk op je relatie – zeker de eerste. Als je een kinderwens hebt en in het buitenland kinderen krijgt, is dat dubbel zwaar. Dus? Regel zo snel mogelijk een oppas, is het unanieme advies van de jonge ouders in dit boek. En hebben jullie al kinderen, dan leert de ervaring dat jonge kinderen zich meestal snel aanpassen. “Maar mensen met pubers zie ik uiteindelijk niet emigreren”, vertelt emigratiecoach Gwenda.

Check 4: willen jullie allebei even graag?

Als de één ‘altijd al heeft willen emigreren’ en de ander niet, dan kan dat jullie in het nieuwe land opbreken als de emigratie niet lekker loopt (en dat gebeurt sowieso). De man van Wil deed ontwikkelingswerk en Wil ging mee omdat ze verliefd was. Toen ze aangaf liever in Nederland te willen wonen, liep hun huwelijk op de klippen. Op de huskyfarm in Lapland kreeg één van de vier samenwerkingspartners na de eerste winter heimwee. Ze gingen uiteindelijk samen terug, zijn de inleg in het bedrijf kwijt, evenals de vriendschap met het stel dat achterbleef en er in de drukste periode van het jaar ineens alleen voor stond. Dus? Ga alleen als je allebei graag wilt emigreren!

Check 5: zijn jullie gewend om samen te praten?

In elk interview is het antwoord hetzelfde als we vragen hoe mensen hun relatie goed houden: praten, praten, praten. “Net zo lang tot het is opgelost, anders blijft het sudderen”, vertelt Claudia uit Zweden. Expatbegeleider Gabrielle geeft als tip om de moeilijke dingen uit te praten als je samen uit eten gaat en de stemming goed is. En als je niet gewend bent om samen te praten? Oefen dit dan vóór je naar het buitenland gaat, tipt seksuologe Sanderijn. Dus? Maak van je hart geen moordkuil en praat regelmatig met elkaar over je verwachtingen, angsten, irritaties en gevoelens.

Check 6: hebben jullie al eens een zware tijd meegemaakt?

Bij veel stellen in dit boek is hun relatie op de proef gesteld door de emigratie. De meeste komen er samen goed uit, zeker als ze in Nederland al eens voor hete vuren hebben gestaan. John uit Italië: “We zijn negen jaar bezig geweest om zwanger te worden en dan ken je elkaar al in een zeer moeilijke situatie. Dat scheelt.” Dus? Maak je vooraf een voorstelling van hoe jij en je partner reageren in een zeer moeilijke situatie. Je bent dan enigszins voorbereid als je tijdens de emigratie in lastige situaties komt.

Check 7: zou je met je partner op een onbewoond eiland willen zitten?

De eerste periode in het buitenland heb je weinig andere contacten en zit je 24 uur per dag op elkaars lip. Zoals John het formuleert: “Je bent elkaars boei.” Maar wil je jouw partner wel als boei? Elliëtte had het zwaar toen ze met haar man meeging naar Griekenland, maar ze heeft nooit aan hem getwijfeld. “Als ik iemand mocht meenemen op een eenzaam eiland dan zou ik voor Michel kiezen.” Dus? Ga alleen emigreren als je partner je beste vriend is, tipt Gabrielle.

Check 8: ken je de verborgen agenda van je partner?

Sommige mensen ontdekken in het nieuwe land dat hun partner een verborgen agenda heeft. De emigratie blijkt een manier om de ander aan zich te binden, om een kinderwens door te drukken, om ontevredenheid over Nederland of over het leven in Nederland de kop in te drukken. Dus? Probeer te achterhalen wat de verborgen agenda is van je partner en heb het lef om open en eerlijk te zijn over jouw eigen verborgen agenda.

Check 9: hebben jullie allebei werk?

Je relatie wordt op de proef gesteld als de één een baan buiten de deur heeft en allerlei nieuwe contacten opdoet en de ander niet. De kans op succes is groter als je allebei een baan hebt. De sleutel zit ‘m in een ondernemende instelling: als de partner zonder baan ondernemend is ingesteld, komt het eigenlijk altijd wel goed. “Als ik werk heb, gaat het met mij en met ons goed”, vertelt Edith uit Afrika. Dus? Zorg dat je allebei werk hebt in het nieuwe land.

Check 10: hebben jullie een relatietherapeut?

Een emigratie lijkt een droom die uitkomt. “Het is net als bij verliefd worden: alles kan ineens weer”, vertelt emigratiecoach Saskia. Maar naarmate het emigratieplan vordert, merk je dat je steeds meer op elkaar bent aangewezen. Dan merk je ook dat je er allebei verschillend mee omgaat. Elliette vertelt: “Ik hoor wel eens mensen zeggen: we gaan uit elkaar, het werkt niet meer. Dan denk ik bij mezelf: wat heb je eraan gedaan? Wij hebben ook lastige periodes gehad. Maar we zijn bij een gesprekscoach geweest en die heeft ons verder geholpen.” Dus? Heb respect voor de verschillen tussen jou en je partner. Praat er samen over. En kom je er niet uit, ga dan op zoek naar een relatietherapeut.

René & Paul - Bed & Breakfast in Frankrijk

‘We zaten 24 uur per dag op elkaars lip’

In 2005 openen René Wijkhuizen (44) en Paul van Dijk (44) de deuren van een sfeervolle Bed & Breakfast in Midden-Frankrijk. Commercieel is hun bedrijf vanaf de eerste dag een succes. Toch besluiten René en Paul om terug te keren naar Amsterdam. “We waren doodmoe en we zaten 24 uur per dag op elkaars lip. We kregen slaande ruzie om niks.”

“Was het de penopauze?”, vraagt René aan Paul, terugdenkend aan het moment dat ze samen besloten om naar Frankrijk te gaan. Paul knikt. “We zaten in de ratrace van Amsterdam. We waren 35, we werkten non-stop, we hadden alles en we wisten dat we nooit kinderen zouden krijgen.”

Ze hadden het al vaker gehad over een eigen Bed & Breakfast in Frankrijk maar nooit die knoop doorgehakt. René legt uit: “Paul kan heel behoudend zijn in die dingen, die heeft liever luxe dan dat hij op vakantie gaat. Ik ben iemand die de wereld wil zien, ik geef het liefst al mijn geld uit aan vakanties. Nee, ik had niet gedacht dat Paul zo’n stap zou zetten.” Dus wat gebeurde er?

Paul: “Op een dag zei iemand die met pensioen ging op mijn werk dat hij eindelijk van zijn leven ging genieten. Ik dacht bij mezelf: dat duurt in mijn geval nog dertig jaar! Ik heb René gebeld en gezegd: we gaan het doen!”

Bewaak je privacy

“Ik heb meteen een businessplan gemaakt”, lacht René, makelaar in Amsterdam en ondernemer in hart en nieren. “In één jaar was alles geregeld. We hebben een mooi huis gevonden in de Bourgogne in Frankrijk, zeventig kilometer boven Lyon. In vier maanden tijd hebben we alles verbouwd. Tegelijk hebben we ons huis in Amsterdam verkocht en gezorgd dat we met onze Bed & Breakfast in alle toonaangevende bladen stonden. Op 1 mei gingen we open en vanaf de eerste dag waren we volgeboekt.” Paul: “Ik vond het allemaal heel gaaf. Ik genoot er enorm van dat het zo mooi was geworden. We hadden plek voor zes mensen maar in het hoogseizoen maakten we er acht plekken van. Dan sliepen we zelf in het schuurtje.” René: “Dat was achteraf één van de beginnersfouten. We hadden helemaal geen privacy meer. Dat breekt je op.” Paul: “En dan die gezinnen met kinderen. Na drie maanden hebben we alle gezinnen geannuleerd. Dat paste niet in ons concept en waren we ook niet gewend.” René: “We hadden ook nooit moeten beginnen aan gasten voor één nacht. Dat was zoveel werk!”

Ga samen op vakantie

Het eerste seizoen in Frankrijk was heftig. René vertelt: “Natuurlijk genoten we enorm dat het zo mooi was geworden en dat we veel leuke gasten hadden. Je zit vol adrenaline. Maar we waren bekaf. Want die verbouwing hadden we zelf gedaan terwijl we vlak daarvoor nog in Amsterdam fulltime werkten. Toen we in Frankrijk opengingen, werkten we meteen alle dagen van de week. Gasten konden zelfs mee-eten, table d´hote.” Paul: “Zaten we ’s avonds eindelijk even rustig samen, klopten ze aan omdat ze zo’n leuke wijnkelder hadden gevonden en met ons een glaasje wilden drinken.” René zucht: “Doodmoe waren we! Achteraf hadden we na de verbouwing een maand vrij moeten nemen om bij te komen.” Paul: “Onze relatie kwam onder druk te staan. We raakten geïrriteerd, hadden niet meer het vermogen om elkaar te helpen. We waren helemaal leeg, we zaten 24 uur op elkaars lip. Ik herinner me dat ik mijn rugzak pakte en alleen nog maar weg wilde. We kregen slaande ruzie, letterlijk. En waar gingen die ruzies over?” René: “Nergens over!”

Zoek geestelijke uitdaging

De eerste zomer sloten ze op 1 oktober. Ze zijn op vakantie gegaan en konden – eindelijk! – genieten van de rust. Paul: “Ik vond het allemaal heel cosy. We hadden een puppy genomen, houtkachel aan, gezellig samen in bed dvd’s kijken. Ik ben met de pup op cursus gegaan, dat was ook goed voor mijn taal en voor de aansluiting in het dorp.” René: “Maar ik vond het saai in de winter, er was geen uitdaging.” Paul beaamt: “Onze wereld werd te klein.” In februari barstte de bom. Paul: “Ik had mijn schoonmoeder aan de telefoon en kon alleen maar janken. Ik had heimwee. Ik miste de geestelijke uitdaging. Ik miste mijn vrienden in Amsterdam. Ik vond het heerlijk als er vriendjes uit Amsterdam kwamen maar als ze weggingen, wilde ik mee.”

‘NU WETEN WE DAT WE

ECHTE STADSJONGENS ZIJN’

Zag René wat er met Paul gebeurde? René: “In het begin niet. Paul had het zelf ook niet door.” Paul: “Ik bleef maar schoonmaken en schoonmaken. Het werd dwangmatig. Het duurt even voor je door hebt dat je terug wilt.” Hoe kom je er op zo’n moment samen weer uit? Paul: “Ruzie maken, dat lucht op! Alles eruit gooien, emotioneel worden en dan elkaar troosten omdat je de ander ook niet kwijt wil.”

Durf je plannen bij te stellen

Die winter zeiden ze tegen elkaar: hoe lang gaan we dit nog doen? René: “Toen we aan dit avontuur begonnen, waren we van plan om dit zeker tien jaar te doen.” Paul: “Als ik had geweten dat dit twee jaar zou duren, was ik er nooit aan begonnen. Je gooit je hele leven overhoop.” René legt uit: “Paul had heimwee en voor mij was de lol er ook af. Ik hou ervan om iets op te zetten. Dit was goed opgezet, klaar.” Ze besloten om nog één zomer te draaien en de boel daarna te verkopen. Paul: “Het was zo’n opluchting, ik dacht: hup weg en lekker weer naar Amsterdam.” René, tevreden: “We hebben het huis heel goed verkocht, binnen drie weken.” Inmiddels hebben ze vijf kilometer daar vandaan een bergerie gekocht. Daar genieten ze zo’n negen keer per jaar van het Franse plattelandsleven. Paul: “Maar we zijn echte stadsjongens en dat weten we nu.”

Hou elkaar goed in de gaten

Hun relatie bereikte in Frankrijk een dieptepunt. “We hebben de bodem gezien”, knikt Paul. René: “Maar we hebben nooit overwogen om uit elkaar te gaan. De basis is goed. Het kwam door de situatie, door de vermoeidheid. Dat reageerden we op elkaar af.” Paul: “De schwung was eruit, ook seksueel. De lust was weg, de spanning was eraf. Je beleeft zo’n emigratie allebei anders. Als het moeilijk werd, ging ik me afzonderen.” René vult aan: “Je moet elkaar goed in de gaten houden. Er is altijd één van de twee die makkelijker beweegt in die nieuwe situatie. Dat gold voor mij omdat ik de taal goed sprak.”

Kom los van je vaste patronen

Wat heeft dit avontuur hen opgeleverd? René: “Ik ben er trots op dat we alle schepen achter ons hebben durven verbranden. Terug in Amsterdam suggereerden mensen dat het een mislukking was geworden. Dat was niet zo. Het was juist één groot geslaagd avontuur. En het heeft ons veel gebracht, we zijn allebei gegroeid.” Paul: “Toen ik naar Frankrijk ging, werkte ik in loondienst. Terug in Nederland kon ik daar niet meer aan wennen. Ik ben ondernemer geworden, ben helemaal los gekomen van een vaste baan.” Paul heeft nu een eigen trainingsbureau, René heeft een makelaarskantoor. Sinds ze weer in Amsterdam wonen, delen ze samen een bedrijfsruimte. Paul: “Ja, dat bevalt prima. Op maandagochtend zeg ik voor de grap tegen René: ‘Hoe was je weekend?’”

Blijf communiceren

Hun relatie is verbeterd na twee jaar Frankrijk. Ze zijn ervan overtuigd dat dit komt doordat ze goed met elkaar zijn blijven communiceren. Paul legt uit: “Vóór Frankrijk was René dominanter dan ik. Ik ben sterker geworden, ik zeg nu duidelijker wat ik wil. Ik maak van mijn hart geen moordkuil.” René: “Ik vind het makkelijker geworden tussen ons. We hebben nu aan één woord genoeg. Vóór Frankrijk gebeurde het dat we elkaar niet begrepen. Sinds Frankrijk zijn we dichter bij elkaar gekomen.” Paul: “We zijn maatjes, we houden van elkaar.” Lachend: “Hoezo pas genieten op je 65ste? Ik kan het iedereen aanraden: doe het nu, leef je eigen dromen!”

Bernard & To - Melkveebedrijf in Canada

‘Het eerste jaar was de telefoonklapper leeg’

Bernard (66) en To Helmig (63) emigreren in 2000 naar Alberta in Canada. Ze starten een melkveebedrijf van 240 hectare en 200 melkkoeien, samen met hun zoon. De overstap naar Canada legt hen geen windeieren. “We leven en verdienen nu veel meer dan in Nederland.”

Dertien jaar wonen Bernard en To nu in Canada en voor Bernard voelt het als ‘thuis’. Hij zou niet meer weg willen. “Ik ben van een generatie die niet met regels kan omgaan. En Nederland heeft zoveel regels voor boeren. Je mag zoveel koeien per hectare, er zijn eisen voor bemesting en allerlei andere bemoeiingen van de overheid. En dan al die kaveltjes! We hadden in Nederland veertig hectare, verdeeld over dertig stukjes grond. Nu hebben we 240 hectare op vier stukken grond, zonder greppels. We hebben hier maar vier maanden groeiseizoen maar toch verdienen we veel meer dan in Nederland.”

Ga eerst samen kijken

De dag dat hun zoon vanuit Canada belde, was het begin van een ander leven. To: “Hij was zeventien, liep stage in Canada voor de landbouwschool en belde al na twee dagen dat hij niet meer terug wilde naar Nederland.” Bernard herinnert zich: “Hij vroeg of we ook wilden komen. Ja, dat hebben we gedaan. Met drie stellen, allemaal boeren, zijn we op vakantie gegaan naar Canada. Als een boer een week op vakantie is, wil hij naar huis. Maar toen wij daar waren, wilden we geen van allen naar huis. Al die ruimte, al die kansen. Dat is een droom voor elke boer.” To vult aan: “Maar achteraf was het goed om eerst samen te gaan kijken. Dan gaat het leven, zo’n emigratieplan.”

Volg je ambitie

Bernard heeft altijd al willen emigreren. “Ik ben een ondernemer, ik hou van uitdaging. Ik ben geboren in Ransdorp maar daar wilde ik weg. Ik kwam er niet verder, mijn bedrijf zat op slot.

‘EEN EMIGRATIE GEEFT JE RELATIE POWER’

We zijn in 1988 met ons gezin naar Friesland gegaan en dat voelde als onze eerste emigratie. In Noord-Holland had ik vierendertig hectare, in Friesland veertig hectare.” To legt uit: “We kenden niemand in Friesland. We hadden het gevoel dat onze wortels losgetrokken waren. Je laat je veilige omgeving achter.” Bernard: “Maar als eenmaal je wortels uit de grond getrokken zijn, kun je overal wonen.” To nuanceert: “Mannen zijn daar makkelijker in, die laten hun oude omgeving makkelijker los. Bij vrouwen spelen meer emoties.”

Praat er een maand niet over

Twaalf jaar later gaan ze nog een keer emigreren, dit keer naar Canada. Was het een moeilijke beslissing? “Voor mij niet”, lacht Bernard breed. “Ik wilde al op mijn twintigste zo ver mogelijk weg.” Dat lag voor To anders, vooral toen bleek dat hun dochter niet mee zou gaan. “We hebben heel veel gepraat over wel of niet naar Canada gaan. Op een gegeven moment hebben we gezegd: we praten er een maand niet over. Als we het daarna nog steeds willen, doen we het.” Na een maand hakten ze de knoop door en hebben ze hun bedrijf te koop gezet. To herinnert het zich nog goed. “Binnen twee weken was het bedrijf verkocht. Dat ging zo snel! Ik heb er nachten van wakker gelegen, ik had het gevoel dat ik niet meer terug kon. Binnen vier maanden zaten we in Canada.”

Laat je begeleiden

“Het eerste jaar in Canada was heel moeilijk”, vertelt Bernard. To beaamt: “Je denkt dat je alles weet, maar je weet helemaal niets. Niet waar je een spijker kan kopen, je weet niet eens hoe een spijker in het Engels heet.” Bernard: “Het eerste jaar is de telefoonklapper leeg. Je kent in feite niemand, je moet zoveel opbouwen.” To: “Dan is het fijn om begeleiding te hebben, ook al is het duur. Het is het geld waard. Ik merk dat boeren eigenlijk altijd die begeleiding inhuren. Burgers doen het niet makkelijk.” Bernard vult aan: “Je moet ook best grote beslissingen nemen, dat is moeilijk als je de wegen niet kent en de taal niet goed spreekt. Je hebt een bank nodig en uiteraard vee. We hebben drie veestapels gekocht van drie verschillende boeren. We hebben zelf het bedrijf opgebouwd. Achteraf had ik een bestaand bedrijf moeten kopen, dat was misschien makkelijker geweest.” To: “Ik heb wel eens in zo’n enorme supermarkt gestaan en wanhopig gedacht: wat doe ik hier eigenlijk?”

Ga er samen voor

“Emigreren doe je samen, je moet samen je schouders eronder zetten”, legt Bernard uit. To knikt: “Het werkt alleen als je er samen achter staat, voor méér dan 100 procent. Het is net zoiets als ‘ja’ zeggen als je gaat trouwen. Als één van de twee niet wil, kun je het beter niet doen.” Haar man twijfelt. “In Canada zie ik dat mensen die eerst aarzelen, toch hun draai vinden, en dat geldt ook voor hun kinderen. Dat komt misschien omdat Canada een echt emigratieland is, een land van emigranten. Iedereen komt ergens anders vandaan en daardoor help je elkaar. Je buren en kennissen staan altijd voor je klaar en dat is geweldig!”

Praat aan tafel met elkaar

In die lastige periode hebben ze veel samen gepraat. To: “Als er iets misgaat, ga je aan tafel zitten en praten. Belangrijke beslissingen neem je niet in bed, die neem je aan tafel.” De emigratie heeft hun relatie niet veranderd. “Ik heb altijd van hem gehouden en dat doe ik nog steeds”, zegt To resoluut. “Het verrijkt je relatie”, knikt Bernard. To: “Het geeft je relatie power. Maar ik ben zelf ook sterker geworden door de emigratie. Ik durf nu meer dan toen ik in Nederland woonde.”

Wat zegt de emigratieconsulent?

“Ga niet idealiseren wat je achterlaat.”

Gwenda van Veldhuizen werkt als emigratie- en visumconsulent bij Interfarms, een organisatie die agrariërs helpt met emigreren. Ze is één van de vijf experts in Europa die een visumaanvraag voor Canada kan regelen. In de dertien jaar dat ze bij Interfarms werkt, heeft ze vele families begeleid. “Als het met het bedrijf goed gaat, gaat de relatie ook goed.”

Heeft emigratie invloed op je relatie?

“Voor agrariërs valt dat wel mee. Het zijn nuchtere mensen, ze zijn in Nederland al gewend om samen te werken en dat is in Canada niet anders. De partners zijn op elkaar ingespeeld, ze kennen elkaar goed. Wat ook meespeelt, is dat ze een gezamenlijk doel hebben als ze emigreren, ze delen dezelfde passie. Ze zijn trots op hun bedrijf en ze willen méér: meer grond, meer uitbreidingsmogelijkheden en dat lukt in Canada. De klanten die ik heb begeleid hebben het zakelijk goed. En als het met het bedrijf goed gaat, gaat het met de relatie ook goed.”

Wat adviseer jij mensen die willen emigreren?

“Bereid jezelf goed voor. Neem er de tijd voor: een emigratie naar Canada kost al snel een jaar, maar de verkoop van het huis maakt het proces tegenwoordig langer. Voor agrariërs duurt het vaak meer dan twee jaar vanwege het langere visatraject en de verkoop van het bedrijf. Ik ga elk jaar naar Canada en bezoek een aantal families die ik begeleid. Ik zie weinig mensen met heimwee. Wel merk ik dat mensen idealiseren wat ze hebben achtergelaten. Als ze terug zijn in Nederland, valt het tegen. Bij heimwee even terug naar Nederland gaan, kan daarom goed helpen.”

Wat valt jou op bij emigranten?

“Agrariërs die naar Canada gaan, komen zelden terug. Dat is anders bij agrariërs die naar bijvoorbeeld Denemarken gaan. Daar zie ik meer onervaren boeren naartoe gaan omdat je er met een klein kapitaal (overigens wel met hoge hypotheeklasten) al kan starten. Hun bedrijf mislukt vaker en dan komen ze terug.

‘MET PUBERS EMIGREREN IS LASTIG’

Verder valt mij op dat het met de kinderen eigenlijk altijd wel goed gaat, die vinden snel hun draai in Canada. Hoewel, met pubers emigreren is lastig. Je ziet dat mensen het dan uiteindelijk niet doen. Canada is een land van emigranten en ze zeggen ook wel eens: een mozaïek van culturen. Het lijkt wel of daardoor mensen zich sneller opgenomen en thuis voelen.”

Wat zijn succesfactoren?

“Bij agrariërs zie je vaak dat de vrouw heel flexibel is. Het bedrijf gaat voor alles, dat is hun gezamenlijke doel. Dat werkt bij zo’n emigratie goed. Ik ken een stel waarvan de vrouw in Nederland een eigen carrière had in het onderwijs. Zij kreeg heimwee en wilde terug. Emigratie werkt alleen als je er allebei achterstaat.”

Wat zijn valkuilen?

“Alles zelf willen regelen. Zeker in Canada heb je iemand nodig als je een bedrijf wil gaan opzetten, iemand die jou in het land zelf helpt. Anders red je het niet.”

De 5 tips van emigratieconsulent Gwenda

Doe het alleen als je allebei wilt emigreren.

Ga eerst samen een aantal keren kijken, ook in de winter.

Maak je niet te druk om de kinderen: zeker als ze jong zijn, redden ze zich wel.

Laat je goed begeleiden, ook in het land waar je naartoe gaat.

Ga even terug naar Nederland als je heimwee krijgt.

www.interfarms.com

Elliëtte & Michel - Voetballen bij Athene AEK

‘Voetballers kiezen altijd voor zichzelf’

In 2002 vertrekken Elliëtte en Michel Kreek met hun zoontje naar Athene. Michel krijgt de kans om te gaan voetballen bij Athene AEK. Elliëtte is hoogzwanger. Na een avontuur van twee jaar keren ze terug naar Nederland. “We zagen elkaar heel veel. We waren tot elkaar veroordeeld.”

Elliëtte Kreek is een pionier. “Ik ben ondernemend, ik vind het leuk om van alles te ontdekken. Dat deed ik in Athene ook. Ik ging op zoek naar restaurantjes, naar speeltuintjes voor de kinderen… Als je verlegen bent, red je het niet in een ander land.” Vrij plotseling vertrok ze in 2002 samen met haar man en tweejarige zoontje naar Athene. “Michel zat bij Vitesse en had aangegeven dat hij wat anders wilde. Er waren een aantal opties en Athene werd concreet. Ik was acht maanden zwanger en ik stond er wel voor open om naar het buitenland te gaan. Ik ben vrij snel na de verhuizing bevallen in een Grieks ziekenhuis. Via de club zijn we in contact gekomen met een goede gynaecoloog en kon ik bevallen in een moderne privékliniek. Dat vond ik fijn want in Griekenland zijn ziekenhuizen niet hetzelfde als in Nederland.

De bevalling zal ik niet snel vergeten. Michel mocht er niet bij zijn, pas op het allerlaatste moment. En na de bevalling moest ik verplicht rusten. Mijn zoontje werd meteen weggehaald, die zag ik pas de volgende ochtend. Ja, het was heel anders dan in Nederland. Ik ben Nederland veel meer gaan waarderen.”

Zoek je woonwijk zorgvuldig uit

De twee jaar in Griekenland waren soms best zwaar voor Elliëtte. “Het klinkt romantisch om naar Griekenland te gaan, maar dat was het niet. Ik was veel alleen, keek tv. Ik zat met twee kleine kinderen op een Grieks appartement. De telefoonrekening was in die tijd heel hoog. Michel was regelmatig ’s nachts weg voor een trainingskamp. In Nederland kun je met kinderen naar speeltuintjes. In Griekenland zijn die er weinig. En nergens is er een normale stoep. Dan liep ik met de kinderwagen op straat, reed er weer zo’n gek met zijn auto bijna de cellulitis van je benen. De mentaliteit is verschrikkelijk. Als ik met twee kleine kinderen een taxi wilde pakken vanuit de stad naar Kifissia, werd ik vaak afgepoeierd. Ik had gelukkig onze huisbazin waar ik veel contact mee had. Ik had ook contact met de moeders van de school van mijn oudste zoontje. Maar achteraf was een huis met een lift of een huis op de begane grond makkelijker geweest! Die kinderwagen steeds omhoog en omlaag tillen, was een hele klus. Maar onze huisbazin was echt een moederfiguur en daar heb ik veel steun en gezelligheid aan gehad.”

Regel een oppas

Vanwege het warme weer trainde Michel of ’s ochtends heel vroeg of ’s avonds. “We zagen elkaar altijd overdag, we dronken koffie op terrasjes in onze wijk. Ik dacht wel eens: kon ik maar eens met iemand anders koffie drinken. We zeiden het ook wel tegen elkaar. We waren tot elkaar veroordeeld. Dan dacht ik: geef me een afstandsbediening en zet er iemand anders neer, de buurvrouw of zo. We botsten vaak, maar daarna praatten we er wel altijd over. Eens in de zoveel tijd ging ik een weekje met de jongens naar Nederland, om op te laden. Dat kon financieel, dat scheelt. En we hadden ons huis in Nederland aangehouden, dat maakt ook uit.” Ze adviseert andere jonge ouders om meteen een goede oppas te regelen. “Dan je kun je allebei je eigen dingen doen. In Nederland kon ik terugvallen op onze ouders. Dat gemis heeft veel impact in je dagelijks leven, in Nederland breng je de kinderen makkelijker even bij opa en oma. Daardoor waren we in onze vrijheid beperkt.”

Pas je aan

Michel had het beter naar zijn zin in Griekenland dan zijn vrouw. “Hij was minder eenzaam, hij had zijn voetbal en alle contacten die daarbij horen. Bovendien was het leven voor hem heel overzichtelijk. In Nederland ging ik de hort op, in Griekenland was ik er altijd voor hem. Voor hem kwam de moeilijke periode pas veel later, toen we terug waren in Nederland en hij stopte met voetballen. Tot die tijd was hij gewend dat hij centraal stond in ons gezin. Alles stond in het teken van zijn werk. Zo gaat dat bij profvoetballers. Als partner ben je altijd ondergeschikt aan de carrière van je man. Voetballers hebben nooit moeite om keuzes te maken want ze kiezen altijd voor zichzelf, voor hun eigen carrière. Maar toen hij stopte, veranderden voor mij de voorwaarden. Ik heb tegen hem gezegd: nu zijn alle gezinsleden gelijkwaardig. Ik wilde bijvoorbeeld gaan werken. Hij heeft zich moeten aanpassen en dat heeft hij gedaan. Hij is een leukere man geworden.”

Gun elkaar baalmomenten

De basis van hun relatie is goed, weet Elliëtte sinds ze in Griekenland heeft gewoond. “Anders hadden we dit avontuur niet overleefd. Ik vind dat we er sterker uitgekomen zijn. Als ik iemand moest kiezen op een eenzaam eiland dan zou ik voor Michel kiezen. Door zo’n avontuur word je gedwongen om met elkaar te praten.

‘IK HEB ER GEEN SPIJT VAN,

WE ZIJN ER STERKER UITGEKOMEN’

Communicatie is zo belangrijk. Je worstelt allebei met hetzelfde. Je bent geneigd om alles vanuit je eigen gezichtspunt te zien maar het is belangrijk om je in de ander te verplaatsen. En om elkaar de ruimte te geven om te balen, om de ander baalmomenten te gunnen. Ik hoor wel eens mensen zeggen: we gaan uit elkaar, het werkt niet meer. Dan denk ik bij mezelf: wat heb je eraan gedaan? Wij hebben ook lastige periodes gehad. Maar we zijn bij een gesprekscoach geweest en die heeft ons verder geholpen.”

Ga naar een gesprekscoach

Elliëtte kan iedereen aanraden om met een gesprekscoach te praten als je samen in een moeilijke periode zit. “Hij heeft ons als het ware gereset. Hij zet je weet terug in de fabrieksinstellingen. Hij geeft je inzicht in jezelf en in je relatie. Dan snap je wat je verkeerd hebt gedaan.” Elliëtte heeft geen moment spijt van het Griekse avontuur. “Je wordt er als mens rijker van. De tegenslagen die je oploopt, zijn weer lessen in je leven. Je wordt op jezelf teruggeworpen en daardoor leer je jezelf beter kennen. Verwachtingen scheppen teleurstellingen, daarom is het zo belangrijk om open minded te blijven en je aan te passen aan de situatie. Ja, ik denk dat dat het belangrijkste is als je zo’n avontuur aangaat.”